نقش و اهمیت خلاقیت:

الف) نقش و اهمیت خلاقیت از جنبه کلی

۱٫ خلاقیت و نوآوری یکی از اساسی ترین و بنیادی ترین ویژگی های خاص انسان است.

۲٫ مجموعه تمدن انسان محصول خلاقیت ها و نوآوری های انسان است.

۳٫ ادامه حیات انسان بدون خلاقیت و نوآوری امکان پذیر نیست.

۴٫ خلاقیت و نوآوری یکی از اصلی ترین اهداف تعلیم و تربیت است.

۵٫ خلاقیت و نوآوری عامل بهبود مستمر کیفیت زندگی و افزایش رفاه و آسودگی و رفع مشکلات و موانع است.

۶٫ خلاقیت و نوآوری موجبات رشد و توسعه اقتصادی، علمی و صنعتی را فراهم می‌سازد.

۷٫ همه سازمان ها و کارخانه ها و کلیه تولیدات و محصولات و خدمات حاصل خلاقیت و نوآوری است.

۸٫ جوامع پیشرفته تر دارای خلاقیت و نوآوری های بیشتری هستند.

ب) نقش و اهمیت خلاقیت و نوآوری در جنبه فردی

۱) خلاقیت و نوآوری عامل رشد و شکوفایی استعدادها و سوق دهنده به سوی خودشکوفایی است.

۲) خلاقیت و نوآوری از طریق ایجاد زمینه ای انعطاف پذیر ذهنی و رفتاری در توسعه روابط اجتماعی نقش به سزایی دارد.

۳) خلاقیت و نوآوری در رشد و ظهور مهارت ها مانند مهارت های حل مسأله، خودآگاهی و مهارت های هنری، حرکتی، علمی و مکانیکی مؤثر است.

۴) خلاقیت و نوآوری عامل موفقیت های فردی، شغلی و اجتماعی است.

۵) خلاقیت و نوآوری زمینه‌های کنجکاوی، تلاش و تفکر را نیز فراهم می آورد.

۶) خلاقیت و نوآوری باعث ارتقای سطح بهداشت روانی افراد می شود.

ج) نقش و اهمیت خلاقیت و نوآوری از جنبه سازمانی

۱) خلاقیت و نوآوری عامل پیدایش سازمان است.

۲) خلاقیت و نوآوری تولیدات و خدمات را توسعه می‌دهد.

۳) خلاقیت و نوآوری عامل افزایش کمیت، تنوع تولیدات و خدمات است.

۴) خلاقیت و نوآوری موجب کاهش هزینه ها، ضایعات و اتلاف منابع می شود.

۵) خلاقیت و نوآوری موجب افزایش کیفیت تولیدات و خدمات و موفقیت در ر قابت می شود.

۶) خلاقیت و نوآوری انگیزش کاری کارکنان سازمان را افزایش می‌دهد (سام خانیان، ۱۴:۱۳۸۷).

درجه یا سطوح خلاقیت

محصول خلاق با توجه به سطوح مختلف درجه بندی می شود . تیلر با توجه به محصولات فکری بشر پس از بررسی و تحقیق در کیفیت آن ها پنج سطح خلاقیت را به شرح زیر شناسایی ‌کرده‌است که هریک از آن ها شامل درجات مختلفی از خلاقیت است :

۱- خلاقیت بیانگر^[۱۲۴]: این نوع خلاقیت بیان و اظهار وجود آزادانه شخص را امکان پذیر می‌سازد نقاشی­های فی­البداهه کودکان و ابتکارات آنان به هنگام بازی با یکدیگر یا با اسباب بازی­های مختلف از جمله این نوع خلاقیت محسوب می­شوند که در آن ها کیفیت محصول اهمیت چندانی ندارد لیکن این اظهار وجود برای تظاهر خلاقیت در سطح بالاتر لازم است .

۲- خلاقیت مولد^[۱۲۵]:در این سطح فرد کوشش­های نسبتاً زیاد و در عین حال هدف مندی برای تولید یک شی ء جدید یا حل مشکلی به خرج می‌دهد .

۳- خلاقیت اختراعی^[۱۲۶]: این نوع خلاقیت به وسیله توانایی شخص در تجزیه و تحلیل موقعیت و ساختن ترکیبات جدیدی از عناصر شناخته شده مشخص می­ شود، در این نوع خلاقیت هیچ گونه اثری از عقاید زیر بنایی جدید دیده نمی شود .

۴- خلاقیت نوآورانه^[۱۲۷]: به وسیله این خلاقیت تغییرات معنی دار و مفیدی در اصول و مبانی اولیه نظری، با ساخت و کنش ماشینی یا هنری به عمل می‌آید .

۵-خلاقیت شهودی^[۱۲۸]: محصول این سطح از خلاقیت، تولید چیزی کاملاً تازه و متفاوت از آن چه که تا به حال وجود داشته است، می‌باشد. (میرقیداری، ۱۳۸۲: ۶۴).

