پژوهش جهانگیری و کلانتری ثقفی (۱۳۸۷) تحت عنوان “بررسی و سنجش ویژگی های کارآفرینی مدیران (مطالعه موردی: شرکت مخابرات) ” ویژگی هایی از قبیل انعطاف پذیری، پشتکار، عمل گرایی، ریسک پذیری، فرصت طلبی، اعتماد به نفس، قاطعیت، درون گرایی و … را در مدیران شرکت مخابرات

1. 1. -Entrepreneurship ↑

1. 1. – Heinonen ↑

1. 1. -Echols & Neck ↑

1. 1. – McClelland ↑

1. 1. -Postigu ↑

1. 1. – Entrepreneurship Development Institute Of India(EDI) ↑

1. 1. – Need For Achievement- ↑

1. 1. – Need For Independence ↑

1. 1. – Risk-Taking Propensity ↑

1. 1. – Creativity ↑

1. 1. – Shepherd ↑

1. 1. – Burgel mun ↑

1. 1. – Complexity ↑

1. 1. – Daft ↑

1. 1. – Gresov & Drazin ↑

1. 1. – March& Simon ↑

1. 1. -Formalization ↑

1. 1. – Liao ↑

1. 1. -Centralization ↑

1. 1. – Willem& Buelens ↑

1. 1. – Katsikea ↑

1. 1. – Entrepreneur ↑

1. 1. – Organizational entrepreneur ↑

1. 1. – Robbins ↑

1. 1. – Fry& Slocum ↑

1. 1. -Marsh & Mannari ↑

1. 1. -Nelson & Campbell ↑

1. 1. -Organizational Structure ↑

1. 1. -Barney & Griffin ↑

1. 1. -Mintzberg ↑

1. 1. -Fredrickson ↑

1. 1. -Hodge & Anthony ↑

1. 1. -Arnold & Feldman ↑

1. 1. -Kast & Rosenzwieig ↑

1. 1. -Danic Robey ↑

1. 1. -Blackburn ↑

1. 1. -Robbins ↑

1. 1. -Fry & Slocum ↑

1. 1. -Complexity ↑

1. 1. -Damanpour ↑

1. 1. -Horizontal differentiation ↑

1. 1. -Vertical differentiation ↑

1. 1. -Spatial differentiation ↑

1. 1. -Formalization ↑

1. 1. -Marsh & Mannari ↑

1. 1. – Willmott ↑

1. 1. -Centeralization ↑

1. 1. -Baligh ↑

1. 1. -Strategy ↑

1. 1. -Nevile & Horwits ↑

1. 1. -Peter Blau ↑

1. 1. -Technology ↑

1. 1. -Singh ↑

1. 1. -Environment ↑

1. 1. -Dubrin ↑

1. 1. -Desler ↑

1. 1. – Mechanistic Structure ↑

1. 1. -Hick & Gullet ↑

1. 1. -Organic Structure ↑

1. 1. -Chandan ↑

1. 1. -Burns and stalker ↑

1. 1. – Military ↑

1. 1. – Schumpeter ↑

1. 1. – Creative-destructive ↑

1. 1. – fu ↑

1. 1. – Hisrich & Peters ↑

1. 1. – liu & Dubinsky ↑

1. 1. – Kuratko & Hodgetts ↑

1. 1. – Roneshtat ↑

1. 1. -Nasution ↑

1. 1. – Elenurm ↑

1. 1. -Gurol & Astan ↑

1. 1. – Kirkwood ↑

1. 1. – Chaos ↑

1. 1. – contradiction ↑

1. 1. – confusion ↑

1. 1. – Wanderwerf & Brush ↑

1. 1. – creation ↑

1. 1. – general management ↑

1. 1. – innovation ↑

1. 1. – risk bearing ↑

1. 1. – performance intention ↑

1. 1. – Tropman & Morningstar ↑

1. 1. – Cantillon ↑

1. 1. ۹- Albert Shapero ↑

1. 1. – Jean Batiste Say ↑

1. 1. – Jeffry Timmons ↑

1. 1. – Van Praag & Versloot ↑

1. 1. – Oosterbeek ↑

1. 1. – hardward index ↑

1. 1. – creativity ↑

1. 1. – Innovation ↑

1. 1. – Knowledge-based ↑

1. 1. – information society ↑

1. 1. -Clark ↑

1. 1. -entrepreneur human ↑

1. 1. – Individual ↑

1. 1. – Intrapreneurship ↑

1. 1. – Organizational ↑

1. 1. – Bygrave ↑

1. 1. – Zahra ↑

1. 1. – Collins & Moore ↑

1. 1. – Cantillon ↑

1. 1. – Blaug & Sturges ↑

1. 1. – Van Ven ↑

1. 1. – Carl manger ↑

1. 1. – Schultz ↑

