۱-۶۱-)اتصال Attacment :
پیکورنا ویروسها برای عفونت زایی نیازمند اتصال به غشاء سلول میزبان می باشد تا از این طریق داخل سلول میزبان گردد. این عمل توسط یک سری مولکولهای سطحی غشاء انجام می شود، این مولکولها از سال ۱۹۸۹ با شناخت رسپتورهای سطحی بر علیه پولیوویروس و رینوویروس تشخیص داده شدند (۲۸).

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

در زمینه رسپتورهای پیکورنا ویروس ها سه نکته مهم مشخص گردیده است:
الف) پیکورنا ویروس ها از رسپتورهای متفاوتی برای ورود به سلول استفاده می کنند.
ب) قسمتی از رسپتورها درون سلول قرار دارند مانند رسپتور کوکساکی ویروس B و A و انتروویروس .
ج) در بعضی از پیکورنا ویروس ها وجود یک رسپتور برای عفونت زایی ویروس کافی است ولی در بعضی دیگر نیاز به دو یا چند رسپتور است برای مثال، در کوکساکی ویروس A₂₁ که رسپتور آن CD₅₅ است برای ورود به درون سلول نیاز به ^[۱۲]ICAM-1 دارند (۲۹). بعضی از کوکسا کی ویروس های گروه B علاوه بر رسپتور CD₅₅ از α _V β_۶ Integrinنیز به عنوان کورسپتور جهت اتصال به سلول استفاده می کنند (۴). بر اساس اینکه ویروس از کجا منشاء می گیرد ویروسهای مشخص به رسپتورهای سطحی متفاوتی متصل می شوند به طور مثال FMDV – A12 به اینتگرین α Vβ_۳اتصال می یابد. ولی استرین O- FMDVکه به مدت طولانی در کشت سلولی رشد کرده است نمی تواند به این رسپتور متصل شود و بجایش هپاران سولفات به سطح سلول متصل می شود. استرین FMDV – A12نمی تواند سلولهای راکه فاقد β_۶ Integrin α هستند را آلوده کند حتی اگر هپارین سولفات در سطح سلول باشد. این موضوع نشان می دهد که ویروس خود را در آزمایشگاه سازگار نکرده است و در نبود رسپتور اصلی, خود بتدریج قادر به استفاده از رسپتورهای دیگر شده است (۹).
(جدول ۲) گیرنده ها و کمک گیرنده های مورد استفاده در پیکورنا ویروس.
۱-۶۲-) مکانیسم اتصال به گیرنده های سطح سلولی:
کپسید پیکورنا ویروس از ۴ پروتئین تشکیل شده است که این پروتئین ها بصورت یک ۲۰ وجهی اسمبل می شوند در بین اعضای پیکورنا ویریده، پروتئین های کپسید بطور مشابه ای چیده می شوند (۷و۸).
در سطح کپسید پولیوویروس ها، رینو ویروس ها و کوکساکی ها یک شکاف بنام Canyon می باشد که در اطراف محور تقارن پنج وجهی قرار می گیرد. (شکل۸) ولی در کاردیوویروسها، آفتوویروسها و پاراکوویروسها Canyonوجود ندارد. این محل در پولیوویروس و رینوویروس، بعنوان جایگاهی برای تداخل با گیرنده های سلول می باشد و ایجاد موتاسیون در اسیدهای آمینه این ناحیه تغییراتی در افینیتی اتصال به گیرنده ها ایجاد می کند (۳۰و۳۱).
شکاف پیکورنا ویروس ها باریک و عمیق است و مولکولهای آنتی بادی می توانند به درون آن نفوذ نمایند (۳۱و۳۰).
داروهای ضد ویروسی مانند محصولات win جای لیپید را در کف کینون گرفته و به پاکت اتصال می یابند و مانع از اتصال ویروس به گیرنده های سلولی می شوند. اتصال این دارو به رینوویروس تیپ ۱۴ سبب تغییر شکل کنیون شده و مانع از اتصال به گیرنده های سلولی می شود. ولی اتصال دارو به رینوویروس تیپ های ۱A ، ۳ و ۱۶ و پولیوویروس سبب تغییرات ساختاری کمتری می شود (۳۲).
شکل ۸- تصویر شماتیکی از Canyonنحوه متصل شدن گیرنده ، آنتی بادی به ناحیه Canyon در VP₁
شکل ۹- شکاف Canyonو نحوه قرار گرفتن دارو در VP₁
در FMDV موتاسیون در توالی ) RGDآرژنین-گلایسین-آسپارتیک اسید)سبب ممانعت از اتصال ویروس به گیرنده سلولی می گردد ولی در کوکساکی ویروس۹A توالی RGD در ۱۷ اسید آمینه از انتهای کربوکسیی VP₁واقع شده است و تغییرات در این توالی سبب عدم اتصال به گیرنده سلول نمی شود (۳۴).
ویروس هایی مثل کوکساکی ویروس ۹ Aو FMDV از طریق لوپ های سطحی خود به گیرنده های سلولی متصل می شوند. در FMDVتوالیRGDِ ( آرژنین- گلایسین- آسپارتیک اسید) در لوپ βG-βHاز پروتئین VP₁کپسید قرار دارد و توسط گیرنده هایی از جنس اینتگرین شناسایی می شودو ویروس از طریق این گیرنده ها به سلول ها متصل می گردد (۳۳و۳۴).
۱-۶۳-)ورود به سلول و پوشش برداری ویروس:
پس از اینکه ویروس به گیرنده های سطح سلولی متصل شد باید پوشش برداری^[۱۳] انجام شود و ژنوم ویروس به داخل سیتوپلاسم رها شده و در آنجا تکثیر می گردد که این عمل از طریق کاهش PH و یا فعالیت کمک گیرنده ها صورت می گیرد. به طور مثال در پولیوویروس بعد از اتصال به گیرنده PVr تغییرات اساسی در ساختار ویروس روی می دهد و پارتیکل های A بوجود می آیند و این پارتیکل ها تغییر شکل یافته و پروتئین داخلی VP₄و انتهای آمینی VP₁ را از دست می دهند. ذره A هیدروفوبیک است و بعد از اتصال به ممبران سلولی کانالی را برای عبور ژنوم به درون سیتوپلاسم سلولی ایجاد و RNA ویروس وارد سیتوپلاسم سلولی می شود (۳۶ و ۳۵) .
نظریات متفاوتی درباره مرحله دخول پیکورنا ویروسها وجود دارد یک نظریه بیان می کند که اتصال ویروس به گیرنده باعث تغییرات ساختمانی در ویریون می گردد در این حالت انتهای آمینی VP₁ به طرف بیرون کپسید رانده می شود و در داخل غشاء سلولی نفوذ می کند و ایجاد سوراخ (Pore) در سطح غشاء سلول های آلوده ایجاد شده و RNA ویروس از این راه به درون سیتوپلاسم رها می گردد. (شکل ۵ و ۶) به عنوان مثال FMDVو رینوویروس بعد از اتصال به سلول سبب ایجاد اندوزوم در غشاء سلولی می گردد و توسط اندوسیتوز وارد سلول می شوند که در این ویروس (FMDV) پوشش برداری وابسته به PH است یعنی در PH معادل ۵/۶ کپسید ویروس جدا شده و RNAویروس آزاد می گردد (۳۸و۳۷).
شکل ۱۰)مدل دخول پیکورنا ویروس ها به درون سلول. پارتیکل های ۱۶۰ S به گیرنده های سطح سلول متصل می شوند .در دمای بالای ۳۳ درجه سانتیگراد تغییرات وابسته به گیرنده در آنها روی می دهد که منجر به تولید پارتیکل هایA (تغییر یافته) می شود . این ذرات هیدروفوب بوده , VP4 و انتهای آمینی از VP1 را از دست داده اند. مرحله Uncoating به دو طریق (غشای پلاسمایی یا غشای اندوزوم ها) صورت می کیرد و RNA ی ویروسی به درون سیتوپلاسم رها می گردد.
شکل ۱۱)ممکانیسم فرضی برای عبور RNA ی پیکورنا ویروسها از عرض غشا. (سمت چپ) اتصال ویروس به گیرنده را نشان می دهد. RNA در داخل کپسید قرار دارد و لیپید ها نیز درون پاکت هیدروفوب را می پوشاند. گیرنده نیز به کانیون (در بالای پاکت) متصل می شود .(سمت راست) تغیرات ساختمانی در کپسید روی می دهد. حرکت گیرنده در کانیون باعث خروج لیپید از پاکت می گردد و اجازه می دهد که تغییرات ساختاری در کپسید روی دهد. انتهای آمینی VP1 کشیده می شود و در داخل غشای سلولی منفذی ایجاد می کند که RNA از طریق آن به درون سیتوپلاسم رها می گردد.
۱-۷) ترجمه ژنوم پیکورنا ویروسها :
وقتی ژنوم +SSRNA ویروس به درون سیتوپلاسم سلول میزبان رها می گردد لازم است که به پروتئین های غیر ساختمانی (nsp) و پروتئین های ساختمانی (sp) ترجمه گردد (۳۹). در درون ویریون پیکورنا ویروسها همانند ویروسهای پلارتیه مثبتRNA polymerase RNA dependent وجود ندارد از طرف دیگر RNApolymerase سلولی نیز قادر به رونویسی از ژنهای این ویروس نمی باشد. در ابتدای۵´ ژنوم پیکورنا ویروسها کلاهک ۵´-cap وجود ندارد ولی دارای یک پروتئین کوچک به نام Vpgاست که بعد از ورود ژنوم به سلول میزبان توسط آنزیم سلولی Unlinking Enzyme برداشته می شود (۳۹). تعیین توالی ژنوم پیکورنا ویروسها نشان داد که ۷۴۱ نوکلئوتید در ابتدای ناحیه ژنوم ۵´ وجود دارد این ناحیه را ۵´- UTR نامیدند در این ناحیه توالی های IRES، بخش غنی از بازهای پریمیدنی و کدون شروع ترجمه AUG قرار دارد (۴۱و۴۰).
با اتصال زیر واحد ۴۰_S ریبوزوم به IRES ترجمه آغاز می گردد و بلافاصله ^[۱۴]elf₃ به انتهای کربوکسیلی elF4G اتصال می یابد و ترجمه شروع می گردد. البته این عمل توسط پروتئین ۲Aتقویت می گردد پس برای شروع ترجمه نیاز به قسمتی از elF4Gکه توسط ۲A فراهم شده, می باشد. (هپاتوویروسها نیاز به elF4Gبه صورت کامل دارند.) (۴۲).
۱-۱-۷)اتو آنتی ژن La :
پروتئین سلولی است که در بلوغ RNA polymerase III نقش دارند و سبب فعالیت IRES در پولیوویروس می شود. این اتو آنتی ژن برای فعالیت IRESدر EMCV لازم است (۴۵و۴۴).
۱-۲-۷)پروتئین متصل شونده به پلی پیریمیدین (PTB) :
در تنظیم Splicing (بازآرایی) mRNAنقش دارد و حذف آن مانع از فعالیت IRES در EMCVمی شود (۴۳).
۱-۸) پردازش پلی پروتئین در پیکورنا ویروسها:
با انجام فرایند ترجمه یک پیش ساز پلی پروتئین تولید می شود که توسط پروتئازهای ویروسی شکسته می شود. پیکورنا ویروس ها سه پروتئاز را کد می کنند که شامل L^pro, 2A^pro, 3C^pro می باشد و معمولاً اولین کلیواژ در ابتدای این پروتئازها روی می دهد و با آزاد شدن آنها بقیه پلی پپتیدها شکسته می شوند (۱۶و۸و۷).
۱-۸-۱) پروتئین L :
در آفتو ویروس اولین کلیواژ در پروتئین L انجام می شود. این پروتئین سبب برش در انتهای کربوکسی خودش و انتهای آمین VP₄ می گردد و با این کار از ابتدای پلی پروتئین رها می شود و بعد از آن با شکستن elF4Gاز ترجمه ماکرو مولکولهای سلولی جلوگیری می کند (۴۶و۴۷).
در کاردیو ویروسها پروتئین L فعالیت پروتئولیتیکی ندارد.
۱-۸-۲) پروتئین ۲A :
در کاردیو ویروس پروتئین ۲A ، ۱۵۰ اسید آمینه طول دارد و ۱۹ اسید آمینه آخری به اضافه اولین اسید آمینه از پروتئین ۲B (برولین) برای جدایی از پروتئین ۲B لازم است (۵۰). در سلولهای آلوده به انترو ویروسها و رینو ویروسها اولین کلیواژ توسط ۲A^proو در محل اتصال P1/P2 روی می دهد. محل اثر پروتئین ۲A بین دو اسید آمینه تیروزین و گلیسین می باشد ولی در بعضی از کوکساکی و اکوویروسها هم محل اثر ۲A بین ترئونین و گلایسین و یا بین آلانین و گلایسین می باشد. ۲A^pro مانند پروتئیناز A در باکتری استرپتومایسس گریوس می باشد (۴۸).(شکل ۱۲)
در بین پیکورنا ویروسها، تنها دو جنس هپاتوویروسها و پاراکوویروس هستند که ۲A^proدر آنها فعالیت پروتئولیتیکی ندارد (۴۹). ۲A^pro برای عملکرد نیازمند به یون روی (ZN) است.
۱-۸-۳) پروتئین ۳C :
تمام پیکورنا ویروسها ۳C^pro را کد می کنند و عملکرد آن ایجاد شکست ما بین ۲C/3A می باشد البته استثناهایی هم وجود دارد مثلاً در هپاتو ویروس سبب برش بین ۲A/2B نیز می شود. در پولیو ویروس این پروتئین سبب برش در ناحیه دی پپتیدی Gly- Gly می شود ولی در بقیه پیکورنا ویروسها عمل برش در مناطق Gln-Ala- Gln- ser , Gln- Ile,Gln,Asn, Gln-Thr, Gln, Val انجام می گیرد (۸).
با تعیین توالی اسیدهای آمینه ۳C ^pro مشخص گردید که مشابه سرین پروتئینازهای شبیه کیموتریپسین می باشد (شکل ۸). ۳C ^proحاوی ۲ مکان فعال است که یک قسمت به RNAمتصل می گردد و قسمت دیگر مسئول اعمال پروتئولیتیکی می باشد (۵۱).
۳C ^pro و ۲A ^pro با عمل اتوکاتالیتیکی خود موجب آزاد شد نشان از رشته پلی پروتئینی می شوند و بعد از جدا شدن سبب شکسته شدن پلی پروتئین به صورت ترانس می شود و به صورت آبشاری پپتیدها را کلیواژ می کنند.در سلول های آلوده با رینوویروسها و انترو ویروسها، ابتدا با عمل پروتئازی ۲A ^pro ناحیه p1/ p2 – p3 کلیواژ می گردد سپس ۳CD ^pro خودش را می شکند و از قسمت P3 جدا می شود و سپس P1 /P2 را کلیواژ می کند (۵۱).
شکل۱۲) : تصویر سه بعدی از ۳C ^pro ویروس هپاتیت A ، ۲A ^pro رینو ویروس و FMDV L ^pro ، در پائین هم پروتئازهای سلولی مشابه با هر کدام آمده است
۱-۹) تکثیر ژنوم و سنتز :mRNA
تا سال ۱۹۵۰ بر این اعتقاد بودند که سنتز RNA ویروس توسط RNA پلی مر از وابسته به DNA است که تکثیر ویروس هم در داخل هسته انجام می گیرد. در اوایل سال ۱۹۶۰ بود که یک مطالعه روی مننگو ویروس انجام گرفت و مشاهده کردند که اگر اکتینو مایسن D ( یک داروی متوقف کننده سنتز RNA در هسته) به سلول های آلوده به ویروس اضافه شود قادر نیست که از تکثیر ویروس جلوگیری نماید و از این موضوع نتیجه گرفتند که برای تکثیر ویروس آنزیم RNA پلی مراز باید در سیتوپلاسم وجود داشته باشد که یک آنزیم RNAپلیمراز وابسته به RNA است (۵۲).
در سلول های آلوده پولیو سه شکل از ژنوم را می توانیم مشاهده می کینم:
۱-+SSRNA ( RNAتک رشته ای با پولاریته مثبت)
۲- RI( حد واسط تکثیری با پولاریته منفی Replication intermediate )
۳- RF ( شکل تکثیری با پولاریته مثبت Replication form ) (53).
سنتز RNAویروسی بصورت نامتقارن (Asymmetric)است بدین صورت که زنجیره مثبت ۲۵ تا ۶۵ برابر بیشتر از زنجیره منفی سنتز می گردد (۵۴).
۱-۹-۱) RNAپلیمر از وابسته به RNA ویروسها (۳D ^pol) :
در بررسی از غشاء سلولی به مجموعه ای از غشاء سلولی برخوردند که در امر سنتزدخا لت داشتند و به نام کمپلکس تکثیر RNA^[15] نامیده شد. یکی از مهمترین اجزاء این کمپلکس یک پروتئین kd63 به نام RNAپلی مراز وابسته به RNA ویروس بود علاوه بر این تعداد دیگری از پروتئین های ویروسی و سلولی نیز در این کمپلکس حضور داشتند مانند ۳Cو ۲BC, 2C, 3ABکه پروتئین ۳Dمهمترین پروتئین کمپلکس تکثیر بود (۵۵).