مؤلفه های خلاقیت

با توجه به مطالعات انجام شده مشخص می شود که هریک از صاحب نظران با توجه به دیدگاه خود خلاقیت را شامل اجزاء و عناصر خاصی دانسته اند. در رویکردی تطبیقی و جامع عناصر اساسی خلاقیت را می توان به شرح ذیل دانست:

۱- انگیزه: خلاقیت ارتباط بسیار نزدیکی با انگیزه دارد. انگیزه را می توان نیروی محرک فعالیت های انسانی و قوه جریان خلاقیت او دانست. انگیزه را به موتور و فرمان خودرو تشبیه کرده‌اند. در این مقایسه نیروی ذهن انسان و تعیین جهت آن، مفاهیم عمده انگیزه هستند. زندگی افراد بسیار خلاق این نکته را تأکید می‌کند که آن ها برای عرضه کارهای اصیل، انگیزه های عالی دارند. افراد خلاق در همه حرفه ها دارای این گرایش هستند که کار بیشتری بیافرینند و نسبت به هم سن های خود دوره طولانی­تری به عرضه کار ادامه می‌دهند.

۲- استعداد: یکی از عوامل مهم سازنده خلاقیت استعداد است. افرادی که از استعداد ذهنی مناسب و معمولی برخوردار نباشند در اصل آمادگی ارائه ایده های نو و خلاق را ندارند. در بحث از خلاقیت هر چند گفته می­ شود که هوش بالا چندان تاثیری در خلاقیت ندارد اما وجود هوش متوسط لازمه خلاقیت و نوآوری است.

۳- تلاش و پشتکار: هیچ پدیده ای را در زمینه خلاقیت و نوآوری نمی توان جانشین پشتکار و مداومت کرد. پشتکار یعنی انجام هر تعهدی، تلاش و کوششی پی­گیر داشتن با وجود موانع و مشکلات، هدفی را به طور دائم و خستگی ناپذیر ادامه دادن. اغلب افرادی که در زمینه ایده جویی فعالیت ‌می‌کنند ابتدا آغازگران خوبی هستند ولی تمام کننده های خوبی نیستند. سخت کوشی در خلاقیت به حدی مهم است که گفته اند، تنها ده درصد از خلاقیت ناشی از الهام و نود درصد حاصل از تلاش و کوشش است.

۴- دانش و اطلاعات: دانش و اطلاعات یکی از عوامل اساسی خلاقیت و در واقع ماده خام آن به شمار می‌آید. اگر یک قطب خلاقیت را جریان و فعالیت ذهنی بدانیم، قطب ‌دیگران معلومات و اطلاعات از اشیاء و امور است. ویلیامز می‌گوید: «خلاقیت مهارتی است که می‌تواند، اطلاعات پراکنده را به هم پیوند دهد، عوامل جدید اطلاعاتی را در شکل تازه ای ترکیب کند و تجارب گذشته را با اطلاعات جدید برای ایجاد جواب های منحصر به فرد و غیر متعارف مرتبط سازد.

1. 1. – محمّدحسن نجفى، پیشین، ج ۲۱، ص ۷۳ـ۷۴ ↑

1. 1. – على بن حسین کرکى، جامع المقاصد، ج ۳، ص ۳۸۵ ↑

1. 1. – شیخ حرّ عاملى، پیشین، ج ۱۱، ص ۴۸٫ ↑

1. 1. – همان، ج ۱۱، ص ۴۸، ب ۱۸، ابواب «جهاد العدو»، ح ۱ ↑

1. 1. – محمّدحسن نجفى، پیشین، ج ۲۱، ص ۷۵٫ ↑

1. 1. – سنن ابن‌داود، ج ۳، ص ۵۲ / ابن هشام، سیره ابن هشام، ج ۲، ص ۴۵۳، به نقل از: عبّاسعلى عمیدزنجانى، پیشین، ج ۵، ص ۱۷۶ ↑

1. 1. – محمّدحسن نجفى، پیشین، ج ۲۱، ص ۷۵ ↑

1. 1. – محقق داماد، سید مصطفی، تدوین حقوق بشردوستانه بین‌المللی و مفهوم اسلامی آن ،مجله تحقیقات حقوقی ، شماره ۱۸،ص۲۰۵ ↑

1. 1. – همان،ص۲۰۶ ↑

1. 1. – ابواتله، خدیجه، الاسلام و العلاقات الدولیه فی السلم والحرب، القاهره، دارالمعارف، ۱۹۸۳م،ص۱۹۸ ↑

   

1. 1. – شفائی، حسین، جنگ و جهاد در نهج البلاغه، قم، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، ۱۳۷۳ش،ص۱۸۲ ↑

1. 1. – احمدی، علی، الاسیر فی‏الاسلام، قم، مؤسسه النشر الاسلامی، ۱۴۱۱ق،ص۲۱۴ ↑

1. 1. – ابن هشام، محمد، السیره النبویه، بیروت، داراحیاء التراث العربی، ۱۴۱۵ق،جلد دوم،ص۲۵۷ ↑

1. 1. – حر عاملی، محمد بن حسن، وسایل الشیعه، قم، مؤسسه آل البیت(ع)لاحیاء التراث، ۱۴۱۶ق،ج۱۵،ص۹۲ ↑

1. 1. -همان ↑

1. 1. -احمدی ،منبع پیشین،ص۲۱۴ ↑

1. 1. -همان،ص۲۳۴ ↑

1. 1. -عاملی ،منبع پیشین،ص۷۲ ↑

1. 1. – احمدی، منبع پیشین،ص۲۱۱ ↑

1. 1. – محقق داماد، منبع پیشین،ص۲۰۶ ↑

1. 1. -ابو اتله،منبع پیشین،ص۱۹۸ ↑

1. 1. -عاملی منبع پیشین،ص۷۲ ↑

1. 1. – حلبی، ابن الصلاح، الکافی فی‏الفقه، اصفهان، مکتبه الامام امیرالمؤمنین علی(ع)، ۱۳۶۲ش ،ص۲۵۷ ↑