1. 1. – Mises ↑

1. 1. – the new Austrian schools ↑

1. 1. – Burglehan ↑

1. 1. – Pinchot ↑

1. 1. – Karts ↑

1. 1. – Stevenson & Jaavillo ↑

1. 1. – Dees & Star ↑

1. 1. – Kalyani & Chandralekha ↑

1. 1. – trait approach ↑

1. 1. – Soo ji Min ↑

1. 1. – Lumpkin & Dess ↑

1. 1. – Tampsun ↑

1. 1. – Practical knowledge ↑

1. 1. – Urquhart brown ↑

1. 1. – Costa & Mc Crae ↑

1. 1. – Extraversion ↑

1. 1. – Conscientiousness ↑

1. 1. – Agreeableness ↑

1. 1. – Openness ↑

1. 1. – Neuroticism ↑

1. 1. -Robbins ↑

1. 1. – Pintrich & Schunk ↑

1. 1. – Rio ↑

1. 1. – Lee & Peterson ↑

1. 1. – Cibert & Spilbegr ↑

1. 1. – Carland ↑

1. 1. – Need For Independence ↑

فاکتورهای هفت گانه مورد استفاده در پژوهش :

جدول ۱۰: ابعد هفت گانه ای‌اس‌کوال و ای‌رس‌کوال پاراسورامان و همکاران (۲۰۰۵)

محققان

مدل

ابعاد کیفیت

شرح ابعاد کیفی

Parasuraman

&

Malhotra

&

Zeithaml

E-S-Qual

ابعاد اصلی

کارایی (efficiency)

سرعت و سهولت در استفاده از خدمات

اجرا (Fulfillment)

ارائه تمامی خدمات و محصولات ممکن

در دسترس بودن (availability)

کارکرد صحیح، تمام وقت و در تمامی مکان‌ها

محرمانه گی (Privacy)

میزان امنیت سیستم و حفاظت از اطلاعات مشتریان

ابعاد بهبود

E-RecS-Qual

‌پاسخ‌گویی‌(Responsiveness)

حل مؤثر مشکلات و تقاضاهای از طریق سیستم

جبران خدمات (Compensation)

جبران مشکلات به وجود آمده برای مشتریان

ارتباط (Contact)

یاری رسانی به مشتریان از طریق موبایل یا متصدیان برخط

۳٫۷٫۲٫ ابعاد کیفیت خدمات الکترونیک

با توجه به مطالب بیان شده و بررسی متون و پیشنه کارهای پژوهشی سنجش کیفیت خدمات الکترونیک در این فصل، ابعاد کیفیت خدمات الکترونیک مطرح شده از سوی نویسندگان مختلف، به صورت خلاصه در جدول ۱۱ آورده شده است:

جدول۱۱: ابعاد کیفیت خدمات الکترونیک

بعد

زمینه

نویسندگان

طراحی و زیبایی

Designs

بانکداری آنلاین
خرده فروشی آنلاین

مسافرت آنلاین

وب سایت پورتال

1. 1. کاکس و دیل (۲۰۰۱)

1. 1. لویاکانو و همکاران (۲۰۰۲)

1. 1. وولفین­بارگر وگیلی (۲۰۰۳)

1. 1. یانگ و فانگ (۲۰۰۴)

1. 1. لی و لین (۲۰۰۵)

1. 1. کریستوبل و همکاران. (۲۰۰۷)

1. 1. یو و دوسو (۲۰۰۱)

1. 1. مادو و مادهو (۲۰۰۲)

1. 1. یانگ و همکاران. (۲۰۰۳)

1. 1. جان و کای(۲۰۰۱)

1. 1. کیم و استول (۲۰۰۴)

1. 1. کیم و همکاران. (۲۰۰۹)

1. لدهری(۲۰۱۰)

قابلیت‌ اطمینان‌، اعتبار

Reliability

بانکداری آنلاین

کتابخانه‌های عمومی و دانشگاهی

خرده فروشی های آنلاین

خدمات الکترونیک

1. 1. زیتمال ‌و همکاران(۲۰۰۰)

1. 1. جان و کای(۲۰۰۱)

1. 1. یانگ (۲۰۰۱)

1. 1. وولفین­بارگر وگیلی (۲۰۰۳)

1. 1. زیتمال (۲۰۰۲)

1. 1. مادو و مادهو (۲۰۰۲)

1. 1. یانگ و ژوئن (۲۰۰۲)

1. 1. سانتوس (۲۰۰۳)

1. 1. یانگ و همکاران. (۲۰۰۳)

1. 1. سوکاسامی(۲۰۰۴)

1. 1. یانگ و همکاران. (۲۰۰۴)

1. 1. یانگ و فانگ (۲۰۰۴)

1. 1. لی و لین (۲۰۰۵)

1. 1. سان و تدیسنا (۲۰۰۸)

1. 1. شاچاف و همکاران(۲۰۰۸)

1. 1. لدهری(۲۰۱۰)

1. هدویچ و همکاران (۲۰۱۰)

تحویل خدمت یا کالا

Delivery

خدمات الکترونیک

1. 1. سرجادجا و همکاران. (۲۰۰۳)

1. سان و تدیسنا(۲۰۰۸)

سهولت استفاده

Ease of use

بانکداری آنلاین

خرده فروشی های آنلاین

خدمات الکترونیک

1. 1. یو و دوسو (۲۰۰۱)