جدول ۴-۲۰- نتایج آزمون t مستقل مربوط به شاخص توده بدنی(BMI)

متغیر
منابع متغیر
درجه آزادی
t
Sig
شاخص توده بدنی(BMI)

بین گروه‌ها

۲۸

۳۲۵/۰

۷۴۸/۰

درون گروه‌ها

۳۲۰/۰

۷۵۲/۰

فصل پنجم
نتیجه‌گیری و پیشنهادها
۵-۱- مقدمه
در این فصل ابتدا خلاصه‌ای از تحقیق بیان شده، سپس به بحث و نتیجه‌گیری در مورد فرضیات تحقیق پرداخته شده و در پایان نیز پیشنهادات برخاسته از پژوهش ارائه گردیده است.
۵-۲- خلاصه پژوهش
پژوهش حاضر، آثار برنامه تمرینی الاستیک مقاومتی بر برخی عوامل تن‌سنجی و فیزیولوژیکی تکواندوکاران نوجوان را مورد بررسی قرار داد.
۳۰ نفر از تکواندوکاران نوجوان با میانگین سنی ۵۲/۱±۱۲ سال، قد ۱۷/۹ ±۱۴۸ سانتیمتر و وزن ۰۹/۱۰±۴۲ کیلو گرم، با سابقه یک سال فعالیت در رشته تکواندو در شهر کوچصفهان به صورت داوطلبانه در این تحقیق شرکت نمودند و به صورت تصادفی به دو گروه تجربی(۱۷ نفر) و کنترل(۱۳ نفر) تقسیم شدند. متغیر مستقل، تمرینات الاستیک مقاومتی و متغیرهای وابسته شامل، انعطاف‌پذیری، سرعت، چابکی، قدرت بیشینه، توان انفجاری، درصد چربی، توده بدون چربی و شاخص توده بدنی بودند.
انعطاف‌پذیری با بهره گرفتن از جعبه، سرعت در مسافت ۳۰ متر، چابکی از تست ایلی‌نویز، قدرت بیشینه از ۱RM اسکات، توان انفجاری از تست سارجنت، درصد چربی با بهره گرفتن از کالیپر، توده بدون چربی از کم کردن وزن بدن از درصد چربی و شاخص توده بدنی با بهره گرفتن از فرمول وزن بدن به کیلوگرم تقسیم بر مجذور قد به متر پیش و پس از دوره تمرینی اندازه‌گیری شد. آزمودنی‌های هر دو گروه به مدت ۸ هفته سه جلسه در هفته به انجام تمرینات پرداختند. تمرینات گروه تجربی شامل، دوی سرعت، جابجایی مورب، پریدن با توپ مدیسینبال، میت زدن با حرکت مقاومتی کمربند و باند الاستیکی بود؛ در حالی که گروه کنترل به تمرینات معمولی تکواندو پرداختند. بعد از دوره تمرینی، از آزمودنی‌ها پس آزمون به عمل آمد. اطلاعات به دست آمده مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
از آمار توصیفی برای ترسیم جدول، ارائه شاخص‌های گرایش مرکزی و پراکندگی(میانگین، انحراف استاندارد) و از آمار استنباطی برای تجزیه و تحلیل داده‌ها استفاده شد. برای رد و قبول فرضیه‌ها ۰۵/۰P≤ در نظر گرفته شد.

