۲-۶-۱ نظریه ذینفعان

نظریه ذینفعان به تدریج از دهه ۱۹۷۰ توسعه یافت. اساس نظریه ذینفعان این است که شرکت‌ها بسیار بزرگ شده‌اند و تاثیر آن ها بر جامعه چنان عمیق است که باید به جز سهام‌داران به بخش‌های بسیار بیشتری از جامعه که دارای منافع متقابل هستند، توجه کنند و پاسخگو باشند و به عبارتی نه تنها ذی­نفعان تحت تاثیر شرکت‌ها هستند، بلکه آن ها نیز بر شرکت‌ها تاثیر می‌گذارند. آن ها در شرکت‌ها به جای سهام، دارای منافع هستند.ذینفعان شامل سهام‌داران، کارکنان، فروشندگان، مشتریان، بستانکاران، شرکت‌های مجاور و عموم مردم می‌شوند. یافته های مطالعاتی انجام شده نشان­دهنده آن است که شرکتهایی که خود را موظف به رعایت حقوق کلیه ذینفعان می‌نمایند و یا به عبارتی، در مقابل تمام ذینفعان مسئول هستند، در درازمدت موفق‌تر خواهند بود و احتمال رسیدن آن ها به ‌هدف‌های‌ تعیین شده، بسیار بیشتر است.

یکی از اولین توضیحات ‌در مورد این نظریه در رشته مدیریت توسط فری­من (۱۹۸۴) ارائه شد. وی نظریه عمومی شرکت را مطرح و ‌پاسخ‌گویی‌ شرکتی را به گروه گسترده ­ای از ذینفعان پیشنهاد کرد. نظریه ذی­نفعان ترکیبی از نظریه­ های سازمانی و اجتماعی است. در واقع نظریه مذکور بیشتر یک سنت پژوهشی گسترده است که فلسفه، اخلاق، تئوری­های سیاسی، اقتصاد، حقوق، علوم سازمانی و اجتماعی را در هم می­آمیزد. اساس نظریه ذی­نفعان این است که شرکت­ها بسیار بزرگ ‌شده‌اند و تأثیر آن ها بر جامعه آنچنان عمیق است که آن ها باید به جز سهام‌داران به بخش­های بسیار بیشتری از جامعه توجه کرده و پاسخگو باشند. چند روش تعریف بر اساس رشته­ های مختلف برای نظریه ذی­نفعان وجود دارد. وجه تشابه تمام آن ها، تأیید دخالت آن ها در رابطه مبادله­ای (تعامل) است(پیریچ ۱۹۸۲، فری من ۱۹۸۴، هیل و مونز ۱۹۹۲). نه تنها ذینفعان تحت تأثیر شرکت­ها هستند بلکه آن ها نیز بر شرکت­ها تأثیر می­گذارند. آن ها در شرکت­های به جای سهام، دارای منافع هستند. ذی­نفعان شامل سهام‌داران، کارکنان، فروشندگان، مشتریان، بستانکاران، شرکت­های مجاور و عموم مردم می­باشند. افراطی­ترین حامیان نظریه ذی­نفعان بر این باورند که محیط زیست، گونه­ های جانوری و نسل­های آینده نیز باید در زمره ذی‏نفعان گنجانده شوند. در بریتانیا, گزارش شرکتی (TASSC، ۱۹۷۵) یک طرح حسابداری مطرح کرد که نشان می­داد شرکت­ها باید مسئول تأثیری باشند که بر گروه زیادی از ذی­نفعان می­گذارند. نحوه دست­یابی ‌به این امر از طریق تشویق شرکت­ها به افشای داوطلبانه تعدادی از گزارش­های مورد نظر برای استفاده ذی‏نفعان، افزون بر صورت سود و زیان سنتی و ترازنامه بود. صورت­های اضافی شامل صورت ارزش افزوده، گزارش استخدام و اشتغال، صورت مبادلات پولی با دولت، صورت معاملات ارزی، صورت مشتریان احتمالی آینده و صورت اهداف آتی، می­گردید.

کویم و جونز (۱۹۹۵) می­گویند، مدیران شرکت قوانین خاصی ندارند که به آن ها اجازه دهد تا تعهدات اخلاقی خود را به عنوان انسان نادیده بگیرند. آن ها بحث­های تحلیلی مستدلی ارائه دادند که نظریه نمایندگی در صورتی مؤثر و قابل استفاده می­ شود که از چهار اصلی اخلاقی پیروی گردد:

• • اجتناب از لطمه زدن به دیگران

• • احترام به آرای دیگران

• • اجتناب از دروغگویی

• پذیرش توافق­ها

در واقع آن ها مدعی شدند که مدل کارگمار و کارگزار در صورتی صدق می­ کند که در ساختار این چهار اصل اخلاقی گنجانده شود. چرا تعهد اخلاقی مدیر برای عمل به قول افزایش ثروت سهامدار، باید مهم­تر از اصول پایه انسانی باشد یا فراتر از آن ها رود، مانند لطمه زدن به دیگران؟

این بحث پایه و اساس شرح اخلاق کارگزار را تشکیل می­داد. کارگزار باید ابتدا به عنوان انسان به وظایف اخلاقی خود عمل کرده و بعد از انجام این تعهدات اخلاقی می ­تواند به تعهد خود برای افزایش ثروت سهامدار عمل کند. اما مادامی که ارزشیابی عملکرد مدیران شرکت­ها بر مبنای سود و زیان است، دنبال کردن تجارت اخلاقی تقریباً غیر ممکن است، مگر اینکه ثابت شود نه تنها به دلیل نگرش مدیران و سهام‌داران بلکه به دلیل سیستم قانونی و ساختارهای حاکمیت شرکتی این کار ضروری است.