1. 1. – زحیلی، وهبه، آثارالحرب فی‏الفقه الاسلامی، دمشق، دارالفکر، ۱۴۱۲ق،ص۴۳۳ ↑

1. 1. – ابراهیمی، محمد و حسینی، سید علیرضا، اسلام و حقوق بین‏الملل عمومی، دفتر همکاری حوزه و دانشگاه، تهران، انتشارات سمت، ۱۳۷۲ش،ص۸۲ ↑

1. 1. -همان،ص۴۵۲ ↑

1. 1. -همان ،ص۴۵۷ ↑

1. 1. – Combatants ↑

1. 1. – Civilian Population ↑

1. 1. – Civilian Objects ↑

1. 1. – Military Objects ↑

1. 1. – Conde, H. Victor , A Handbook of International Human Rights Terminology, Santa Barbara CA: ABC – Clio, 2002, Second Edition., P. 67 ↑

1. 1. – قربان نیا، ناصر، حقوق بشر و حقوق بشر دوستانه، سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و‌اندیشه اسلامی، ۱۳۸۷، چاپ اول، ص ۱۷۳٫ ↑

1. 1. -همان ↑

1. 1. – Geneva Convention Relative to the Protection of Civilian Persons in Time of War, Adopted on 12 August 1944 by the Diplomatic Conference for the Establishment of International Conventions for the Protection of Victims of War, Held in Geneva From 21 April to 12 August, 1949 Entry into Force 21 October 1950 ↑

1. 1. – Protocol Additional to the Geneva Conventions of 12 August 1949, and Relating to the Protection of Victims of International Armed Conflicts (Protocol I) Adopted on 8 June 1977 by the Diplomatic Conference on the Reaffirmation and Development of International Humanitarian Law Applicable in Armed Conflicts Entry into Force 7 December 1978 ↑

1. 1. – Protocol Additional to the Geneva Conventions of 12 August 1949, and Relating to the Protection of Victims of Non-International Armed Conflicts (Protocol II) Adopted on 8 June 1977 by the Diplomatic Conference on the Reaffirmation and Development of International Humanitarian Law Applicable in Armed Conflicts Entry into Force 7 December 1978 ↑

1. 1. – International Court of justice, Legality of the Threat or use of Nuclear Weapons, Advisory opinion of 8 July 1996, Para. 78;به نقل از: قربان نیا، ناصر، پیشین، ص ۱۷۴٫ ↑

1. 1. – به نقل از: قربان نیا، ناصر، پیشین، ص ۱۷۴ ↑

1. 1. – Indiscriminate attack ↑

1. 1. – See: Voon, Tania, Pointing the Finger: Civilian Casualties of NATO Bombing in the Kosovo Conflict, in 16 Am. U. Int,L L. Rev. 1083. ↑

1. 1. -همان ،صص۱۲۳-۱۲۴ ↑

1. 1. -همان،صص۱۲۷-۱۲۹ ↑

1. 1. – بنگرید به مواد: ۵۸ کنوانسیون اول، ۵۹ کنوانسیون دوم، ۱۳۸ کنوانسیون سوم و ۱۵۳ کنوانسیون چهارم که همه یک متن و یک مضمون دارند ↑

1. 1. – www.wapedia. com ↑

1. 1. – به نقل از نشریه آرمان‌شهر، سال دوم، شماره ۱۱ و ۱۲ زمستان ۱۳۸۹ ↑

1. 1. – IRIN-News org-20 aout 2003 ↑

1. 1. -به نقل از منبع اینترنتی : OMS, Articles 2003, Iraq Note d’information OMS sur la santé.۷ avril 2003 ↑

1. 1. – موسی زاده، رضا، سازمان‌های بین‌المللی ، نشر میزان ، بهار۱۳۸۰, چاپ دوم ،صص۱۴۸-۱۵۲ ↑

1. 1. – Conventions of Geneva of 1949 and their Protocols additional of 1977 ↑

1. 1. – Convention on the rights of the child 1989 ↑

1. 1. – Convention of Ottawa on prohibition of employment, storage, the production and the transfer of the anti-personnel mines and on their destruction, (3 and 4 December 1997( ↑

1. 1. -Protocol with the Convention on the rights of the child on the participation of the children in the wars, (2000( ↑

1. 1. -Resolution 1460 ( 2003 ) , Adopted by the Security Council to his 469 ë meeting , January 30 , 2003 and resolutions 1265 (1999 ) of September 17, 1999, 1296 (2000) of Abril 19, 2000 , 1369 (2000) of July 5, 2000 , 1308 (2000) of July 17,2000 and 1325 (2000) of October 31 , 2000 , and Resolutions abopred by the Security Council in 1999: children and wars , Security Council UNO , 25/08/1999 ↑

1. 1. – رابرت بلدسو وبوسچک ـ فرهنگ حقوق بین الملل ترجمه دکتر بهمن آقایی ـ گنج دانش ـ ۱۳۷۵ ـ صفحه ۵۸۰ ↑

1. 1. – ممتماز ،جمشید و امیر حسین رنجبریان ، حقوق بین الملل سلاح‌های کشتار جمعی ، نشر دادگستر، ۱۳۶۷ ـصفحه ۹۱٫ ↑