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

۵-۳- بحث و نتیجه‌گیری
۵-۳-۱- انعطاف‌پذیری
در بررسی فرض اول پژوهش مشاهده می‌شود که تمرینات الاستیک مقاومتی تأثیر معنی‌داری بر انعطاف‌پذیری تکواندوکاران نوجوان داشته است، که از این جهت با برخی از تحقیقات صورت گرفته در این حوزه همسو بوده است. در تحقیقی که توسط «ساندرا وبر» و همکاران سال ۲۰۰۹ انجام شد، تأثیر تمرینات الاستیکی را بر روی انعطاف‌پذیری مچ پا مورد بررسی قرار دادند، نتایج نشان داد که با انجام ۱۲ هفته برنامه تمرینی، انعطاف‌پذیری به صورت معنی‌داری افزایش پیدا کرد(۹۲). تمرین مقاومتی به تنهایی در افراد جوان، انعطاف‌پذیری را افزایش نمی‌دهد(ناهمسو)، اما تمرین مقاومتی در ترکیب با تمرینات انعطاف‌پذیری، با افزایش دامنه حرکتی در طی تمرین، انعطاف‌پذیری را افزایش می‌دهد(۷۰).
به نظر می‌رسد علت این افزایش به عواملی مختلفی از جمله: افزایش روندهای متابولیک، که سبب افزایش درجه حرارت و در نتیجه کاهش ویسکوزیتی عضله می‌شوند و اجازه می‌دهند که عضله به نرمی منقبض شود، عضله گرم شده به سهولت با نیروهای وارده هماهنگ شده و منجر به افزایش انعطاف‌پذیری خواهد شد، بستگی دارد(۶۸). شکل، نوع و ساختار مفصل‌ها بر قابلیت انعطاف‌پذیری تأثیر می‌گذارند. لیگامنت‌ها و تاندون‌ها نیز بر انعطاف‌پذیری تأثیر دارند. هر قدر قابلیت‌های ارتجاعی بیشتر باشد، دامنه‌ی حرکتی نیز بیشتر می‌شود. سن، جنس، دمای عمومی و دمای ویژه عضله نیز از عوامل اثرگذار بر انعطاف‌پذیری است. همچنین وسعت حرکت با نرمش طبیعی افزایش می‌یابد؛ زیرا فعالیت تدریجی بدنی جریان خون را در عضله شدت می‌بخشد و باعث ارتجاعی‌تر شدن تارها می‌شود(۴). همچنین احتمالاً نوع تمرینات الاستیکی که با باندهای کشی انجام شده بود نیز در افزایش معنی‌داری انعطاف‌پذیری آزمودنی‌ها مؤثر بوده است.
۵-۳-۲- چابکی
در بررسی فرض دوم پژوهش مشاهده می‌شود که تمرینات الاستیک مقاومتی تأثیر معنی‌داری بر چابکی تکواندوکاران نوجوان داشته است. پژوهش حاضر با برخی از نتایج پژوهش‌های دیگر همخوانی دارد. در تحقیقی که توسط «زهرا آقابابایی» سال ۱۳۸۹ انجام شد، تأثیر سه روش تمرینی منتخب پلایومتریک، مقاومتی با وزنه و ترکیبی پلایومتریک- با وزنه را بر چابکی دختران تمرین کرده، مورد بررسی قرار داد. نتایج نشان داد با انجام ۶ هفته برنامه تمرینی، چابکی به صورت معنی‌داری افزایش داشته است(۱). افزایش چابکی احتمالاً می‌تواند به علت الگوهای مشابه حرکتی در تمرینات الاستیک و چابکی باشد که منجر به افزایش توان و کارایی حرکتی می‌شود و همچنین تغییر سرعت در جهت حرکت را تسهیل می‌کند(۶۶). هدف اصلی تمرینات چابکی افزایش تولید نیروی ورزشکاران است. در واقع چابکی، افزایش یا کاهش حرکت و همچنین توانایی به کار بردن نیرو با سرعت در هر فعالیت برون‌گرا است(۸۱، ۸۳، ۸۷). نتایج حاصله از پژوهش‌های گذشته نشان می‌دهد که تمرینات الاستیک باعت بهبود قدرت و زمان عکس‌العمل شده‌اند. هماهنگی عصبی عضلانی نیز متعاقب تمرینات الاستیک مقاومتی عامل مهم دیگری در توجیه بهبود چابکی آزمودنی‌ها می‌باشد(۹، ۷۱).
۵-۳-۳- قدرت بیشینه
در بررسی فرض سوم پژوهش مشاهده می‌شود که تمرینات الاستیک مقاومتی تأثیر معنی‌داری بر قدرت بیشینه تکواندوکاران نوجوان داشته است. «والکان توپال» و همکاران در سال ۲۰۱۱ تحقیقی بر روی تکواندوکاران نوجوان انجام دادند که مشخص شد بر اثر تمرین مقاومتی با باندهای الاستیک به مدت ۶ هفته، شدت ضربات پای تکواندوکاران بهبود یافت و تأثیر مثبتی در گرفتن امتیاز داشته است(۹۰). به نظر می‌رسد افزایش قدرت عضلانی با انجام تمرینات الاستیک، با سازگاری‌های عصبی ارتباط داشته باشد. این سازگاری‌ها احتمالاً به فراخوانی بیشتر واحدهای حرکتی، همزمانی واحدهای حرکتی، تحریک نرون‌های حرکتی α و کاهش بازداری اندام‌‌های وتری گلژی می‌شوند. همچنین عضلات موافق در مرحله برون‌گرا کشیده و موجب فعال شدن رفلکس کششی به وسیله دوک‌های عضلانی می‌شوند. در نتیجه، قدرت عضلانی بالا می‌روند(۳۵). هیپرتروفی ممکن است در مرحله اول تمرینات نقش داشته باشد، اما احتمالاً سازگاری عصبی از اهمیت بیشتری برخوردار است(۳۸، ۴۴). استفاده از باندهای الاستیک به همراه وزنه‌های آزاد می‌تواند به طور معنی‌داری(۰۵/۰≥p)PP و PF را طی تمرین اسکات پشت بیشتر از مقاومت وزنه آزاد تنها، تحت شرایط معین افزایش دهد. هیچ اختلاف معنی‌داری در RFD طی وضعیت ۸۵ درصد یا هر متغیر اندازه‌گیری شده طی وضعیت ۶۰ درصد مشاهده نشد(۹۱). ترکیب باند الاستیک با وزنه آزاد در پرس سینه یک روش مؤثر افزایش قدرت است(۳۴). قدرت عضلانی در افرادی که به تمرین مقاومتی می پردازند، افزایش می یابد(۷۰). برنامه تمرینی مقاومتی که به خوبی طراحی شده باشد برای بهبود قدرت عضلانی مؤثر است(۴۲). از طرفی نتایج برخی از تحقیقات با پژوهش حاضر ناهمسو بود. «جوردن جوی» و همکاران (۲۰۱۳)، تأثیر باندهای الاستیکی به عنوان جزئی از تمرین مقاومتی، روی برخی از عوامل تن‌سنجی را مورد بررسی قرار دادند. به این منظور ۱۴ آزمودنی مرد بسکتبالیست به دو گروه تجربی و کنترل تقسیم شدند. برای آزمودنی‌های گروه تجربی هر جلسه ۳۰% یک تکرار بیشینه در هر هفته به نسبت وزن آن‌ها مقاومت افزوده شد. قدرت، توان و ترکیب بدنی آزمودنی‌ها قبل و بعد از تمرین اندازه‌گیری شد. برای متغیر قدرت تفاوت معنی‌داری بین گروهی مشاهده نشد(۵۶).
۵-۳-۴- سرعت
در بررسی فرض چهارم پژوهش مشاهده می‌شود که تمرینات الاستیک مقاومتی تأثیر معنی‌داری بر سرعت تکواندوکاران نوجوان نداشته است. پژوهش حاضر با برخی از نتایح پژوهش‌های دیگر همخوانی ندارد. برخی از تحقیقات اثر تمرین‌های پلایومتریک را مؤثر گزارش کرده‌اند. از آنجایی که تغییر سرعت در مرحله اکسنتریک و کانسنتریک موجب افزایش و بهبود سرعت خواهد شد. نتایج تحقیقات نشان می‌دهد، اجراهایی که با نیروی کششی قبل از انقباض همراه باشد، نظیر تمرین پلایومتریک موجب افزایش سرعت می‌شود(۵، ۱۲، ۳۱، ۹۱). سرعت با درصد تارهای عضلانی تند انقباض در بدن ورزشکاران رابطه دارد و از آنجا که کمیت تارهای عضلانی تند انضباض به طور عمده از طریق وراثت تعیین می‌شود، بهبود یافتن سرعت ورزشکار بسیار مشکل، ولی در عین حال امکان‌پذیر است(۱۳). عواملی چون ژن، نوع تارهای عضلانی و سن در افزایش سرعت مؤثرند. حداکثر سرعت ورزشکاران بین سنین ۱۸ تا ۲۰ سال می‌باشد(۸). چون آزمودنی‌ها زیر ۱۶ سال بودند. مارک استیونسون و همکاران(۲۰۱۰)، اثر حاد باند الاستیکی در طی حرکت هالتر پشت اسکات را بر سرعت مورد بررسی قرار دادند. ۲۰ آزمودنی مرد داوطلب ورزشکار با میانگین سن ۲۶ سال، ۳ ست ۳ تکراری از حرکت اسکات را در دو روز متفاوت انجام دادند. نتایج نشان داد، میانگین سرعت به طور معنی‌داری (۰۵/۰> P) در گروه باند الاستیک افزایش داشته است(۸۸).
۵-۳-۵- توان انفجاری
در بررسی فرض پنجم پژوهش مشاهده می‌شود، با توجه به این که اختلاف میانگین پیش و پس‌آزمون توان انفجاری ۴۳/۷(kg/m/s) افزایش داشته، اما تمرینات الاستیک مقاومتی تأثیر معنی‌داری بر توان انفجاری تکواندوکاران نوجوان نداشته است. نتایج پژوهش حاضر با برخی از تحقیقات دیگر ناهمسو می‌باشد. در پژوهشی که توسط «سید ابوالقاسم هاشمی» سال ۱۳۸۱ انجام شد، تأثیر تمرینات پلایومتریک و قدرتی باوزنه را روی توان انفجاری پای دانشجویان مورد بررسی قرار داد. نتایج نشان داد با انجام ۶ هفته برنامه تمرینی(۲ بار در هفته) توان انفجاری به صورت معنی‌داری افزایش داشته است(۲۸). «جوردن جوی» و همکاران(۲۰۱۳)، تأثیر باندهای الاستیکی به عنوان جزئی از تمرین مقاومتی، روی برخی از عوامل تن‌سنجی را مورد بررسی قرار دادند. به این منظور ۱۴ آزمودنی مرد بسکتبالیست به دو گروه تجربی و کنترل تقسیم شدند. برای آزمودنی‌های گروه تجربی هر جلسه ۳۰% یک تکرار بیشینه در هر هفته به نسبت وزن آن‌ها مقاومت افزوده شد. نتایج نشان داد، با بهره گرفتن از تمرین مقاومتی با باند الاستیکی به عنوان جزئی از برنامه تمرینی دوره‌ای می‌توان، توان را افزایش داد(۵۶). «کوری آندرسون» و همکاران(۲۰۰۸)، اثر ترکیب الاستیک و مقاومت وزنه آزاد^[۶۳](CR) بر قدرت متفاوت و سازگاری‌های توان را به نسبت تمرین مقاومت وزنه آزاد تنهای^[۶۴](FWR) ورزشکاران را مورد مطالعه قرار دادند. آزمودنی‌ها به صورت تصادفی به دو گروه تجربی ۲۳ و کنترل ۲۱ نفر تقسیم شدند و به مدت ۷ هفته به تمرین پرداختند. در مقایسه با گروه کنترل، پیشرفت و بهبود برای گروه تجربی، تقریباً ۳ برابر بیشتر برای توان بود(۳۱). از طرفی نتایج برخی از تحقیقات با پژوهش حاضر همسو بود. «کلاچ» و همکاران تفاوتی بین نتایج تمرین پلایومتریک در مقایسه با تمرین با وزنه و یا ترکیبی در بهبود توان انفجاری یا دیگر عوامل آمادگی جسمانی، گزارش نکردند(۲۲).

