جلسه

موضوع جلسات

تکنیک های مرحله ی گرم کردن

تکنیک های مورد استفاده در مرحله ی اجرا

۱

آشنایی با ارتباط فکر، احساس، رفتار

پاس دادن یک توپ خیالی، ارزیابی احساسات با بهره گرفتن از کاغذهای رنگی

مونودرام

۲

زیرسوال بردن باورهای ناکارآمد و جایگزینی باورهای کارآمد

درجه بندی احساسات

حل مسئله (اجرای اعضای دیگر به جای شخص اول)

۳

اجتناب از کامل گرایی افراطی

تکنیک «زندگی سهل است … زندگی سخت است»

خودگویی، مضاعف

۴

نقاب زدن و خود بودن

توصیف خود از دیدگاه دیگران

آینه، مضاعف

۵

عشق معنوی

تخیلات خانوادگی

تکنیک جامعه سنجی با تأکید بر روابط صمیمانه و با اجرای تمام اعضا

۶

زندگی در زمان حال و مفهوم توکل

پیوستار سن، سفر زمان

صندلی خالی، مضاعف

۷

احساس گناه افراطی؛ احساس پشیمانی سالم و سازنده

تکنیک آگهی های بازرگانی

مضاعف

۸

خودپذیری نامشروط

نوشتن با دست غیر مسلط

صندلی خالی، مضاعف

۹

عزت نفس‌

تکنیک مقدمات (بیان ویژگی های شخصیتی با در نظر گرفتن پذیرش از جانب خود و از جانب پذیرش دیگران)‌

حل مسئله

۱۰

جمع بندی مهارت ها

مرور مفاهیم مطرح شده در جلسات پیشین و جمع بندی مهارت های کسب شده با مشارکت اعضا

۳-۹ روش تجزیه و تحلیل داده ­های پژوهش

به منظور تجزیه و تحلیل داده ها از نسخه‌ ۱۷ نرم افزار SPSS و نسخه ی ۵ نرم افزار Amos استفاده شد. برای بررسی توصیفی یافته ها از شاخص‌های میانگین و انحراف استاندارد استفاده شد. برای بررسی اثربخشی مداخله از روش تحلیل کواریانس چندمتغیره و آزمون مان ویتنی- یو استفاده شد. همچنین به منظور بررسی روابط بین متغیرها روش های ضریب همبستگی دو رشته ای نقطه ای، تحلیل مسیر و تحلیل میانجی، مورد استفاده قرار گرفت.

فصل چهارم

نتایج پژوهش

۴-۱ مقدمّه

در این فصل، به نتایج مربوط به بررسی اثربخشی مداخله ی پژوهش و نیز مدل ساختاری ارائه شده در پژوهش، پرداخته خواهد شد. بدین منظور، ابتدا یافته های توصیفی مربوط به آزمودنی ها بررسی خواهد شد و رابطه ی احتمالی بعضی از متغیرهای جمعیت شناختی با نمرات آزمودنی ها مورد بررسی قرار خواهد گرفت. پس از آن، پیش فرض های آماری لازم بررسی خواهد شد و از روش های آمار استنباطی برای تجزیه و تحلیل هریک از فرضیه‌ها استفاده می‌شود.

۴-۲ بررسی توصیفی داده ­ها

میانگین و انحراف استاندارد نمرات نگرش مذهبی، شادی، لذت و سلامت روان نمونه ی اولیه ی پژوهش که متشکل از ۱۷۵ نفر می‌باشد، به تفکیک جنسیت و وضعیت تأهل در جدول ۴-۱ ارائه شده است. همچنین میانه ی نمرات آزمودنی ها در دو متغیر شادی و لذت که به منظور انتخاب نمونه جهت طرح آزمایشی پژوهش، محاسبه شده است، در این جدول، قابل ملاحظه است. ‌در مورد نمرات سلامت روان، میانه محاسبه نشد زیرا این پرسشنامه دارای نقطه ی برش ‌بر اساس هنجار ایرانی بود. علت توجه به متغیرهای جنسیت و وضعیت تأهل در این پژوهش، وجود شواهدی در پیشینه ی پژوهشی مبنی بر تفاوت بین دانشجویان دختر و پسر در مؤلفه‌ های مربوط به سلامت روان و نگرش مذهبی بود (هاوارد و همکاران، ۲۰۰۶؛ صادقی و همکاران، ۱۳۸۹).

جدول ۴-۱: میانگین و انحراف استاندارد نمرات نمونه ی اولیه ی پژوهش به تفکیک جنسیت و وضعیت تأهل