1. 1. – اعلایی، حسین و بابک خواجه کاووسی ، صنایع تسلیحات و خلع سلاح شیمیایی دفتر مطالعات سیاسی و بین الملل ۱۳۷۱ ، صفحه ۶۰٫ ↑

1. 1. – صابری ،هنگامه، ضمانت اجرا در حقوق بشر دوستانه ،انتشارات وزارت امور خارجه ، ۱۳۷۸ ،صفحه ۷۹٫ ↑

رفتار شهروندی سازمانی در این تحقیق توسط پرسشنامه برگرفته از شاخص های فوق و همچنین استفاده از ابعاد بیان شده توسط ارگان یعنی: وظیفه شناسی، نوع دوستی، فضیلت شهروندی، جوانمردی، احترام و تکریم^[۸]و تحت طیف پنج نقطه ای لیکرت سنجیده شده است.

قلمرو تحقیق:

قلمرو زمانی تحقیق حاضر در ۵ماهه اول سال ۱۳۹۱ می‌باشد.این تحقیق از نظر قلمرو مکانی مربوط به سازمان‌های دولتی استان هرمزگان بوده و از نظر موضوعی بررفتار شهروندی و عدالت سازمانی اشاره دارد.

پیشینه تحقیق:

دکتر نعامی و شکر کن در تحقیقی تحت عنوان بررسی روابط ساده وچندگانه عدالت سازمانی با خشنودی شغلی کارکنان کارخانه های اهواز پرداخته‌اند. هدف از این پژوهش بررسی رابطه عدالت سازمانی با رفتار مدنی سازمانی در کارکنان سازمان صنعتی بود.

در این پژوهش فرضیه های مورد بررسی عبارتند از:

۱-عدالت سازمانی کلی با رفتار مدنی سازمانی رابطه مثبت دارد.

۲-عدالت توزیعی با رفتار مدنی سازمانی رابطه مثبت دارد.

۳- عدالت رویه ای با رفتار مدنی سازمانی رابطه مثبت دارد.

۴-عدالت تعاملی با رفتار مدنی سازمانی رابطه مثبت دارد.

۵-حیطه های سه گانه عدالت سازمانی با رفتار مدنی سازمانی همبستگی چندگانه دارد.

نمونه تحقیق ۲۰۰ نفر ‌از کارکنان بود که با روش نمونه گیری تصادفی انتخاب شده و روش های آماری ضریب همبستگی ساده و چندگانه برای تجزیه و تحلیل داده ها مورد استفاده قرار گرفت.نتایج نشان دادند که متغیر عدالت سازمانی و سه حیطه آن همبستگی مثبت معنی داری با رفتار سازمانی و حیطه های آن یعنی وطیفه شناسی،ادب و مهربانی،نوع دوستی،مردانگی و خوش خویی دارند.نتایج تحلیل رگرسیون چندگانه نشان ‌می دهد که سه نوع عدالت سازمانی با رفتار مدنی سازمانی همبستگی چندگانه معنی داری دارند.

بخش اول: رفتار شهروندی

مقدمه:

در نظام بروکراتیک تلاش مدیران در جهت کسب کارایی بیشتر با حفظ سلسله مراتب هرمی سازمان بوده است.به همین جهت مناسبات سطحی و غیرقابل اطمینان بین افراد وجود دارد .اما در نظام ارزشی انسانی و دمکراتیک مناسباتی درست و قابل اطمینان در میان مردم به وجود می‌آید در چنین محیطی به سازمان و اعضای آن فرصت داده می شود که تاحد توان پیش روند.براین اساس توجه به شهروندان در نظام ارزشی ،دمکراتیک رو به افزایش است.اکنون که اهمیت شهروندان به ‌عنوان یکی از منابع بسیار مهم سازمان درک شده است رفتار آن ها هم می‌تواند بسیار بااهمیت تلقی شود و ازاین روست که محققان زیادی به تجزیه و تحلیل رفتار شهروندی پرداخته‌اند.بطورکلی رفتار شهروندی یک نوع رفتار ارزشمند و مفید است که افراد آن را به صورت دلخواه و داوطلبانه از خود بروز می‌دهند.‌به این ترتیب مطالعه و بررسی اینگونه رفتار افراد درسازمان که به رفتار شهروندی سازمانی شهرت یافته است بسیار مهم و ضروری به نظر میرسدو این مطالعه قصد دارد به همین امر بپردازد.

مفهوم رفتار شهروندی سازمانی :

مفهوم رفتار شهروندی سازمانی اولین بار توسط organ&batman در اوایل دهه ۱۹۸۰ میلادی به دنیای علم ارائه شدتحقیقات اولیه ای که در زمینه رفتار شهروندی سازمانی انجام گرفت بیشتر برای شناسایی مسؤلیتها و یا رفتارهایی بود که کارکنان در سازمان داشتند اما اغلب نادیده گرفته می شد.این رفتارها باوجود اینکه در ارزیابی‌های سنتی عملکرد شغلی به طور ناقص اندازه گیری می شدندو یا حتی گاهی اوقات مورد غفلت قرار می گرفتند،اما در بهبود اثربخشی سازمان مؤثر بودند.^[۹]

این اعمال که در محل کار اتفاق می افتد را اینگونه تعریف می‌کند:مجموعه ای از رفتارهای داوطلبانه و اجباری که بخشی از وظایف رسمی افراد نیستند اما با این وجود توسط وی انجام و باعث بهبود مؤثر وظایف و نقشهای سازمان می‌شوند.^[۱۰]