نقطه نظرات گیدنز را می توان به ترتیب زیر خلاصه کرد:
– کنش‌گران فعالیت‌ها و نیز زمینه‌های اجتماعی و مادی‌شان را پیوسته بازتاب می‌کنند؛
– واحدهای پایه‌ای ساختار اجتماعی، نقش و منزلت یک فرد نیست، بلکه موقعیت‌هایی با کردار تعریف شده است؛
– مخاطره و اعتماد در هم‌بافته‌اند واعتماد معمولا درخدمت تقلیل یا تخفیف خطرهایی عمل می‌کند که انواع خاصی از فعالیت بشری با آن‌ها روبه‌رو هستند؛
– مخاطره تنها به کنش فردی ارتباط ندارد، محیط‌های مخاطره‌ای وجود دارند که به گونه‌ای جمعی برتوده‌هایی از افراد تأثیر می‌گذارند؛
– اعتماد واحساس امنیت در بزرگسالی به اعتماد بنیادی وخلاقیتی بازمی‌گردد که در کودکی شکل می‌گیرد؛
– نقطه‌ی مقابل اعتماد به عمیق‌ترین معنای آن، حالتی ذهنی است که خلاصه‌اش همان نگرانی یا هراس وجودی است؛
– نتیجه‌ی تجربه‌های بی‌اعتمادی، تعریف اعتماد به دیگری به عنوان یک عامل اعتماد پذیر وبا صلاحیت وسر ریز اضطراب وجودی است (گیدنز(۱۱۸-۱۱۹,۴۰-۱۳۷۷:۴۴)
در چارچوب تحلیل گیدنزی از اعتماد واحساس امنیت، از آنجا که گروه ها، اقشار، طبقات ویا حتی افراد گوناگون فعالیت‌ها و زمینه‌ها یا اجتماعی و مادی خود را بازتاب می‌کنند، سطح معینی از اعتماد یا بی‌اعتمادی را دارا خواهند بود. این سطح نه به نقش و منزلت آنان، بلکه به خصوص وابسته به موقعیت افراد در عرصه‌ی اجتماعی است. متغیر محوری دیگر در تعیین سطح اعتماد و احساس امنیت افراد، نوع پرورش وشرایط تربیت اجتماعی است. به این ترتیب، از این منظر افرادی که به لحاظ اجتماعی فرو دست محسوب می‌شوند، از احساس اعتماد وامنیت کم‌تری برخوردار خواهند بود. در این میان شرایط جامعه پذیری خاص و موقعیت‌های از پیش تعریف شده‌ی فرودستی برای زنان، آنان را مستعد احساس بی‌اعتمادی وناامنی بیش‌تری می‌سازد. داده‌ای بسیاری در کشور ما این تحلیل را تأیید می‌کند. نتایج حاصل از موج دوم پیمایش ملی ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان، تفاوت‌های معنا داری را در ابعاد مختلف احساس امنیت میان زنان و مردان نشان می‌دهد از این جهت زنان در مورد احتمال یافتن شغل مناسب در صورت امنیت سیاسی(ترس از انتقاد آزادانه از دولت) احساس امنیت کم‌تری نسبت به مردان می‌کنند ( وزارت ارشاد اسلامی ،۱۹۲-۱۳۸۲:۱۹۵ )
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

