• روستای نجنه علیا

روستای نجنه علیا یکی از روستاهای هدف گردشگری است که در فاصله ۳۸ کیلومتری جاده بانه به سردشت در محیطی جنگلی و کوهستانی قرار گرفته است. اهمیت این روستا به جز محیط طبیعی، بکر و زیبای آن در فراوانی چشمه‌سارها، وجود قرآن قدیمی در مسجد تاریخی آن و مجتمع شیلات کوچکی در روستا ست که ماهی‌های آن طعم بسیار لذیذی داشته و در همان محل ارائه می‌شود).اداره کل استان کردستان سازمان تامین اجتماعی با ادرس www.edarehkolskh.sso.ir) .

۴-۱۳-۲ اقامتگاه های شهر بانه

در زیر لیستی از اقامتگاه های شهر بانه ارائه شده ، با گذر زمان و رشد فزاینده صنعت گردشگری در این منطقه این اقامتگاه ها نیز رو به فزونی هستند .

جدول ۷-۲ لیست اماکن اقامتی

ردیف

مکان اقامتی

درجه

تعداد اتاق

تعداد تخت

۱

هتل ستاره طلایی

۲ ستاره A

۹۰

۴۸۸

۲

هتل سامان

۲ستاره C

۴۰

۸۰

۳

هتل ماسی نجنه علیا

۲ ستاره

۴

۸

۴

باشگاه فرهنگیان

۱ ستاره A

۴

۴۸۴

۵

هتل شار

۱ ستاره

۹۰

۴۹۸

۶

مهمانسرای گوران

ممتاز

۴۹

۹۰

۷

مهمانسرای سعدی

ممتاز

۴۰

۹۰

۸

مهمانسرای گلستان

ممتاز

۴۸

۹۹

۹

مهمانسرای باران

ممتاز

۰

۹۰

۱۰

مهمانسرای مروتی

ممتاز

۰

۴

۱۱

مهمانسرای جباری

ممتاز

۱

۴۰

۱۲

مهمانسرای محمد پور

ممتاز

۱

۴۱

جمع

۴۰۰

۱۴۴

منبع : مراد نژاد و همکاران ، ۱۳۹۱

۱-۴-۱۳-۲ متوسط مدت اقامت گردشگران در شهر بانه

جدول ۵-۲ متوسط اقامت گردشگران را طی سال‌های ۱۳۸۴-۱۳۹۴ در شهر بانه نشان می‌دهد . این جدول برای درک ضرورت برنامه ریزی صحیح برای توسعه گردشگری خرید در اینده بسیار با ارزش است .

جدول ۸-۲: متوسط اقامت گردشگران در شهر بانه طی سال‌های ۱۳۸۴-۱۳۹۱

سال

متوسط اقامت (روز)

۱۳۸۴

اقامتهای کوتاه مدت و گذری (نصف روزه)

۱۳۸۵

یک روزه

۱۳۸۶

یک روز و نیم

۱۳۸۷

دو روز

۱۳۸۸

دو روز و بیشتر

۱۳۸۹

دو روز و بیشتر

۱۳۹۰

دو روز و بیشتر

۱۳۹۱

دو روز وبیشتر

منبع : مراد نژاد و همکاران ، ۱۳۹۱

۲-۴-۱۳-۲ درصد اشغال واحدهای اقامتی

جدول زیر داده های مربوط به درصد اشغال واحدهای اقامتی را طی سال‌های ۱۳۸۴-۱۳۹۱ نشان می‌دهد.

جدول ۹-۲: درصد اشغال واحدهای اقامتی شهر بانه طی ۱۳۸۴-۱۳۹۱

سال

سه ماهه اول

سه ماهه دوم

سه ماهه سوم

سه ماهه چهارم

۱۳۸۴

۰%

۱۹%

۹۴%

%۹۰

۱۳۸۵

۸%

%۱

۸

%۹۴

۱۳۸۶

۹%

%۴

%۰

%۹۰

۱۳۸۷

۹%

%۰

%۰

%۹۴

۱۳۸۸

۱%

%۴

%۰

%۹۴

۱۳۸۹

۰%

%۴

%۹۰

%۹۴

۱۳۹۰

۴%

%۱۴

%۹۸

%۰

۱۳۹۱

۱۰%

%۱۰

۰%

%۰

منبع : مراد نژاد و همکاران ، ۱۳۹۱

۵-۱۳-۲ امار ورودی گردشگران به شهر بانه طی سال‌های ۱۳۸۴-۱۳۹۱

جدول ۱۰-۲: گردشگران ورودی به شهر بانه طی سال‌های ۱۳۸۴-۱۳۹۱

سال

۲۰روز اول سال(نفر)

کل سال(نفر)

۱۳۸۴

۴۸۴۸۸۸

۸۰۰۸۸۸

۱۳۸۵

۱۹۰۸۸۸

۴۸۸۸۸۸۸

۱۳۸۶

۹۰۰۸۸۸

۴۰۸۸۸۸۸

۱۳۸۷

۸۰۰۸۸۸

۸۸۰۰۸۸۸

۱۳۸۸

۸۰۰۸۸۸

۹۴۸۸۸۸۸

۱۳۸۹

۹۰۸۸۸۸

۹۰۰۰۸۸۸

۱۳۹۰

۴۰۸۸۸۸

۱۰۸۸۸۸۸

۱۳۹۱

۸۰۰۸۸۸

منبع : مراد نژاد و همکاران ، ۱۳۹۱

۱۴-۲پیشینه تحقیق

۱-۱۴-۲مطالعات داخلی :

با شناخت نقش بازارچه ها ، اهداف و مزیت‌های ان و قوانین دولتی در این زمینه سعی در مرور مطالعات داخلی در این زمینه می‌کنیم .

پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه علامه طباطبایی با عنوان ارتباط عوامل جمعیت شناختی و رفتار خرید صنایع دستی گردشگران اروپایی در ایران نگارنده بنفشه عطرسایی بهمن ۸۸

در این پایان نامه ، خرید بر اساس مدل سه وجهی Uh(2007)شامل ویژگی‌های جمعیت شناختی،ویژگی‌های سفر و ویژگی‌های محیطی و موقعیتی مقصد مورد بررسی قرار گرفته و در نهایت با بهره گرفتن از امار استنباطی رابطه بین این سه ویژگی و هزینه کرد گردشگران اروپایی برای خرید صنایع دستی مشخص شده است (عطرسایی ، ۱۳۸۸).

دکتر سعیدی و همکاران (۱۳۸۸) از دیدگاه جامعه شناسی –اقتصادی بازارچه های مرزی کیله سردشت و تمرچین پیرانشهر و اثر آن ها را بر متغیرهای اقتصادی و اجتماعی مانند رفاه (بهداشت ، فراغت ، مسکن و …)، اقتصاد رسمی و غیر رسمی ، امنیت سیاسی و اجتماعی و مهاجرت مورد بررسی قرار داده‌اند . نتیجه ان که استقرار بازارچه ها حجم اشتغال و درامد بومیان را بالا برده و اقتصاد غیر رسمی را کاهش داده است ، بهداشت و تغذیه و مسکن را بهبود بخشیده اما در ایجاد اوقات فراغت تاثیر مثبتی نداشته همچنین باعث ایجاد امنیت اقتصادی ، سیاسی و اجتماعی در منطقه شده است .

‌در مورد بازارچه های مرزی تحقیقات متعددی در داخل کشور انجام شده که غالب آن ها به استان‌های کردستان ، اذربایجان غربی ،کرمانشاه و سیستان مربوط می شود . این تحقیقات به دو گونه هستند: تحقیقاتی که نقش بازارچه های مرزی را

1. 1. borders ↑

1. 1. Shopping tourism in border areas ↑

1. 1. Cross-border shopping ↑

1. 1. Shopping destination ↑

1. 1. Cross-border shopping ↑

1. 1. Operational Committee Of Shopping Tourism ↑

1. 1. Tourism ↑

1. 1. Mihali Tomori ↑

1. 1. Consumerism ↑

1. 1. consumption ↑

1. 1. New colonialism ↑

1. 1. Veblen ↑

1. 1. Bordio ↑

1. 1. Consumption patterns ↑

1. 1. reconstruction ↑

1. 1. Mid ↑

1. 1. Maslow ↑

1. 1. memory ↑

1. 1. keepsake ↑

• بین شیوه مقابله ای اجتنابی با میزان افسردگی رابطه مستقیم وجود دارد.

۶-۱ متغیرهای پژوهش

این پژوهش ، دارای متغیر مستقل و متغیر وابسته است. در ادامه در تعریف مختصری از هرکدام و متغیرها ارائه می‌گردد.

متغیر مستقل : حمایت اجتماعی و شیوه های مقابله با استرس

متغیر وابسته : افسردگی

۷-۱تعریف مفهومی و عملیاتی متغیرهای پژوهش

در ادامه تعاریف نظری و عملیاتی هر متغیر به تفکیک ارائه می‌گردد:

۱-۷-۱تعریف نظری:

حمایت اجتماعی: یک شبکه اجتماعی است که برای افراد منابع روان شناختی و محسوسی را فراهم می‌کند تا بتوانند با شرایط استرس زای زندگی ومشکلات روزانه کنار بیایند . به طور معمول حمایت اجتماعی سه نوع دارد : وسیله ای ، اطلاعاتی ‌و احساسی .حمایت وسیله ای شامل منابع مادی مانند غذا و پول می شود؛ حمایت اطلاعاتی شامل فر اهم آوردن اطلاعات و یا پیشنهادات است و فرد را قادر می‌سازد تا با مشکلات وسختی ها کنار بیاید و حمایت احساسی دربرگیرنده عشق ورزیدن، اهمیت دادن و درک طرف مقابل است(کوهن، ۲۰۰۴).

شیوه های مقابله با استرس :راهبردهای مقابله ای به منزله تلاش‌های رفتاری و روانشناختی، جهت مهار فشارها و روبرو شدن با موقعیت های تنیدگی زا برای پیشگیری، نظم بخشی و فرونشاندن تنیدگی است(تری، ۱۹۹۴؛ به نقل از پناغی و همکاران، ۱۳۸۷).

افسردگی : نوعی بیماری اختلال خلق که گروهی از اختلالات بالینی می‌باشد و در آن شخص احساس تسلط از بین رفته و رنج و عذابی عظیم می‌کند و همراه با یکسری نشانه های تشخیصی بالینی است که حداقل چهار تا از علائم باید به مدت دو هفته بطول انجامد(DSM-IV؛ به نقل از کاپلان و سادوک، ۲۰۰۷).

۲-۷-۱ تعریف عملیاتی:

حمایت اجتماعی :منظور از حمایت اجتماعی نمره ای است که آزمودنی از پرسشنامه حمایت اجتماعی ساراسون و همکاران (SSQ) ۱۹۸۳ دریافت می‌کند. .این نمره، میزان حمایت اجتماعی دریافتی او را نشان می‌دهد که دامنه شدت آن از بسیار خشنود تا بسیار ناخشنود می‌باشد.

شیوه های مقابله با استرس :منظور از شیوه های مقابله ای نمره ای است که آزمودنی از پرسشنامه راهبردهای مقابله با استرس اندلر و پارکرCISS))1990دریافت می‌کند.این نمره، میزان استرس او را نشان می‌دهد که دامنه شدت آن از همیشه تا هرگز می‌باشد.

افسردگی : نمره ای که فرد جانباز در پاسخ به پرسشنامه زونگ می‌دهد .این نمره، میزان افسردگی او را نشان می‌دهد که دامنه شدت آن از هرگز یا به ندرت تا بیشتر اوقات ویا همیشه می‌باشد.