به عنوان مثال یک کارگر ممکن است نیازی به اضافه کاری وتادیروقت درمحل کارماندن نداشته باشد،اماباوجوداین برای بهبود امورجاری ‌و تسهیل شدجریان کاری سازمان،بیشترازساعت کاری رسمی خود درسازمان می ماند وبه دیگران کمک می‌کند. ^[۱۱]

در دهه های اخیراصطلاحاتی برای تشریح چنین رفتارهایی استفاده شده اند نظیر: رفتار پیش اجتماعی^[۱۲]رفتار فرا بخشی ^[۱۳]و خودجوشی سازمانی(Organizational spontaneity) و عملکرد زمینه ای^[۱۴] هرچند هرکدام از این مفاهیم خواستگاه متفاوتی داشته اند ولی به طور کلی به مفهوم یکسانی اشاره دارندکه در این تحقیق تحت عنوان رفتارشهروندی سازمانی مد نظر قرار می گیرند و منظور آن دسته از فعالیت‌های مرتبط با نقش افراد در سازمان است که فراتر از انتظارات ،وظیفه و شرح شغل توسط افراد انجام می شود.هرچند که سیستم پاداش رسمی سازمان این رفتارها را شناسایی نمی کند ولی برای عملکرد خوب سازمان مؤثر هستند.در رفتار شهروندی سازمانی بطورکلی آن دسته از رفتارهایی مورد توجه قرار می گیرند که علی رغم اینکه اجباری از سوی سازمان برای انجام آن وجود ندارد در سایه انجام آن ها از جانب کارکنان برای سازمان منفعت هایی ایجاد می شود.^[۱۵] ارگان رفتار شهروندی سازمانی را به ‌عنوان رفتارهای تحت اختیار فرد تعریف ‌کرده‌است و بیان می‌کند این دسته از رفتارها به طور صریح و مستقیم به وسیله سیستم‌های پاداش رسمی مورد توجه قرار نمی گیرند، ولی باعث ارتقاء اثربخشی کارکردهای سازمان می‌گردند.^[۱۶] واژه اختیاری بودن بیانگر این است که این رفتارها شامل رفتارهای مورد انتظار در نیازمندی‌های نقش و یا شرح شغل نیست.مرور ادبیات دو رویکرد اصلی را در تعاریف مربوط به مفهوم رفتار شهروندی سازمانی مشخص می‌کند(حسنی کاخکی و قلی پور,۱۴۰،۱۹،۱۳۸۶).

رفتارهای در نقش و فرانقش:

محققان اولیه رفتار شهروندی سازمانی را جدای از عملکرد داخل نقش تعریف و تأکید کردند که رفتار شهروندی سازمانی بایستی به عنوان رفتار هر نقشی مورد توجه قرار گیرد.ماریون واژه “گسترده شغلی درک شده” را برای تمایز بین این دو دسته از رفتارهای “در نقش” و “فرانقش” به کار برد و بیان کرد هرچه کارمند دامنه شغل را گسترده تر درک نماید،فعالیت‌های بیشتری را به عنوان فعالیت‌های “در نقش” تعریف می کند. این فرض براین نکته تأکید دارد که یک عامل تعیین کننده مهم برای اینکه یک فعالیت رفتار شهروندی سازمانی خوانده شود این است که کارکنان به چه گستردگی مسئولیت شغلشان را تعریف کنند.

در نهایت پس از تمام این موارد و صدور حکم سرپرستی قطعی طبق ماده ۲۲ اقدام به صدور شناسنامه می شود. ماده ۲۲ در این زمینه مقرر داشته «پس از صدور حکم قطعی سرپرستی، مفاد حکم از سوی دادگاه به اداره ثبت احوال و اداره بهزیستی مربوط ابلاغ می شود. اداره ثبت احوال مکلف است نام و نام خانوادگی کودک یا نوجوان تحت سرپرستی و همچنین مفاد حکم سرپرستی را در اسناد سجلی و شناسنامه سرپرست یا زوجین سرپرست وارد کند. همچنین اداره ثبت احوال مکلف است شناسنامه جدیدی برای کودک یا نوجوان تحت سرپرستی با درج نام و نام خانوادگی سرپرست یا زوجین سرپرست صادر و در قسمت توضیحات مفاد حکم سرپرستی و نام و نام خانوادگی والدین واقعی وی را در صورت مشخص بودن قید نماید…»

این ماده از موارد مهم مورد اختلاف شورای نگهبان و مجلس بود که سه تا چهار بار این ماده بین شورای نگهبان و مجلس رفت و آمد داشت و مورد اختلاف شورای نگهبان بود و سرانجام کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی آن را تغییر داد تا با موافقت شورای نگهبان مواجه شود، شورای نگهبان در ایراد خود خواسته بود که مشخصات واقعی کودکان و نوجوانانی که به سرپرستی واگذار می‌شوند در شناسنامه شان نوشته شود.