1. 1. جان و کای(۲۰۰۱)

1. 1. یانگ (۲۰۰۱)

1. 1. زیتمال ‌و همکاران(۲۰۰۲)

1. 1. سانتوس (۲۰۰۳)

1. 1. یانگ و همکاران. (۲۰۰۳)

1. 1. سوکاسامی(۲۰۰۴)

1. 1. یانگ و همکاران. (۲۰۰۴)

1. 1. سان و تدیسنا (۲۰۰۸)

1. اوبی(۲۰۰۹)

1. 1. – Electronic services quality ↑

1. 1. – ↑

1. 1. -Wan et al ↑

1. 1. -World Trade Organization ↑

1. 1. -Smith& Moutinho ↑

1. 1. – On Line ↑

1. 1. -K.K. Bajaj ↑

1. 1. – FAX ↑

1. 1. -شبکه گسترده (Wide Area Network) نیز یک شبکه رایانه­ای است که ناحیه جغرافیایی نسبتاً وسیعی را پوشش می‌دهد. ↑

1. 1. – یک شبکه محلی (Local Area Network) یک شبکه کامپیوتری که محدوده جغرافیایی کوچکی مانند یک دفتر کار را پوشش می‌دهد. ↑

1. 1. – اتحادیه جهانی مخابرات مالی بین بانکی ↑

1. 1. – Brick-and-Click ↑

1. 1. Remote-Banking ↑

1. 1. – EFTPOS ↑

1. 1. – Voice Response ↑

1. 1. – Voice Recognition ↑

1. 1. – Programable Telephone ↑

1. 1. – Symjyan ↑

1. 1. -John Shepherd Barron ↑

1. 1. -Deelaro ↑

1. 1. – De La Rue Automatic Cash System ↑

1. 1. – Smithsonians ↑

1. 1. – off line ↑

1. 1. – ATM Industry Association ↑

1. 1. – ATM KIOSK ↑

1. 1. – CRM ↑

1. 1. – Debit Cards ↑

1. 1. – Unbanked ↑

1. 1. – Underbanked ↑

1. 1. – Data Monitor ↑

1. 1. Montgomery ↑

1. 1. – Gitlow ↑

1. 1. self service ↑

1. 1. – Malcom Baldrige Award ↑

1. 1. Gap ↑

1. 1. -SERVQUAL ↑

1. 1. Psyrhometric ↑

1. 1. Wiele 1992, Candlin & Day 1993, Bournart & Van der Babakus & Boller, 1992 ↑

1. 1. Vandamme & Leunis (1993 (, Babakus & Mangold (1992) Walbridge & Delene (1993) ↑

1. 1. Buttle ↑

1. 1. Tease ↑

1. 1. deserved performance ↑

1. 1. equitable performance ↑

1. 1. – QFD ↑

1. 1. – Cyberspace ↑

1. 1. – Van Riel ↑

1. 1. – Webb ↑

1. 1. – Zeithaml et al ↑

1. 1. – Rust and Lemon ↑

1. 1. – Hoffman and Bateson ↑

1. 1. -Oliveria ↑

1. 1. – Financial Performance ↑

1. 1. – Zeithaml, parasuraman and malhotra (2000) ↑

1. 1. -Dabholkar ↑

1. 1. – Yoo and Donthu (۲۰۰۱) ↑

1. 1. – SITEQUAL ↑

1. 1. – Guang Lee ↑

1. 1. – Harington & karmel ↑

1. 1. – Madu ↑

1. 1. افزایش بازارها، مراکز خدماتی و تجاری مختلف

   

1. 1. افزایش تعداد آژانس های مسافرتی(معاونت برنامه ریزی و توسعه شهرداری ‌کلان‌شهر تبریز، ۱۳۹۱)

1. 1. افزایش مذاکرات با کشورهای ‌اروپایی‌ و غربی در جهت مبادله گردشگران مختلف

1. 1. تقویت بخش های مختلف سازمان صنایع دستی،میراث فرهنگی و گردشگری

1. 1. برگزاری مسابقات ورزشی همچون المپیک،جام جهانی رشته‌های مختلف در کشور.

1. 1. ایجاد پارک ها، مکان های تفریحی و گردشگری ‌بیشتر در مناطق مختلف علی الخصوص مناطق آزاد(معاونت برنامه ریزی و توسعه شهرداری ‌کلان‌شهر تبریز، ۱۳۹۱).

1. 1. 1. خرید هواپیماهای جدید برای توسعه ناوگان هوائی کشور و خارج ساختن هواپیماهای فرسوده

   

1. 1. ایجاد یک شبکه در صدا و سیما با عنوان شبکه گردشگری به جهت آشنائی مردم ایران و سایر کشورها با جاذبه های گردشگری ایران.

1. 1. ترمیم و بازسازی بناهای فرسوده تاریخی، مساجد و…..