۸-۱قلمرو پژوهش

۱-۸-۱ قلمرو زمانی

قلمرو زمانی این پژوهش از دی ماه ۹۳ تا شهریورماه ۹۴ است.

۲-۸-۱ قلمرو مکانی

قلمرو مکانی این پژوهش، بنیاد شهید و ایثارگران استان گیلان می‌باشد.

۳-۸-۱ قلمرو موضوعی

متغیرهای این تحقیق حمایت اجتماعی،شیوه های مقابله با استرس و افسردگی است که در حوزه ی روانشناسی قرار دارند.

فصل دوم

پیشینه و ادبیات تحقیق

۲-۱پیش درآمد

سلامت یکی از ارکان اصلی توسعه پایدار و بخش لاینفک شکوفایی و ارتقای کیفیت زندگی است. به عبارت دیگر حفظ و ارتقای سطح سلامت ‌پیش‌نیاز حرکت در راستای برنامه ریزی های اقتصادی و اجتماعی است. سلامت یکی از حقوق اساسی بشر است که مفهومی پویا دارد هر جامعه زمانی از پویایی و نشاط برخوردار است که شهروندان از سلامت جسمی ، روانی و اجتماعی مطلوب برخوردار باشند در این صورت است که جامعه می‌تواند پله های ترقی و تکامل را طی کند. جنگ به عنوان یک عامل فشار روانی شدید پیامدهای گسترده ی فردی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی دارد که در گستره ی نسل های متمادی تأثیرات چشمگیری بر روابط اعضای یک جامعه می‌گذارد. از عوارض هرجنگی بروز مشکلات جسمی، روانی و اجتماعی است که برای افرادی که به طور مستقیم و یا غیر مستقیم درگیر جنگ بوده اند به وجود می‌آید.معمولاٌ مشکلات جسمی منجر به بروز نقص عضو می‌گردد اما آسیب های روانی و اجتماعی تا مدت ها حتی پس از جنگ گریبان گیر آسیب دیدگان خواهد بود. فرد آسیب دیده نه تنها از نظر روانی دچار اختلال می‌گردد بلکه محیط و خانواده نیز به تأثیر از وی در معرض خطر قرار می گیرند. به طور کلی جنگ یکی از عوامل تأثیرگذار بر میزان شیوع، زمان شروع و سیر اختلالات روانی و رفتاری است. یکی از آثار منفی جنگ به جای ماندن جانبازان زیادی است. از مشکلات اجتماعی و اختلالات روانی، انزوا، تنهایی و عزت نفس پایین می‌باشد. حمایت اجتماعی افراد را قادر می‌سازد تا توانایی رویارویی با مشکلات زندگی روزمره و بحران های آن را داشته و به خوبی آن ها را سپری کنند. ‌بنابرین‏ پیوستن افراد به گروه ها و سازمان ها خود دلیلی برای نیاز انسان به حمایت اجتماعی است.

۲-۲حمایت اجتماعی

۲-۲-۱موضع گیری های نظری در خصوص حمایت اجتماعی

۲-۲-۳مفهوم حمایت اجتماعی

محققان مختلف حمایت اجتماعی را به طور متفاوتی تعریف کرده‌اند به عنوان مثال از نظر ساراسون و همکارانش^[۱] حمایت اجتماعی به عنوان وجود و یا در دسترس بودن افرادی که ما می‌توانیم به آن ها تکیه کنیم ، بیان می‌گردد.افرادی که آن ها را به عنوان کسانی که مراقبمان هستند ، برای ما ارزش قائلند و ما را دوست دارند می شناسیم.

نظریه دلبستگی بالبی^۱ به شدت روی این تفسیراز حمایت اجتماعی تکیه می‌کند و معتقد است که حمایت اجتماعی به عنوان شکلی از دلبستگی در اوایل زندگی در دسترس است. بنابر نظر بالبی ، کودکانی که متکی به خود می‌شوند یاد می گیرند که به عنوان حامی دیگران عمل کنند و در نتیجه آن، احتمال وقوع آسیب شناسی روانی در زندگی آینده شان کاهش می‌یابد.بابی همچنین عقیده داشت که دسترسی به حمایت اجتماعی ظرفیت،تحمل و غلبه بر ناکامی و چالش های حل مسئله را تقویت می‌کند (ساراسون و همکاران ، ۱۹۸۲).

از سوی دیگر، هاگیهارا و همکارانش^۲، حمایت اجتماعی را به عنوان تهیه وصول به اهداف عینی و غیر عینی ، خدمات و منافع (مانند تشویق و اطمینان) در زمینه روابط اطلاعاتی (مانند خانواده، دوستان، همکاران و رئیس) تعریف می‌کنند (ال ولوو،۲۰۰۷).

کوهن^۳ نیز حمایت اجتماعی را مجموعه تمام روابطی می‌داند که احساس شخص را از اینکه کسانی که برای او مهم هستند و به او اهمیت می‌دهند، می‌سازد.حمایت اجتماعی معمولاً بر اساس دو ساختار تعریف می شود که شامل زندگی اجتماعی افراد ( مانند اعضای یک گروه ، وجود وابستگی های خانواده ) و فعالیت های روشن تری ( مانند حمایت عاطفی) است که آن ها ممکن است انجام دهند ( آچینو ، ۲۰۰۶).

