استراتژی عبارت است از برنامه های مدیران ارشد برای دست یابی به نتایجی که با رسالت واهداف سازمان سازگار باشد. اما در اینجا به ارائه ی این تعریف ساده بسنده نمی شود زیرا استراتژی به چند تعریف نیاز دارد که پنج تعریف از میان ان ها تعاریف خاص هستند. ( همان ماخذ، ۱۳۸۴)

اولین تعریف برای واژه ی استراتژی، احتمالا برنامه یا چیزی معادل آن خواهد بود. برنامه^[۶۹] را نیز می توان به معنای جهت، مسیر، خط مشی آینده یا راهی به سوی دور دست دانست. استراتژی از جمله ی واژه هایی است که ما ناگزیرآن را به یک شیوه تعریف می‌کنیم اما اغلب به گونه ایی دیگر از آن استفاده می‌کنیم. دومین تعریفی که برای واژه ی استراتژی کاربرد دارد، الگو ^[۷۰]است.الگو یعنی تداون در رفتار در طول زمان. (مینتزبرگ^[۷۱]، آلستراند^[۷۲]، لمپل^[۷۳]،۱۳۸۴)

سازمان ها هم برنامه هایی را برای آینده خود در نظر می گیرند و هم الگوهایی را از گذشته ی خود بیرون می کشند.اولی استراتژی موردنظر^[۷۴] و دومی را استراتژی تحقق یافته^[۷۵] نامیده می شود. تحقق کامل استراتژی ها حاکی از پیش‌بینی ودورنگری عالی است و این در حالی است که هیچ تحققی حاکی شده یا محتوای استراتژی و هم شامل فرایند هایی است که به موجب آن ها اقدامات تعیین و انجام می‌شوند. استراتژی در بر گیرنده ی رویه های فکری(عقلایی) و همین طور رویه های تحلیلی است. برخی از صاحب نظران بر بعد تحلیلی استراتژی بیش از ابعاد دیگر آن تأکید می‌کنند. اما اکثر آن ها معتقدند که مهمترین بخش از فرایند استراتژی سازی و در واقع قلب آن، همان کار فکری است که رهبران سازمان انجام می‌دهند. ( مینتزبرگ، ۱۳۸۴)

‌بنابرین‏ استراتژی دارای پنج تعریف و ده مکتب است. همان طور که مشاهده خواهید کرد، روابط بین این تعاریف ‌و مکاتب متفاوت است. هر چند بعضی از مکاتب اولویت های خاص خود را دارند ( مثلا برنامه در مکتب برنامه ریزی، موقعیت در مکتب موقعیت یابی، دورنما در مکتب کار آفرینی، الگودر مکتب یادگیری و تا اندازه ایی حیله در مکتب قدرت). ( پیرس، رابینسون، ۱۳۷۷)

مکتب های مختلفی در باب شناخت استراتژی وجود دارد.این مکاتب به همراه صفت هایی که بهترین وصف را برای آن ها ارائه می‌دهد، به شرح زیر است:

1. 1. مکتب طراحی^[۷۶]: تدوین استراتژی به عنوان یک فرایند مفهومی

1. 1. مکتب برنامه ریزی^[۷۷]: تدوین استراتژی به عنوان یک فرایند رسمی

1. 1. مکتب موقعیت یابی^[۷۸]: تدوین استراتژی به عنوان یک فرایند تحلیلی

1. 1. مکتب کارآفرینی:^[۷۹] تدوین استراتژی به عنوان یک فرایند تخیلی و بینشی^[۸۰]

1. 1. مکتب شناختی^[۸۱]: تدوین استراتژی به عنوان یک فرایند ذهنی و فکری

1. 1. مکتب یادگیری^[۸۲]: تدوین استراتژی به عنوان یک فرایند نوظهور

1. 1. مکتب قدرت^[۸۳]: تدوین استراتژی به عنوان یک فرایند مذاکره

1. 1. مکتب فرهنگی^[۸۴]: تدوین استراتژِی به عنوان یک فرایند جمعی

1. 1. مکتب محیطی^[۸۵]: تدوین استراتژی به عنوان یک فرایند واکنشی

1. مکتب ترکیب بندی: تدوین استراتژی به عنوان یک فرایند تحول و دگرگونی

این ده مکتب به سه دسته تقسیم می‌شوند. سه مکتب اول ماهیتا تجویزی هستند .

یعنی با این موضوع که چگونه استراتژی ها باید تدوین شوند، بیشتر ارتباط دارند تا با این موضوع که چگونه ضرورتا شکل می گیرند) نخستین مکتب از این سه، در دهه ی ۱۹۶۰ یک چارچوب اساسی را ارائه داد که دو مکتب دیگر بر آن استوارند. این مکتب بر تشکیل استراتژی به عنوان یک فرایند طراحی غیر رسمی که دارای ماهیت مفهومی است تأکید دارد. بدون تردید مکتب طراحی معتبرترین دیدگاه فرایند تدوین استراتژی را ارائه می‌دهد. مکتب طراحی در ساده ترین شکل خود، یک مدل استراتژی سازی را ارائه می‌دهد.این مدل می‌خواهد بین توانایی‌های داخلی و امکانات خارجی تطابق وتناسب ایجاد کند. این مدل بر ارزیابی موقعیت های خارجی ‌و داخلی تأکید می‌کند.ارزیابی موقعیت خارجی نشان دهنده ی تهدید ها و فرصت ها در محیط وارزیابی موقعیت داخلی نشان دهنده ی نقاط قوت و ضعف سازمان است. استراتژی هایی که بر اساس این مکتب طراحی می‌شوند، باید ویژگی های زیر را داشته باشد: ( مینتزبرگ^[۸۶]، ۱۳۸۴)

• • سازگاری: استراتژی نباید اهداف وسیاست هایی را که با هم ناسازگارند ارائه دهد.