نظریه ذینفعان از این استدلال استفاده می‌کند که علاوه بر کسانی که در شرکت مفـروض سهم مالکانه دارند، بسیاری از افراد و ‌گروه‌های دیگر نیز در آن شرکت علائقی دارند و رفتار شرکت و نحوه راهبری آن، بر علائق ایشان اثر می‌گذارد و ‌بنابرین‏ بایستی حقوق و علائق این طیف گسترده از ذینفعان، در سیاست ها و رفتار شرکت دیده شود. در طیف ‌گروه‌های ذینفــع در بنگاه ها، این گروه ها را می توان مشاهده کرد : مالکان ، سهام‌داران ، مدیران ، کارکنان ، مشتریان ، تامین کنندگان ، توزیع کنندگان ، دستگاه های ناظر بر حسن اجرای قوانین ، سازمان های پاسدار محیط زیست ، مردم ، دولت ، رقبا ، بانک ها و مؤسسه‌ های مالی ، رسانه ها ، جامعه علمی .

ذینفع عبارت است از هر فرد یا گروهی که نفعی از وجود و فعالیت‌های یک سازمان داشته باشد. امروزه دایره ذینفعان در شرکت‌ها و سازمان‌های بزرگ بسیار گسترده شده است.

با سهامی شدن شرکت‌ها سهام‌داران پرشمار شده‌اند و با شکل‌گیری گروه‌های صنفی و اتحادیه‌های کارگری، ملاحظات تازه‌ای برای مدیران در سازمان‌ها پدید آمده است؛ ملاحظاتی که مدیران در گذشته می‌توانستند به راحتی آن ها را نادیده بگیرند و به حیات خود ادامه دهند. امروزه در فضای کسب‌وکار شرکت‌ها ناچار به توجه به منافع گروه‌های متنوعی از ذی‌نفعان مختلف هستند، تا بتوانند به حیات خود در جامعه‌ای که گروه‌های مختلف در آن منافع خود را دنبال می‌کنند، ادامه دهند.

مدیریت ذینفعان یکی از موضوعات مهم در دانش مدیریت راهبردی است. در این رشته، یکی از روش‌هایی که برای پرداختن به ذی‌نفعان مختلف پیشنهاد شده است، طبقه‌بندی ذی‌نفعان و تعامل بر اساس نوع آن ها است. به موجب این دیدگاه، سازمان باید پس از ارزیابی مسئولیت‌ها، بادقت استراتژی‌ها و اقداماتی را برای تعامل با هریک ذینفعان خود در نظر بگیرد.

در هر یک از موقعیت‌های تصمیم‌گیری چند اقدام در دسترس است و مدیر باید یک یا چند مورد از بهترین گزینه‌ها را برگزیند. پرسش‌های مهم یا گزینه‌های تصمیم‌گیری که مدیریت در پرداختن به ذینفعان با آن ها روبه‌رو است موارد زیر را شامل می‌شود:

• آیا ما با ذینفعان برخورد مستقیم داریم یا غیرمستقیم؟

• آیا ما در پرداختن به ذی‌نفعان موضع تهاجمی داریم یا تدافعی؟

• آیا ما با مسائل ذی‌نفعان کنار می‌آییم، مذاکره می‌کنیم، آن ها را تغییر می‌دهیم یا در برابرشان مقاومت می‌کنیم؟

• آیا ترکیبی از استراتژی‌های فوق را برای پیگیری یک اقدام واحد به کار می‌گیریم؟

در عمل، مدیران باید تقاضاهای ذینفعان را پیش از انتخاب استراتژی مناسب اولویت‌بندی کنند. افزون بر این، تفکر استراتژیک از جهت شکل‌های برقراری ارتباطات، ایجاد همکاری، توسعه سیاست‌ها و برنامه ها و تخصیص منابع باید به‌دقت مورد بررسی قرار گیرد.

۲-۶-۱-۱ ذینفعان پشتیبان

عوامل مربوط به شرایط زندگی در رضایتمندی زناشویی در تحقیق که در نشریه ماهنامه انجمن روانشناسی آمریکا انتشار یافت ‌به این نکته اشاره شده است که رضایتمندی عمومی از زندگی با ازدواج کردن افزایش می‌یابد. در واقع این تحقیق نشان می‌دهد که آنهایی که ازدواج کرده‌اند و در آن موفق بوده اند، درزندگی خود بیشتر احساس رضامندی می‌کنند تا آن گروهی که ازدواج نکرده اند (ای،پی، ای، ۲۰۰۳).

تفاوت‌های جنسیتی و رضایت زناشویی

از طریق درک تفاوت‌های نهفته در جنیست مرد و زن است که می‌توانیم به داد وستد عشق و محبت با یکدیگر بپردازیم و با پذیرش اختلافها یمان می‌توانیم راه حلهای خلاقانه ای را کشف کنیم و باموفقیت به خواسته‌های خود دست یابیم و مهم تر اینکه یاد بگیریم بهتر عشق بورزیم و از کسانی که دوستشان داریم حمایت کنیم. هنگامی که مرد و زنی بتوانند به یکدیگر احترام بگذارند و تفاوت‌های خودرا بپذیرند آنگاه عشق فرصت شکوفایی می‌یابد (گری،۱۹۵۱ ؛ ترجمه بلوچ، ۱۳۸۳ ).

بسیاری از اختلافها اگر به نحو سازنده ای با آن ها برخورد شود می‌تواند سرشار از جاذبه و زیبایی باشد. جاذبه و زیبایی روابط زن و مرد، ریشه در همین دوگانگی دارد (بک ترجمه قراچه داغی، ۱۳۷۸).

علی‌رغم تلاش طرفین در انتخاب همسری با تشابهات بیشتر ذاتی و اکتسابی، باز هم زن و مرد تفاوت‌های بسیار چشم گیری با یکدیگر خواهند داشت ‌بنابرین‏ آنان باید یاد بگیرند که با این تفاوت‌ها زندگی کنند و ثمره این زندگی یک ازدواج شاد و رضایت بخش باشد (نوابی نژاد، ۱۳۸۳).