خلاصه ای از نظریات ذکر شده
در نظریات پیشین مطرح شده در مورد احساس امنیت تقریبا بر در معرض خطر قرار نگرفتن هویت انسانی به طور کلی اتفاق نظر وجود دارد.
با توجه به آنچه در قسمت نظریات آمد، هر عامل و پدیده ای که باعث ایجاد اختلال در احساس تعلق و همبستگی اعضای یک گروه گردد، در واقع هویت آن گروه را به مخاطره انداخته و تهدیدی برای امنیت آن قرار می گیرد. همچنین به نظر روانشناختانی که در حوزه امنیت اظهار نظر کرده اند، برآورده شدن یکسری نیازها بر میزان ایمنی آنها تأثیر می گذارد و هر چقدر افراد این نیازهایشان را تا حد مطلوب بیشتر ارضاء کنند احساس امنیت و آرامش بیشتری خواهند کرد که حسن تعلق خاطر و عشق و حسن صیانت از جمله آنهاست. امنیت وجودی انسانها نیز یکی از مفاهیمی است که بر روی آن در این بخش تاکید زیادی شده است. همانطور که قبلا نیز آمد، امنیت وجودی عبارتست از وضعیت ذهنی راحت و مناسبی که در آن فرد به فعالیت های بدیهی در محیطی آشنا و به همراه دیگر همراهی که تهدیدی برای او به وجود نمی آورند، مشغول است.
به طور خلاصه زمانی که فرد می داند چطور به کار خود ادامه دهد، بدون آنکه وقفه و مزاحمتی برای او ایجاد شود، حالتی ذهنی و روانی در وی بروز می کند که این حالت همان امنیت وجودی (احساس امنیت) است.
پس از دسته بندی های صورت گرفته نظریات احساس امنیت، وارد مبحث احساس امنیت همسران در زندگی مشترک می شویم و همچنین ابعاد مورد نظر آن در این تحقیق را مورد بررسی قرار می دهیم.
۲-۷ احساس امنیت همسران
یکی از کوچکترین اشکال اجتماع طبیعی، خانواده است. خانواده یک اجتماع با یک «ما» ی کوچک است که در آن تعهدات اجتماعی و علقه های زناشویی (پیوند دوستی) نسبتا پایدار بین حداقل دو نفر (زن و مرد) با پشتوانه تعاملات گرم و انتشاری وجود دارد. اجتماع شخصی، اجتماع دوستی، اجتماع همبستگی، اجتماع قومی از دیگر اشکال اجتماع طبیعی هستند. (چلبی، ۱۳۸۲ : ۶۹)
امنیت اجتماعی خانواده عبارت است از حفظ حریم زندگی خانوادگی از خطرات و تهدیدات، همچنین ارتقاء سطح زندگی خانوادگی با اتخاذ تدابیری جهت کسب فرصت های زندگی. در اینجا “خطرات و تهدیدات به کلیه مخاطراتی اطلاق می‌شود که در روابط گرم و عاطفی، صمیمی و محبت آمیز خانواده اختلال ایجاد نماید و احساس نزدیکی و همدلی میان آنان را از بین ببرد. (چلبی :۱۳۷۵: ۷۰)”
در واقع، حراست و نگهداری از احساس « مایی » خانواده ریشه در حفظ روابط گرم، عاطفی و صمیمانه میان افراد دارد.
حال برای حفظ این روابط چهره به چهره و محبت آمیز و پا برجا ماندن احساس ،« مایی » لازم است خانواده به پشتوانه عینی و واقعی برای دفع خطرات و کسب فرصت ها مجهز شود. (ساروخانی،نویدنیا :۱۳۸۵)
همانطور که در فصل سوم خواهد آمد، ابعاد احساس امنیت در زندگی زناشویی در این پژوهش ابعاد احساس امنیت مالی، احساس امنیت روانی و احساس امنیت نسبت به تداوم زندگی زناشویی است. برای توضیح بیشتر احساس امنیت روانی از نظریه هایی استفاده نموده ایم که در زیر می آید.
خانواده خود یکی از ارکان مهم آموزش و تامین امنیت در جامعه است. همه رفتارها، حالات و سکنات والدین خود بزرگ ترین منبع آموزش مقولات امنیتی می‌باشد، فردی که در خانه خود در ناامنی به سر برده و آموزش های مستقیم و غیرمستقیمی در زمینه ارتباط برقرار کردن با دیگران دیده باشد، بعید به نظر می‌رسد بتواند رفتار سالم و موفقی را از خود بروز دهد و بالعکس.
از آن جا که نهاد خانواده می‌تواند موجب یگانگی فرزندان خانواده با میراث اجتماعی و فرهنگی باشد، باید ضمن این امر، امنیت روانی مناسبی را به فرزندانشان انتقال دهند. خانواده که برترین گروه نخستین است با روابط صمیمانه، احساس وحدت میان اعضای خود را پدید می آورد. بسیاری از روابطی که در خانواده رواج دارد، عامل مهمی برای ایجاد تعارض در شخصیت فرزندان و در نتیجه رشد آنان با احساس ناامنی و در نهایت اشاعه این ویژگی در جامعه می‌باشد. نقش دولت و جامعه در انطباق فرزندان با هنجارهای اجتماعی و برقراری امنیت بسیار مهم است. به نظر دورکیم ((تعلیم و تربیت)) امری اجتماعی است. لذا دولت با آمو زش خانواده و سپس از طریق آن، زندگی جمعی را در کودک تثبیت می کند و موجب حفظ تقویت این همگونی می‌شود. ( خورشیدوند، ۱۳۸۸ : ۲۶-۲۵)
۲-۸ بررسی ابعاد احساس امنیت
– احساس امنیت روانی
آنچه موجب امنیت روح و ذهن آدمی می گردد، تحت عنوان عوامل ایجاد امنیت روانی می آید و آن چه موجب عدم امنیت روانی است به منزله تهدیدات امنیت نام برده می‌شود .
روابط گرم یا روابط با صبغه عاطفی مثبت، پایه و مایه اجتماع و جامعه است. پایه هر نظم اجتماعی حتی درجوامع مدرن عاطفه است و این ریشه در وابستگی عاطفی به جمع (احساس عضویت) و روابط عاطفی در جمع دارد (مونچ ۱۹۸۸، ولمن و همکار ۱۹۸۸، فارارو ۱۹۸۹، مزوروویچ ۱۹۹۱، بوسول ۱۹۹۴، چلبی ۱۳۷۲). کم و کیف روابط عاطفی و آرایش آنها در جامعه تا حد قابل ملاحظه ای چند و چون نظم اجتماعی و اخلاق اجتماعی را مشخص می سازد. در صورتی که به هر دلیل روابط گرم در عرض جامعه به سردی گراید و احساس تعلق کنشگران به جامعه سست شود، به همان نسبت نیز اعتماد اجتماعی و نظم هنجاری و تعهدات جمعی و عمومی تضعیف می شوند. (چلبی، ۱۳۷۲ : ۱۵۷)
یکی از نیازهای انسانی نیاز به عشق و محبت است، زن نیاز دارد که مورد محبت و علاقه شوهرش باشد، او نیاز دارد که همسرش محبت خود را چه به صورت کلانی یا رفتاری به مناستبهایی به وسیله هدیه به او ابراز کند، در عرصه عشق و محبت است که زن و شوهر یکدیگر را کاملا درک می‌کنند و به خواسته های یکدیگر احترام می گذارند. طبق تحقیقات آندره میشل (۱۹۷۱)، رضایت زن از شوهرش به همدلی شوهر به زن، همدلی زن نسبت به شوهر و تفاهم زن و شوهر بستگی دارد.
همچنین طبق نظریه نظم چلبی، وابستگی عاطفی تولید تعهد می کند و تعهد و علاقه اجتماعی نیز عناصر اصلی تشکیل دهنده هنجارهای اجتماعی و اخلاقی هستند. پس بدون نوعی وابستگی عاطفی، نظم هنجاری غیر ممکن است. پایه نظم هنجاری جامعه عاطفه است. احساس تعلق به جمع، اعتماد اجتماعی متقابل، دوستی متقابل که از مشخصه های اصلی همبستگی اجتماعی اند، همگی ریشه در وابستگی عاطفی دارند. وابستگی عاطفی یکی از ارکان اصلی اجتماع است.
هرگاه تعامل، بخصوص تعامل اجتماعی، تداوم پیدا کند، به رابطه اجتماعی تبدیل می‌شود و این رابطه باعث وابستگی عاطفی می گردد، پس رابطه اجتماعی وابستگی عاطفی تولید می کند و وابستگی عاطفی ایجاد شده نیز بنوبه خود حافظ این رابطه می گردد. علاوه بر رابطه اجتماعی که خود فی نفسه تولید وابستگی عاطفی و علاقه اجتماعی می نماید، در بستر تعاملات اجتماعی، نوعی جامعه پذیری یا اجتماعی کردن صورت می گیرد. بدین ترتیب که فرد می آموزد که عضو چه گروه (هایی) یا ما (هایی) است و همزمان به عنوان عضو آن (ها) مورد خطاب قرار می گیرد.
در فرایند جامعه پذیری یا شاید بهتر است گفته شود فرایند آموزش و پرورش، هم پتانسیل های عاطفی فرد پرورش می یابند و هم فرد بتدریج گرایش عاطفی مثبت نسبت به دیگران و «ما» (های) معین پیدا می کند. بعد از تولد، فرد اولین تجربه اجتماعی خود را در نظام اجتماعی خانواده کسب می کند. خانواده اولین آژانس جامعه پذیری، اولین هویت جمعی که همانا احساس عضویت در اجتماع طبیعی خانواده است، کسب می‌شود.
در حقیقت به نظر می‌رسد که سعه صدر فرد بستگی به نوع وابستگی عاطفی او دارد. اگر فرد میل به وابستگی عاطفی تعمیم یافته را در نظام شخصیتی خود کسب کرده باشد، همه انسانها را از خود می داند و در قبال همه احساس تعهد و تکلیف می کند. همه افراد در تعریف او از ذوستی جای می گیرند. (چلبی، ۱۳۸۲ : ۱۰۲- ۱۰۱)
با توجه به توضیحاتی که در بالا آمد می توان احساس امنیت همسران در زندگی مشترکشان را با وجود نظم در خانواده و همچنین وابستگی عاطفی و انسجام در خانواده مرتبط دانست و احساس امنیت روانی بین همسران را اینگونه تعریف کرد: اطمینان از آن که دیگران ما را دوست دارند و بود یا نبودمان برایشان اهمیت دارد، دردها و مصائب ما آنان را نیز دچار اندوه و غم می کند و مسائلی از این قبیل که در جهان احساس و عاطفه قرار می گیرند. همچنین تضمین اصول و الگوهای اخلاقی در روابط و مناسبات افراد مانند اعتماد، صداقت، حسن نیت، سعه صدر، خیرخواهی و غیره. (ساروخانی،نویدنیا :۱۳۸۵)در این تحقیق، امنیت عاطفی توسط میزان مخاطره آمیز بودن شاخص های زیر مورد اندازه گیری قرار گرفته است در این تحقیق، امنیت روانی توسط شاخص های زیر مورد اندازه گیری قرار گرفته است: میزان روابط چهره به چهره، همدردی و صمیمیت، عاطفه و محبت.