1. 1. توسعه راه های ریلی

1. 1. افزایش تعداد کشتی های تفریحی و قرار دادن امکانات مناسب در آن ها برای جذب گردشگران

1. 1. اعطای دستمزد بیشتر به کارمندان بخش گردشگری به جهت افزایش میزان خدمات

1. 1. افزایش جشن ها، مراسم تفریحی و….

1. 1. اختصاص سرویس های حمل و نقل راحت با قیمت مناسب برای گردشگران

1. 1. حمایت از تولید کنندگان صنایع دستی و برگزاری نمایشگاههایی تحت این عنوان.

1. 1. برگزاری نمایش گاه های صنایع دستی، طراحی،نقاشی،منبت کاری،مجسمه سازی و…

1. 1. توسعه منابع انسانی متعهد از طریق آموزش در بخش‌های متفاوت گردشگری.

1. برگزاری بیشتر نمایش های تئاتر، کنسرت ها و موسیقی های مختلف در مراکز گردشگری(معاونت برنامه ریزی و توسعه شهرداری ‌کلان‌شهر تبریز، ۱۳۹۱).

پس از مرور مفاهیم، تاریخچه، عوامل مؤثر بر گردشگری و توسعه آن در بخش بعدی این تحقیق به بررسی مفاهیم مربوط به موسیقی، تعاریف و انواع آن و… پرداخته می شود.

۲-۳ موسیقی

۲-۳-۱ تعاریف موسیقی

موسیقی شکلی از هنر است که احساس، عاطفه،ادراک وشناخت انسان را بدون نیاز به تکلم و زبان منتقل می‌کند(ضیایی، ۱۳۸۵).

موسیقی بیان کننده شادی ها، غم ها و حالات روحی بشر است و در بسیاری از موارد برای تخلیه هیجانات و برون افکنی احساسات استفاده می شود. صداهای موسیقیائی به صداهائی گفته می شودکه دارای زیر و بمی (نواک) باشند(فسایی، ۱۳۹۱).

موسیقی بیان احساسات انسان به وسیله اصوات است(فرهادی، ۱۳۸۸).

موسیقی را هنر بیان احساسات به وسیله آواها گفته اند که مهم ترین عوامل آن صدا و ریتم هستند و همچنین دانش ترکیب صداها به گونه ای که خوشایند باشد و سبب انبساط و انقلاب روان گردد(ضیایی، ۱۳۸۵).

۲-۳-۲ انواع موسیقی

موسیقی می‌تواند از طرق بی شماری در سبک های گوناگون تقسیم شود. ماهیت هنری موسیقی ‌به این معنی می‌باشد که این گونه طبقه بندی ها عمدتاً قراردادی و بحث برانگیز هستند، و احتمال همپوشانی نام سبک های متفاوت وجود دارد. الگوهایی که گاه برای رده بندی سبک های موسیقی استفاده می شود عبارت هستند از سه رده اصلی:

• • موسیقی هنری

• • پرطرفدار(پاپ)

• سنتی(کاظمی، ۱۳۸۵).

۲-۳-۳ تاریخچه موسیقی

موسیقی هرگز از سیر اندیشه و تفکر آدمی دور نبوده است و به همین دلیل برای دستیابی به روند معقول تکامل آن، چاره‌ای نداریم جز آن که از ابتدا و از میان زندگی انسان‌های نخستین و سرزمین‌های مختلف به دنبال یافتن رخدادها و حوادثی باشیم که در طول تاریخ، موسیقی ملل را متأثر ‌کرده‌است. گر قصد داشته باشید که شناخت کل تاریخ موسیقی را فقط با موسیقی غرب و شناخت سونات‌ها و سنفونی‌ها آغاز کنیم، عملاً راه بیهوده‌ای رفته‌ایم چون این روش کار شناخت موسیقی را غیرممکن می‌سازد، تنها مطالعه در تاریخ است که کمک می‌کند تا قضاوت ما، از هر گونه اشتباه و خطا به دور بماند. در طول زمان، ابزار کار و روش کار گسترش یافت و از همان ابزار کار، به عنوان وسیله موسیقایی استفاده شد. در طول هزاران سال، موسیقی از آن فرهنگ اولیه فاصله گرفت و جایگاهی برای خود کسب کرد.قوانین روزانه برای آن وضع شد و حرکات بدن، که از ریتم کار نشئت می‌گرفت، به جزء لاینفک موسیقی بدل شد. این جریان چنان اهمیتی به دست آورد که با تنوع و گوناگونی بسیار تا به امروز، در تمام فرهنگ‌های جهان خودنمایی می‌کند(زندباف، ۱۳۸۸).