• • انطباق: استراتژِی ها باید به محیط خارجی و تغییرات مهمی که در آن رخ می‌دهد، واکنش انطباقی نشان دهند.

• • مزیت: استراتژی باید موجبات ایجاد یا حفظ یک مزیت رقابتی را در حوزه ی فعالیت های مورد نظر فراهم سازد.

• امکان سنجی: استراتژی نباید مشکلات فرعی غیر قابل حل ایجاد کند. ( همان ماخذ، ۱۳۸۴)

مکتب طراحی نظریه ایی که توسط چندلر^[۸۷] (۱۹۶۲) ارائه شد را اشاعه می‌دهد و آن نظریه مبنی بر این است که ساختار باید تابع استراتژی باشد و به وسیله ی استراتژی تعیین شود. در واقع توسعه ی استراتژی وطراحی ساختار هم از سازمان وهم از یکدیگرحمایت می‌کنند. هر یک ار آن ها همواره از دیگری پیشی می‌گیرد ویا از ان پیروی می‌کند. مگردر زمانی که هر دوبا هم حرکت کنند و این امر زمانی رخ می‌دهد سازمان وارد وظایف جدیدی شود. ‌بنابرین‏ تدوین استراتژی یک سیستم منسجم است. (مینتزبرگ^[۸۸]، آلستراند^[۸۹]، لمپل^[۹۰]، ۱۳۸۴)

۱٫۴٫۲ مکتب برنامه ریزی:

مکتب برنامه ریزی هم زمان با مکتب طراحی ظهور یافت. طرفداران این مکتب برنامه ریزی به جای فکر کردن به ارزش ها در مکتب طراحی، رویه های جامعی را برای توضیح دادن وتعیین کمیت اهداف سازمانی ارائه دادند. در این مدل اولین مرحله تعیین هدف است. به محض تعیین هدف دو مرحله ی بعدی شامل ارزیابی شرایط محیط بیرونی ‌و درونی سازمان، آغاز می شود. به دلیل رویکرد رسمی تر در مکتب برنامه ریزی، این دو مرحله تحت عنوان مرحله ی ممیزی شناخته می‌شوند. عنصر مهم واساسی ممیزی محیط بیرونی سازمان، مجموعه ایی از پیش‌بینی ها ست که درباره ی اوضاع و شرایط سازمان به عمل می‌آید. (علی احمدی، فتح الله، تاج الدین ۱۳۸۲)

این پیش‌بینی ها مدت ها است که ذهن برنامه ریزان را به خود مشغول ‌کرده‌است. زیرا به غیر از کنترل محیط، ناتوانی در پیش‌بینی به منزله ی ناتوانی در برنامه ریزی است. روش های بسیار زیادی، از روش های ساده مثل روش میانگین متحرک تا روش های بسیار پیچیده برای حل این مشکل ارائه شده است. در سال های اخیر روش سناریو سازی بسیار متداول شده است. این روش درصدد است که حالات جایگزین وضعیت آتی یک سازمان را ترسیم کند. (پورتر^[۹۱] ۱۹۸۰)

دوم اینکه حسابرسان اهمیت بیشتری زیاد را در مقایسه با کم قضاوت کمتری را به صورت عمومی می پذیرد.

در نهایت حسابرسان ‌دریافتند که بازخورد مثبت و اهمیت کم مشتری بیشترین جنبه اخلاقی قضاوت را به وجود آورده است در هر دو وظیفه ای که دیگر حسابرسان دارند.

۱۵- هاگز^[۶۰] (۲۰۰۹) روی شرایط محیطی مؤثر بر قضاوت‌های حرفه ای و نیز سطوح مناسب تردید حرفه ای تحقیق نمود. این مطالعه روی حسابرسان آمریکا انجام شد و به صورت پرسشنامه ای انجام گرفت. ارزیابی ریسک در حسابرسان تردیدگرا بهتر صورت گرفت در نتیجه قضاوت‌های حرفه ای بهتر داشت. هم چنین تجربه حسابرسان در ارزیابی بهتر ریسک و انجام قضاوت‌های حرفه ای بهتر خیلی مؤثر بوده است. چون حسابرسان باتجربه تر نسبت به تغییرات ناصحیح در مانده حساب بیشتر حساس هستند. در نتیجه تجربه بالاتر حسابرسان مستقل به قضاوت‌های حرفه ای بهتری منجر می‌گردد.

۱۶- تحقیق هیولی^[۶۱] (۲۰۱۲) با عنوان “قراردادهای تشویقی و زمان فشار بر عملکرد قضاوت حسابرسی” هدف از این مقاله، به بررسی اثرات ناشی از انگیزه های مختلف توسط مشوق های مالی و عدم قطعیت مشترک با فشار بر عملکرد قضاوت حسابرسی می پردازد برای بررسی چگونگی تاثیر مشوق های مالی و فشار زمان بر عملکرد حسابرسی، بر اساس پیش‌بینی اقتصادی و نظریه رفتاری، روش تجربی استفاده می شود. قرارداد عملکرد نسبی و قرارداد مشترک سود دو طرح تشویقی مطرح شده بودند. برای رسیدن به اثر مشوق روی افراد در هنگام انجام آزمایش، همه افراد با پاداش نقدی واقعی، برطبق قرارداد تشویقی به صورت تصادفی انتخاب شده بودند.همان طور که پیش‌بینی شده نتایج اصلی نشان می‌دهد که هر دو قرداد تشویقی و فشار زمان عملکرد قضاوت حسابرسی را تحت تاثیر قرار می‌دهد. عملکرد قضاوت حسابرسی به طورکلی تحت نظر قرارداد عملکرد نسبی و تحت قرارداد مشترک سود بهتر شده است. علاوه بر این، نشان داده است که افزایش سطح فشار زمان به طور قابل توجهی شناسایی و بهره وری کل را در هر دو نوع قراردادهای تشویقی بهبود می بخشد، اما عملکرد کل را، به ویژه تحت قرارداد عملکرد نسبی مختل می‌کند و فرا می‌خواند.