میانه

انحراف استاندارد

میانگین

شاخص

آزمودنی

لذت

شادی

سلامت روان

لذت

شادی

نگرش مذهبی

سلامت روان

لذت

شادی

نگرش مذهبی

۰۸/۱۲

۳۴/۵

۲۲/۱۳

۴۷/۹

۵۰/۲۱

۸۲/۷

۱۴/۴۷

۲۱/۶۹

مجرد

زن

۷۰/۵

۶۲/۳

۹۵/۱۰

۸۹/۱۰

۱۶

۴۱/۷

۵۰/۴۷

۹۱/۶۸

متأهل

۶۳/۱۱

۱۶/۵

۹۲/۱۲

۵۹/۹

۸۵/۲۰

۷۷/۷

۱۸/۴۷

۱۷/۶۹

کل

۴۷/۸

۶۱/۴

۱۳/۱۹

۴۶/۱۱

۷۸/۱۵

۷۱/۹

۵۰/۴۹

۸۵/۶۳

مجرد

مرد

–

–

–

–

–

–

–

–

متأهل^[۲۰۸]*

۴۷/۸

۶۱/۴

۱۳/۱۹

۴۶/۱۱

۷۸/۱۵

۷۱/۹

۵۰/۴۹

۸۵/۶۳

کل

۷۸/۱۱

۲۷/۵

۰۷/۱۴

۸۷/۹

۷۲/۲۰

۰۷/۸

۴۶/۴۷

۴۸/۶۸

مجرد

کل (زن و مرد)

۷۰/۵

۶۲/۳

۹۵/۱۰

۸۹/۱۰

۱۶

۴۱/۷

۵۰/۴۷

۹۱/۶۸

متأهل

۹

۴۴

۳۸/۱۱

۱۱/۵

۷۴/۱۳

۹۳/۹

۲۳/۲۰

۰۰/۸

۴۶/۴۷^**

۵۳/۶۸

کل

همان‌ طور که در جدول ۴-۱ مشاهده می‌شود، با در نظر گرفتن نوع نمره گذاری پرسشنامه های پژوهش، در متغیرهای نگرش مذهبی و لذت، زنان نسبت به مردان، نمرات بالاتری را به دست آورده اند اما در متغیرهای شادی و سلامت روان، نمرات مردان بهتر بوده است. همچنین زنان متأهل نسبت به زنان مجرد در متغیر سلامت روان، نمرات بالاتری را کسب نموده اند، اما نمرات زنان مجرد در متغیر نگرش مذهبی کمی‌بالاتر است. در دومتغیر شادی و لذت نیز بین زنان متأهل و زنان مجرد، تفاوت بارزی دیده نمی‌شود. در مجموع آزمودنی های هردوجنس، بین نمرات نگرش مذهبی و شادی آزمودنی های متأهل و مجرد، تفاوت بارزی دیده نمی‌شود اما نمرات لذت و سلامت روان آزمودنی های متأهل بالاتر از آزمودنی های مجرد است. با این حال، ‌بر اساس یافته های توصیفی نمی‌توان به طور قطع ‌در مورد ارتباط متغیرهای جنیست و تأهل با نمرات آزمودنی ها اظهار نظر کرد. به همین دلیل، معناداری این روابط در تحلیل استنباطی داده ها مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

میانگین و انحراف استاندارد نمرات پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری شادی در دو گروه آزمایش و کنترل، در جدول ۴-۲ ارائه شده است.

جدول ۴-۲: میانگین و انحراف استاندارد نمرات پیش آزمون، ‌پس‌آزمون و پیگیری شادی در دو گروه آزمایش و کنترل

پیگیری

پس آزمون

‌پیش‌آزمون

گروه

انحراف استاندارد

میانگین

تعداد

انحراف استاندارد

میانگین

تعداد

انحراف استاندارد

میانگین

تعدد

۱۴/۹

۴۹

۱۵

۰۴/۸

۷۳/۵۲

۱۵

۱۰/۱۱

۰۹/۲۹

۱۵

آزمایش

۲۶/۱۷

۶۶/۳۶

۱۵

۲۱/۱۲

۸۶/۳۵

۱۵

۱۰/۱۱

۶۰/۳۰

۱۵

کنترل

۲۶/۱۷

۶۶/۳۶

۱۵

۲۱/۱۲

۸۶/۳۵

۱۵

۱۰/۱۱

۶۰/۳۰

۱۵

کنترل

۲- ب) روایی ملاکی :روایی ملاکی عبارت است از کارآمدی یک ابزار اندازه گیری در پیش‌بینی رفتار یک فرد در موقعیت های خاص. برای این منظور عملکرد هر فرد در آزمون با یک ملاک مقایسه می‌شود. به عبارت دیگر اعتبار ملاکی یک ابزار اندازه گیری عبارت است از همبستگی بین نمرات آزمون و نمره ملاک(دلاور،۱۳۸۹).

در این تحقیق با توجه به نظر مشاور آماری از روایی (اعتبار )محتوایی استفاده می شود . زیرا این روش نسبت به روش تعیین اعتبار ملاکی آسان تر است و ریسک رسیدن به هدف نیز پایین تر می‌آید بدین منظور پرسشنامه به همراه سوالات تحقیق در اختیار استاد محترم راهنما و مشاور آماری قرار داده شد. و پس از تأیید اجرا شد.

.پایائی^[۱]:

ثبات در کیفیت اصطلاحات جمع‏ آوری شده در طول زمان را پایائی گویند به عبارت ساده‏تر اینکه اگر پرسشنامه را دوباره توزیع کنیم همان نتایج قبلی را به دست می‏آوریم. قابلیت اعتماد در یک آزمون می‌تواند از موقعیتی به موقعیت دیگر و از گروهی به گروه دیگر متفاوت باشد. برای محاسبه ضریب قابلیت اعتماد ابزار اندازه گیری شیوه های مختلفی به کار برده می‌شود. از آن جمله می‌توان به الف) اجرای دوباره (روش بازآزمایی) ، ب) روش موازی (همتا) ، ج) روش تصنیف (دو نیمه کردن) ، د) روش کودر- ریچاردسون و استفاده از فرمول کرونباخ اشاره کرد.