موسیقی در ابتدا صرفا شامل اصوات بود، اما همراه ریتم، ترکیب مناسب‌تری پیدا کرد. آواز چوپانان در اولویت بود. موسیقی آنان یک صدای کشیده و ساده بود که به عنوان صوت اصلی در ملودی به کار برده می‌شد. همچنین در طول سالیان دراز اصوات دیگری در کنار اصوات اولیه قرار گرفت. قدیمی‌ترین اسناد به دست آمده که نشان از فرهنگ متعالی دارد، متعلق به آسیای قدیم است. بررسی و جست‌وجوی محققان غرب، برای یافتن ریشه‌های فرهنگی، به جمع‌ آوری اسناد و الگوهای کشورهای باستان منجر شد و در این راه، حتی از خبرهای تصادفی، نامه‌ها و اتفاقات درون دربار گذشتگان هم بهره می‌برند. اما به دلیل فرار بودن موسیقی (یعنی اینکه خمیرمایه موسیقی صوت است و اصوات پدیده‌ای ناپایدار و فرارند و بدون وجود دستگاه‌هایی برای ضبط و حراست از آنان، در فضای لایتناهی محو می‌شوند.) از اسناد اولیه مربوط به موسیقی چیز زیادی به دست نیامده است. زمانی که اشکال موسیقی ثبت شدند، ریشه‌یابی آن آسان‌تر شد و کار محققان بیش از پیش به واقعیت نزدیک شد. ابتدا اروپائیان متوجه یونان شدند، چون در یونان فلسفه رشد وسیعی داشت و موسیقی جزئی از فلسفه یونان به شمار می‌آمد و به همین علت شکل منسجم‌تری به خود گرفته بود. حدود هزار سال بعد، چینی‌ها و سپس هندوستان و پس از آن مردم آسیای نزدیک (خاورمیانه) متوجه موسیقی شدند و تازه صدها سال بعد موسیقی به اروپا رسید. حدود هزار سال است که اروپائیان با موسیقی زندگی می‌کنند و از همان ابتدا سعی در ثبت آن داشتند که با اختراع نت ‌به این موفقیت دست یافتند. در اروپای قرون وسطی قادر به تفکیک ملودی‌ها از یکدیگر نبودند و با همان موسیقی وارداتی از شرق، موسیقی خود را شکل می‌دادند و آنچه را نمی‌دانستند با حدس و گمان پیش می‌بردند. تحقیقات نشان می‌دهد که مردم آسیا، موسیقی تک صدایی و تزیین شده‌ای به کار می‌بردند، ملودی‌های اولیه بر روی هم تأثیر می‌گذاشتند و نوازندگان هم به طور ترکیبی آن را اجرا می‌کردند(زندباف، ۱۳۸۸).

مصرف کنندگان نیز در مقابل مسایل زیست محیطی مسئول هستند و با خرید محصولات سبز در این فرایند مشارکت می‌کنند. اگرچه دلایل مشارکت در فعالیت‌های سبز و نوع تعهد آنان به محیط متفاوت است، اما نقش مصرف کنندگان سبز در نگهداری از محیط زیست بسیار حیاتی است. عموماً این مصرف کنندگان از محصولاتی که ممکن است سلامت خود و دیگران را به خطر اندازد، در طول فرایند تولید ‌آسیب‌های جدی به محیط زیست وارد آورد، انرژی زیادی را مصرف کند، ضایعات فراوانی به همراه داشته باشد، در استخراج مواد اولیه مورد نیاز به گونه‌های گیاه و حیوانی در حال انقراض و منابع طبیعی محیط زیست آسیب وارد کند، دوری می‌نمایند (لی،۲۰۰۸).

نگرانی‌های زیست محیطی، که تقاضاهایی برای برخی محصولات جدید ایجاد کرده (مانند تجهیزات کنترل آلودگی) در برخی موارد سبب تجدید نظر در محصولات فعلی شده و در مواردی حتی طراحی، فرموله سازی و یا تولید محصول را متحول ‌کرده‌است. در جدول (۲-۱)، به ‌ذی‌نفعانی که خواهان محصولات سبز هستند و نگرانی‌های هر یک اشاره شده است.

جدول (۲-۱): علایق و نگرانی‌های ذینفعان ‌در مورد محصولات شرکت‌ها (پولونسکی و همکارش،۲۰۰۱)

ذینفع
خواسته بالقوه
شاخص

سهام‌داران و مدیران شرکت

محصول مطمئن و قابل اعتماد

دعاوی حقوقی، میزان وجوه پرداختی به کارکنان

کارکنان

فرایندها و مواد مضر

میزان سوانح، زمان از دست رفته بابت مصدومیتهای کاری

مشتریان

نام‌گذاری محصول

رضایت مشتری، رعایت رهنمودهای دولتی/ صنعتی

شرکای تجاری

مدیریت فراخوانی محصولات نامناسب

کارایی، سرعت و موفقیت فراخوانی محصولات

عرضه کنندگان

گسترش تحقیق و توسعه

نتایج حال از عنصر عرضه کننده، تجزیه و تحلیل چرخه عمر محصول و استفاده از نتایج در فرایند طراحی

عرضه کنندگان

گسترش تحقیق و توسعه

نتایج حال از عنصر عرضه کننده، تجزیه و تحلیل چرخه عمر محصول و استفاده از نتایج در فرایند طراحی