۱۷- طی پژوهشی اسکندر^[۶۲] (۲۰۱۲) با عنوان “افزایش عملکرد حسابرسان” به مطالعه اثر میانجی تلاش روی رابطه بین فشار ‌پاسخ‌گویی‌ و خودکارآمدی و عملکرد قضاوت حسابرسی پرداخته است. جامعه آماری این تحقیق شامل ۱۴ شرکت حسابرسی در اندازه های کوچک و متوسط در پکانباروپادانگ در اندونزی می‌باشد. در مجموع از شرکت های انتخابی فقط ۶۲ حسابرس شرکت کننده با موقعیت های ارشد و متوسط در رده سنی ۲۲ سال در نمونه نهایی گنجانده شده است.

فرضیات تحقیق شامل:

۱- فشار ‌پاسخ‌گویی‌ ارتباط مثبتی با عملکرد قضاوت حسابرسی دارد.

۲- خودکارآمدی ارتباط مثبتی با عملکرد قضاوت حسابرسی دارد.

۳- تلاش واسطه ارتباط بین فشار ‌پاسخ‌گویی‌ و عملکرد قضاوت حسابرسی است.

۴- تلاش واسطه ارتباط بین خودکارآمدی و عملکرد قضاوت حسابرسی است.

در این مقاله با بهره گرفتن از متغیر فشار ‌پاسخ‌گویی‌ بر روی دو گروه حسابرس و غیر حسابرس به آزمایش پرداخته است. برای هر شرکت کننده نیاز به عملکرد کنترل داخلی است. از روش PLS برای تجزیه و تحلیل اطلاعات استفاده ‌کرده‌است. نتیجه این تحقیق حمایت از دو متغیر فشار ‌پاسخ‌گویی‌ و خود کارآمدی و ارتباط مثبت این دو متغیر با عملکرد قضاوت حسابرسی در سطح بالایی از تلاش می‌باشد.

۲-۵-۲-۲- تحقیقات انجام شده در ایران

تحقیقات انجام شده در داخل ایران به شرح زیر خلاصه شده است:

۱- براتی (۱۳۷۵) تاثیر متغیرهای کمی و کیفی بر قضاوت های حسابرسان ‌در مورد اهمیت اقلام و افشا آن ها در گزارش های مالی را مورد بررسی قرار دادند. در این تحقیق با بهره گرفتن از مدل های تجزیه و تحلیل جداساز چند متغیره و رگرسیون لجستیک و آنالیز واریانس امکان استفاده از تعدادی از متغیرهای کمی و کیفی جهت جدا سازی اقلام کم اهمیت و بااهمیت مورد بررسی قرار گرفت. نتایج به دست آمده نشان می‌دهد که:

الف- نسبت اقلام مورد قضاوت به متغیرهای کمی ( فروش، سودناویژه، سودویژه، داراییها، ارزش ویژه و دارایی جاری ) بر قضاوت های اهمیت و افشا مؤثر بوده و توان پیش‌بینی مدل چند متغیره از ۵۸ درصد تا ۶۶ درصد می‌باشد.

ب- متغیرهای کیفی (قابلیت اندازه گیری و منشا ایجاد اشتباه) اثر تعدیلی با اهمیتی بر سطح و مرز اهمیت دارند.

ج- در اغلب موارد با افزایش دقت اندازه گیری مرز اهمیت کاهش می‌یابد، لیکن حسابرسان نسبت به برآوردهای مدیریت نیز حساس هستند. به علاوه به نظر می‌رسد مرز اهمیت اقلام ناشی از اعمال عمدی پایین تر از مرز اهمیت اقلام ناشی از اعمال غیرعمدی است.

د- مدل رگرسیون لجستیک مبتنی بر سود ویژه دارای توان جداسازی ۷۸ درصد و ۸۳ درصد اقلام کم اهمیت و با اهمیت است.

ه- سود ویژه مهمترین عامل مؤثر و قابل استفاده جهت جداسازی اقلام کم اهمیت و بااهمیت می‌باشد.

۲- رحیمیان (۱۳۹۰) قضاوت و تصمیم گیری در حسابرسی را مورد بررسی قرار داده است این مقاله ضمن بیان تعاریفی از تصمیم گیری و قضاوت و منابع اشتباهات در قضاوت های حسابرسان، روش هایی را معرفی می‌کند که حسابرسان با بهره گرفتن از این روش ها به طور معقول می‌توانند تاثیر جهت گیری های قضاوتی خود را به حداقل برساند. در نهایت مباحث ای تحقیق حاکی از آن است که همه فرآیندهای تصمیم گیری، موضوعاتی برای اشتباهات قضاوتی بالقوه و نتیجه گیری های اشتباه است. روش های خاصی وجود ندارد که کامل و مؤثر باشد و تمام مشکلات مربوط به اشتباهات قضاوتی را از بین ببرد، اما واقعیت این است که برخی از روش های مورد استفاده در فرایند حسابرسی بر این موضوع دلالت دارند که حسابرسان با بهره گرفتن از این روش ها، به طور معقول می‌توانند تاثیر سوگیری های قضاوتی را در قضاوت های حرفه ای خود حداقل کنند.

۳- وحیدی و راهداریان (۱۳۸۷) به بررسی عوامل مؤثر بر قضاوت حسابرسان و تعیین درجه اهمیت آن در کشف تحریف صورت‌های مالی پرداخته‌اند. پس از مطالعات نظری، عوامل کمی و کیفی شناسایی و در قالب ۲۸ عامل در دو گروه مساوی طبقه بندی شد و طی تعداد ۳۵۰ و ۳۰۰ پرسشنامه برای حسابرسان مستقل و داخلی ارسال گردید که تعداد ۱۳۱ نفر از حسابرسان مستقل و تعداد ۵۹ نفر از حسابرسان داخلی به آن پاسخ دادند.برداشت حسابرسان داخلی و مستقل نسبت به کارایی هر یک از عوامل با بهره گرفتن از آزمون‌های آماری مورد ارزیابی قرار گرفت و مشخص شد که حسابرسان دارای برداشت یکسانی از این عوامل نیستند.