اما ‌به این تصمیم شورای نگهبان انتقاد وارد است، درست است که اطلاعات خانواده اصلی کودک و نوجوان حتماً باید موجود باشد و زمانی که به سن قانونی رسیدند در اختیار آن ها قرار گیرد ولی لازم نیست ‌به این صورت آشکارا و علنی در شناسنامه شان مطرح شود، به خاطر اینکه آثار و پیامدهای منفی را به دنبال خود خواهد داشت، اطلاعات خانواده اصلی کودک و نوجوان حتماً باید موجود باشد ولی لازم نیست این را در جامعه فریاد بزنیم، ضرورتی در این خصوص وجود ندارد. درج عنوان سرپرستی و نام والدین واقعی در شناسنامه کودک و نوجوان آثار روانی مخرب دارد و این حساسیت، کودک و نوجوان پذیرفته شده در خانواده جدید را تا زمانی که تصمیم به مستقل شدن از خانواده را داشته باشد رها نمی کند، وقتی کودک یا نوجوان دو اسم در شناسنامه شان می‌آید هویتشان آسیب می بیند و نمی توانند با اطمینان هویت خود را انتخاب کنند و از طرف دیگر آثار بد دیگری را هم به دنبال خواهد داشت در مدرسه این کودک با شناسنامه ای که نام دو خانواده در آن درج شده ثبت نام می‌کند و این به قطع می‌تواند پیامدهای جبران ناپذیری را به دنبال داشته باشد. (مظاهری، ۱۳۹۲ : ۱۰)

در نتیجه تفاوت میان فرزند تحت سرپرستی و فرزند زیستی با درج عنوان سرپرستی در شناسنامه کودک یا نوجوان علی رغم تبعیض میان فرزندان زیستی با فرزند تحت سرپرستی در خانواده تاثیر این تفاوت را در روان کودکان و نوجوانان برجای می‌گذارد که از هر دیدی ‌به این قضیه نگاه می‌کنیم هیچ فایده و نکته مثبتی در این مورد وجود ندارد و چیزی جز ضربه زدن به آینده و روح و روان این افراد بیگناه که قربانی بی تدبیری و بی کفایتی بزرگسالان خود شده اند در پی نخواهند داشت.

موردی که در این قانون به چشم می‌خورد این است که، قانون گذار هیچ دغدغه ای در خصوص مشکلات روانی و عاطفی میان فرزند تحت سرپرستی و خانواده سرپرست از خود نشان نداده است. قانون گذار در ماده ۳۵ سازمان بهزیستی را موظف ‌کرده‌است که با همکاری حوزه علمیه دفتر مشاوره ای برای این موضوع ایجاد کند و اساساً واگذاری کودک و نوجوان را منوط به تأیید این دفتر ‌کرده‌است ولی مهمتر از شرایط واگذاری،کمک به حل مشکل این خانواده ها در دوران رشد کودک است که در اکثریت مواقع خانواده ها با فرزند تحت سرپرستی از لحاظ مسائل روحی و روانی و غیره، دچار مشکل می‌شوند به ویژه که در قانون جدید به دختران و زنان مجرد هم اجازه سرپرستی داده شده است و همین مورد می‌تواند از لحاظ بحث روانی سوالات متفاوت را پیش روی فرزندی که به سرپرستی گرفته شده است قرار بدهد و بسیاری مسائل و موارد دیگر که در اینگونه فرزندان و خانواده ها وجود دارد که همه این موارد از حساسیت و اهمیت خاص برخوردارند ولی نکته جالب در این است که قانون گذار هیچ توجه ای به خدمات روان شناختی که این گروه نیاز دارند نکرده است واین درحالی است که این مسئله بسیار حائز اهمیت تر از خدمات دینی می‌باشد که در ماده ۳۵ به آن توجه کرده و ماده ای را به آن اختصاص داده، در خصوص مسائل دینی بحث محرمیت است که این چهارچوب چگونه باید به وجود بیاید و این مسئله با پرسش و پاسخ حل می شود و این درحالی است که خدمات مشاوره ای و مددکاری برای این خانواده ها بسیار مهمتر و حساس تر است و نادیده گرفتن این مسئله توسط قانون گذار و سازمان بهزیستی تعجب آور است زیرا آثاری که این قضیه به دنبال دارد بسیار مهمتر و خطرناکتر است، بسیاری از خانواده ها وقتی با مشکلات کودک و نوجوان مواجه می‌شوند به بازگشت این بچه ها به بهزیستی فکر می‌کنند ولی راحت نمی شود در خصوص این موضوع صحبت کرد چرا که مگر کالا خریده اید که بخواهید آن را پس دهید! این موارد تاثیر ویرانگر و جبران ناپذیری را به جای می‌گذارد. (مظاهری، ۱۳۹۲، کد خبر: ۹۰۵۸)