الف) اجرای دوباره آزمون یا روش بازآزمایی: این روش عبارت است از ارائه یک آزمون بیش از یک بار در یک گروه آزمودنی تحت شرایط یکسان. برای محاسبه ضریب قابلیت اعتماد با این روش، ابتدا ابزار اندازه گیری بر روی یک گروه آزمودنی اجرا شده و سپس در فاصله زمانی کوتاه دوباره در همان شرایط، آزمون بر روی همان گروه اجرا می‌شود. نمرات به دست آمده از دو آزمون مورد نظر قرار گرفته و ضریب همبستگی آن ها محاسبه می‌شود. این ضریب نمایانگر قابلیت اعتماد (پایایی) ابزار است. روش بازآزمایی برای ارزیابی ثبات مؤلفه‌ های یک ابزار اندازه گیری به کار می‌رود ولی با این اشکال نیز روبه رو است که نتایج حاصله از آزمون مجدد می‌تواند تحت تاثیر تمرین (تجربه) و حافظه آزمودنی قرار گرفته و ‌بنابرین‏ منجر به تغییر در قابلیت اعتماد ابزار اندازه گیری گردد.

ب) روش موازی یا استفاده از آزمون های همتا: یکی از روش های متداول ارزیابی قابلیت اعتماد در اندازه گیری های روانی- تربیتی استفاده از آزمون های همتا است که شباهت زیادی با یکدیگر دارند ولی کاملا یکسان نیستند.ضریب قابلیت اعتماد بر اساس همبستگی نمرات دو آزمون همتا به دست می‌آید. خطاهای اندازه گیری و کمبود یا عدم وجود همسانی میان دو فرم همتای آزمون (تفاوت در سوالات یا محتوای آن‌ ها) قابلیت اعتماد را کاهش می‌دهد.ممکن است فرم های همتا به طور همزمان ارائه نگردد. در این صورت قابلیت اعتماد هم شامل ثبات و همسانی می‌شود. اگر فاصله اجرای فرم های همتا زیاد باشد و تغییراتی در ضریب قابلیت اعتماد مشاهده گردد، ممکن است که این تغییر مربوط به عوامل فردی (آزمودنی ها)، همتا نبودن آزمون ها و یا ترکیبی از هر دو باشد

ج) روش تنصیف (دو نیمه کردن): این روش برای تعیین هماهنگی درونی یک آزمون به کار می‌رود. برای محاسبه ضریب قابلیت اعتماد با این روش، سوال های (اقلام) یک آزمون را به دو نیمه تقسیم نموده و سپس نمره سوال های نیمه اول و نمره سوال های نیمه دوم را محاسبه می‌کنیم. پس از آن همبستگی بین نمرات این دو نیمه را به دست می‌آوریم. ضریب همبستگی به دست آمده برای ارزیابی قابلیت اعتماد کل آزمون مورد استفاده قرار می‌گیرد.

د) روش کودر- ریچاردسون: کودر و ریچاردسون دو فرمول را برای محاسبه هماهنگی درونی آزمون ها ارائه نموده اند.

ه) روش آلفای کرونباخ: یکی دیگر از روش های محاسبه قابلیت اعتماد استفاده از فرمول کرونباخ است. این روش برای محاسبه هماهنگی درونی ابزار اندازه گیری از جمله پرسشنامه‌ها یا آزمونهایی که خصیصه های مختلف را اندازه گیری می‌کند به کار می رود. در این گونه ابزارها، پاسخ هر سوال می‌تواند مقادیر عددی مختلف را اختیار کند.برای محاسبه ضریب آلفای کرونباخ ابتدا باید واریانس نمره های هر زیر مجموعه سوال های پرسشنامه (یا زیر آزمون) و واریانس کل را محاسبه کرد. سپس با بهره گرفتن از فرمول زیر مقدار ضریب آلفا را محاسبه کرد

که در آن J تعداد زیر مجموعه سوال های پرسشنامه یا آزمون.۲ Sj واریانس زیر آزمون S². واریانس کل آزمون می‌باشد

در این تحقیق با توجه به استفاده از مقیاس لیکرت در پرسشنامه و سهولت به کار گیری از نرم افزار SPSS و برای تعیین پایایی از روش آلفای کرونباخ استفاده می‌گردد.علت استفاده از آلفای کرونباخ به سبب رتبه ای بودن مقیاس پرسشنامه و همینطور استفاده از طیف ۵ گزینه ای لیکرت می‌باشد.