نتایج این تحقیق نشان داد که علی رغم عدم وجود تفاوت کلی در برداشت حسابرسان نسبت به کارایی عوامل، حسابرسان آن ها را به گونه های متفاوتی رتبه بندی می نمایند. به طوری که حسابرسان مستقل ۸ عامل کمی و ۵ عامل کیفی را موثرترین عوامل شناسایی نمودند و در مقابل حسابرسان داخلی ۶ عامل کمی و تنها ۱ عامل موثرترین عوامل کیفی تشخیص دادند. همچنین نتایج پژوهشگر نشان گر این بود که حسابرسان مستقل، عوامل کیفی و حسابرسان داخلی، عوامل کمی را موثرتر می دانند.

همان‌ طور که ملاحظه می شود در این رویکرد فرآیندهای شناختی مهم ترین مسئله ای است که در جریان آموزش و یادگیری باید مورد توجه معلمان قرار گیرد. این که ،‌ما چگونه فکر می‌کنیم؟ چگونه مطلبی را یاد می آوریم؟ چگونه مسئله ای را حل می‌کنیم ؟ نمونه هایی از موضوعاتی هستند که روان شناسان و مربیان شناخت گرا به آن توجه دارند. در آموزش به شیوه فرآیندی، این باور اساسی وجود داردکه فرآیندهای شناختی مانند مشاهده دقیق ،‌جمع‌ آوری و دسته بندی داده ها، ‌فرضیه سازی و آزمودن فرضیه‌ها ،‌تفسیر و تحلیل و پردازش داده ها و مواردی از این یادگیری را تشکیل می‌دهند(‌احمدی ،‌۱۳۸۳: ۳۹). بر همین اساس در جریان تدریس باید شرایطی فراهم شود تا این مهارت‌ها که از آن ها به عنوان مهارت‌های یادگیری مادام العمر یاد می شود مورد توجه قرار گیرد. ارزشیابی پیشرفت تحصیلی در این دیدگاه جنبه مستمر و تکوینی دارد که به صورت تدریجی و مرحله به مرحله فرایند آموزش و یادگیری را از جنبه‌های مختلف مورد ارزشیابی قرار می‌دهد واین نوع ارزشیابی مبتنی برعملکرد یادگیرنده است که از طریق آن شیوه به کارگیری دانش ها،مهارت ها و نگرش های فراگیران در جریان عمل مورد اندازه گیری و سنجش قرار می‌گیرد (‌احمدی ،‌۱۳۸۳: ۵۰).

در رویکردهای شناختی در کنار توجه به نتیجه و بازده یادگیری به فرایند یادگیری و مجموعه فعالیت های ذهنی که یادگیرنده از طریق آن ها به نتیجه رسیده است نیز توجه می شود. در اینجا صرفا ارزشیابی به ارائه پاسخ های مورد انتظار از یادگیرنده بسنده نمی کند،‌بلکه می‌خواهد بداند چرا و چگونه یادگیرنده به چنین نتایجی دست یافته است . در ارزشیابی فرایند – مدار پیشرفت یادگیری به عنوان امری مستمر و پویا در نظر گرفته می شود که در تمام مراحل آموزش و یادگیری به کار گرفته می شود در واقع نقش تکوینی دارد و هدف آن اصلاح و بهبود فرایند یاددهی – یادگیری است. بهترین زمان برای این نوع ارزشیابی زمانی است که فرایند آموزش و یادگیری در حال انجام است. پاسخ ‌به این سوال که “‌آیا یادگیری در حال اتفاق افتادن است ؟ “‌زمان ارزشیابی را برای معلم معین می‌کند. در این رویکرد توصیف عملکرد یادگیرنده درهر مرحله از یادگیری کمک خواهد کرد تا یادگیرنده و معلم مشکلات آموزش و یادگیری را شناسایی نموده و برای رفع آن ها اقدام کنند.این نوع ارزشیابی را می توان به هر سه شیوه گفتاری،‌نوشتاری و عملکردی با استفاده در انواع ابزارهای اندازه گیری و سنجش مانند بحث و گفتگو ، ارائه گزارش شفاهی، پاسخ دادن به پرسش های کتبی،‌اجرای پروژه های پژوهشی، رسم نمودارهای مفهومی ،‌نمایش کارهای عملی و … مورد استفاده قرار داد. این نوع ارزشیابی صرفا به ارزشیابی فردی ،‌گروهی و کلاسی می پردازد و از این طریق نقاط قوت و ضعف خویش ،‌گروه کلاسی را که در آن عضویت دارد روشن می‌سازد. نتایج ارزشیابی فرایند مدار نه تنها میزان تحقق هدفها را در هر مرحله از آموزش و یادگیری نشان می‌دهد بلکه بازخورد آن زمینه اصلاحات لازم در برنامه درسی ، مواد آموزشی، رسانه ها، روش های تدریس و فرایند ارزشیابی پیشرفت تحصیلی را فراهم می‌سازد(صالحی به نقل ‌از سیف ،۱۳۸۴).