جنبه متفاوت بودن از جنبه‌های دیگر ازدواج است معمولاً وقتی افراد با هم متفاوت باشند رابطه آن ها می‌تواند بسیار جالب تر باشد.مثلاً شاید یک شخص برون گرا بسیار جذاب باشد. در واقع یک انسان متفاوت دنیایی برای کشف کردن است.‌بنابرین‏ تفاوت‌ها می‌تواند ازدواج را جذاب کند به شرط اینکه زن و شوهر آمادگی تحمل و قبول چنین ازدواجی را داشته باشند بتوانند تفاوت‌ها را بپذیرند و با تغییر زندگی کنند (رضوی، ۱۳۸۹).

عوامل مؤثر درافزایش کیفیت زندگی زناشویی

عوامل مؤثر بر کیفیت زندگی زناشویی را می توان به سه گروه:

الف) عوامل فردی ب) عوامل سارتباطی ج) عوامل خارجی تقسیم کرد.

مشخصات فردی

مشخصات فردی به پیشینه خانوادگی، عوامل شخصی و تجربی ثابتی اشاره می‌کند که هر یک از همسران با خود به همراه می آورند. تاریخچه روان شناختی و شخصی هر فرد به احتمال رضایت و جدایی اثر می‌گذارد. به عبارت ساده الگوهای کارآمد نقشهای زناشویی، احتمال اینکه همسران بتوانند ازعهده پیچیدگی‌های برنامه های زندگی روزمره برآیند را افزایش می‌دهد. هم چنین تاریخچه روان شناختی و حالات روانی کنونی فرد می‌تواند از توافق و همخوانی میان همسران کاسته یا آن را تسهیل کند. مثلا پریشانی‌های شدید روانی هم بر فرد و هم بر ارتباط‌های زناشویی وی اثرات بدی برجای می‌گذارد، از سوی دیگر افرادی که سلامت روانی دارند می‌توانند زندگی سالمی را نیز تشکیل دهند (برنشتاین و برنشتاین^[۶۰]، ۱۹۸۹ترجمه سهرابی، ۱۳۸۰).

گاتمن معتقد است آنهایی که زندگی زناشویی موفقی دارند لزوماً باهوش تر، غنی تر و یا به لحاظ روانی برتر از دیگران نیستند بلکه در زندگی خود به پویایی‌هایی دست یافته اند که اندیشه‌های منفی آن ها را درباره یکدیگر کنترل می‌کند. این ازدواج‌ها از لحاظ عاطفی ‌و احساسی هوشمندانه هستند.بیشترین تاثیر مربوط به متغییرهای شخصیتی و رابطه اش با مشکلات ارتباطی به دو عامل ناتوانی در تنظیم عواطف منفی و سبک دلبستگی نا ایمن مربوط است (هالفورد^[۶۱]، ترجمه تبریزی، کاردانی و جعفری، ۱۳۸۴).

بالبی^[۶۲] (۱۹۸۸)درخصوص دلبستگی مقتقد بود الگوهای سبک‌های دلبستگی در طول زمان گرایش به ثبات دارند و علاوه بر این عمدتاً از طریق والدین به کودکان و از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شوند (کرین^[۶۳]، ترجمه خوی‌نژاد و رجایی، ۱۳۸۴). تاکنون تحقیقات متعددی تداوم سبک‌های دلبستگی تا بزرگسالی را تأکید کرده‌اند.

شیوه های فرزند پروری

فرزند پروری ضعیف می‌تواند ازطریق میانجیگری عوامل دیگرنظیر تعارض زناشویی ‌بر کارکرد رابطه تاثیر بگذارد.اثرات فرزند پروری ضعیف ظاهراً به جنسیت، شدت سوء استفاده و بعد خاص کیفیت زناشویی بستگی پیدا می‌کند.به عنوان مثال کلی و کونلی ^[۶۴](۱۹۸۷)گزارش کرده‌اند ابعاد محیط اجتماعی اولیه همانند عدم ثبات روانی – اجتماعی و نزدیکی هیجانی پیش‌بینی‌های قوی‌تری برای کیفیت زناشویی زنان محسوب می‌شوند (به نقل از ابراهیمی، ۱۳۸۷).

جنسیت

هالفورد^[۶۵] ضمن اشاره به تحقیقاتی بیان می‌دارد که بین نحوه برخورد زنان و مردان دررابطه، تفاوت‌های مهمی وجود دارد برای مثال زنان نسبت به مردان احساس نارضایتی بیشتری درکمبود‌های عاطفی دارند و هنگام صحبت درباره مسائل ارتباطی با هیجان بیشتری صحبت می‌کنند و تعارض بیشتری بین کار و وظایف خانوادگی احساس می‌کنند و برای طلاق پیشقدم می‌شوند(‌هالفورد ترجمه تبریزی، کاردانی و جعفری، ۱۳۸۴).

لاکسی^[۶۶](۱۹۸۰) نیز گزارش ‌کرده‌است که زنان نارضایتی و ناکامی بیشتری رادر قبال رابطه گزارش می‌کنند و معتققدند که بیش از همسرانشان مورد سوء تفاهم واقع می‌شوند (به نقل از رضوی، ۱۳۸۹).

وضعیت اجتماعی – اقتصادی وشغلی

رضایت از سبک زندگی و وضعیت شغلی اقتصادی – اجتماعی می‌تواند به سطوح بالای رضایت زناشویی بینجامد احتمالا انتظارات و ادراکات مربوط به شرایط اقتصادی اجتماعی پیش‌بینی کننده قوی تر هستند تا شرایط اقتصادی واجتماعی (الیس، ۲۰۰۴ به نقل از رضوی، ۱۳۸۹) ).لارسون و همکارانشان دریافتند که استرس ناشی از عدم امنیت شغلی رابطه ای منفی با تعدادی از کارکردهای زناشویی برخوردار است و اضطراب مرتبط با کار به زندگی خانوادگی سرایت پیدا می‌کند (نقل از رضوی، ۱۳۸۹).