۳-۸-روش تجزیه وتحلیل داده ها

در این تحقیق ازفراوانی و درصد فراوانی به کمک جداول و نمودارها به توصیف نمونه ها پرداخته شد و سپس با بهره گرفتن از میانگین و انحراف معیار داده های به دست آمده به تفکیک هر متغیر مورد توصیف قرار گرفتند، در ادامه به منظور تحلیل داده ها و ‌پاسخ‌گویی‌ به فرضیه های مشخص شده تحقیق با توجه به گروه نمونه و مقیاس داده ها از آزمونt تک نمونه ای استفاده شد؛ یک آزمون آماری است که مواقعی به کار می‌رود که بخواهیم مقادیر متغیرها را آزمون نماییم که آیا وجود این مقادیر تصادفی بوده‌اند و یا نه واقعا این مقادیر تاثیر گذار هستند. همچنین، برای رتبه بندی کردن متغیرها از آزمون فریدمن استفاده می‌گردد.آزمون فریدمن یک آزمون ناپارامتری، معادل آنالیز واریانس با اندازه های تکراری (درون گروهی) است که از آن برای مقایسه میانگین رتبه ها در بین K متغیر (گروه) استفاده می‌کنیم(کرامر،۲۰۰۴). علاوه بر آزمون فریدمن می توان از آرمون (نست)برابری کوکران نیز استفاده کرد به سبب آنکه میزان توان آزمون فریدمن بالاتر است در این تحقیق از آزمون فریدمن استفاده می‌گردد(مومنی،۱۳۹۳).

فصل چهارم

داده ها و تجزیه و تحلیل آن ها

۴-۱مقدمه

در این فصل ابتدا با بهره گرفتن از آزمون کرونباخ پایایی پرسشنامه مورد ملاحظه قرار گرفت و سپس ، فراوانی و درصد فراوانی و به کمک جداول و نمودارها نمونه ها مورد توصیف قرار گرفتند و در ادامه شاخص های مرکزی و پراکندگی ارائه شد، سپس برای نرمال بودن داده ها از آزمون کولموگروف اسمیرنف استفاده گردید.و در ادامه با بهره گرفتن از آزمون t تک گروه ها فرضیه های مورد بررسی قرار گرفتند.

۴- ۲ بررسی تعیین پایایی پرسشنامه

جدول (۴-۱) : پایایی پرسشنامه بر اساس ۷ عامل

گویه پرسشنامه

تعداد پرسش‌های پرسشنامه

نعداد نمونه آماری

میزان آلفای کرونباخ

مشکلات ناشی از ساختار و قوانین

۴

۳۰

۷۵۵/۰

مشکلات ناشی از کارفرما

۲

۳۰

۸۸۷/۰

نواقص مطالعه در طراحی

۳

۳۰

۸۳۷/۰

مشکلات مالی

۲

۳۰

۷۵۱/۰

مشکلات ناشی از پیمانکاران

۲

۳۰

۷۶۱/۰

مشکلات ناشی از عدم انگیزش

۳

۳۰

۸۸۹/۰

در مجموع ترنر شهروندی را به جای تعریف در چارچوب حقوق و تعهدات، آن را به صورت فرایند تصور می‌کند و شامل دو فرایند برخورداری و فرایند محرومیت می‌داند. فرایند برخورداری از طریق باز تخصیص منابع، موجب دستیابی شهروندان به منابع و امکانات جامعه می‌گردد و فرایند محرومیت از طریق ساخت یک هویت مشترک، دیگران را از مزایای شهروندی محروم می‌سازد. شهروندی، یک مجموعه از فرآیندها درباره تخصیص استحقاقات، تعهدات، مصونیت ها در درون یک اجتماع سیاسی است. بنیان های استحقاق مؤثر شهروندی در انجام خدمات کار، جنگ و تشکیل خانواده است (ترکمان و بهمن پور، ۱۳۸۷: ۱۷).

انواع نظریه شهروندی

نظریه شهروندی پیشامدرن

آغازگر طرح مفهوم شهروندی ارسطو است. وی با تعریف شهروند به عنوان فردی که به مثابه ی یک موجود سیاسی، اجتماعی در امور جامعه اش مشارکت دارد و از طریق این مشارکت قادر است تا هستی اجتماعی سیاسی اش را تحقق بخشد، واضع نظریه شهروندی پیشامدرن محسوب می‌گردد. در لابلای کتاب سیاست، ارسطو چنین برداشتی را از شهروندی مبنای تحلیل قرار داده است. روی هم گزاره هایی که در این باره ارسطو ارائه نموده بیانگر نسبت جامعه و شهروندی، مشارکت، حقوق، وظایف و مسئولیت های شهروندی، دموکراسی و شهروندی و نهایتاًً رابطه دو سویه دولت و شهروندان است (ترکمان و بهمن پور، ۱۳۸۷: ۱۳).

همان گونه که فالکس یاد آوری ‌کرده‌است ایده شهروندی پیشامدرن مبنایی برای ایده شهروندی مدرن بوده است. به ویژه این که برداشت های یونانی، رومی که ناظر به برابری اخلاقی موجودات انسانی بوده سهمی در خور توجه در تولید ایده شهروندی محسوب می شود. با این وجود تداوم ایده برابری اخلاقی موجودات انسانی در قالب مفهوم شهروندی رومی و مسیحی با گسست هایی همراه بوده است (ترکمان و بهمن پور، ۱۳۸۷: ۱۳).