رقبا

عملکرد صحیح و مطمئن و تأثیر بر شهرت صنعت

عملکرد در قیاس با الگوها و رهنمودهای صنعت

دولت و قانون گذاران

نظارت بر محصول

میزان بروندادهای خطرناک و غیرقابل بازیافت

سازمان‌های غیر دولتی / گروه‌های فشار و سایر گروه‌های اثرگذار

اثرات اجتماعی – محیطی

تبعیت از اهداف سازمان‌های قانون گذار

جوامع

مواد مضر

انتشار مواد مضر در هوا، زمین و آب

همان گونه که مشاهده می‌شود شرکت‌ها در طراحی و تولید محصولات با خواسته‌های گسترده و متفاوتی مواجه اند. همچنین باید توجه داشت میزان تأثیر این نگرانی‌ها بر بازارهای مختلف، متفاوت است. در برخی بازارها مانند محصولات پاک کننده و محصولات کاغذی، میزان تغییراتی که در پاسخ به چالش‌های زیست محیطی صورت می‌گیرد بسیار گسترده است. در برخی بازارهای دیگر مانند مواد غذایی، خدمات مالی و کامپیوتر، نمونه های تغییر تا حدی محدودتر است (پتی، چارت، ۲۰۰۳).

برای ایجاد یک اقتصاد سبزتر، می‌بایست دامنه‌ای از محصولات و فناوری‌های جدید سبز وجود داشته باشد. در حال حاضر برای کاهش اثرات منفی محیطی و اجتماعی تولید، به جای تلاش برای بهبود محصولات در نقطه پایانی خط تولید، بیشترین توجه به نوآوری در زمینه محصولات پاک معطوف شده است. این مسئله در بسیاری از صنایع در قالب شعار «برای محیط طراحی کن» خود را نشان می‌دهد.

توسعه و تولید موفقیت آمیز محصولات سبز جدید، نیازمند فرایندی با سطح بالای یکپارچگی و ارتباطات، اطلاع رسانی خوب، توجه دقیق به مفاهیم محیط زیست، حمایت مدیریت عالی و استفاده از رهیافتی مشخص برای سنجش و الگو برداری است (بانرجی، ۱۹۹۹).

اندازه گیری و درک عملکرد نسبی محصولات از لحاظ زیست محیطی برای شرکت‌ها اعم از این که یک استراتژی سبز را پیگیری کنند یا نه، اهمیت دارد، زیرا در بازاریابی ممکن است عملکرد خوب یک محصول در بازاری خاص منجر به کسب مزیت رقابتی نشود، اما مسلماًً عملکرد ضعیف می‌تواند یک خطر استراتژیک ایجاد کند و منجر به ضعفی رقابتی شود. تجزیه و تحلیل عملکرد زیست محیطی محصولات می‌بایست چند بعدی باشد، زیرا از عوامل بسیاری تأثیر می‌پذیرد و در عین حال می‌بایست با توجه به محصولات رقبا انجام شود.

ویژگی‌های محصولات سبز در دو طبقه کلی جای می‌گیرند. نخست آن‌هایی که به تأثیرات اجتماعی و محیطی محصول یا خدمت مربوط است (یکی از معیارهای کلیدی جدید مدیریت محصول و طراحی آن از دید بازاریابی سبز، تأکید بر وضعیت محصول پس از مصرف است).

گروه دوم ویژگی‌ها، به فرایند تولید کالا و شرکت تولید کننده آن مربوط هستند. بازاریابی سنتی ‌در مورد کل محصول شامل محصول مشهود (شامل بسته بندی و سایر ابعاد محصول) و محصول اضافی (ابعاد خدماتی) بحث می‌کند. از آنجایی که بازاریابی سبز نیازمند رهیافتی برای مدیریت محصول است در نظر گرفتن ویژگی‌های کل محصول (Total Product ) مفیدتر است.

در این راستا به کار گیری یکپارچه همه و یا برخی از مفاهیم ۵R در توسعه محصول می‌تواند در بهبود عملکرد زیست محیطی محصول پس از مصرف مفید واقع شود.

این ۵R عبارتند از: قابلیت تعمیر (Repair)، قابلیت جایگزینی (Reconditioning)، قابلیت استفاده مجدد (Reuse)، قابلیت بازیافت (Recycling) و قابلیت بازسازی (Remanufacture). (Peattie، ۱۹۹۵).

به طور کلی محصولات سبز یا دوستدار محیط زیست به محصولاتی گفته می‌شود که محیط زیست را آلوده نمی‌کنند، منابع طبیعی را هدر نمی‌دهند و یا قابل بازیافت هستند. محصول سبز به حفظ و بهبود محیط طبیعی با حفظ انرژی و یا منابع و کاهش یا حذف استفاده از مواد سمی، آلودگی و ضایعات کمک می‌کند. محصولات با بسته بندی‌های قابل بازیافت و یا قابل استفاده مجدد، لامپ‌های کم مصرف، مواد شوینده و پاک کننده هایی که عناصر سازنده آن‌ ها در محیط زیست تجزیه پذیر می‌باشند نمونه هایی از محصولات سبز هستند.

یکی از مشکلاتی که تولید کنندگان محصولات سبز با آن روبرو هستند بدبینی مصرف کنندگان نسبت به ادعاهای تولید کنندگان در رابطه با ویژگی‌های محیط زیست دوستانه محصولات است.