سلامتی

بررسی تحقیقات مختلف نشان می‌دهد که کیفیت پایین زندگی زناشویی، آشفتگی زناشویی و طلاق با افزایش روان شناختی و کاهش سلامتی کلی همبستگی دارد و تاثیرات بسیار مخربی بر بهزیستی کلی ایجاد می‌کند (‌هاو کنیزوبوث ^[۶۷]۲۰۰۵, به نقل از رضوی، ۱۳۸۹).

عوامل ارتباطی

مدت ازدواج: این یافته که کیفیت زناشویی با گذشت زمان کاهش می‌یابد یافته ای متدوال محسوب می شود. گرچه برخی تحقیقات موید آن است که کیفیت زناشویی در وهله اول به سرعت کاهش و سپس افزایش می‌یابد (الیس ۲۰۰۴ به نقل از رضوی، ۱۳۸۹).

روابط قبل از ازدواج: روابط قبل از ازدواج با فردی به جز همسر فعلی از رابطه ای منفی با رضایت و ثبات زناشویی برخوردار است. روابط قبل از ازدواج با همسر نیز رابطه ای منفی با کیفیت زناشویی دارد (الیس، ۲۰۰۴ به نقل از رضوی، ۱۳۸۹).

تحقیقات Sirdeshmukh and et al. (2002) بیشترین ارتباط را با این پژوهش دارد، خصوصاًً از نظر تأثیر اعتماد مشتری بر ارزش و وفاداری مشتری. آن‌ ها بین اعتماد مشتری در رفتار کارکنان و اعتماد ناشی از مدیریت و سیاست‌های شرکت در سرویس‌های هوایی و خرده فروشان تمایز قائل بودند. برای خرده فروشان آن‌ ها اعتماد کارکنان را بر روی ارزش مشتری تأثیر گذار دانستند، در حالی که برای خدمات خطوط هوایی، این اعتماد شرکت است که بر روی ارزش مشتری تأثیر می‌گذارد.

‌بنابرین‏ فرضیات زیر در رابطه با اعتماد کارکنان و شرکت شکل می‌گیرند:

H1c : اعتماد مشتریان به رفتار کارکنان تاثیر مستقیم بر ادراک مشتری از کیفیت خدمات دارد .

H2c : اعتماد مشتریان به رفتار کارکنان تاثیر مستقیم بر ادراک مشتری از ارزش دارد .

H2d : اعتماد مشتریان به سیاست­های مدیریت تاثیر مستقیم بر ادراک مشتری از ارزش دارد .

تعدادی از مطالعات انجام شده مدارکی را دال بر ارتباط بین اعتماد و وفاداری در هر دو مجموعه:

صنعتی (B2B)؛ (Ganesan, 1994;Morgan and Hunt, 1994; Osterhus, 1997)

و مصرفی (B2C)؛ (Chaudhuri and Holbrook, 2001; Erdem and Swait, 2004;,Garbino and Johnson, 1999; Sirdeshmukh et al., 2002) ارائه دادند. با این حال فقط Sirdeshmukh and et al. (2002) تأثیر اعتماد مشتری را بر ارزش- وفاداری مشتری مورد آزمایش قرار داد. بر اساس این چارچوب، آن‌ ها پیشنهاد دادند که اعتماد کارکنان و شرکت از طریق ارزش مشتری و به صورت غیرمستقیم، بر وفاداری مشتری تاثیر دارند. با این حال همانند تصویر برند و تصویر شرکت، هنگام تست مدل، اثرات مستقیم اعتماد کارکنان و اعتماد شرکت مورد ارزیابی قرار خواهد گرفت.

۱-۶-۳-۴ فرضیات ارزش مشتری – وفاداری مشتری:

بر پایه کارهای اصلی صورت گرفته به وسیله (۱۹۸۸) Zeithaml, بر روی ارزش مشتری، ادراک مشتری از ارزش به عنوان یک «بده-بستان^[۲۹]» مفهوم سازی شده است. منظور از بده-بستان، ادراکات مشتری از مزایای دریافتی (ویژگی‌های خدمت که منجر به ادراک کیفیت خدمات می‌گردد) از یک سو و ادراکات مشتری از هزینه ها (هزینه های پولی یا غیر پولی خدمات) از سوی دیگر است. پیرامون مفهوم بده-بستان هزینه و سود، تحقیقات آکادمیک و تجربی زیادی صورت گرفته است (از جملهBolton and Drew, 1991; Eggert and Ulaga, 2002;Gale, 1994; Higgins, 1999; Kordupleski, 2003; Laitamaki and Kordu-; Rust and et al., 2004; Rust and et al., 1995; Teas and Agarwal,2000,, Varki and Colgate, 2001).

در این ارتباط فرضیات زیر معرفی می‌گردد:

H4a : ادراک مشتری از کیفیت خدمات تاثیر مستقیم بر ادراک مشتری از ارزش دارد .

H4b : ادراک مشتری از هزینه های مالی و غیرمالی تاثیر عکس روی ادراک مشتری از ارزش دارد.