نظریه شهروندی مدرن

در فلسفه های سیاسی ماکیاول، هابز، روسو، کانت، هگل، میل، توکویل و مارکس رگه های تئوریک اولیه از مفهوم شهروندی مدرن ارائه شده است. مؤلفه‌ های شهروندی مدرن عبارتند از: جامعه مدنی، جامعه سرمایه داری، عقل گرایی، برابری، عدالت، حوزه عمومی، قرارداد اجتماعی، مسئولیت های اخلاقی، اراده همگانی، مشارکت، سکولاریزم، لیبرالیزم، پارلمانتاریزم و دموکراسی. میلر نظریه پرداز سیاسی معاصر (۱۹۹۹) در جمع بندی که از نظریه شهروندی مدرن (اولیه) مبتنی بر آرای فلسفی سیاسی سده های ۱۸ و ۱۹ به دست داده است، در کل قائل به دو نوع الگوی تئوریک در شهروندی مدرن است. شهروندی جمهوری گرایی ماکیاول و شهروندی لیبرال مدنی و عرفی هابز لاک (ترکمان و بهمن پور، ۱۳۸۷: ۱۴).

الف) در شهروندی جمهوری گرایانه ماکیاول ضمن تأیید مقوله حقوق و وظایف شهروندی تأکید اصلی بر ضرورت مشارکت جدی و فعالانه افراد در زندگی سیاسی اجتماعی است. این مشارکت با ایفای نقش شهروندی به عنوان عضویت تمام عیار در زندگی اجتماعی سیاسی صورت می‌گیرد.

ب) در شهروندی لیبرال مدنی، عرفی هابز و لاک، محوریت با حقوق و تکالیف شهروندی است. شهروند بودن به معنای برخورداری از حقوق مدنی (حق امنیت، آزادی، جان و دارایی، آزادی عقیده و بیان و حق رأی‌ دادن) و نیز مکلف بودن به اطاعت از قانون و رعایت حقوق سایر شهروندان است.

تم (۱۹۹۸)، مک لین(۱۹۹۶)، دامین(۱۹۹۶) و ترنر(۱۹۹۴) بر آنند که شهروندی جدید «ناظر به برخورداری از حقوق، وظایف، تکالیف، مسئولیت ها و تعهدات اخلاقی- سیاسی- اجتماعی برابر و همگانی اعضای جامعه به همراه احساس تعلق، عضویت و هویت اجتماعی فراگیر برای مشارکت جدی در جامعه سیاسی، توام با بهره مندی یکسان و عادلانه از امتیازات، مزایا و منابع جامعه، فارغ از تعلقات قومی، نژادی، طبقاتی، اقتصادی، فرهنگی و مذهبی است» (تم، ۱۹۹۸ به نقل از ترکمان و بهمن پور، ۱۳۸۷: ۱۵).

این ها تصریحا حاوی ۳ مقوله کلیدی اند که شامل:

1. 1. برخورداری برابر و همگانی اعضای جامعه سیاسی از حقوق، وظایف، تکالیف، مسئولیت ها و تعهدات اخلاقی سیاسی اجتماعی

1. 1. احساس تعلق، عضویت و هویت اجتماعی فراگیر برای مشارکت جدی در جامعه سیاسی

1. بهره مندی عادلانه از امتیازات، مزایا و منابع جامعه فارغ از تعلقات قومی، نژادی ، طبقاتی ، اقتصادی، فرهنگی و مذهبی (ترکمان و بهمن پور، ۱۳۸۷: ۱۵).

نظریه شهروندی پسامدرن

ادعای پیدایی شکل بندی پسامدرن در جامعه غرب به موازات شکل گیری هویت ها و صورت بندی های پساملی، جهانی شدن، جهانی محلی شدن، چند فرهنگی گرایی و مانند آن ها و نیز ادعای عام گرایی نا مناسب نظریه های شهروندی مدرن و جدید که همراه با حذف خاص گرایی ها، طرد اقلیت ها و ‌گروه‌های محروم و حاشیه ای از دایره شهروندی کامل به ویژه زنان بوده و هست؛ محوریت اصلی داعیه های تئوریک و گفتمان نظریه شهروندی پسامدرن را تشکیل می‌دهد (ترکمان و بهمن پور، ۱۳۸۷: ۱۵).

ژانوسکی شهروندی را این چنین تعریف می‌کند: «شهروندی عضویت فعال و منفعل افراد در یک دولت- ملت با حقوق و تعهدات همگانی در یک سطح مشخص شده ای از برابری می‌باشد.» و یک مدل ۴تایی ارائه می‌دهد:

1. 1. حقوق قانونی: به رویه ای، اظهاری، کنترل بدن، مالکیت و خدمات و تشکیلاتی تقسیم می شود.

1. 1. حقوق سیاسی: شامل شخصی، تشکیلاتی، تابعیت و حقوق مخالفت است.

1. 1. حقوق اجتماعی: شامل حقوق پیشگیرانه و توانمندسازی، حقوق فرصت، حقوق توزیعی و حقوق جبرانی است.

1. حقوق مشارکت: شامل حقوق مربوط به مداخله در بازار کار، حقوق مربوط به بروکراسی، شرکت و حقوق سرمایه است. (ترکمان و بهمن پور، ۱۳۸۷: ۱۷)

در دائره المعارف بریتانیکا آمده: «مفهوم شهروندی در معنای مدرن آن ناظر به ارتباط فرد و دولت است که طی آن از سویی فرد مرهون وفاداری به دولت و از طرف دیگر، مستحق حمایت از جانب دولت است.» در تعریف مذکور ۳ نکته اساسی وجود دارد:

۱٫ شهروندی منحصر به ارتباط فرد و دولت است

۲٫ این ارتباط متضمن حقوق و تکالیف معینی است.