نظریات مرتبط با مفهوم احساس امنیت روانی بین همسران
همانطور که در بالا آمد برای مفهوم سازی و توضیح احساس امنیت روانی در زندگی مشترک همسران، از نظریات احساس انسجام خانوادگی – با توجه به اینکه تعهد عاطفی و همبستگی بین زن و شوهر را می رساند- کمک گرفته ایم. همچنین نظریه های تعارض زناشویی نیز از آنجا که بیانگر نیازهای زناشویی، انتظارات و کشمکش های زناشویی است و می‌تواند بیانگر آرامش و روابط صمیمانه میان مرد و زن و همچنین احساس امنیت روانی همسران در خانواده باشد می‌تواند کمک دهنده ما در این پژوهش باشد. همچنین در این قسمت از نظریه های رضایت زناشویی برای مفهوم سازی واضح تر احساس امنیت روانی کمک گرفته ایم. همانطور که هاوکینز (۱۹۸۶) رضایت زناشویی را «احساس ذهنی رضایت، خشنودی، و لذت تجربه شده در هریک از زوجین وقتی جنبه های مختلف زندگی مشترک خود را در نظر می گیرند» می داند (به نقل از اندرسون، راسل و شوم، ۱۹۸۳) می توان این مفهوم را با بعد احساس امنیت روانی که یکی از ابعاد احساس امنیت در زندگش مشتر ک است مرتبط دانست. این بعد احساس امنیت شامل احساس خشنودی و خوشحالی از داشتن روابط عاطفی (گرم و صمیمی) با همسر است که می توان برای شفاف سازی و عملیاتی کردن بیشتر آن از این نظریه استفاده نمود.
انسجام خانوادگی
انسجام اجتماعی، علل و دلایل آن، حضور و غیاب و اشکال و انواع آن، یکی و شاید مرکز ی ترین مسئله جامعه شناسی در گذشته و حال بوده است . این سازه جامعه شناختی به دلیل تحول شرایط جوامع و شکافهای عمیق تاریخی که به واسطه مدرنیته و اثرات و تبعات آن به وجود آمده، تغییرات عمیقی به خود دیده و ازاین رو بررسی و مطالعه علل مقوم و محلّل آن ابعاد گسترده ای به خود گرفته ، الگوهای سیاست ورزی، فرهنگ و حتی حوزه های شخصی زندگی، « جهانی شد ن » است. در پرتو انسجام و همبستگی اجتماعی و تعاریف و تلقیها از آن و حتی صور تحقق آن در جوامع امروزین دستخوش تحولات شگرفی شده است. لذا انسجام را چه از نگاه «دورکیم» به شکل «مکانیکی» و «ارگانیکی» ببینیم، چه از نگاه «مارکس» مبتنی بر همسازی «روابط و نیروهای تولید» یا از نگاه پست مدرنیستها به صورت امری متکثر و پاره پاره ببینیم، مسئله ایست که نیازمند بررسی کاوش هرچه بیشتر است. (کلانتری، فرهادی، ۱۳۸۰ : ۱۰۲)
انسجام به عنوان یکی از ساختارهای پرنفوذ خانواده، احساس همبستگی، پیوند و تعهد عاطفی است که اعضای یک خانواده نسبت به هم دارند. (السون،۱۹۹۹) لینگرن (۲۰۰۳) انسجام را به صورت احساس نزدیکی عاطفی با افراد دیگر تعریف می کند، از نظر او دو کیفیت مربوط به انسجام در خانواده مشتمل بر تعهد و وقت گذراندن با هم است. منظور از تعهد میل به به صرف وقت و انرژی در فعالیت های خانواده است.
از آنجایی که نظم و انسجام در درون خانواده به میزان زیادی بر احساس امنیت روانی همسران در زندگی مشترکشان تأثیر می گذارد به نظریه های نظم در این قسمت اشاره می‌شود.
تئوریهای نظم اجتماعی
نظم اجتماعی از مفاهیم بنیانی جامعه شناسی است و اصولاً جامعه بدون نظم غیر قابل تصور است. در زمینه ثبات و نظم اجتماعی و در مقابل آن تغییر اجتماعی و بی نظمی، دیدگاه های محققان و جامعه شناسان متفاوت می‌باشد . به عنوان مثال، اساس مطالعات اگوست کنت اولین جامعه شناس نام آور سبز فایل – درباره نظم اجتماعی و علل فروپاشی نظم کهن و استقرار نظم نو می‌باشد . وی مطالعات بس یاری در زمینه ایستایی و پویایی انجام داده است ، به طوری که پویایی و ایستایی دو مقوله اصلی جامعه شناسی کنت محسوب میشود. کنت جامعه شناسی را به دو بخش عمده تقسیم میکند: استاتیک ایستاو دینامیک پویا موضوع مورد مطالعه جامعه شناسی استاتیک، نظم ساختاری حاکم بر جامعه است. در بحث ایستایی که کنت آن را اجماع اجتماعی می نامد، جامعه همچون یک ارگانیسم زنده در نظر گرفته می‌شود که در آن بررسی کارکرد یک اندام بدون قرارگرفتن آن در کل زنده ای که خود جزو آن است ، امکان پذیر نیست؛ برعکس، موضوع جامعه شناسی دینامیک، پیشرفت و توسعه است. در واقع پویایی اجتماعی نشیب و فرازهایی را که این نظم بنیادی پیش از رسیدن به مرحله نهایی پوزیتیویسم در مسیر خود پیموده است، برای ما ترسیم میکند. پویایی تابع ایستایی است و بر اساس نظم هر جامعه انسانی است که چگونگی تاریخ فهمیده میشود )آرون، ۱۳۸۲ ، ۱۱۶-۱۱۵) کنت توافق ذهنها بر اصول اخلاقی را علت نظم اجتماعی میداند و ناهماهنگی عمیق فکر ی و به عبارت دیگر هرج و مرج فکری را اساس بی نظمی اجتماعی به حساب میآورد. امیل دورکیم نیز مانند کنت از نابسامانی اجتماعی بیزار و هراسان بود ومعتقد بود که میتوان نابسامانی های اجتماعی را با اصلاحات اجتماعی کاهش داد. در واقع دورکیم به دنبال آن بود که علت این نابسامانیهای اجتماعی را شناسایی کند و برای خروج از آنها راه حل ی بیابد . همچنین دورکیم همبستگی اجتماعی را عامل حفظ و بقای جامعه میداند که نظم اجتماعی را به همراه دارد که خود معلول اشتراک اخلاقی و اخلاقیات مشترک است. پس از نظر دورکیم مبنای نظم جامعه امنیت اجتماعی ،عامل اخلاقی است نه سیاسی یا اقتصادی. بر این اساس دورکیم معتقد است در جوامع سازمان یافته ای که مبتنی بر اصول و قواعد اخلاقی باشند، نظم اجتماعی نیز حاکم خواهد بود، به همین جهت در جوامع ابتدایی که دارای همبستگی مکانیکی هستند و اخلاقیات مشترک وجود دارد، نظم اجتماعی نیز به شدت حاکم است و با هرگونه تخلفی به شدت برخورد میشود. اما با پیچیده تر شدن جوامع، وجدان جمعی کاهش یافته ، نظام مشترک اخلاق ی از بین می رود و در نتیجه هرج و مرج و نابسامانی حاکم میشود. دورکیم بسیاری از مشکلات زمان خود را ناشی از کاهش قدرت این نظام مشترک؛ اخلاقی می داند(کوزر،۱۳۸۳ : ۱۹۰)
دورکیم معتقد است در جامعه ای که فرهنگ مشترک و قوی در مورد اعتقاد عمومی وجود دارد، همبستگی اجتماعی استحکام و نظم اجتماعی، عینیت بیشتری خواهد یافت و این مهم ترین عاملی می‌شود تا نظام اخلاقی و نظام باورها، ارزشها و هنجارهای مشترک را به مردم یک جامعه هدیه کند که در پرتو ی آن نظم اجتماعی برقرار بماند و جرم ، نابهنجار ی و خودکشی کاهش یابد و هرج و مرج رخت بربندد و به تبع آن امنیت و ثبات اجتماعی برقرار گردد (صدیقی اورعی، ۱۳۷۶ ، ۱۴۹)
دورکیم در بین جامعه شناسان کلاسیک پدر جامعه شناسی نظم به شمار می رود، اما پارسونز از پیشگامان معاصر جامعه شناسی نظم محسوب میشود. اگرچه مسئله اساسی در نظریه تحلیلی کنش پارسونز همان نظم اجتماعی است، اما وی معتقد بود که منافع فردی و کنش عقلانی وسودجویانه به تنهایی برای برقراری نظم کافی نیست ، در نتیجه او مفهوم هنجار را وارد کنش اجتماعی خویش کرد و کنش اجتماعی خویش را با توجه به هنجاره ای اجتماعی تعریف می کند . پارسونز پدیده بنیادی در نظریه کنش را واحد کنش می نامد که بر حسب چهار عنصر سازنده مشخص میشود: وجود کنشگر؛ وجود هدف یا وضعیتی که کنشگر نسبت به آن جهت گیری می کند ؛ موقعیتی که کنش در آن انجام میشود از جمله شامل شرایط، منابع، وسایل، وجود هنجارها و ارزشها که در جهت تعیین گزینش وسایل دست یابی به هدفها نقش بازی می‌کنند)ریتزر، ۱۳۸۳ : ۵۳۰)
نظم و انسجام در خانواده از دیدگاه پارسونز
پارسونز در معنای محدود کلمه، مشکل اساسی نظم اجتماعی را عمدتا در بعد انسجام می بیند و هسته اصلی مساله نظم را در کم و کیف انسجام هنجاری می بیند که مبتنی بر اصول مشترک ارزشی در جامعه است. به بیان دقیق تر، در وهله اول، حل مساله نظم منوط است به تنظیم هنجاری روابط بین واحدها بر مبنای اصول مشترک ارزشی که از طریق نهادینه شدن اجتماعی و نهادینه شدن فرهنگی میسر می‌شود. او در وهله دوم حل مشکل نظم را با تنظیم هنجاری درون واحدی از طریق درونی کردن فرهنگ ممکن می داند. (چلبی، ۱۳۷۵: ۱۵-۱۴)
بل و وگل (۱۹۶۰) نیازهای کارکردی پارسونز را در قالب فرایندهای داخلی خانواده بر ابقاء سیستم به کاربردند که به ترتیب زیر می‌باشد:
۱-دستیابی به هدف (اقتصاد) به عنوان ایفای نقش و وظیفه همسران مفهوم سازی شد.
۲-تطابق یا سازگاری (سیاست) به معنی رهبری خانواده می‌باشد (مثل حل مشکل و فرایندهای تصمیم گیری).
۳- یگانگی (اجتماع) به عنوان یکپارچگی و انسجام مفهوم سازی می‌شود (مثل گروه های مرجع برای شوهران و زنان)
۴- حفظ الگو (نظام ارزش یا فرهنگ) به کمک نظام ارزش خانوادگی ارائه می‌شود (مثل عواطف مربوط به درست بودن یا نبودن با توجه به جنبه های مختلف خانواده).