شواهد تجربی در محیط‌های سازمانی و مصرفی از ارتباط مستقیم بین ادراکات مشتری از ارزش و وفاداری مشتری حمایت می‌کند. برای مثال در یک خرده فروش سازمانی مشتمل بر هر دو مورد خدمات و محصولات یک ارتباط قوی بین ارزش مشتری و «تخیلات رفتاری^[۳۰]» مشتری وجود دارد.Sweeney and Soutar (2001) دریافتند که رابطه مهمی بین ارزش مشتری و تمایلات رفتاری وی وجود دارد. اخیراًً بر پایه یک مطالعه گردشگری (۲۰۰۵), Duman and Mattila هنگام سنجش تجربیات کلی یک خدمت نشان دادند که ارزش ادراک شده بهترین شاخص برای پیش‌بینی تمایلات رفتاری است. در یک مطالعه مرتبط توسط Sirdeshmukh et al. (2002) نشان داده شد که ارتباطات قوی بین ارزش مشتری و وفاداری برای هر دو دسته خرده فروش و خدمات خطوط هوایی وجود دارد.

در این ارتباط فرضیه زیر ارائه شده است:

H4c : ادراک مشتری از ارزش تاثیر مستقیم بر وفاداری مشتری دارد .

۱-۷ روش پژوهش

۱-۷-۱ نوع روش پژوهش

۱-۷-۱-۱ نوع پژوهش از نظر هدف

پژوهش حاضر از نظر هدف «کاربردی» می‌باشد. پژوهش کاربردی به بررسی ساخت­های نظری در بافت­ها و موقعیت­های عملی و واقعی می ­پردازد و به «روش^[۳۱]» می­انجامد (میرزائی،۱۳۸۸).

۱-۷-۱-۲ روش پژوهش از نظر مسیر

روش پژوهش حاضر از نظر مسیر (میرزائی، ۱۳۸۸)، پژوهش توصیفی (زمینه یابی) ‌می‌باشد. پژوهش توصیفی به پدیده­هایی می ­پردازد که به صورت طبیعی رخ می­ دهند و در آن هیچ دستکاری آزمایشی صورت نمی­گیرد. ‌بنابرین‏، “پژوهش توصیفی شامل مجموعه­ فنونی می­ شود که برای مشخص کردن، نمایش با الگو، یا توصیف پدیده­هایی که به صورت طبیعی و بدون دستکاری آزمایشی رخ می­ دهند، به کار می­روند”. “پژوهش توصیفی … بر ساختن فرضیه و آزمایش آن، تحلیل روابط بین متغیرهای دستکاری شده، و پروراندن قوانین کلی توجه دارد. … . در پژوهش توصیفی متغیرهایی انتخاب می­شوند و مورد مشاهده قرار می­ گیرند که هم اکنون وجود دارند یا قبلا اتفاق افتاده­اند” (بست، ۱۳۸۵).

این روش دلالت بر اطلاعاتی دارد که با برخی تفسیرها از یک پرسشنامه، جمع ­آوری شده باشند. در تحقیق با این روش، محقق به نمونه گیری، طرح پرسشنامه، اجرای پرسشنامه و تحلیل داده ­ها می ­پردازد. این روش تحقیق بر اساس شیوه ارتباط استفاده شده در مصاحبه­ ها، به چهار نوع فردی، تلفنی، پستی و رایانه­ای تقسیم بندی می­گردد. معیارهای مختلفی در ارتباط با انتخاب نوع ارتباط مورد استفاده در یک وضعیت خاص وجود دارند. این معیارها عبارتند از: پیچیدگی، میزان داده ­های مورد نیاز، دقت مطلوب، کنترل نمونه، الزامات زمانی، سطح قابل قبول عدم ‌پاسخ‌گویی‌ و هزینه. به طور کلی در تحقیق ‌به این روش، جمع ­آوری نظامند اطلاعات از پاسخ دهندگان به منظور فهم یا پیش‌بینی برخی جوانب رفتاری جامعه مورد نظر ‌می‌باشد. (اردستانی،۱۳۸۸).

۱-۷-۱-۳ روش پژوهش با توجه زمان

این پژوهش از نظر زمان به روش «پژوهش مقطعی^[۳۲]» انجام خواهد شد. پژوهش مقطعی، پژوهشی است که در آن ‌مشاهده‌ها فقط در یک زمان انجام ‌می‌گیرد، نظیر یک نظرسنجی. در این روش، داده ­ها، از مشارکت کنندگان در پژوهش یا آزمودنی­ها در یک مقطع زمانی یا طی یک دوره­ زمانی منفرد یا نسبتا کوتاه (یعنی دوره­ای که طول آن فقط برای جمع ­آوری داده ­ها از مشارکت کنندگان انتخاب شده کافی باشد) جمع ­آوری می­شوند. مزیت عمده پژوهش مقطعی این است که می ­تواند داده­هایی راجع به انواع بسیاری از مردم را در یک دوره­ زمانی نسبتا کوتاه جمع ­آوری کند. از جمله ضعف­های این روش آن است که نمی­تواند تغییراتی را که طی زمان در آزمودنی­ها رخ می­دهد به صورت مستقیم بسنجد. در عین حال، چون معمولا برای اندازه ­گیری متغیرها از یک نوع ابزار استفاده می­ شود، تضمینی وجود ندارد که ابزار مورد نظر با گذر زمان اعتبار و پایایی خود را حفظ نماید. (میرزائی، ۱۳۸۸)

۱-۷-۲ روش گردآوری اطلاعات

روش پژوهش در این تحقیق با توجه به نحوه­ اجرا یا نحوه­ جمع ­آوری داده ­ها:

کلیات

۱-۱- مقدمه:

آنچه ما را بر آن داشت که در عرصه تعلیم و تربیت که می توان آن را نقطه رهایی انسان از قید و بند جمودیت دانست قدم بگذاریم اهمیت و بیان این مسئله است که تعلیم و تریبت چه نقشی در زندگی انسان دارد. آیا می توان آن را نادیده گرفت و فرض کرد خود به خود این امر حادث می شود و انسان با پا گذاشتن به دنیا، تعلیم و تربیت نیز در او نهاده شده است و به نوعی لازم به دستکاری در آن نیست. و یا نه تعلیم و تربیت نه فقط در خمیر مایه و سرشت انسان‌ها وجود دارد بلکه این قابلیت در انسان به ودیعت گذارده شده و نیاز به شکوفایی دارد که آن هم محرکی غیر از خود داشته باشد. و یا اینکه ضرورت و اهمیت پرداختن ‌به این مسئله تا چه حد برای ما راهگشا خواهد بود و چه اثرات مثبتی در زندگی فردی و اجتماعی ما خواهد داشت و نگرش ما به جهان و خالق جهان که خود رب العالمین است چگونه خواهد بود. و یا اصول، روش‌ها و عوامل مؤثر بر تعلیم و تربیت کدامند و میزان تاثیر گذاری آنان در این مقوله چگونه است و یا هدف اصلی که شامل اهداف جزئی تری نیز می شود در این تحقیق چیست؟

حال می توان از نگاه های مختلف ‌به این مباحث پرداخت و از نظرات و آرای و افکار دانشمندان بزرگ در این خصوص بهره جست. در این تحقیق بر آن شدیم که از دیدگاه یکی از برجسته ترین متفکران حوزه تعلیم و تربیت که همواره با نظرات و بیانات خود در این حوزه نورافشانی می‌کند یعنی مقام معظم رهبری ‌به این بحث وارد شویم و از زوایای گوناگونی که اشاره شد موشکافانه بررسی و تحقیق نمائیم و ‌به این مهم پی ببریم که اساتید دانشگاه علوم انتظامی که از متولیان تعلیم و تربیت بشمار می‌روند به چه میزان ‌به این دیدگاه آشنایی دارند که پرداختن ‌به این موضوع می‌تواند به ما تصویری از دور نمای اجرایی شدن منویات معظم له در امر تعلیم و تربیت در دانشگاه علوم انتظامی و مراکز آموزشی نشان دهد.

۱-۲- بیان مسئله:

از دیرباز بشر راه های رسیدن به کمال را مورد بررسی قرار داده است و از بارزترین آن می توان به رسالت انبیاء که به عنوان مربی این وظیفه را بر عهده داشته اند اشاره نمود. انسانی که همیشه کمال جو و بالا نگر بوده است و به پیشرفت و رسیدن به قرب الهی رهنمون شده است که در این مسیر تعلیم و تربیت نقش اساسی و بی بدیل داشته است. اگر در این راستا به فلسفه تعلیم و تربیت نگاه کنیم متوجه اراء و تفکرات متعددی از صاحب‌نظران این علم می‌شویم که هر کدام از منظری نقش تعلیم و تربیت را در شکوفایی جوامع انسانی مطرح نموده اند و شیوه های مؤثر آن را بیان داشته اند به ‌عنوان مثال جان دیوئی مفهوم تعلیم و تربیت را چنین بیان می‌دارد: « دوباره ساختن یا دوباره سازمان دادن تجربه به منظور اینکه معنای تجربه گسترش پیدا کند و برای هدایت و کنترل تجربیات بعدی فرد را بهتر قادر سازد (به نقل از شریعتمداری ۷۹/۸۹) ».

و در جای دیگر می‌گوید: جامعه از طریق هدایت فعالیت‌های جوانان و تعیین آینده آن ها آینده خود را مشخص می‌سازد. و دکتر علی شریعتمداری نیز در این خصوص دارد که یکی از مفاهیم اساسی تعلیم و تربیت هدایت فرد است و در اینجا مراد از هدایت فرد هدایت او در جنبه‌های مختلف رشد شخصیت می‌باشد، شخصیت آدمی جنبه‌های اساسی دارد که معمولاً روانشناسان چهار جنبه اساسی برای شخصیت آدمی مطرح می‌سازند که شامل:

(۱) جنبه عقلانی

(۲) جنبه اجتماعی

(۳) جنبه عاطفی

(۴) جنبه بدنی (شریعتمداری ۷۹/۴۳)

و یا اینکه رهبر معظم انقلاب در تعبیری زیبا می فرمایند: تربیت به معنای رشد و نمود حرکت هر شیء به سمت هدف و غایتی است که آن شیء کمال خود را باز می‌یابد و برای مثال تربیت یک نهال یا یک بوته گل ‌به این معنا است که ما این نهال یا یک بوته گل را رشد و نمو بدهیم تا برگ و بار پیدا کند و ضمن اینکه خود این نهال یا بوته از لحاظ ظاهری و جسمی و زیبایی باید شکل کامل خود را پیدا کند میوه اش هم باید سالم و شیرین باشد. (بانکی پور فرد- قماشچی ۸۰/۵۳)

به نظر می‌رسد بزرگترین مسئله بشریت امروز ضعف در تعلیم و تربیت است و دانشگاه علوم انتظامی هم که به عنوان تنها مرکز آموزش عالی پلیس به ترتیب افسران پلیس که حافظ نظم و امنیت به عنوان گرانبهاترین سرمایه مردم هستند می پردازد، از بعد تعلیم و تربیت همواره مورد نقد ذینفعان یعنی مسئولین پلیس های تخصصی و نیز مردم بوده و نتایج تحقیق های انجام شده هم نشانه گر آن است که ابعاد تعلیم و تربیت مثل تدین و اعتماد به نفس دانشجویان رشد معنی داری نداشته است (محبی ۱۳۸۹، سوری ۱۳).