۳-۲-۲ الگوهای جدید ارزشیابی :

در گذشته ارزشیابی تحصیلی تحت تاثیر اندیشه‌های رفتار گرایی تداعی گرایی و نظریه روان سنجی کلاسیک شکل گرفته بود . برخی از الگوهای جدید درحوزه ی روانشناسی یادگیری ،‌سنجش و برنامه درسی را الگوی ساخت گرایی نام نهاده اند.تفکرات جدید در خصوص یادگیری عمدتاً تحت تاثیر افکار جان دیویی^[۱۷] و روانشناسان گشتالتی، پیاژه ^[۱۸]، برونر ^[۱۹]و ویگوتسکی^[۲۰] شکل گرفته گرفته است.از نظر اینان یادگیری امری خطی نیست بلکه جریانی پیچیده است که از راه های گوناگون در تمامی محیط ها و موقعیت ها رخ می‌دهد. به گفته جان دیویی یادگیری کسب دانش از ورای تجربه فرد صورت می گرد نه از ورای تجربه و دانش دیگران.

اصول اساسی نظریه یادگیری ساخت گرایی به شرح زیر است :

توانایی عقلانی به صورت اجتماعی و فرهنگی رشد می‌کند یعنی زمینه اجتماعی و فرهنگی دارد. امروزه اینگونه تلقی می شود که توانایی‌های شناختی درحین فرصت‌های یادگیری در محیط های اجتماعی رخ می‌دهد. والدین و دیگر بزرگسالان،‌کودکان ‌در تعامل با محیط خود یاری می‌دهند. هر چه محیط دانش آموز غنی تر باشد رشد شناختی دانش آموز بیشتر خواهد بود .

یادگیری های جدی از طریق دانش قبلی و دیدگاه های فرهنگی فرد شکل می‌گیرد. یعنی دانش قبلی فرد او را در یادگیری جدید غنی می‌سازد این نوع یادگیری با یادگیری تسلط یاب که در نظریه ی یادگیری تداعی گرایی و رفتار گرایی مورد توجه بوده است تفاوت دارد. زیرا این نوع یادگیری تسلط یاب به یادگیری حفظی و طوطی وار منجر می شود. دانش آموز از طریق پردازش اطلاعات و ارتباط با آموخته های پیشین، ‌به بازسازی و سازمان دهی مجدد دستگاهی ذهنی خود اقدام می کند.

فراشناخت و خودگری برفرایند یادگیری از مؤلفه‌ های تفکر هوشمندانه است. مفهوم فراشناخت یاتفکر درباره تفکر یک مفهوم اساسی در نظریه شناختی است. فراشناخت اولین بار توسط فلاول^[۲۱] (‌۱۹۷۹ )‌مطرح شد. از دیدگاه وی فراشناخت یا شناخت متفاوت است. شناخت به کلیه ی فرایندهای عالی ذهن از فبیل تفکر، استدلال و فرایندهای پردازش اطلاعات مانند ذخیره سازی ،‌بازیابی اطلاعات اطلاق می شود . دانش فراشناختی در مقوله اساسی دارد :

دانش فراشناختی.تجربه ی فراشناختی.

دانش فراشناختی، دانش فرد به توانایی‌های شناختی و ناتوانایی های شناختی است(حسنی و احمدی،۱۳۸۸ : ۲۷). این اصول ‌در الگوهای جدید یادگیری باعث به وجود آمدن تغییرات ‌در الگوهای ارزشیابی و سنجش شدند. و رویکردهای جدیدی را به وجود آوردند. این رویکردهای جدیدی که اساسا اشتراک زیادی با هم دارند بانام های گوناگون شناخته می‌شوند مانند سنجش واقعی، سنجش مستقیم، ستجش جایگزین، سنجش عملکردی و سنجش پویا. همه این ها رویکردهای جدید در سنجش هستند. ارزشیابی توصیفی با پذیرش تغییر در رویکرد یادگیری،‌توجه به فرایند محور، ابزارهای کیفی و محور قرار دادن بازخوردهای توصیفی درجهت هماهنگ شدن با رویکرد جدید و واز بین برد نقص های ارزشیابی سنتی گام برداشته است( حسنی و احمدی، ۱۳۸۸ : ۳۱).

جمع بندی آنچه گذشت نشان می‌دهد که روند جاری درجهان حکایت از تفکر بر روی ارزشیابی تحصیلی دارد. که هدف آن افزایش کیفیت و تجربیات یادگیری در مدرسه است تا به نتایج بهتر در دانش آموزان منجر شود. ارزشیابی توصیفی با پذیرفتن تغییر در رویکرد یادگیری و توجه به رویکرد فرایند محور ،‌ابزارهای کیفی و محور قرار دادن یازخوردهای توصیفی درجهت هماهنگ شدن با رویکردهای جدید و از بین بردن نقص های ارزشیابی سنتی گام برداشته است (وست و کریگشن^[۲۲]،۱۹۹۹ ).

۴-۲-۲ رویکردهای جدید سنجش مختصات طرح ارزشیابی توصیفی :

ارزشیابی تحصیلی در دوره ابتدایی با توجه به موارد ذیل از ظرافت ، پیچیدگی و اهمیت مضاعف برخوردار است :

۲-۷-۴ وضعیت صادرات ایران

با توجه به مطالب عنوان شده درباره وضعیت تولید میگو و از طرفی وضعیت مصرف آن در کشور می‌توان نتیجه گیری نمود که ضمن وجود توانایی و امکانات بالفعل و بالقوه بالای تولید در کشور، میزان مصرف بازار داخلی میگوی در شرایط فعلی کمتر از ده هزار تن بوده و در صورت افزایش مناسب تولید به ‌عنوان رقیب برای صادرات آن محسوب نمی‌گردد . لذا آنچه مسلم است صادراتی بودن این صنعت می‌باشد. []