در تعریف دیگری ، حمایت اجتماعی به مراقبت ، محبت ، عزت ، تسلی و کمکی که سایر افراد یا گروه ها به فرد ارزانی می دارند گفته می شود که این حمایت را ممکن است منابع گوناگونی مانند همسر، خانواده،نامزد، اقوام،دوستان و همکاران، پزشک یا سازمان های اجتماعی به عمل آورند. بنا به سیدنی کاب^۴ ، کسانی که از حمایت اجتماعی برخوردارند احساس می‌کنند کسی دوستشان دارد و به آن ها اهمیت داده می شود، دیگران آن ها را افرادی محترم ، با عزت و با ارزش به شمار می آورند و خود را بخشی از شبکه های اجتماعی مانند خانواده یا

سازمان اجتماعی می دانند که می‌تواند منبع کمک های مادی و معنوی و خدمات دو جانبه در هنگام نیاز باشد (سارافینو ، ۱۳۸۷).

^[۲]

۴-۲-۲اجزای حمایت اجتماعی

این نظریه قابل انتقاد است، چرا که مفهوم، مطلق و عام با هم فرق دارند. عام عبارت است از آن لفظی که مفهوم و معنای آن لفظ فراگیرنده تمام افراد و مصادیق است که عنوان عام بر آن ها قابل انطباق و صدق است؛ مثلا، عنوان “کل انسان” عام است و شامل تمام افراد می شود، اما مطلق عبارت است از چنان لفظی که برای یک ماهیت وضع شده است و بدون قرینه بر تمام افراد متحد الجنس آن ماهیت قابل انطباق می‌باشد.^[۱۶۱]

مثلا ، “انسان را اکرام کن” مطلق است؛ یعنی، هم شامل افراد جاهل می شود و هم شامل انسان عالم، در نتیجه با توجه به تعریف دو مفهوم مطلق و عام، باید توجه داشت که ادله وجوب تعلم مقید، قاعده درء است نه مخصص آن. در کتب فقهی، بعضا مشاهده می‌گردد که جاهل مقصّر مسئول اعمال مجرمانه خود است و مجازات حد بر او اثبات می‌باشد و همین موضوع دلالت بر آن دارد که در حقوق کیفری اسلام، جهل رافع مسئولیت کیفری نیست و مجازات ها را بر نمی دارد مگر این که جهل قصوری باشد.

همان طوری که ملاحظه گردید از دیدگاه اسلامی این تفکیک و تفصیل وجود ندارد، مبنی بر این که آیا جهل مسئولیت کیفری را بر می‌دارد یا این که مانع اعمال مجازات ها می شود؟ عموم روایاتی که در این خصوص وارد شده است، کلی و عام است، برای مثال، حدیث رفع دلالت بر این دارد که از امت اسلامی نه چیز رفع شده است. این که آیا منظور از رفع، مجازات و مواخذه است یا تکلیف، اختلاف نظر وجود دارد یا حدیث رفع قلم (رفع القلم عن الثلاثه …)

اغلب گفته اند که منظور، رفع تکلیف است. به همین دلیل در مباحث قبلی تأثیر جهل بر مسئوولیت کیفری یا معافیت از مجازات ها مطرح شده است، نه صرف مسئوولیت کیفری.

۴-۳- قلمرو تأثیر جهل بر مسئوولیت کیفری در قوانین و مقررات جزایی ایران

در قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران (اعم از قانون مجازات اسلامی و دیگر قوانین جزایی) در مواردی جهل به حکم یا موضوع آن، به عنوان عذر محسوب شده است.

در این مبحث قلمرو تأثیر جهل بر مسئوولیت کیفری در قوانین مربوط به حدود، قصاص، دیات۱، تعزیرات و مجازات باز دارنده را مورد مطالعه و تحقیق قرار می‌دهیم .

قانون‌گذار در کتاب اول قانون مجازات اسلامی(که ۶۲ ماده و یک مادۀ مکرر دارد). نسبت به جهل و تأثیر آن بر مسئوولیت کیفری سکوت ‌کرده‌است، اما در کتاب های دوم (حدود)، سوم (قصاص) و پنجم (تعزیرات) در مواد گوناگون جهل حکمی و موضوعی را مورد عنایت قرار داده و آن را مؤثر بر مسئوولیت کیفری دانسته است و در برخی از مواد جهل را رافع تام مسئوولیت کیفری و در موارد دیگر رافع نسبی آن معرفی کرده یا این که جهل را عامل معافیت از مجازات یا تخفیف در آن شناخته است.

۴-۳-۱- تأثیر جهل بر مسئوولیت کیفری در جرائم مستوجب حد

انواع جرائم مستوجب حد در قانون مجازات اسلامی عبارت است از: زنا، لواط، مساحقه، قوادی، قذف، مسکر، محاربه و سرقت.

قانون‌گذار در جرم زنا، شراب و سرقت با ذکر موادی جهل حکمی و موضوعی را پذیرفته و متعرض دیگر جرائم مستوجب حد نشده است. با توجه ‌به این که جرم زنا، سرقت و شراب فاقد هر گونه ویژگی خاصی برای وجه تمایز با دیگر جرائم مستوجب حد می‌باشد، لذا به نظر می‌رسد، عمده دلیل ذکر این سه نوع جرم و تأثیر جهل برآن، صرفا ذکر آن ها در منابع معتبر فقهی و اسلامی می‌باشد.

به دیگر سخن، از آن جایی که در فقه اسلامی فقط در موارد خاص (زنا، شراب و سرقت) تأثیر جهل حکمی و موضوعی ذکر گردیده است در قانون مجازات اسلامی نیز به ذکر همین مواد بسنده شده و نسبت به بقیه جرائم (لواط، مساحقه، قوادی، قذف، محاربه و افساد فی الارض) سکوت شده است؛ در حالی که ضرورت داشت قانون گذار قلمرو تأثیر جهل بر مسئوولیت کیفری در این نوع جرائم را نیز مشخص می کرد.