مقام معظم رهبری به عنوان فرماندهی کلّ قوا و نیز ولی امر مسلمین جهان، همواره تعلیم و تربیت از مهمترین دغدغه هایشان بوده و به عنوان یکی از برجسته ترین صاحب‌نظران حوزه تعلیم و تربیت دینی محسوب می‌گردند. در این راستا تحقیق حاضر به دنبال این مهم است که اصول و روش ها و عوامل مؤثر بر تعلیم و تربیت از دیدگاه مقام معظم رهبری کدامند و اساتید دانشگاه علوم انتظامی چه میزان از این اصول و روش‌ها و عوامل مؤثر آگاهی داشته و مبنای کارهای تربیتی قرار داده است؟

۱-۳- ‌هدف‌های‌ تحقیق:

الف- هدف کلّی:

بررسی اصول، روش ها و عوامل مؤثر بر تعلیم و تربیت از دیدگاه مقام معظم رهبری و میزان آگاهی اساتید دانشگاه علوم انتظامی از آن ها

ب- اهداف فرعی:

۴- میزان آگاهی اساتید تعلیم و تربیت دانشگاه علوم انتظامی از اصول، روش ها و عوامل مؤثر بر تعلیم و تربیت از دیدگاه مقام معظم رهبری

۲- بررسی روش های تعلیم و تربیت از دیدگاه مقام معظم رهبری و میزان آگاهی اساتید دانشگاه علوم انتظامی از آن ها

۳- بررسی عوامل مؤثر بر تعلیم و تربیت و میزان آگاهی اساتید دانشگاه علوم انتظامی از آن ها

۱- بررسی اصول تعلیم و تربیت از دیدگاه مقام معظم رهبری و میزان آگاهی اساتید دانشگاه علوم انتظامی از آن ها

۱-۴- سوال های تحقیق:

۲-۴-۱- سوال اصلی:

اصول و روش‌ها و عوامل مؤثر بر تعلیم و تربیت از دیدگاه مقام معظم رهبری کدامند و در دانشگاه علوم انتظامی اساتید امر تعلیم و تربیت چه میزان نسبت به آن آشنایی داشته و آن را به کار می بندند.

۲-۴-۲- سوال های فرعی:

1. 1. اصول تعلیم و تربیت از دیدگاه مقام معظم رهبری کدامند؟

1. 1. روش های تعلیم و تربیت از دیدگاه مقام معظم رهبری کدامند؟

1. 1. عوامل مؤثر بر تعلیم و تربیت از دیدگاه مقام معظم رهبری کدامند؟

1. بررسی میزان آگاهی اساتید تعلیم و تربیت دانشگاه علوم انتظامی از اصول، روش ها و عوامل مؤثر بر تعلیم و تربیت از دیدگاه مقام معظم رهبری چه اندازه است؟