در نتیجه شناسایی عواملی که بر ادراک مصرف کنندگان از میزان سبز بودن محصولات تأثیرگذار است برای ترغیب مصرف کنندگان به خرید محصولات سبز بسیار مؤثر است. از جمله این عوامل می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

الف) ویژگی‌های مواد تشکیل دهنده محصول: مواردی از قبیل کیفیت، کارایی و بی خطر بودن مواد اولیه که در تولید محصول به کار رفته است.

ب) هدف از تولید محصول: برای مثال هرچه در تولید یک اسلحه از مواد دوستدار محیط زیست به کار رفته باشد، نمی‌توان آن را یک کالای سبز تصور کرد.

ج) کشور سازنده محصول: اعتبار و تصویر کشور سازنده محصول بر ادراک مصرف کنندگان از کارایی و میزان سبز بودن محصول تأثیر گذار است.

ما در آینده خواهیم گفت که قصاص از حقوق الناس است؛ یعنی حقی است که شرع برای جبران خسارت جنایت دیده وضع نموده که می‌تواند از این طریق جبران کند یا با گرفتن عوض مالی و یا بدون آن در گذرد؛ ولی به نظر ما، در عین حال قصاص مشمول قاعده ی درأ است و در موارد شبهه ساقط می شود .

به جهت آنکه در مسأله قصاص، پای جان و نقص عضو در کار است و از این جهت حاکم باید در حمایت از حق مذبور نهایت دقت را به خرج دهد و در موارد وجود هر گونه تردید، از اجرای آن جلوگیری نماید. مفاد قاعده ی درأ چیزی جز این نیست که در موضوع جان آدمی و نقص عضو، قاعده ی احتیاط جاری می شود و مادام که از هر جهت، حاکم به وجود حق مطمئن نباشد، اجازه اجرای آن را صادر نخواهد کرد و از جان شهروندان محافظت خواهد نمود.

ممکن است گفته شود که حدود الله بر تسامح و تخفیف بنا شده اند و اصول عقلایی در آن ها جریان ندارد و برعکس ‌در مورد قصاص، اصول عقلایی جاری می شود. در پاسخ باید گفت که در خصوص قصاص هم اصول عقلایی جاری نمی شود؛ زیرا درست است که حقوق الناس مبنی بر مداقّه است، اما این دقتِ نظر مربوط به مسایل حقوقی و مالی است؛ ولی در دماء و نفوس، آنچه از روایات کثیره و تسالم اصحاب و مذاق شرع استفاده می شود، این است که تا آنجا که امکان دارد باید احتیاط نمود و در جریان قصاص دقت بیشتری انجام داد.

شاهد ادعای ما این است که موارد بسیاری در فقه وجود دارد که فقها به استناد قاعده درأ و حصول شبهه، حکم به سقوط مجازات قصاص داده‌اند. ‌بنابرین‏، با لحاظ عموم قاعده و گفتار فقها و آنچه که در رد ایراد فوق گفته شد، مسلم می شود که این قاعده در باب قصاص هم قابل جریان است . در انتهای این بحث شایسته است به چند نمونه ی فقهی نیز اشاره ای داشته باشیم :

* محقق حلی (ره) در مبحث مربوط به حکم ارتداد، ضمن طرح مسأله قتل مرتد می‌گوید :

چنانچه مرتد توبه نموده، سپس کسی که معتقد به بقای او به حالت ارتداد است وی را بکشد، از نظر شیخ طوسی باید قصاص شود؛ زیر عنوان قتل عدوانی مسلمان صادق است؛ چرا که پس از توبه، عنوان مرتد بر او صادق نیست .

آن گاه ضمن تردید در این حکم، علت تردید را عدم قصد کشتن مسلمان توسط قاتل بیان نموده است^[۱۰۴] . شهید ثانی در شرح مسأله فوق، پس از ذکر ادله ی شیخ طوسی ‌در مورد وجوب قصاص، استدلالی دارد که جالب توجه است :

” و وجه العدم، عدم القصد الی قتله علی الحاله المحرّمه، و ان قصد مطلق القتل، و ان القصاص حدّ اتحقق معناه فیه، و الظّن شبهه فیدرء بها. و هذا اقوی و حینئذ فتجب الدّیه فی ماله مغلظه لانه شبیه عمد؛ ^[۱۰۵]“.

دلیل عدم وجوب قصاص این است که هر چند قاتل قصد کشتن را داشت، ولی هرگز قصد کشتن یک مسلمان را نداشته است و از یک سو، قصاص هم مانند حد مجازات الهی است و عنوان حد بر او اطلاق می شود و از سوی دیگر، با گمان قاتل بر بقای مرتد بر حال ارتداد، شبهه حاصل شده است، از این رو، مشول قاعده درأ شده، کیفر قصاص از او ساقط می شود. به نظر من این نظریه قوی تر است. پس پرداخت دیه بر قاتل واجب می شود؛ البته دیه ی “مغلّظه” زیرا این قتل، قتل شبه عمد است.