بر اساس برآوردهای صورت گرفته، در سال‌های ابتدایی از آغاز پرورش میگو بالغ بر۹۰ درصد از محصول پرورش یافته به کشورهای دیگر صادر می‌شد هر چند که این مقدار به تدریج و با افزایش تولید کاهش یافت ولی می توان ادعا نمود که همچنان نیز بخش زیادی از تولید این محصول به کشورهای دیگر صادر می‌گردد . اما آنچه که آمارهای ارائه شده نشان می‌دهد در دهه ۸۰ وضعیت، صادرات این محصول روند رو به رشدی را از خود نشان نمی‌دهد، مخصوصا در سال‌های اخیر با رکود بازار جهانی و کاهش قیمت جهانی میگو، صادرات میگو کاهش یافته است . پس از گذشت شش سال و در سال۱۳۸۰ نیز همچنان روند افزایشی در تولید تداوم داشته است که متاسفانه در سال ۱۳۸۱ شرایط به وجود آمده در سطح بین‌المللی موجب کاهش در تولید میگو گردید . از جمله این عوامل ، کاهش ناگهانی قیمت جهانی میگو ناشی از حادثه ۱۱ سپتامبر، بروز سرمای غیر مترقبه و همچنین بیماری ویروسی لکه سفید می‌باشد که در نتیجه آن‌ ها خسارات ‌فراوانی به تولید‌کنندگان میگو در کشور وارد گردید. از آن به بعد وضعیت تولید میگوی کشور هیچ‌گاه نتوانست شرایط ایده آل خود را در تولید باز یابد و بسیاری از سرمایه گذاران با مشکل کمبود نقدینگی و در نتیجه با عدم پرداخت تعداتشان مواجه گشتند. [۱۹]

بررسی روند تولید میگو درکشور نشان می‌دهد که پس از سال ۱۳۸۱ اگرچه صنعتگران این بخش توانستند خیلی زود میزان تولید خود را به شرایط قبلی بازگردانند ولی این بار نیز به دلیل عدم توجه به هشدار سازمان استاندارد غذایی اتحادیه اروپا مبنی بر احداث آزمایشگاهی زیر نظر این سازمان در ایران برای تأیید کیفیت میگوی صادراتی که مهلت آن تا پایان سال ۱۳۸۳ اعلام شده بود، باعث گردید صادرکنندگان ایرانی در سال‌های بعد نتوانند از ظرفیت‌های خود استفاده نمایند، بدین ترتیب بازار صادراتی این محصول در اروپا نیز از بین رفت و تا چندین سال پس از آن هرگز این صنعت نتوانست جایگاه خود را در بازارهای اروپایی باز یابد.

با بررسی اطلاعات ارائه شده می‌توان دریافت که با توجه به گسترش صنعت پرورش میگو در کشور سهم میگو در تجارت آبزیان تغییر زیادی نداشته و صادرات این محصول طی سال های اخیر افزایش نیافته است . تغییرات سالیانه از لحاظ مقداری و ارزشی صادرات میگو نشان می‌دهد در این سال ها درصد افزایش ارزشی صادرات بیش از درصد افزایش مقداری آن می‌باشد و این بدین معنا است که میگوی صادراتی کشور با قیمت بالاتری به بازارها عرضه شده است. [۱۸]

نمودار ۲-۴ میزان صادرات میگو ایران[۱۸]

در طول دهه ۱۳۴۰ میگوی ایران به ۵ کشور صادر شده است . در طول دهه ۱۳۵۰ که مصادف با وقوع انقلاب و برخی ناآرامی‌ها در کشور بود حداکثر صادرات میگو به ۱۰۰۰ تن بالغ شده که به ۷ کشور صادر گردیده است.

در واقع در طول سال‌های ۳۸-۵۸ تعداد بازارهای صادراتی میگو حداکثر ۸ کشور بوده است . در طول دهه ۱۳۶۰ بخصوص از سال‌های ۱۳۶۷ میزان صادرات میگو به یکباره از لحاظ وزنی افزایش یافته است . به طوری که صادرات میگو از ۷۵ تن در سال ۱۳۵۹به ۱۰۶۶ تن در سال ۱۳۶۹ افزایش یافته است. [۱۹]

در سال ۱۳۷۲ به بعد تعداد بازارهای صادراتی به دلیل حجم بالای تولید و صادرات و فعالیت شرکت‌های صادراتی حدود بیش از ۲ برابر افزایش یافته است . بر اساس اطلاعات ارائه شده، در سال ۷۷ -۷۹ تعداد بازارهای هدف ۱۲ کشور بوده است. در سال ۸۰ تعداد بازارهای هدف به ۱۰ کشور کاهش یافت . در حالی که در سال‌های ۸۱ و ۸۲تعداد کشورهای واردکننده میگوی ایران به ترتیب به ۱۸ و ۱۷ کشور رسید. [۱۹]

برای ارزیابی بازارهای صادراتی و ورود به آن ها ابتدا باید بازارها را اولویت بندی نمود. برای اینکار لازم است شاخص‌هایی به عنوان ملاک و معیار مورد نظر قرار گیرند. درطی مطالعات انجام گرفته توسط محققین در بخش شیلات کشور ، اولویت‌بندی بازارهای هدف میگوی پرورشی ایران بر اساس سه شاخص عمده شامل جاذبه‌های بازار ، اندازه بازار و عوامل محیطی انجام گرفته است. برای محاسبه شاخص بازار عواملی چون سهم واردات میگو از کل واردات جهانی، نرخ رشد وزنی، واردات میگو، میزان ثبات روند، متوسط واردات سرانه، نرخ تعرفه و فاصله بازار موثرند و ‌در مورد شاخص اندازه بازار، متوسط نرخ رشد وزنی جمعیت ، متوسط جمعیت، سهم واردات مواد غذایی از کل واردات، تولید ناخالص ملی و نرخ رشد وزنی آن و عواملی از این قبیل تعیین کننده می‌باشند. نتایج نهایی و کلی اولویت بندی نشان می‌دهد کشورهای ژاپن ، امریکا، فرانسه، کانادا، استرالیا، هنگ کنگ، آلمان، انگلستان، اسپانیا، ایتالیا، سنگاپور و سوئیس عمده‌ترین بازارهای هدف برای میگوی صادراتی ایران محسوب می‌شوند . ‌بنابرین‏ استراتژی‌های بازاریابی شرکت‌های صادراتی میگوی پرورشی ترجیحاً باید در این کشورها اجرا گردد. [۱۹]