1. 1. ۲٫ شیخ انصاری ، الکاسب ، ج ۱، ناشر دارالکتاب، ص ۳۴۶٫ ↑

1. 1. ۳ . ایروانی، علی بن عبدالحسین ، حاشیه الکاسب، ج ۱ ، ص ۳۵٫ ↑

1. 1. ۱٫ خویی، مصباح الفقاهه ، ج ۱، ۱۱۷٫ ↑

1. 1. ۲ . انصاری، ولی‌الله، کشف علمی جرایم، انتشارات سمت، ص ۳۶۳٫ ↑

1. 1. ۳ . اردبیلی، محمد، حقوق جزای عمومی، نشر میزان، ص ۲۷۹ ↑

1. 1. ۴ . انصاری، ولی‌اله، حقوق تحقیقات جنائی،نشر تهران، ص ۳۲٫ ↑

1. 1. ۵٫ باهری ، محمد، تقریرات حقوق جزای عمومی، انتشارات دانشگاه تهران، ص ۲۴٫ ↑

1. 1. ۶ . ولیدی ، محمد ، بایسته های حقوق جزا، نشر خورشید، ص ۲۴٫ ↑

1. 1. ۱ . صانعی، پرویز، حقوق جزای عمومی، نشر گنج دانش، ص ۳۸۷٫ ↑

1. 1. ۲٫ شامبیاتی ، هوشنگ ، حقوق جزای عمومی، چاپ ویراستار، ص ۳۹۶٫ ↑

1. 1. ۳ . افراسیابی، محمد، حقوق جزای عمومی، ناشر فردوسی، ص ۳۵۴٫ ↑

1. 1. ۴٫ زراعت و مهاجری، شرح قانون آئین دادرسی کیفری، ص ۹۹٫ ↑

1. 1. ۱ . آخوندی، محمود، آئین دادرسی کیفری، ج ۵ ، ص ۳۵٫ ↑

1. 1. ۲٫ چوپانی، مهدی، پژوهشنامه حقوق اسلامی، مبانی و آثار فقهی و حقوقی جرایم مشهود ، دوره ۱۰ ، شماره ۳۰٫ ↑

1. 1. ۳٫ زراعت و مهاجری، شرح قانون آئین دادرسی کیفری، ص ۹۹٫ ↑

1. 1. ۱٫ مدنی، جلال الدین، آئین دادرسی کیفری، ص ۱۴۲ – ۱۴۰ ، نشر پایدار. ↑

1. 1. ۲ . انصاری، ولی الله، کشف علی جرایم، ص ۳۶۲- ۳۶۰ ، ناشر سمت. ↑

1. 1. . مطالب این بند اقتباس از سایت اینترنتی اندیشه نو، نویسنده امیر شریفی خضارتی. ↑

1. 1. ۲ . عباس زراعت و مهاجری، شرح قانون آئین دادرسی کیفری، ص ۱۰۰٫ ↑

1. 1. ۱٫ احمدی موحد، اصغر، جزوه درسی آئین دادرسی کیفری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، ص ۲۸٫ ↑

1. 1. ۱٫ تشریح آن در فصل آتی بیان می‌گردد. ↑

1. 1. ۲٫ خالقی، علی ، آیین دادرسی کیفری، ص ۶۹، انتشارات شهردانش. ↑

1. 1. . نظریه مشورتی اداره حقوقی قوه قضائیه شماره ۲۵۱۶/۷ مورخ ۲۲/۷/۷۴٫ ↑

1. 1. . ضابطین دادگستری تکالیف و مسئولیت‌ها، معاونت آموزش و تحقیقات قوه قضائیه، ص ۵۱٫ ↑

1. 1. . همان ، ص ۷۱٫ ↑

1. 1. . خالقی، علی ، آیین دادرسی کیفری، انتشارات شهردانش، ص ۱۳۶٫ ↑

1. 1. ۲ . شاملو احمدی ، محمدحسین، دادسرا و تحقیقات مقدماتی، نشر دادیار، ص ۱۶٫ ↑

1. 1. ۳٫ آشوری، محمد، آیین دادرسی کیفری، جلد دوم، انتشارات سمت. ۱۳۷۵، ص ۱۰٫ ↑

1. 1. ۱٫ لواسور، ژرژاستفانی، گاستون بلوک، برنار، آئین دادرسی کیفری، ترجمه دکتر حسن دادیان، انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی ، ص ۷۷۷٫ ↑

1. 1. ۲٫ آخوندی، محمود، آیین دادرسی کیفری، ج ۴۱ ، ص ۷۳، انتشارات اشراق و دقیقی، یدالله، پایان نامه کارشناسی ارشد حقوق جزا ، ص ۶۲٫ ↑

1. 1. ۳٫ زراعت، عباس ، قانون آئین دادرسی کیفری در نظم کنونی ، ص ۱۱۵٫ ↑

1. 1. . مدنی، سیدجلال الدین ، آئین دادرسی کیفری ۱ و ۲ ، انتشارات پایدار، ص ۱۴۴٫ ↑

1. 1. ۱٫ معین ، محمد ، فرهنگ فارسی معین ، ج ۱، ص ۴۹۰٫ ↑

1. 1. ۲٫ جعفری لنگرودی، جعفر ، ترمینولوژی حقوق، انتشارات گنج دانش، ص ۴۹ . ↑

1. 1. ۳٫ شاملو احمدی، محمدحسین ، فرهنگ اصلاحات و عناوین جزائی، ناشر دادیار. ص ۵۳٫ ↑

1. 1. ۱٫ شاملو احمدی، محمدحسین ، دادسرا و تحقیقات مقدماتی، ناشر دادیار، ص ۵۱٫ ↑

1. 1. ۱٫ همان ، ص ۵۲٫ ↑

1. 1. ۲ . نوربها، رضا، زمینه حقوق جزای عمومی ، انتشارات کانون وکلای دادگستری، ص ۵۲ و ۷۶ ↑

   