۵-۵٫ پیشنهادها برای پژوهش های آتی ۱۳۸

۵-۶٫ محدودیت های پژوهش ۱۴۰

منابع………………. ۱۴۲

پیوست ها ۱۵۱

پیوست الف: پرسشنامه شماره۱( دسته بندی زیرمعیارها) ۱۵۲

پیوست ب: پرسشنامه شماره۲( رتبه بندی معیارهای اصلی) ۱۵۴

پیوست ج: پرسشنامه ۳ (رتبه بندی زیرمعیارها) ۱۵۵

پیوست د: نظرات و مقایسات زوجی خبرگان ۱۶۰

پیوست ه: سیاست های کلی نظام اداری ایران ۱۷۲

فهرست جدول‌ها

عنوان صفحه

جدول ۲-۱ تصویب قانون دسترسی به اطلاعات و شفافیت در اروپا ۲۷

جدول ۳-۱ گردآوری نظرات خبرگان جهت دسته بندی نهایی زیرمعیارهای مسئله ۷۲

جدول ۳-۲ تناظر عبارات کلامی با مقادیر کلامی ۹۰

جدول ۴-۱ نظرات خبرگان جهت دسته بندی عوامل پژوهش ۹۶

جدول ۴-۲ تشکیل ماتریس تصمیم گیری ۱۰۱

جدول ۴-۳ تعیین مقدار بهینه ی هر معیار ۱۰۲

جدول ۴-۴ محاسبه ی ماتریس تصمیم نرمال ۱۰۲

جدول ۴-۵ محاسبه ی ماتریس تصمیم نرمال وزن دار ۱۰۳

جدول ۴-۶ تعیین مقادیر بهینه برای هر گزینه ۱۰۳

جدول ۴-۷ محاسبه ی درجه مطلوبیت هر گزینه ۱۰۴

جدول ۴-۸ رتبه بندی گزینه ها ۱۰۴

جدول ۴-۹ اسامی زیرمعیارهای نهادی ۱۰۵

جدول ۴-۱۰ عبارات کلامی به کار رفته در تحقیق و مقادیر معادلشان ۱۰۶

جدول ۴-۱۱ میانگین نظر تمام خبرگان ۱۰۶

جدول ۴-۱۲ ماتریس نرمالیزه شده ۱۰۷

جدول ۴-۱۳ ماتریس روابط کل ۱۰۹

جدول ۴-۱۴ اهمیت و تاثیرگذاری معیارها(اعدا فازی) ۱۱۰

جدول ۴-۱۵ اهمیت و تاثیرگذاری معیارها(اعداد قطعی) ۱۱۱

جدول ۴-۱۶ اسامی زیرمعیارهای سازمانی ۱۱۱

جدول ۴-۱۷ میانگین نظر تمام خبرگان ۱۱۲

جدول ۴-۱۸ ماتریس نرمالیزه شده ۱۱۳

جدول ۴-۱۹ ماتریس روابط کل ۱۱۳

جدول ۴-۲۰ اهمیت و تاثیرگذاری معیارها(اعدا فازی) ۱۱۴

جدول ۴-۲۱ اهمیت و تاثیرگذاری معیارها(اعداد قطعی) ۱۱۴

جدول ۴-۲۲ اسامی زیرمعیارهای فردی ۱۱۵

جدول ۴-۲۳ میانگین نظر تمام خبرگان ۱۱۵

جدول ۴-۲۴ ماتریس نرمالیزه شده ۱۱۵

جدول ۴-۲۵ ماتریس روابط کل ۱۱۶

جدول ۴-۲۶ اهمیت و تاثیرگذاری معیارها(اعداد فازی) ۱۱۶

جدول ۴-۲۷ اهمیت و تاثیرگذاری معیارها(اعداد قطعی) ۱۱۷

جدول ۴-۲۸ اسامی زیرمعیارهای ملی ۱۱۷

جدول ۴-۲۹ میانگین نظر تمام خبرگان ۱۱۸

جدول ۴-۳۰ ماتریس نرمالیزه شده ۱۱۸

جدول ۴-۳۱ ماتریس روابط کل ۱۱۹

جدول ۴-۳۲ اهمیت و تاثیرگذاری معیارها(اعداد فازی) ۱۲۰

جدول ۴-۳۳ اهمیت و تاثیرگذاری معیارها(اعداد قطعی) ۱۲۰

جدول ۴-۳۴ اسامی زیرمعیارهای بین‌المللی ۱۲۱

جدول ۴-۳۵ میانگین نظر تمام خبرگان ۱۲۱

جدول ۴-۳۶ ماتریس نرمالیزه شده ۱۲۱

جدول ۴-۳۷ ماتریس روابط کل ۱۲۲

جدول ۴-۳۸ اهمیت و تاثیرگذاری معیارها(اعداد فازی) ۱۲۲

جدول ۴-۳۹ اهمیت و تاثیرگذاری معیارها(اعداد قطعی) ۱۲۲

فهرست شکل ها و نمودارها

عنوان صفحه

نمودار ۱-۱ساختار کلان تحقیق ۱۴

نمودار ۵-۱ نمودار رتبه بندی معیارهای اصلی پژوهش ۱۲۶

نمودار ۵-۲ نمودار روابط و اهمیت زیرمعیارهای( معیار ) نهادی ۱۲۷

نمودار ۵-۳ نمودار روابط و اهمیت زیرمعیارهای( معیار ) سازمانی ۱۲۹

نمودار ۵-۴ نمودار روابط و اهمیت زیرمعیارهای( معیار ) فردی ۱۳۱

نمودار ۵-۵ نمودار روابط و اهمیت زیرمعیارهای( معیار ) ملی ۱۳۳

نمودار ۵-۶ نمودار روابط و اهمیت زیرمعیارهای( معیار ) بین‌المللی ۱۳۴

شکل۱-۱٫ اهمیت شفاف سازی اطلاعات ۱۱

شکل ۲-۱٫ ساختار سیستم باز ۳۸

شکل ۲-۲ مراحل کلی و اساسی فرایند تصمیم گیری ۴۹

شکل ۳-۱ عملکرد عضویت یک عدد فازی ۸۳

شکل ۳-۲ اعداد فازی مثلثی برای متغیرهای کلامی ۹۰

شکل ۴-۱ درخت مسئله عوامل مؤثر بر شفافیت نظام اداری ایران ۱۰۰

فصل اول

کلیات پژوهش

• 1. مقدمه

هدف اساسی فصل حاضر ایجاد مفاهیمی مشترک جهت پیگیری فرآیندهای تحقیق در فصول آینده می‌باشد. در این فصل محقق تلاش می کند تا با بیان دغدغه و مسئله اصلی تحقیق ساختارهای علمی و فکری منظمی را برای اجرای تحقیق فراهم آورد. تمرکز اساسی این فصل بر نشان دادن اهمیت نقش شفافیت اطلاعات و لزوم توجه به آن در ارتقاء سلامت نظام اداری ایران می‌باشد. همچنین باید توجه نمود در سراسر این تحقیق محقق پیگیری سوال اصلی خود را با تأکید بر بند ۱۸سیاست های کلی نظام اداری ایران مورد توجه قرار می‌دهد. مطالب ارائه شده در این فصل در نه بند قابل بررسی می‌باشند.

• 1. بیان مسئله

عوامل محیطی و استراتژیک از مهم ترین معیارهایی هستند که در مدیریت دولتی نوین تلاش می شود به آن توجه شود و مهم ترین عوامل محیطی در بخش دولتی همان مردم می‌باشند که علت وجودی سازمان ها هستند. باید توجه داشت مردم به عنوان عامل اساسی در وجود سازمان های دولتی بیش از پیش مورد توجه دولت ها و مسئولان اداری می‌باشند. در اصل، مردم همان صاحبان اصلی هستند که انجام کارهای خود را به سازمان های دولتی و دولت تفویض می‌کنند(آون هیوز، ۲۹۳:۱۳۹۱). این یک امرطبیعی است که شهروندان در یک نظام مردم سالار، به دلیل دارا بودن حق حاکمیت و پرداخت مالیات، خواهان شفافیت عملکردی و ‌پاسخ‌گویی‌ دستگاه‌های اداری در قبال تصمیمات و اقدام‌های خود باشند. لذا شفافیت اطلاعات و ‌پاسخ‌گویی‌ دولت در قبال مردم مسئله ای است که می بایست به آن توجه ویژه ای داشت. باید توجه نمود که دستگاه های دولتی و اداری موظفند به لحاظ حقوقی و سیاسی پاسخگوی شهروندان باشند و در هر لحظه بتوان دسترسی مناسب و شفاف به عملکرد آن ها داشت. در ایران، ‌پاسخ‌گویی‌ قضایی از کانال قوه قضاییه و ‌پاسخ‌گویی‌ سیاسی توسط مجلس صورت می‌گیرد. به عبارتی دیگر از آنجا که در یک نظام مردم سالار به حقوق شهروندان اهمیت زیادی داده می‌شود، ضمانت اجراهای دوگانه حقوقی ـ سیاسی برای این منظور در نظر گرفته شده است( موسوی زاده، ۱۳۸۹).‏