۳٫ شهروند وظیفه وفاداری به دولت را نیز به عهده دارد. (فری، ۲۰۰۳: ۹۶)

دیدگاه جدید شهروندی بر این باور است که تعمیم شهروندی امکان مشارکت و تولید خیر جمعی را فراهم می‌کند و افراد را آماده می‌سازد که در جهت منافع جمعی گام بردارد حتی اگر هم جهت با منافع فردی آن ها نباشد. به عبارت دیگر، شهروندی یک سرمایه اجتماعی محسوب می شود که علاوه بر اینکه افراد را به مشارکت در خیر جمعی بر می انگیزد، سبب کارایی بیشتر آن ها در فعالیت عمومی نیز می‌گردد. (یوسفی و هاشمی، ۱۳۸۷: ۵)

عناصر سه گانه مذکور در تعریف جانوسکی (۱۹۹۷) از شهروندی روشنی بیشتری یافته است:

1. 1. یانگ هوچیووهمکاران تحقیقی تحت عنوان “کارایی ‌و ریسک درنظام بانکداری تایوان” ‌را در سال ۲۰۱۱ به ثبت رسانیده اند. اطلاعات مربوط به ۴۳ بانک تایوان دربازه زمانی ۲۰۰۲-۱۹۹۸ ازگزارشهای سالانه منتشرشده توسط SFC جمهوری چین استخراج شده است.

   

1. 1. 1. دریک دوره سه ساله،کارایی بانکهارابااستفاده ازDEAسنجیدند. در این تحقیق دونوع خروجی درنظرگرفته شده که شامل : خدمات وام (وامهای تجاری وشخصی) وسبدسرمایه گذاری (مانندسهام ‌و اوراق بهادارقابل خریدوفروش منتشرشده توسط دولت،شرکت‌های عمومی وخصوصی) می‌باشد. ورودیهابرچهارمدل هستند : تعدادکارکنان بانک،داراییها،پس اندازهاوریسک . پس اندازهاباذخایربانک،مجموع حسابهای جاری،سپرده های مدت داروپس اندازمیباشد. دراینجاتنهایک شاخص ریسک وجوددارد؛وامهای اجراشده به ریسک جاری،که طبق رویکردچارنزوکوپر(۱۹۹۰) به عنوان یک ورودی درتحلیلDEAبه کارگرفته شده بود. روشDEAدرمحاسبه کارایی فنی به کاررفته،که ازمدلCCRآن برای نظریه بازدهی نسبت به مقیاس ثابت وBCCبرای بازدهی نسبت به مقیاس ‌متغیر استفاده می شود.

   

1. 1. آلیسآندریس (۲۰۱۱) درتحقیقی تحت عنوان “تعیین کارایی ورشدبهره وری ‌در بانک درسیستم بانکداری اروپای مرکزی ‌و شرقی ” طی سال‌های ۲۰۰۴-۲۰۰۸ پرداختهاست.در این مطالعه ازدورویکردبرای اندازه گیری کارایی استفاده شده است؛تجزیه وتحلیل مرزتصادفی (روش پارامتریک) وتحلیل پوششی داده ها (غیرپارامتریک) داده های لازم جهت تحلیل ازگزارشهای سالیانه بانکهاوبانکهای مرکزی استخراج شده است. اطلاعات از ۱۲ بانک از ۷ کشور،بلغارستان (۲۱) ،چک (۹) ،لهستان (۲۳)،رومانی (۲۳)،اسلواکی (۱۰) ،اسلونی (۱۳) ومجارستان (۱۳) به دست آمده است. ازرویکردواسطه ای جهت تشخیص ورودی وخروجی ‌ها استفاده شده در نتیجه ورودی‌ها : کل ذخایروقرض ها،دارایی‌های ثابت،هزینه های عملیاتی کل وخروجیهاشامل : وامها،سرمایه گذاریهاوسایردرآمدهامیباشد. نتایج نشان می‌دهد که میانگین کارایی بانک های مورد بررسی افزایش یافته است. این تقویت شاید به دلیل افزایش رقابت با ورود بانک های خارجی و تغییرات گسترده در قوانین بانکداری باشد. بیشترین مقدار کارایی تکنیکی برای رومانی و چک و کمترین برای اسلونی ثبت شد. جهت تخمین رشد بهره وری ، شاخص مالمکوئیست با به کارگیری برنامه ریزی خطی استفاده شده است. در این پنج سال بهره وری به طور متوسط رشدی معادل ۲۴٫۳۷% داشته است. نتیجه دیگر پژوهش مشخص می‌کند که بانک های خصوصی از دولتی ها کاراتر می‌باشند. ‌در مورد بهره وری ، افزایش زیادی در بهره وری بانک های دولتی دیده می شود که احتمالا می‌تواند ناشی از مدرن شدن و اصلاح ساختار این بانک ها ورود به عرصه رقابت باشد. بانک ها به سه گروه ، بسته به سایز دارایی های کل تقسیم می‌شوند ؛ کوچک ، دارایی کمتر از ۱ میلیارد دلار ، متوسط ، دارایی بین ۱ تا ۱۰ میلیارد دلار، و بزرگ ، دارایی بیستر از ۱۰ میلیارد دلار ، نتایج حاکی از این است که بانک های سایز متوسط بیشترین بهره وری را دارند.