این پژوهش رابطه بین دینداری و ادراک از اثرات فرهنگی و اجتماعی گردشگری در سطوح محلی را سنجید پیشنهاد می­ شود با توجه به اینکه قسمت زیادی از گردشگری در حیطه سیاستگذاری رقم می­خورد، پژوهشی برای بررسی این رابطه در بخش سایستگذاری­های ملی انجام گیرد.

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

منابع
اسماعیلی، ا. (۱۳۷۶). اصل نخستین در برخورد با غیر مسلمانان. فقه (کاوشی نو در فقه اسلامی). ، (۱۴)، ۸۱ – ۱۰۶.
اسمیت، م.، مک لئود، ن.، و هارت روبرتسون، م. (۱۳۹۱). مفاهیم کلیدی در مطالعات گردشگری. (ج. باپیری، مترجم). تهران: مهکامه.
افشانی، س. ع.، فاضل نجف آبادی، س.، حیدری، م.، و نوریان نجف آبادی، م. (۱۳۸۹). پژوهشی در باب رابطه دینداری و اعتماد اجتماعی. فصلنامه علوم اجتماعی. ، (۴۹)، ۱۸۵–۲۱۷.
الوانی، م.، و پیروز بخت، م. (۱۳۸۵). فرایند مدیریت جهانگردی. تهران: دفتر پژوهش های فرهنگی.
امین بیدختی، ع. ا.، جوهری، ف.، و علیزاده، پ. (۱۳۹۲). بررسی اثرات فرهنگی و اجتماعی حاصل از توسعه گردشگری و بررسی کدهای اخلاقی گردشگری در شهرستان مشکین شهر. ارائه شده در همایش ملی گردشگری، جغرافیا و محیط زیست پایدار.
ویلیامز، ا. (۱۳۸۸). جغرافیای گردشگری. (م. ضیایی، مترجم). تهران: دانشگاه پیام نور.
باباخانزاده، ا. (۱۳۹۲). بررسی اثرات اقتصادی، اجتماعی – فرهنگی و زیست محیطی توسعه گردشگری بر منطقه اورامانات. مجله علمی – پژوهشی برنامه‌ریزی فضایی (جغرافیا). ، (۳، پیاپی ۱۰)، ۱۴۵ – ۱۶۴.
تقدیسی، ا.، تقوایی، م.، و پیری، س. (۱۳۹۱). تحلیلی بر نگرش جامعه میزبان به اثرات اجتماعی – فرهنگی گردشگری شهرستان دالاهو. مجله علمی تخصصی برنامه ریزی فضایی. ، (اول، پیاپی ۵).
جوادی آملی، ع. (۱۳۷۲). شریعت در آینه معرفت. قم: موسسه فرهنگی رجا.
جوادی آملی، ع. (۱۳۹۱). انتظار بشر از دین. (ویرایش هفتم). قم: اسراء.
چاک، و. گ.، و فایوسولا، ا. (۱۳۷۷). جهانگردی در چشم اندازی جامع. (ع. پارسائیان و م. اعرابی، مترجمین). تهران: دفتر پژوهش های فرهنگی.
حاجی زاده میمندی، م.، زارع شاه آبادی، ا.، مروی نام، ن.، و ابوترابی زارچی، ف. (۱۳۹۱). بررسی رابطه بین دینداری و رضایت از زندگی در بین زنان سالمند شهر یزد. مطالعات راهبردی زنان (فصلنامه شورای فرهنگی اجتماعی زنان و خانواده). ، سال ۱۵(۵۸)، ۱۹۱ – ۲۳۵.
حافظ نیا، م. ر. (۱۳۸۲). مقدمه‌ای بر روش تحقیق در علوم انسانی. تهران: سمت.
حبیب زاده خطبه سرا، ر. (۱۳۸۴). بررسی انواع دینداری در بین دانشجویان دانشگاه تهران. دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده علوم انسانی، گروه جامعه شناسی، تهران.
حسینی، س. ا. (۱۳۷۶). حقوق گردشگران غیر مسلمان در کشورهای اسلامی. فقه (کاوشی نو در فقه اسلامی). ، (۱۴)، ۲۴۵ – ۲۸۶.
دالن جی، ت. (۱۳۸۸). جامعه‌شناسی مصرف (گردشگری و خرید). (ع. ا. سعیدی و م. حسین آبادی، مترجمین). تهران: جامعه شناسان.
دانایی فرد، ح.، الوانی، س. م.، و آذر، ع. (۱۳۸۳). روش‌شناسی پژوهش کمی در مدیریت: رویکردی جامع. تهران: صفار.
دانایی فرد، ح.، الوانی، س. م.، و آذر، ع. (۱۳۹۰). روش‌شناسی پژوهش کمی در مدیریت: رویکردی جامع. تهران: صفار.
دلاور، ع. (۱۳۷۴). مبانی نظری و عملی پژوهش در علوم انسانی و اجتماعی. تهران: رشد.
ربانی، ر.، و بهشتی، س. ص. (۱۳۹۰). بررسی تجربی رابطه دینداری و رضایت از زندگی. مجله علوم اجتماعی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد. ، سال هشتم(اول)، ۷۹ – ۱۰۲.
رضائیان، ع. (۱۳۸۹). مبانی مدیریت رفتار سازمانی. (ویرایش دهم). تهران: سمت.
رکن الدین افتخاری، ع.، مهدوی، د.، و پورطاهری، م. (۱۳۹۰). ارزیابی پایداری گردشگری در روستاهای تاریخی فرهنگی ایران با تأکید بر پارادایم توسعه پایدار گردشگری. فصلنامه مطالعات گردشگری. ، (۱۴)، ۶.
رهنمایی، م. ت.، فرهودی، ر. ا. . .، دیتمان، آ.، و قدمی، م. (۱۳۸۷). بررسی ظرفیت تحمل حوزه مقصد گردشگری با تأکید بر جامعه میزبان (نمونه مورد مطالعه شهر کلاردشت). پژوهش‌های جغرافیای انسانی. ، (۶۶)، ۱۷ – ۳۳.
ریسینگر، ا.، و ترنر، ل. (۱۳۹۲). رفتارهای میان فرهنگی در گردشگری، مفاهیم و تحلیل ها. (ا. پورفرج، س. سید موسوی، و م. دهستانی، مترجمین). تهران: سمیرا.
زاهدی، ش. ا. (۱۳۹۰). مبانی توریسم و اکوتوریسم پایدار (با تأکید بر محیط زیست). تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.
سراج زاده، س. ح.، قصابی، ر.، و چمنی، س. (۱۳۹۱). بررسی رابطه دینداری و بیگانگی اجتماعی (مورد مطالعه دانشجویان انشگاه تربیت مدرس). فصلنامه راهبرد اجتماعی و فرهنگی. ، سال دوم(۵)، ۱۰۳ – ۱۲۵.
سرمد، ز.، بازرگان، ع.، و حجازی، ا. (۱۳۸۷). روش تحقیق در علوم رفتاری. (ویرایش ۱۶). تهران: موسسه انتشارات آگاه.
سقایی، م.، و جوانبخت، ق. ز. (۱۳۹۲). تحلیلی بر آمار گردشگران و زایران داخلی ورودی به کلانشهر مشهد با بهره گرفتن از مدل های سری زمانی. تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی (علوم جغرافیایی). ، ۱۳(۲۸)، ۷۱ – ۹۴.
سکاران، ا. (۱۳۹۰). روش‌های تحقیق در مدیریت. (م. صائبی و م. شیرازی، مترجمین). تهران: انتشارات مرکز آموزش مدیریت دولتی.
شارپلی، ر.، و تلفر، د. (۱۳۹۱). برنامه ریزی توسعه گردشگری در کشورهای در حال توسعه. (ح. ضرغام بروجنی، مترجم). تهران: مهکامه.
شاکرین، ح. (۱۳۸۷). دین شناسی: پرسش‌ها و پاسخ‌ها. قم: دفتر نشر معارف.
شجاعی زند، ع. (۱۳۸۴). مدلی برای سنجش دینداری در ایران. مجله جامعه شناسی ایران. ، ۶(۱)، ۳۴ – ۶۶.
شجاعی زند، ع.، شریعتی مزینانی، س.، و حبیب زاده خطبه سرا، ر. (۱۳۸۵). بررسی وضعیت دینداری در بین دانشجویان. فصلنامه مطالعات ملی ۲۶. ، ۷(۲).
شفقی، س.، حسنوند، ع.، و مصلحی، م. (۱۳۹۱). ضرورتها و ظرفیت های گردشگری اسلامی و رویکردهای آن (از منظر الگوهای فرهنگی اسلام و فقه اسلامی). فصلنامه علمی – تخصصی برنامه ریزی منطقه ای. ، ۲(۶)، ۱–۱۴.
شهرداری مشهد، معاونت برنامه‌ریزی و توسعه، مدیریت آمار و تحلیل اطلاعات (۱۳۹۲). گزارش جمعیت و برآورد جمعیت شهر مشهد در سال‌های ۱۳۹۰، ۱۳۹۱، ۱۳۹۲ و ۱۳۹۳ (No. valen92S/0511/076). مشهد.
ضرغام بروجنی، ح.، رسولی، ن.، و کهزادی، س. (۱۳۹۰). نقش مشارکت جامعه محلی برای دستیابی به توسعه پایدار گردشگری در کشورهای در حال توسعه. ارائه شده در همایش گردشگری وتوسعه پایدار.
ضیائی، م.، ابراهیمی، م.، و حاجی غلام سریزدی، ا. (۱۳۹۲). اولویت بندی عوامل مؤثر بر سرمایه گذاری جامعه محلی در طرح های توسعه گردشگری روستایی. مجله برنامه ریزی و توسعه گردشگری. ، ۲(۴)، ۲۹–۴۲٫
ضیایی، م.، و میرزایی، ر. (۱۳۹۰). واژگان تخصصی فراغت، گردشگری و هتلداری. (ویرایش ۲). تهران: ترمه.
طباطبایی، س. م. ح. (۱۳۷۴). ترجمه تفسیر المیزان. (س. م. ب. موسوی همدانی، مترجم). (ویرایش ۵، ج ۲). قم: دفتر انتشارت جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
طباطبایی، س. م. ح. (۱۳۷۸). شیعه در اسلام. قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
طباطبایی، س. م. ح. (۱۴۱۷). المیزان فی تفسیرالقران. (ویرایش ۵). قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
علیزاده‌اقدم، م.، کوهی، ک.، عباس‌زاده، م.، و مبارک‌بخشایش، م. (۱۳۹۲). بررسی رابطه عمل به احکام اسلامی و سرمایه اجتماعی در بین دانشجویان دانشگاه تبریز. راهبرد توسعه. ، ۰(۳۵)، ۱۲۵–۱۶۳٫
علی‌قلی‌زاده‌فیروز‌جایی، ن.، قدمی، م.، و رمضان‌زاده‌لسبویی، م. (۱۳۸۹). نگرش و گرایش جامعه میزبان به توسعه گردشگری در نواحی روستایی، نمونه مورد مطالعه: دهستان گلیجان، شهرسان تنکابن. پژوهش‌های جغرافیای انسانی. ، (۷۱)، ۳۵–۴۸٫

وضعیت رعایت بهداشت دست توسط کارکنان بهداشتی در جهان و ایران
شستن دست‌ها برای مراقبت یا معاینه نوزادان، بسیار ضروری‌ و به دلیل آسیب پذیرتر بودن این گروه سنی، دارای اهمیت بیشتری است. در زمان معاینه نوزادان به ویژه نوزادانی که در بخش های ویژه نوزادان بستری هستند، باید دست‌ها تا آرنج ضدعفونی شوند، چراکه هر چه سن فرد کمتر باشد، احتمال آسیب‌پذیری وی بیشتر است. همان گونه که بیشترین احتمال مرگ‌ها در ۲۴ ساعت اول زندگی فرد،‌ هفته اول و به ترتیب زمان‌های بعدی است و این نشانگر آسیب‌پذیری بالای افراد در سنین کم و نوزادی است و باید به منظور ارتقای فرهنگ شست و شو یا بهداشت دست، بیماران یا والدین نوزاد قبل از معاینه و بررسی توسط تیم درمانی، از رعایت بهداشت دست توسط تیم درمانی خود اطمینان حاصل کنند(۷).
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