1. 1. . نبی پور ، محمد ، شرایط مسئولیت کیفری ، مجله تعالی حقوق ، سال دوم ، شماره ۷ ، ۱۳۸۹ ، ص ۱۲۸ ↑

1. 1. . پیشین ، ص ۱۳۰ ↑

1. 1. . لطفی ، بی نام ، بحث در موضوعات حقوقی: حقوق کیفر (باب چهارم: در مسئولیت کیفری) ، مجله مجموعه حقوقی ، ۲۲ آبان ۱۳۱۹ ، شماره ۱۷۷ ، ص ۹۰۱ ↑

1. 1. – قال رسول الله (ص) : رفع الفلم عن ثلاثه: عن الصبی حتی یحتلم، و عن المجنون حتی یفیق و عن النائم حتی یستیقظ. ↑

1. 1. – اردبیلی، محمد علی ،حقوق جزای عمومی، جلد دوم، نشر میزان، چاپ هشتم، ص ۷۴ ↑

1. 1. . شامبیاتی، هوشنگ، حقوق جزای عمومی، جلد دوم، چاپ هفتم، ص ۲۹ . ↑

1. 1. ۲٫ خاکی ،صفر ، حقوق جزای عمومی، سنجش اول، ص ۵ ↑

1. 1. . لطفی ، بی نام ،پیشین ، ص ۹۰۲ . ↑

1. 1. . لطفی ، بی نام ، پیشین ، ص ۹۰۴ ↑

1. 1. . نبی پور ، محمد ، پیشین ، ص ۱۳۵ . ↑

1. 1. . ملکی ، مهدی ، مسئولیت کیفری ، مجله کانون وکلا ، دوره اول، تیر ۱۳۲۷ ، شماره ۲ ، ص ۲۴ . ↑

1. 1. . ملکی ، مهدی ، پیشین ، ص ۲۵ . ↑

1. 1. . ملکی ، مهدی ، پیشین ، ص ۲۸ . ↑

1. 1. . فرزین راد، رویا ، تبیین حقوقی مسئولیت کیفری اطفال و نوجوانان و نگرشی بر کارکرد پلیس ایران ، مجله دانش انتظامی ، بهار ۱۳۸۶ ، شماره ۳۲ ، ص ۱۴۲ . ↑

1. 1. – اصطلاح انگلیسی penal majority و اصطلاح فرانسوی Majorite penale به معنای رشد به کار رفته است: ر.ک: زکی بدوی، احمد، معجم المصطلحات القانونیه، بیروت، دارالکتاب اللبنانی، ذیل واژۀ Majorit’e نیز ر. ک: استفانی، گاستون و لواسور ژرژ، حقوق جزای عمومی، ج ۱، چاپ اول، ترجمه دکتر حسن دادبان، انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی، ۱۳۷۷، ص ۵۸۲، پاورقی شماره ۲۱۵٫ ↑

1. 1. – ر. ک: صفایی، سید حسین، حقوق مدنی و حقوق تطبیقی، تهران، نشر میزان ، ۱۳۷۵، ۲۰۲ . ↑

1. 1. – puberty. ↑

1. 1. – ر. ک: شعاری نژاد، علی اکبر، روان شناسی رشد، چاپ یازدهم، تهران، انتشارات اطلاعات، ۱۳۷۳، ص ۴۸٫ ↑

1. 1. – Discernement ر.ک: حومد،عبدالوهاب، شرح قانون الجزاء الکویتی(القسم العام)، کویت، مطبوعات جامعه الکویت،۱۹۷۲، ص ۸۹٫ ↑

1. 1. – اسماعیل، محمود ابراهیم، شرح الاحکام العامه فی قانون العقوبات، قاهره، دارالفکرالعربی، ۱۹۵۹، ص ۳۶۸٫ ↑

1. 1. – ر. ک: بابکر، مصعب الهادی، الاسباب المانعه من المسئولیه الجنائیه، بیروت ، دار و مکتبۀ الهلال، ۱۹۸۸ م، ص ۶۶ تا ص ۶۸٫ ↑

1. 1. – صانعی، پرویز، پیشین، ج ۲، ص ۴۱؛ نیز ر.ک: جعفری لنگرودی، محمد جعفر، ترمینولوژی حقوق، ص ۳۵۸٫ ↑

1. 1. – ر. ک: جعفری لنگرودی، محمد جعفر، پیشین، شماره ۱۴۲۵٫ ↑

1. 1. – رهامی، محسن ، رشد جزایی ، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی(دانشگاه تهران) ، زمستان ۱۳۸۱ ، شماره ۵۸ ، ص ۱۶۷ . ↑

1. 1. – کتب لغت دیگر همچون قاموس المحیط، المنجد، مصباح المنیر، فرهنگ جامع، فرهنگ نوین، همگی همان معانی را در توضیح عبارترشدبیان کرده ‏اند.در کتاب الرائد، علاوه بر معانی فوق معنیبلوغ اولاد به سن مردان و زناننیز اضافه شده است. صاحب کتابمجمع البحرینرشدرا به معنیصلاحورسیدن به حقو در مقابل ضلال و غی و عمیدانسته است. ↑

متقاعدسازی: رهبر خدمتگزار از طریق متقاعدسازی، اجماع را در میان پیروان خود ایجاد می‌کند. رهبر خدمتگزار به جای اجبار، کارکنان خود را متقاعد می‌سازد که نقطه نظرات و تصمیمات وی را بپذیرند. گرین لیف معتقد است آن چه که در این رابطه مهم است، این است که پاسخ های زیردستان کاملاً اختیاری می‌باشد. به عقیده گرین لیف متقاعدسازی یکی از مهارت های مهم و اساسی در رهبری خدمتگزار به شمار می رود. رهبر خدمتگزار با هوش و زیرکی خود در زیردستان نفوذ کرده و آن ها را نسبت به راهی که بایستی پیموده شود- به جای آن که با اجبار با آن ها برخوردکند- متقاعد می‌سازد.