با ملاحظه ی این عبارت، روشن می شود که از نظر شهید ثانی، اولا قصاص هم نوعی حد شرعی است و عنوان حد بر آن صادق است . ثانیاً ظن حاصل برای قاتل که به گمان بقای مرتد بر حال ارتداد، او را به قتل رسانده، شبهه ای است که حدّ و قصاص را ساقط می‌کند .

* ‌در مورد دو نفری که مدعی ابوّت یک فرزند مجهول النسبی باشند، اگر قبل از آنکه ‌بر اساس قواعد مقرر در باب نسب، بچه به یکی از آن ها ملحق شود و یکی از آنان فرزند انتسابی خود را بکشد، آیا حکم قصاص دربراه وی جاری می شود؟

عده ای از فقها مثل محقق حلّی، صاحب جواهر و علامه حلی قائل به عدم قصاص شده اند و دلیل شان قاعده ی درأ است. علامه حلی در این باره می نویسد:

” لو تداعی اثنان صغیرا مجهولا لم قتلاه، لم یقتلا به؛ لاحتمال الابوه فی طرف کل واحد منهما، فلایتهجم علی الدم مع الشبه؛ ^[۱۰۶] هرگاه دو نفر نسبت به طفل صغیر مجهول النسبی مدعی ابوت شوند و سپس همان دو نفر او را به قتل رسانند، قصاص اجرا نمی شود؛ زیرا احتمال ابوت ‌در مورد هر یک از دو طرف وجود دارد و با وجود شبهه، خون ریخته نمی شود ” .

* همچنین اگر بینه ای در خصوص قاتل بودن فردی اقامه شود و بینه ی دیگر، شخص دومی را قاتل معرفی کند، از باب تعارض دو بینه، هر دو ساقط می‌شوند. در اینجا محقق و علامه حلّی و فرزندش فخر المحققین، با عنوان شبهه، قصاص را از هر دو مرتفع دانسته، هر دو متهم را مکلف به پرداخت دیه ی مقتول به طور مساوی می نمایند.

علامه حلی در این زمینه می نویسد :

” لو شهد اثنان علی رجل بالقتل و شهد آخران علی غیره به، سقط القصاص و وجبت الدّیه علیه‌ ما نصفین، لما عرض من الشّبهه بتصادم البینتین؛ ^[۱۰۷] “

هر گاه دو نفر علیه مردی به قاتل بودنش گواهی دهند و دو نفر دیگر علیه مردی دیگر آن قتل را شهادت دهند. قصاص ساقط و دیه بالمناصفه واجب می شود؛ زیرا با توجه به تعارض دو بیّنه شبهه عارض شده است.

* مورد دیگر مسأله ای است که محقق حلّی در فروع موضوع مطرح ساخته است :

اگر شخصی به کسی بگوید : “مرا بکش؛ وگرنه تو را خواهم کشت” . قتل او مباح نمی شود؛ زیرا اذن او، حرمت قتل را از بین نمی برد. اما با این حال اگر اقدام به قتل او نماید قصاص واجب نیست؛ زیرا او شخص ممیّزی است و حق خود را با اذن خود ساقط کرده و وارث هم در این مورد حقی ندارد^[۱۰۸] .

شهید ثانی در شرح این مسأله دو وجه، یکی وجوب قصاص و دیگری عدم وجوب آن را بیان کرده و برای هر کدام استدلالی را ارائه می‌دهد. آنگاه قول به عدم قصاص را به عنوان قول مشهورتر پذیرفته، اظهار می‌دارد :

” ففی ثبوت القصاص علیه و جهان: احدهما و هوالذی قطع به المصنّف العدم، لانه اسقط حقه بالاذن، فلا یتسلط الوارث علیه، لانه انما یستحق بما ینتقل الیه عن المورّث و المورّث لاحق له هنا بالاذن، و لانّ الاذن هنا شبهه دارئه…؛^[۱۰۹] “

در ثبوت قصاص دو توجیه وجود دارد. توجیه نخست که نظر قاطع مصنف (مؤلف شرایع) است عدم قصاص می‌باشد؛ با این استدلال که شخص مقتول با اذن، حق خویش را اسقاط نموده است. ‌بنابرین‏، وارث نسبت به اجرای قصاص قادر نخواهد بود؛ چرا که وارث تنها نسبت به آنچه از مورث به وی منتقل می شود ذی حق است و با توجه به اذن مورث، حقی برای او متصور نخواهد بود. به علاوه آنکه اذن موجب شبهه می شود و شبهه، دارئه (رافع از حد) است .

ملاحظه می کنید که از نظر شهید ثانی شبهه حاصل از اذن مقتول موجب سقوط قصاص می شود. منشأ شبهه این است که تسلط وارث و ولی دم بر قاتل، ناشی از حق مورث است که پس از کشته شدنش به ورثه منتقل می شود و با توجه به اذنی که خود مقتول به قاتل خویش داده، در واقع از چنین حقّی محروم شده است. ‌بنابرین‏، ورثه دارای حق منتقل از مورّث خویش نیست تا تسلط بر قاتل داشته، او را قصاص نماید.