1. 1. در سال ۲۰۱۱ تحقیقی بر روی کارایی و تغییر بهره وری بانک های تجاری تایوان ، توسط کانچونگ چن و چنگیو پان انجام شده است. تفاوت اصلی ان با سایر پژوهش ها در نحوه محاسبه کارایی است؛ زیرا این بارکارایی را با توجه به ریسک اعتباری تخمین زدند ، با وجودی که ریسک اعتباری تاثیر اجتماعی زیادی دارد (به دلیل تعداد و تنوع سهام‌داران در بخش بانکداری) ، اما تا به حال این گونه به بررسی آن نپرداخته بودند. در این تحقیق از مدل DEA با اتصال به نسبت های مالی جهت اندازه گیری کارایی ریسک اعتباری استفاده شده است. جامعه آماری شامل ۳۴ بانک تجاری تایوانی در بازه زمانی ۲۰۰۵ تا ۲۰۰۸ است که اطلاعات لازم از مجله اقتصاد تایوان و نیز گزارش های سالانه بانک ها استخراج گردید. مجموعه داده ها تا جایی که امکان داشت همگن انتخاب شدند تا اندازه گیری کارایی حاصل از اعمال DEA معنادار باشد. خروجی ها شامل : بازده دارایی ، بازده حقوق صاحبان سهام ، بازده یک گردش سرمایه ، متوسط سود به ازاء هر کارمند سود هرسهم . و ورودی ها : نسبت وام به دارایی ، نسبت سپرده ذخیره به کل سپرده ها ف نسبت وام های معوق می‌باشد.

1. 1. کاریراوسیلوا (۲۰۱۰) به بررسی نقش محدودیتهای مالی ‌در شرکت‌های سرمایه گذارپرداختندوبیان ‌نموند که محدودیتهای مالی شرکتهاراملزم به سرمایه گذاری هدفمندمینمایدوشرکتهاراواداربه کاهش بهره وری ورشدمیکندوازاین طریق به دنبال راهکارهایی برای بقا می‌باشند.

1. 1. در مقاله دیگری ، تای لیو (۲۰۱۰) به اندازه گیری کارایی تکنیکی و دسته بندی آن و نیز بررسی تغییر بهره وری در بانک های تجاری تایوان پرداخته است. ساختار سیستم مالی در این کشور دستخوش تغییراتی شده است ؛ به عبارت دیگر از یک سیستم کنترل شده به آزاد روی آوردند . داده ها از صورت ها و گزارش های مالی ۲۵ بانک جمع‌ آوری شده که بازه زمانی ۱۹۹۷ تا ۲۰۰۱ را در بر می‌گیرد.

1. 1. محمد حنیف اختر در سال ۲۰۱۰ از طریق DEA به محاسبه نمره کارایی و نیز شاخص های بهره وری بانک های عربستان پرداخت. نتایج DEA نشان می‌دهد که ناکارایی فنی و ناکارایی خالص فنی از هر دو مقیاس وجود دارد.ورودی های آن شامل : پس انداز ها ، دارایی های فیزیکی و هزینه عملیاتی می‌باشند ، خروجی ها را وام و پیش پرداخت ها ، سرمایه گذاری ها و درآمد غیر بهره ای تشکیل می‌دهند. انتخاب ورودی و خروجی ها به دلیل روش های تئوری ، ادبیات موجود ودسترسی به داده ها صورت گرفته است. پس انداز ها به عنوان مهمترین ورودی ، تمام منابع حاضر در بانک برای انجام فعالیت هایش می‌باشد. سرمایه فیزیکی عامل مهم تولیدی در بانک است که از ارزش دفتری ساختمان و محوطه دارایی های ثابت به دست می‌آید . چون تعداد کارکنان بانک در دسترس نبود ، هزینه های عملیاتی برای نمایش نیروی کار به کار گرفته شده بود.

1. 1. مانگیوماتوسک (۲۰۰۹) تغییربهره وری بانک‌های اعتباری ژاپن ‌را از طریق شاخص مالمکوئیست طی سال‌های ۲۰۰۶-۲۰۰۰بررسی کردند. داده هاازصورتهای مالی ‌و گزارش‌های سالیانه ۲۹۱ شینکین بانک ژاپنی بین ۲۰۰۶-۲۰۰۰ استخراج شده است. ازرویکردواسطه ای برای انتخاب خروجی وورودیهای بانک استفاده شده است. ورودیهاشامل : کل سپرده ها،سرمایه های فیزیکی وکارگری (زمین،دارایی‌های ثابت،ساختمان ومحوطه) وخروجیهاشامل : وامها،اوراق بهادارمیباشند.

گاهی اخلاق به معنای فضایل اخلاقی نیز به کار می­رود که در این صورت این واژه ‌در مورد اخلاق نیک و فضیلت­های اخلاقی به کار می­رود؛ مثلا گفته می­ شود دروغگویی کاری غیر اخلاقی است یا عصاره اخلاق عشق و محبت است.