مفهوم سازی: مفهوم سازی به معنای برخورداری از دیدی وسیع نسبت به آینده، مسائل را به عنوان یک کل دیدن و یادگیری از تجربیات گذشته می‌باشد. رهبری که از این ویژگی برخوردار می‌باشد به فرآیندهای نوآورانه معتقد است. زیردستان به او اعتماد دارند، زیرا آن ها می دانند که او یک رهبر بصیر می‌باشد و نسبت به آینده آگاهی و شناخت لازم را دارا است.

آینده نگری: آینده نگری حدسی درست و زیرکانه نسبت به چیزی است که ممکن است در آینده روی دهد و رهبر خدمتگزار از این طریق ابزار و مهمات لازم را برای استفاده و بهره برداری از موقعیت ها را به دست می آورد. رهبرانی که ویژگی آینده نگری را دارا می‌باشند، از وسعت و دامنه دید وسیع تری نسبت به پیروان خود برخوردار می‌باشند. یک رهبر خمتگزار قادر به پیش‌بینی آینده و همچنین پیش‌بینی نتایج تصمیمات خود می‌باشد و این مزیتی بزرگ برای او محسوب می‌گردد، توانایی که ممکن است در سایه رهبران کمتر دیده شود و یا اصلاً وجود نداشته باشد.

خادمیت و سرپرستی: قسمت اساسی و عمده خدمتگزاری سرپرستی و خادمیت است. خادمیت شامل توانمندسازی است که نشان می‌دهد رهبران بایستی خادم و کارگزار پیروان خود باشند. خادمیت و سرپرستی به عنوان تعهد به خدمت رسانی تعبیر می‌گردد. خدمت رسانی به دیگران و توجه به نیازهای سازمان می‌باشد. بلاک (۲۰۰۰) حرکت به سمت خادمیت و سرپرستی را پارادایمی جدید در رهبری قلمداد می‌کند. رهبر خدمتگزار خادمی محسوب می‌گردد که نیازهای سایرین را مقدم بر نیازها خواسته های خود قلمداد می‌کند. یک رهبر خدمتگزار، خدمت رسانی را ترویج می کرده و پیروان را تشویق می‌کند که ایده ها و نظریات خود را برای رشد سازمان و ایجاد تغییرات اثربخش ارائه دهند.

تعهد به رشد افراد: تعهد به رشد افراد، جنبه دموکراتیک رهبری خدمتگزار محسوب می‌گردد. رهبر خدمتگزار پیروان خود را پرورش می‌دهد تا بتواند حداکثر ظرفیت بالقوه خود را به دست آورند و آن ها را به خلاقیت و تلاش بیشتر تشویق می‌کند. چالش رهبران قابل اعتماد، توجه به رشد و پیشرفت پیروانش می‌باشد. رهبر خدمتگزار ذهنیتی مثبت به پرورش و بهبود کارکنانش دارد. رهبر خدمتگزار معتقد است که پیروانش از دارایی های با ارزش سازمان محسوب می‌شوند. او پیروان خود را در تمامی جنبه ها پرورش می‌دهد و همواره بهترین ها را برای آن ها فراهم می آورد و آموزش های لازم را برای مشاغل فعلی و همچنین آموزش های کاربردی مورد نیاز را برای احراز پست های بالاتر، مهیا می‌کند.

ایجاد گروه: این خصوصیت در رهبری خدمتگزار مستلزم این است که رهبر فرهنگ احترام به شأن و مقام انسانی را در سازمان پرورش دهد. زمانی که رهبر خدمتگزار ارزش های مشارکت کارکنان را در محیط کاری ترویج می‌دهد، در واقع او قصد دارد که روح جمعی را در بین کارکنانش ترویج دهد. نتیجه آن است که پیروان نیز در زمانی که در نقش رهبر ظاهر می‌شوند، همین کار را انجام خواهند داد (قلی پور و حضرتی، ۱۳۸۸ ؛۱۰۵).

۵-۲-۲٫ ویژگی های رهبران خدمتگزار از دیدگاه کاوی

یکی دیگر از صاحب‌نظران در حوزه رهبری خدمتگزار کاوی^[۱۸] (۱۹۹۴) می‌باشد. کاوی معتقد است که رهبر خدمتگزار نیازمند فروتنی، تواضع و شایستگی های کلیدی می‌باشد. وی سه قدم اساسی را برای رهبران خدمتگزار پیشنهاد می‌کند:

۱- ایجاد روابط مبتنی بر اعتماد

۲- تنظیم پیمان ها و قراردادهای عملکردی به شکل روابط برد- برد

۳- کمک و یاری رساندن به دیگران

کاوی رهبر خدمتگزار را به عنوان یکی از روش هایی می‌داند که رهبران بدان وسیله می‌توانند خود را با پیروان پیوند دهند. او این ایده را با اقتدار خیرخواهانه پیوند می‌دهد. از دیدگاه کاوی، رهبر تا زمانی منبع اقتدار محسوب می‌گردد که اهداف تنظیم گردند و بعد از آن است که نقش رهبر خدمتگزار ظاهر می‌گردد.

۶-۲-۲٫ ویژگی های رهبران خدمتگزار از دیدگاه میلارد

میلارد^[۱۹] (۱۹۹۵) رهبری خدمتگزار را به عنوان یک فلسفه و رویکرد جدید به رهبری و روش زندگی قلمداد می‌کند. به نظر وی رهبری خدمتگزار دارای دیدگاهی می‌باشد. که رهبران سنتی از آن بهره مند نیستند. در این سبک رهبری برخلاف سبک های سنتی به افراد تنها زمانی که برای سازمان و در دستیابی به اهداف سازمانی ضروری می‌باشند خدمت نمی گردد بلکه خدمتگزاری به شکل یک فرهنگ در می‌آید. رهبران خدمتگزار ویژگی های خدمتگزاری را نشان می‌دهند، زیرا این ویژگی ها با ارزش های ذاتی آن ها سازگاری و تطابق دارد. او ادعا می‌کند که این شکل از رهبری، برخلاف رهبری سلسله مراتبی به صورت جمعی و مشارکتی می‌باشد زیرا تنها با حمایت، پشتیبانی، بصیرت و دوستی می توان با خطراتی که موقعیت های جدید به همراه دارند مواجه گردید (قلی پور و حضرتی،۱۳۸۸؛۱۰۵).