۲-۸ مروری بر مطالعات انجام شده

مهرابی بشرآبادی و پور مقدم ، (۱۳۹۰) در مقاله ای با عنوان” عوامل مؤثر بر مزیت نسبی صادرات کشمش ایران” به دنبال بررسی مزیت نسبی ایران در صادرات کشمش و عوامل مؤثر بر آن می‌باشند. برای دست‌یابی ‌به این امر از داده های سری زمانی سال های ۱۳۸۸-۱۳۴۰ استفاده شده است. همچنین در این تحقیق مزیت نسبی صادراتی کشورهای عمده تولیدکننده و ‌صادر کننده‌ی کشمش نیز محاسبه شده و با هم مقایسه گردیدند. برای محاسبه مزیت نسبی ایران از شاخص‌های مزیت نسبی آشکار شده ی و مزیت نسبی آشکار شده‌ متقارن و همچنین شاخص ^۲ استفاده گردید.[۱۰]

نتایج مطالعه نشان داد که بر اساس شاخص مزیت نسبی آشکار شده در طی دوره‌ مورد بررسی، مزیت نسبی ایران در صادرات کشمش نوسانات زیادی داشته و پس از یک سیر صعودی، وارد یک سیر نزولی شده است. همچنین از مقایسه شاخص مزیت نسبی صادراتی محاسبه شده برای کشورهای صادرکننده و کشورهای عمده تولیدکننده، این مطلب روشن شد که حجم تولید و صادرات بالای این محصول لزوماًً بیانگر داشتن مزیت نسبی صادراتی نمی‌باشد. سپس به بررسی عوامل مؤثر بر مزیت نسبی صادرات کشمش از طریق برآورد مدل خودتوضیح برداری^[۲۸] برای دوره ی ۲۰۰۸-۱۹۶۱پرداخته شد. نتایج حاصل از برآورد مدل عوامل مؤثر، حاکی از آن بود که متغیرهای نرخ ارز، میزان تولید داخلی، میزان تولید رقبا و قیمت جهانی صادراتی، تاثیر مثبت و قیمت صادراتی ایران و همین طور نوسانات تولید تاثیر منفی بر مزیت نسبی صادراتی کشمش ایران دارند. این نتایج لزوم حمایت از تولید داخلی جهت کاهش نوسانات تولید، افزایش میزان تولید و هموار کردن مسیر صادرات این محصول را نشان می‌دهد. [۱۰]

۲-۲-۵-۲) فواید پیش‌بینی سود برای سرمایه گذاران

ارزیابی برای سرمایه گذاران انگیزه اصلی برای پژوهش های حسابداری است. بهبودهای ‌اخیر در نظریه ی سرمایه، دلایلی برای انتخاب رفتار قیمت اوراق بهادار به عنوان آزمونی تجربی از مفید بودن سود را فراهم نموده است. تأکید بر فواید سود از اواخر دهه ۱۹۶۰ عجیب نیست، زیرا مسئله ارتباط و فواید اطلاعات مالی و انتخاب رویه های حسابداری مطلوب در رأس دستور کار پژوهش های حسابداری بود. واضح است که توانایی استنباط ما ‌در مورد مفید بودن اطلاعات مالی به شواهد بازار سرمایه محدود است. ارزیابی مفید بودن اجتماعی هر گونه عمل قانونی یا عمومی نتایج پیچیده ای دارد که ساده تر از مقررات افشای مالی نیست.هر چند که این مشکلات اقتصاددانان و سایر متخصصین علوم اجتماعی را از درگیر کردن خود در ارزیابی مؤثر بودن، مربوط بودن و مفید بودن رویه های اجتماعی باز می‌دارد؛ ولی ارزیابی مفید بودن سود که محصول اولیه مقررات افشای مالی است،به طور آشکار اهمیت قابل توجهی دارد. مفید بودن سود،اهمیت زیادی برای کاربران اطلاعات مالی نظیر محققان حسابداری، قانون گذاران و خط مشی گذاران دارد. سود گزارش شده در صورت‌های مالی اولین قلم اطلاعاتی فراهم شده در این صورتها است.بیور^[۳۸] می‌گوید: “محتوای اطلاعاتی سود مربوط ترین مسئله حرفه حسابداری است، زیرا نتایج آن مستقیماً مطلوبیت فعالیت حسابداری را منعکس می کند” نظریه های اقتصادی نقش اصلی سود شرکت را کمک به تخصیص منابع در بازار سرمایه می­دانند. از آنجا که مهمترین منبع اطلاعاتی سرمایه گذاران، اعتبار دهندگان، و سایر استفاده کنندگان از اطلاعات شرکت ها (در بورس اوراق بهادار) پیش‌بینی های سود ارائه شده توسط مدیریت شرکت ها در فواصل زمانی معین است. پیش‌بینی سود باید اطلاعاتی فراهم کند که منطقی و به موقع باشد تا بتواند نیازهای اطلاعاتی استفاده کنندگان را به نحو مناسبی بر طرف نماید. (هشی و همکاران، ۱۳۸۸،ص۳۷)^[۳۹]. از سویی دیگر، وجود برخی از شرایط در محیط گزارشگری مالی، امکان ارزیابی مستقیم کیفیت اطلاعات به وسیله استفاده کنندگان را دشوارتر می‌سازد که از آن جمله می توان به تضاد منافع، پیامدهای اقتصادی با اهمیت، پیچیدگی اطلاعات و عدم دسترسی مستقیم به اطلاعات اشاره کرد (نیکخواه آزاد، و همکاران، ۱۳۷۸).