واژه اخلاق به معنای نهاد اخلاقی زندگی نیز به کار رفته است. این کاربرد بیشتر نزد فیلسوفان غربی استفاده شده است (فرانکنا ،۱۳۸۳ : ۲۸) در این معنا اخلاق مانند زبان، دین و کشور پیش از افراد بوده و بعد از آنان نیز خواهد بود. به بیان دیگر اخلاق در این اصطلاح مجموعه‌ای است از اصول و قواعد بیانگر بایدها و نبایدهای اخلاقی که نوعی استقلال از شخص در آن ها وجود دارد؛ اصولی مانند خوبی راستگویی و بدی دروغ گویی که افراد آن ها را از والدین یا آموزگار می­آموزند و به نوعی بر اجتماع تکیه دارند و به عنوان ابزاری در دست اجتماع است که بر افراد تحمیل می­ کند. اخلاق ‌به این معنا امری اجتماعی است (همان: ۲۹).

در برخی کاربردها اخلاق به معنای نظام رفتاری حاکم بر یک گروه یا فرقه­ ای نیز به کار رفته است. اخلاق اسلامی می ­تواند به معنای نظام رفتاری مورد پسند مسلمانان و اخلاق مسیحی به معنای نظام رفتاری مورد قبول مسیحیان به کار رود (اتکینسون^[۱۲]، ۱۳۶۹ : ۱۷ )

تعریف علم اخلاق:

علم اخلاق مجموعه اصول معیاری است که هدف آن سیر دادن زندگی به سوی کمال و فضل بیشتر می‌باشد. علم اخلاق در پی اصلاح فرد و جامعه می‌باشد و این مسئله در تقسیم اخلاق به فردی و اجتماعی مد نظر قرار گرفته است (شکوهی ،۱۳۷۸: ۶۱).

اخلاق را از طریق آثارش نیز می توان تعریف کرد و آن این که گاه فعلی که از انسان سر می زند, شکل مستمری ندارد ولی هنگامی که کاری به طور مستمر از کسی سر می زند (مانند امساک در بذل و بخشش و کمک به دیگران) دلیل ‌به این است که یک ریشه درونی و باطنی در اعماق جان و روح او دارد, آن ریشه را خلق و اخلاق می‌نامند. (مکارم شیرازی، ۱۳۸۷: ۲۳) در عمده تعاریفی که از اخلاق شده است, دو مقوله درونی بودن و سروکار داشتن با ارزش‌ها در اخلاق نهفته است(شکوهی ،۱۳۷۸: ۶۵).

برخی علم اخلاق را علم چگونگی اکتساب اخلاق نیکو دانسته اند که ‌بر اساس آن، افعال و احوال شخص نیکو می شود و برخی نیز آن را علم چگونه زیستن خوانده اند(مطهری، ۱۳۸۲ :۲۶). علم اخلاق دانش صفات مهلکه و منجیه و چگونگی موصوف شدن و متخلق گردیدن به صفات نجات بخش و رها شدن از صفات هلاک‌کننده می‌باشد. (نراقی ۱۳۸۵ :۳۴) .می‏توان گفت که علم اخلاق از دیدگاه اندیشمندان اسلامی،(نراقی ،طباطبایی و…)علمی است که از انواع صفات خوب و بد بحث کرده، آن ها را مورد شناسایی و تعریف و بررسی قرار داده، کیفیت اکتساب صفات خوب و فضایل را و نیز چگونگی زدودن صفات رذیله را بیان ‌کرده‌است. علم اخلاق ، پیرامون فضایل و کمالات انسانی گفتگو می‌کند، فضیلت ها را از رذائل جدا می‌سازد و نشان می‌دهد که انسان خود را باید به چه فضایلی بیاراید و خود را از چه رذایلی دورسازد تا شایسته و قابل ستایش و احترام شود و در زندگی شخصی هم به سعادت کمال و نیک بختی والایی برسد (جوادی ، ۱۳۸۶ :۲۵).

برخی از ابتدا قلمرو اخلاق و مسائل اخلاقی را به حیطه­های خاصی محدود کرده ­اند؛ به عنوان مثال عده­ای اخلاق فردی را نفی کرده و مدعی­اند که بستر شکل­ گیری اخلاق در اجتماع است که در این صورت اخلاق تماما در اخلاق اجتماعی خلاصه می­ شود. دیگرانی نیز برای اخلاق دامنه گسترده­تری را تعریف کرده و از انواع اخلاق فردی، اجتماعی، بندگی و اخلاق خانواده سخن گفته‌اند (دیلمی و آذربایجانی،۱۳۸۵ : ۲۲).

گاهی مراد از اخلاقی، درستی و خوبی آن است. وقتی می‌گوییم فلان عمل اخلاقی یعنی آن عمل خوب یا درست است. در این صورت اخلاق را در مقابل ضد اخلاقی به کار برده‌ایم. اما ما درباره مسائل اخلاقی، احکام اخلاقی، نظام‌های اخلاقی، تجارب اخلاقی، وجدان اخلاقی و دیدگاه های اخلاقی نیز سخن می‌گوییم؛ در این کاربرد اخلاقی به معنای اخلاقاً درست یا اخلاقاً خوب نیست، بلکه به معنای امور مرتبط با اخلاق است. در این کاربرد اخلاقی در مقابل غیر اخلاقی به کار می‌رود (مصباح ،۱۳۷۳: ۱۰).