۷-۲-۲٫ ویژگی های رهبران خدمتگزار از دیدگاه شوارتز

شوارتز^[۲۰] (۱۹۹۸) بر این باور است که سبک های قدیمی رهبری را نمی توان برای عصر حاضر نیز به کار برد. گونه جدیدی از رهبران مورد نیاز می‌باشند که خود را عضوی از یک تیم به حساب آورده و بین اهداف سازمانی و نیازهای کارکنان تعادل ایجاد می‌کنند. شوارتز ویژگی های زیر را برای رهبران خدمتگزار عنوان ‌کرده‌است:

۱- توجه داشتن به دیدگاه

۲- مشارکت در تصمیم گیری ها و رهبری سازمان

۳- هدایت و راهنمایی پیروان

۴- فراهم آوردن محیطی مناسب برای فعالیت کارکنان

۵- اتخاذ تصمیماتی درست و بی عیب و نقص

۶- توجه به آینده (لوب، ۱۹۹۹ ؛۲۳).

۸-۲-۲٫ ویژگی های رهبران خدمتگزار از دیدگاه لوب

لوب (۱۹۹۹) برای رهبر خدمتگزار ویژگی های پنج گانه زیر را پیشنهاد کرده و برای رسیدن به هر یک راه هایی را در نظر گرفته است که به شرح زیر می‌باشند:

۱- ارزش قائل شدن برای افراد از طریق: اعتقاد به افراد- گوش دادن مؤثر- خدمت به نیازهای افراد قبل از نیازهای خود

۲- توانمندسازی افراد از طریق: فراهم کردن شرایط برای یادگیری و رشد- ارائه مدل های رفتاری صحیح و درست- تشویق و تأیید دیگران.

۳- ایجاد محیط دوستانه از طریق: برقراری روابط قوی شخصی- ایجاد همکاری با دیگران- ارزیابی تفاوت های دیگران.

۴- نشان دادن اعتبار خود از طریق: باز بودن و پاسخگو بودن به دیگران – خواستن یاد گرفتن از دیگران- حفظ درستی و اعتماد.

۵- ارائه رهبری خود از طریق: ابتکار داشتن- چشم انداز به آینده- روشن نمودن اهداف.

۹-۲-۲٫ ویژگی های رهبران خدمتگزار از دیدگاه کرینتر و کینکی

پوتیه ‌در مورد اشتباه در شخص طرف معامله ، میان کسی که شخصیت او علت عمده است و کسی که این گونه نیست فرق گذاشته و اولی را موجب بطلان دانست. او اشتباه دیگری زا نیز بر حقوق روم افزود که باید آن را اشتباه در « علت یا جهت تعهد » نامید. ^[۴۵]

با توجه در این پیشینه تاریخی و تأمل در آن ، حقوق دانان مشهور فرانسوی تأثیر و جایگاه جهل و اشتباه در قرارداد را در سه گروه مطرح کرده‌اند. ^[۴۶]

یک ) اشتباه مانع تراضی : ^[۴۷] در موردی است که بین دو طرف عقد سوء تفاهم رخ دهد و هر کدام مقصود دیگری را به غلط می فهمد ، چنین اشتباهی رضا را از بین می‌برد و مانع انعقاد عقد می شود و در نتیجه عقد را باطل می‌کند و آن در سه مورد است :

الف ) اشتباه در ماهیت عقد

ب ) اشتباه در شخص عاقد که شخصیت او عمده باشد ( پوتیه )

ج ) اشتباه در علت تعهد ( پوتیه )

دو ) اشتباه به عنوان عیب اراده : ^[۴۸] این اشتباه که موجب بطلان نسبی است نه بطلان مطلق ، یعنی دو طرف در نوع عقد و موضوع معامله و جهت تعهد به توافق رسیده اند ، ولی رضای آن ها ناشی از پندار نادرستی است که از واقعیت داشته اند ، مانند اشتباه در خود موضوع معامله یا در شخص طرف عقد که در ماده ۲۰۰ ق . م . ایران هم آمده است و ماده ۱۱۱۰ ق . م . فرانسه آن را مطرح ‌کرده‌است.

سه ) اشتباه بی اثر : ^[۴۹] این نوع اشتباه به قصد و رضا مطلقا ً لطمه ای وارد نمی کند ، در نتیجه نه قرارداد را باطل می‌کند و نه غیر نافذ.

به عنوان مثال می توان ‌به این موارد به عنوان اشتباه های غیر مؤثر اشاره کرد به مانند : اشتباه در اوصاف غیر اساسی ، اشتباه در طرف عقدی که شخصیت او عمده نباشد ، اشتباه در انگیزه ها و دواعی شخص در انعقاد معامله ، اشتباه در محاسبه و موارد دیگر …

۳ – ۱ – ۲ – گفتار سوم – پیشینه تاریخی جهل و اشتباه در قانون مدنی ایران

با بررسی سابقه تاریخی و انواع جهل و اشتباه در حقوق روم و فرانسه و صور مختلف آن به عنوان سردمداران نظام حقوقی کلاسیک غرب ، چشم انداز روشنی از بحث تأثیر جهل و اشتباه در اعمال حقوقی به دست می‌آید و زمینه را برای بررسی تاریخی آن در قانون مدنی ایران را مساعد می‌کند. قانون گذاران ایرانی بر اساس فقه جعفری و به پیروی از آرای مشهور فقها به تنظیم مواد قانون مدنی ایران پرداخته‌اند ، پس منبع اصلی مجموعه قوانین مدنی ایران را فقه امامیه تشکیل می‌دهد ، ولی در بعضی موارد گاه با توجه و گاه دیگر بدون توجه ، به اصول حقوق غرب متمایل شده اند ، مخصوصاً در قسمت تعهدات که با تغییراتی مواد قانون مدنی فرانسه را ترجمه نموده اند و از جمله آن مواد قانون مدنی مربوط به مسئله جهل و اشتباه است ، که آن را با الهام از قانون مدنی فرانسه تنظیم نموده اند کهالبته در این اقتباس ، اصول کلی فقه اسلامی کاملاً لحاظ شده است.