۲-۲-۵-۳) اطلاعات حسابداری و قابلیت پیش‌بینی آن ها

سرمایه گذاران و اعتباردهندگان دوگروه اصلی از استفاده کنندگان برون سازمانی اطلاعات مالی به شمار می‌روند. تهیه و فراهم کردن اطلاعات مربوط برای این دو گروه، یکی از رسالت های اصلی مدیریت و سیستم های حسابداری است. مدیران از طریق افشای اطلاعات در قالب گزارشگری مالی این رسالت را ایفا می نمایند. صورت های مالی قسمت مهمی از گزارشگری مالی را تشکیل می‌دهند. صورت های مالی ابزارهای اصلی هستند که اطلاعات حسابداری را به افراد خارج از بنگاه انتقال می‌دهند. گزارشگری مالی تنها دربرگیرنده صورت های مالی نیست، بلکه سایر ابزارهای انتقال دهنده اطلاعات را نیز در برمی گیرد. مدیریت ممکن است از طریق گزارشگری مالی و به طرقی غیر از صورت های مالی رسمی، اطلاعات را به افراد خارج از واحد تجاری انتقال دهد. این اطلاعات ممکن است به وسیله مراجع قانونی، قوانین ناظر یا عرف الزامی شده باشد یا بدین دلیل که مدیریت این اطلاعات را برای افراد خارج از واحد تجاری مفید می‌داند، به صورت داوطلبانه افشا شوند. این اطلاعات ممکن است دارای اشکال گوناگون و در ارتباط با مسایل متفاوتی باشند. انتشار اخبار، پیش‌بینی های مدیریت از سود یا سایر توضیحات در خصوص طرح ها و برنامه ها نمونه هایی از گزارش های مالی و غیرمالی جدا از صورت های مالی هستند(بیر^[۴۰]، ۲۰۰۵).

بسیاری از اطلاعات ارائه شده به وسیله گزارشگری مالی در بردارنده پیش‌بینی در خصوص عملیات آینده است. پیش‌بینی به سرمایه گذاران کمک می‌کند تا فرایند تصمیم گیری خود را بهبود بخشند و خطر تصمیم های خود را کاهش دهند . بیور می‌گوید: پیش‌بینی ها را می توان بدون اخذ تصمیم انجام داد، ولی کوچک ترین تصمیم گیری را نمی توان بدون پیش‌بینی انجام داد (مشایخ و شاهرخی، ۱۳۸۶).

اطلاعات خارج از صورت های مالی عمدتاًً به منظور ارائه اطلاعاتی در خصوص عملکرد آتی شرکت منتشر می‌شوند. علاوه بر اطلاعات افشا شده خارج از صورت های مالی، اطلاعات ارائه شده در متن صورت های مالی به صورت گسترده ای بر پایه پیش‌بینی ها و برآوردهای مدیریت قرار دارند. با توجه به اینکه طبق تعریف، دارا یی ها و بدهی ها جریان های نقدی ورودی و خروجی مورد انتظار آتی هستند، این امر چندان تعجب آور نیست. چارچوب تعاریف دارایی هاو بدهی ها نشان دهنده این است که دارایی هاو بدهی ها دربردارنده ی انتظاراتی درباره آینده هستند. ‌بنابرین‏، انعکاس چنین انتظاراتی در اندازه گیری دارایی ها وبدهی هامعقولانه است. از آنجایی که درآمد تفاوت بین خالص دارایی های شناسایی شده در ابتدا و پایان دوره است، برآوردهای آتی منعکس در اقلام دارایی ها و بدهی ها، ویژگی های درآمد را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد (بارث^[۴۱]، ۲۰۰۶).

اگرچه برآوردهای مدیریت از طریق انتقال اطلاعات داخلی و آینده نگر به سرمایه گذاران، به صورت بالقوه ای مربوط بودن اطلاعات مالی را بهبود می بخشند، اما از طرف دیگر به دلیل دشواری های عینی و سوءاستفاده از برآوردها به منظور دستکاری اطلاعات مالی، کیفیت اطلاعات مالی، در معرض بی اعتباری قرار دارد. ‌بنابرین‏، هر دو دسته اطلاعات فوق با درجه ای از خطا همراه خواهند بود.

۲-۲-۵-۴) سود (کیفیت حسابداری) به عنوان وسیله ای برای پیش‌بینی

اصولا ‌سود برای ارزیابی توان سودآوری، پیش‌بینی سود های آتی ،ارزیابی مخاطره سرمایه گذاری یا اعطای وام و اعتبار به واحد انتفاعی مورد استفاده قرار می‌گیرد. ‌بنابرین‏، فرض بر این است که ارتباطی بین سود گزارش شده و گردش وجوه نقد و توزیع وجه نقد میان سهام‌داران وجود دارد.ارزش جاری واحد انتفاعی و قیمت سهام آن، به جریان آنی توزیع وجه نقد مورد انتظار سهام‌داران بستگی دارد. بر مبنای این انتظارات ، سهام‌داران فعلی تصمیم می گیرند که سهام خود را بفروشند یا نگه داری کنند. سهام‌داران بالقوه نیز تصمیم گیری می‌کند که سهام واحدانتفاعی را خریداری کنند یا سرمایه سرمایه خود را در جای دیگری سرمایه گذاری کنند. چنانچه رابطه بین سودگزارش شده و توزیع سود سهام وجود داشته باشد، ممکن است سرمایه گذاران انتظارات مربوط به سود های آتی واحد انتفاعی را در کانون توجه خود قرار دهند. دارندگان اوراق مشارکت و اعتبار دهندگان کوتاه مدت نیز به سود های آتی واحد انفاعی علاقمند می‌باشند. هر چه انتظارات سود واحد تجاری بیشتر باشد انتظارات مربوط به دریافت بازده سالانه ودریافت اصل وام و تسهیلات در سررسید نیز بالاتر خواهد بود.

۲-۲-۵-۵) قابلیت پیش‌بینی سود