1. 1. ۳٫ لنگرودی، جعفر ، ترمینولوژی حقوق، ناشر گنج دانش، ص ۵۱ . ↑

1. 1. ۴ . شاملو احمدی، محمدحسین ، دادسرا و تحقیقات مقدماتی، ناشر دادیار، ص ۵۱٫ ↑

1. 1. . آشوری، محمد، آیین دادرسی کیفری، جلد اول، ص ۸۲ . ↑

1. 1. ۱٫ شاملو احمدی، محمدحسین ، دادسرا و تحقیقات مقدماتی، ص ۲۱۴٫ ↑

1. 1. ۲٫ آشوری، محمد، آیین دادرسی کیفری، جلد دوم، ص ۱۸ . ↑

1. 1. . آشوری، محمد، آیین دادرسی کیفری، جلد اول، ص ۲۹ . ↑

1. 1. ۲ . خالقی، علی ، آیین دادرسی کیفری، انتشارات شهردانش، ص ۱۴۳٫ ↑

1. 1. ۱ . آشوری، محمد، آیین دادرسی کیفری، جلد اول، ص ۱۴۵٫ ↑

1. 1. ۲٫ مدنی، جلال الدین، آیین دادرسی کیفری، جلد اول و دوم، ص ۱۴۵٫ ↑

1. 1. . همان. ↑

1. 1. . در خصوص برگ جلب و نحوه تنظیم آن .ر.ک همین پایان نامه صص۴۸-۴۶: «جلب در جرایم غیر مشهود». ↑

1. 1. . سام نژاد، امیر، بایسته های حقوق قضائی ضابطین ، نشر اندیشه زرین ، ص ۵۵٫ ↑

1. 1. . آشوری، محمد، آئین دادرسی کیفری ، ج ۱، ص ۱۷٫ ↑

1. 1. . ضابطین دادگستری، تکالیف و مسئولیت‌ها، معاونت آموزشی و تحقیقات قوه قضائیه، ص ۷۶٫ ↑

1. 1. . منبع پیشین، ص ۷۴٫ ↑

1. 1. . منبع پیشین، ص ۷۴ و سام نژاد، امیر، بایسته‌های حقوق قضایی ضابطین ، ص ۵۶٫ ↑

1. 1. ۱٫ غلامرضا شهری و سروش ستوده ، نظریه های اداره حقوقی قوه قضائیه، ج ۱ و ۲ ،‌انتشارات روز نامه رسمی، ۱۳۷۷٫ ↑

1. 1. ۲٫ نظریه شماره ۷/۴۳۷ مورخ ۱۹/۲/۷۹ ، اداره حقوقی قوه قضائیه. ↑

1. 1. ۱ . مجموعه نشست های قضایی آ د ک ، ص ۲۶۴،‌ ۱۳۸۴ . ↑

1. 1. ۲٫ مظفر، شیخ محمدرضا، اصول فقه بیجا ، ج ۱، نشر دانش اسلامی، ۱۴۱۰ هـ .ق. ،‌ صص ۱۱۴-۱۱۳؛‌ حیدری، سیدعلی نقی، اصول استنباط فی اصول فقه ، انتشارات مکیه المفید، ۱۴۰۵ هـ .ق،‌ ص ۹۴ – ۹۳ ،و محمدی، ابوالحسن ، مبانی استنباط حق اسلامی، انتشارات دانشگاه تهران،‌ ۱۳۶۸، ص۸۹٫ ↑

1. 1. ۱-. برنارد، بلوک، ۱۳۷۷، ص ۴۵۸ ، و آشوری و امیری ، ۱۳۷۱، ص ۱۶ و ۲۰٫ ↑

1. 1. ۱ . برنارد، بلوک، ص ۴۵۸ . ↑

1. 1. ۲٫ آشوری و امیری ، ۱۳۷۱، ص ۲۰٫ ↑

1. 1. ۳٫ صفری کاکرودی، ‌عابدین، تفتیش منازل و ملاحظات حقوقی آن،‌ ‌‌فصل‌نامه دانش انتظامی سال هشتم ، شماره ۲، ص ۶۲٫ ↑

1. 1. ۱٫ سام نژاد، امیر، بایسته های حقوقی قضایی ضابطین، ناشر اندیشه زرین، ص ۸۹٫ ↑

1. 1. ۱٫ خالقی، علی، آیین دادرسی کیفری، ، نشر شهر دانش.-۱۳۸۷-ص ۸۰٫ ↑

1. 1. ۲٫ همان، ص ۸۰٫ ↑

1. 1. ۳٫ شاملو، محمدحسین، دادسرا و تحقیقات مقدماتی، نشر دادیار. ،۱۳۸۴ ص ۱۴۵ ↑

1. 1. ۴٫ همان، ص ۱۴۶٫ ↑

1. 1. ۱ . خالقی، علی، آیین دادرسی کیفری، نشر شهر دانش، ۱۳۸۷، ص ۸۳٫ ↑

1. 1. ۲٫ شاملو، محمد حسین، دادسرا و تحقیقات مقدماتی، نشر دادیار، ۱۳۸۳، ص ۱۴۷٫ ↑

1. 1. ۱ . مواد ۳۱ و ۳۶ کنوانسیون ↑

1. 1. ۲٫ ضابطین دادگستری، تکالیف و مسئولیت های آن ها، معاونت آموزش و تحقیقات قوه قضائیه ، ۱۳۸۱ص ۸۱٫ ↑

1. 1. ۱٫ خالقی، علی، آیین دادرسی کیفری، انتشارات شهر دانش، ص ۸۶٫ ↑

1. 1. ۱٫ طهماسبی، جواد، مصونیت پارلمانی، نشریه دادرسی، شماره ۴۲، ص۸۳٫ ↑