همین دوگانگی باعث برداشت های مختلف از مواد مذبور به نظریه اشتباه هم شده است ، ولی در عین حال قانون مدنی ایران با توجه به آرای فقهای امامیه ، راه مستقلی را طی نموده و این که آثار و احکام تئوری اشتباه در قانون مدنی ایران و فرانسه اختلاف اساسی و کلی دارند ، ‌بنابرین‏ برای رسیدن به درک صحیح از مواد ۱۹۹ تا ۲۰۱ ق . م . ایران که مواد عمده در باب مسئله جهل و اشتباه هستند ، مراجعه به سرچشمه های اصلی آن ضروری است.

با تأمل و تدبر در این مقدمه ‌بنابرین‏ می توان گفت : جایگاه و تأثیر جهل و اشتباه در قانون مدنی ایران را نیز می توان به سه دسته تقسیم کرد : ^[۵۰]

یک ) جهل و اشتباه موجب بطلان یا عدم نفوذ

دو ) اشتباه و جهل موجب خیار فسخ

سه ) اشتباه های بی تأثیر « تفصیل این سه قسم در فصول آینده خواهد آمد »

۴ – ۱ – ۲ – گفتار چهارم – تقابل جهل – عقل و جهل – علم و رویکرد تاریخی آن

در کتاب حکمت نامه پیامبر اعشم به طور کلی برای جهل مذموم ، چهار معنا متصور است :

اول : همه گونه نادانی

دوم : نادانی نسبت به علوم و معارف مفید و سازنده

سوم : نادانی نسبت به ضروری ترین معارف مورد نیاز انسان

چهارم : نیرویی در مقابل عقل و خرد ^[۵۱]

و هم چنین این که واژه عقل و خرد در زبان عرب به معنای نگه داشتن ، بازداشتن و حبس کردن است^[۵۲] و همین عقل در سخن اندیشمندان و حکیمان ، معانی بسیار زیادی دارد. ^[۵۳]

و با جست و جو در احادیث ، سه معنا برایش به دست می‌آید :

یک ) نیرویی که بدان خوبی ها و بدی ها و تفاوت های و زمینه‌های آن ها ، شناخته می‌شوند و این ، معیار تکلیف شرعی است.

دو ) ملکه ای که به انتخاب خوبی ها و پرهیز از بدی ها فرا می‌خواند

سه ) تعقل و دانستن ، که در برابر جهل ( نادانی ) قرار می‌گیرد و بیش ترین استعمال عقل در احادیث ، معنای دوم و سوم است. ^[۵۴]

بعد از بررسی این دو لغت ، سوال مهمی که در این جا مطرح است این است که آیا جهل در مقابل عقل قرار گرفته است یا در مقابل علم قرار گرفته است ؟

در جواب باید گفت : در اکثر کتاب های لغت کلمه جهل نقطه مقابل عقل قرار گرفته است و هم چنین این که از دو تقابل « جهل – علم » و « جهل – عقل » در بین مردم تقابل اول بیش تر از تقابل دوم متعارف و مأنوس است.

اما در کتب روایی ، تقابل دوم « جهل – عقل » بیش تر از تقابل اول استعمال و کاربرد دارد ، به عبارتی عنوان علم و جهل را نخواهید یافت این ‌به این خاطر است که اسلام « جهل » به مفهوم چهارم را – که امری وجودی و در برابر عقل است – خطرناک تر از جهل به مفهوم دوم و سوم – که امری عدمی و در برابر « علم » است می‌داند. ^[۵۵]

به دلیل همین شیوع استعمال عقل در مقابل جهل در روایات ، باب اول از کتاب های روایی معتبر امامیه مثل اصول کافی ، به « عقل و جهل » نامگذاری شده است.

مثل حدیثی از امام صادق ( ع ) که در این کتاب آمده است و این معنا را به خوبی بیان می‌کند که به حدیث جنود عقل و جهل شناخته شده است ، وقتی که سماعه می فرماید :

« خدمت حضرت صادق ( ع ) بودم و جمعی از دوستانش هم حضور داشتند که ذکر عقل و جهل به میان آمد ، حضرت فرمود : عقل و لشکرش و جهل و لشکرش را بشناسید ، خدای ” عزوجل ” عقل را با نور خویش و از طرف راست عرش آفرید ، پس بدو فرمود : پس رو ، او پس رفت سپس فرمود : پیش آی ، پیش آمد. خدای تبارک و تعالی فرمود : تو را با عظمت آفریدم و به تمام آفریدگانم شرافت بخشیدم.

پس جهل را تاریک و از دریای شور و تلخ آفرید به او فرمود : پس رو ، پس رفت ، فرمود : پیش آی ، پیش نیامد فرمود : گردن کشی کردی ، و او را از رحمت خود دور ساخت. ^[۵۶] »

نتیجه این که از دو تقابل مذکور ، تقاضای اصلی میان عقل و جهل است و تقابل علم و جهل ، ناشی از تطورات مفهومی است که پس از عصر پیامبر ( ص ) رخ داده است.

« به نظر مرحوم مظفر انتقال فلسفه یونانی به جامعه مسلمانان ، موجب ظهور مفاهیم جدیدی برای برخی از واژه ها شده است که از جمله آن ها همین واژه جهل است. ^[۵۷] »