درحالی که عفونت‌های بیمارستانی یک مشکل جدی در مراکز بهداشتی – درمانی است، پژوهش‌ها در کشور نشان می‌دهند در خوشبینانه‌ترین حالت تنها ۴۰ درصد ارائه‌دهندگان خدمات درمانی، بهداشت دست را به صورت کامل رعایت می‌کنند(۱۷)
بر اساس تحقیقات دیدیئر^[۶] (۲۰۱۱) و همکاران، رعایت بهداشت دست در بیمارستانها بسیار ضعیف توصیف شده است(۲). در یک بررسی که توسط زندیه (۲۰۱۲) و همکاران در دانشگاه علوم پزشکی همدان بر روی پرسنل اتاق عمل انجام شد یافته ها نشان داد که میانگین رعایت بهداشت دست ۵۳ درصد بود، کمترین مواردی که در بهداشت دست رعایت می‌شد، شستشوی دستها با آب و صابون قبل از مراقبت (۴/۴ درصد) و بعد از مراقبت (۵/۱۲درصد) و شستشوی دست‌ها بعد از خروج دستکش (۸/۱۰درصد) بود و اکثریت افراد (۹/۶۷ درصد) حین مراقبت دستکش می‌پوشیدند(۳۴).
در مطالعه صمدی پور و همکارانش در بیمارستانهای سبزوار و در بخش‌های مختلف در سال۸۷ میانگین رعایت بهداشت دست ۶/۲۲ درصد ذکر شده است (۳۲). عسگریان (۲۰۰۸) در مطالعه ای تحت عنوان ” بهداشت دست در کارکنان مراقبت سلامتی ایران ” اشاره می‌کند آگاهی کارکنان پرستاری در مورد احتیاطات استاندارد کافی نیست، چون برخی از آنان معتقدند که با پوشیدن دستکش، نیازی به شستن دست نیست (۴۰).
مطالعه‌ای توسط لبوویک^[۷] (۲۰۱۳) و همکارانش در سال۲۰۱۳ در کانادا انجام شدکه در
آن میزان رعایت بهداشت دستها در بیمارستانهای آموزشی کانادا در عرض ۲ سال با مشاهده مستقیم بررسی شد. از ۳۴۸۷ نفری که بررسی شدند، مجموعا ۷۳۶۴ موقعیت بهداشت دست مورد مطالعه قرار گرفت، که میزان رعایت بهداشت دست ۴۵ درصد بود و بیشتر این رعایت بعد از تماس با بیمار یا مایعات بدن وی بود و بیشتر اوقات دستکش جایگزین شستن و ضدعفونی کردن دستها شده بود(۲۰).
در مطالعه دیگری که در سال۱۳۹۰ توسط نظری و همکاران در بابل انجام شد، رفتار بهداشتی کردن دست پرستاران در بخشهای ویژه با مشاهده نامحسوس و چک لیست بررسی شد. در کل ۱۵۹ موقعیت ارزیابی شد که پرستاران مورد مشاهده در ۱۵۰ موقعیت (۳/۹۴درصد) جهت رعایت بهداشت دست، از دستکش استفاده کردند، اما فقط در۲۷ موقعیت (۹۸/۱۶درصد) اقدام به بهداشتی کردن دستها (۷۴ درصد با مایع الکلی و ۲۶ درصد با آب و صابون ) نمودند و بیشتر این موارد (۹۸/۱۶ درصد) بعداز تماس با بیمار بود در نتیجه میزان رعایت بهداشت دست کمتر از حد انتظار بوده است(۱۰).
در مطالعه ای با عنوان “مروری بر متون بهداشت دست در ایران”، مقالات پژوهشی منتشر شده بین سالهای ۱۳۹۱-۱۳۷۵، در زمینه بهداشت دست مورد بررسی قرار گرفتند. از مجموع ۱۴ مقاله مورد بررسی، هفت مطالعه به صورت توصیفی، شش مطالعه آزمایشگاهی و یک مطالعه بصورت مداخله آموزشی انجام شده بود. در مطالعات مورد بررسی، آگاهی، پذیرش و عملکرد کارکنان بهداشتی بویژه در بخش های ویژه ضعیف گزارش شده و در کل، پرستاران در ۸۳ درصد از
موقعیتها اقدام به رعایت بهداشت دست نمی‌کردند. بیشترین موارد بهداشتی کردن دستها (۴۳ درصد) بعد از تماس با بیمار بوده، و در مواقع دیگر شستشو به موقع انجام نمی‌شد. همچنین این بررسی نشان داده که تنها برخی از عوامل موثر بر بهداشتی کردن دست در یکی از مطالعات بررسی شده است نویسنده در پایان اشاره می‌کند که مطالعات مزبور از انسجام لازم وکافی برخوردار نیستند و نیاز هست تا مطالعات جامع‌تری با حجم نمونه کافی و با کاربرد ابزارهای مطالعاتی تائید شده از نظر روایی و پایایی انجام شود(۴۵).
دلایل عدم رعایت بهداشت دست اشاره شده در مقالات
ون بیک^[۸] (۲۰۰۹) در مطالعه‌ای با عنوان شناسایی دلایل رعایت بهداشت دست ضعیف، اشاره می‌کند که فقدان مدلها و هنجارهای اجتماعی مثبت در میان پزشکان ارشد و مدیران ممکن است از عوامل بازدارنده رعایت بهداشت دست باشد، وی در ادامه اشاره می‌کند که اگر رفتار بهداشت دست براستی تحت تاثیر ” تمایل افراد به تمیزی خودشان” و “رفتار سایر کارکنان” قرار می‌گیرد، پس برگزاری کارگاهها و دوره‌های آموزشی که بر محافظت از بیمار تاکید دارند، ممکن است تاثیر کمتری داشته باشد(۳۰).
سلمان^[۹] (۲۰۱۰) و همکاران موانع رعایت بهداشت دست را بر اساس خودگزارش دهی کارکنان بهداشتی-درمانی به اشکال زیر توصیف می‌کند: فراموشی شستشوی دست، عدم شستشو به علت اینکه بیماران آنها مشکل پزشکی جدی نداشتند، عدم شستشوی دست به علت الگو گرفتن
از پیشکسوتان و همکاران دیگر، فقدان صابون و دستمال کاغذی، عدم شستشو به علت پوشیدن دستکش، عدم شستشو به علت فقدان محلول الکلی کنار تخت ، ترس از صدمه پوست دست در اثر شستشوی مکرر، فقدان سینک در دسترس، عدم شستشو به علت نبود زمان کافی و نیاز به توجهات پزشکی فوری، فقدان دوره‌های آموزشی از سوی پرستار کنترل عفونت در مورد لزوم رعایت بهداشت دست (۳۷).
لارسون^[۱۰] (۲۰۰۴) فقدان برنامه‌های آموزشی و انگیزشی ، نبود فیدبک گروهی و فردی نسبت به عملکرد بهداشت دست، نقص در تجهیزات موجود، سیاست مدیریتی نامناسب، فقدان الگوهای مناسب برای افزایش تعهد کارکنان را از موانع رعایت بهداشت دست ذکر کرده است(۳۶).
بلوچی و همکاران( ۱۳۸۹) علت پذیرش کم رعایت بهداشت دست با مواد الکلی را در زمینه اعتقادات مذهبی، عدم احساس تمیزی و آموزش ناکافی ذکر کرده است (۲۱). نتایج بررسی دیگری که توسط جلالی (۲۰۰۹) و همکاران انجام شد، حاکی از تاثیر آموزش پرسنل درافزایش رعایت بهداشت دست است و این مورد را به عنوان اولین قدم در راستای کنترل عفونت نام برده است (۳۵). مطالعات دیگری نیز تاثیر سیستمهای مشوق و هشدار دهنده را در افزایش استقبال از مسئله شستن دستها بررسی کرده است(۵۳). خشکی پوست دست، مدت زمان مورد نیاز برای شستشو، بعد مسافت بین محل شستشوی دست تا بالین نوزاد، نیز از دلایل امتناع پرستاران برای دست شستن ذکر شده است(۳۷).
نتایج تحقیق اراسموس^[۱۱] (۲۰۱۰) نشان می دهد، تنها فاکتوری که باعث میزان رعایت بالاتر می‌شود نوع کار (تماس با خون وترشحات) بوده است. اراسموس یک مرور سیستماتیک از مطالعات انجام شده قبل از ژانویه ۲۰۰۹ بر روی مشاهدات یا خودگزارش‌دهی کارکنان انجام داد، نتایج بر اساس نوع حرفه کارکنان قبل و بعد از تماس با بیمار، گروه بندی شد. ارتباط بین میزان رعایت و نقش افراد استخراج شد. اراسموس در نهایت به این نتیجه رسید که پزشک بودن، سطح فعالیت بالا، کار با خون و ترشحات، بازخورد از عملکرد کارکنان و دسترسی به مواد و تجهیزات شوینده از جمله موقعیتهایی بودند که با میزان رعایت بهداشت دست در ارتباط معنی‌دار بود. همچنینی اراسموس بر اساس مطالعه خود اشاره کرده است رعایت بهداشت دست بر طبق گایدلاینها یک مشکل جهانی است که ابزارهای استانداردی را برای تحقیق و مشاهده می‌طلبد و مدلهای نظری از علوم رفتاری در سطح بین المللی باید برای توصیف بیشتر مشکلات بهداشت دست استفاده شود(۲۹).
مطالعه‌ای نیز در بیمارستان ۱۷ شهریور برازجان توسط بهمنش و همکارانش با عنوان بررسی اجرا و نحوه شستن دست براساس استاندارد WHO انجام شده، در چکیده این مطالعه اشاره شده است که طی تجزیه و تحلیل چک لیست ها مشخص شد که ۵۰ درصد پرسنل نارضایتی از کیفیت نامرغوب صابونهای مایع و۳۰ درصد عدم اجرای روش صحیح شستن دست و ۲۰ درصد عدم آگاهی از موقعیتهای شستن دست داشتند و طی مداخلاتی که انجام شده بود میزان کشت مثبت دست پرسنل از ۹۳ درصد به ۵۴ درصد کاهش یافته بود، ۹۰ درصد پرسنل روش صحیح شستشوی دست را انجام دادند و ۵۰ درصد از بیماران این آگاهی را یافتند که از
پرسنل بخواهند قبل از انجام مراقبت های درمانی دست خود را بشویند(۵۴). موانع مشابه در مطالعات متعدد دیگری نیز اشاره شده است (۲۴, ۳۸, ۳۹, ۵۵-۶۰).
با توجه به پذیرش پایین کارکنان مراقبت بهداشتی نسبت به رعایت بهداشت دست، و پایداری موضوع عفونت بویژه در بخش‌های حساسی چون نوزادان(۳۰, ۳۱) اقداماتی برای افزایش رغبت کارکنان بهداشتی برای رعایت بهداشت دست انجام شده که در این میان برگزاری دوره‌های آموزشی جهت افزایش آگاهی افراد مورد توجه ویژه‌ای بوده(۴۱)، اما در این مورد نیز توافق نظر به دست نیامده است چون بعضی از مطالعات با وجود داشتن آگاهی و دانش مناسب کارکنان، بهداشت دست را ضعیف معرفی کرده است(۴۲) و بر عکس عده‌ای افزایش دانش کارکنان را اولین قدم در راستای رعایت بهداشت دست ذکر کرده‌اند(۲۱). مطالعات مخلتف در مورد کفایت آگاهی پرستاران از بهداشت دست به نظر واحدی دست نیافته‌اند(۴۰, ۴۳) عسگریان (۲۰۰۸) در مطالعه ای تحت عنوان ” بهداشت دست در کارکنان مراقبت سلامتی ایران ” اشاره می‌کند آگاهی کارکنان پرستاری در مورد احتیاطات استاندارد کافی نیست، چون برخی از آنان معتقدند که با پوشیدن دستکش، نیازی به شستن دست نیست(۴۰). نتایج مطالعه بررسی دانش و عملکرد کارکنان پرستاری در مورد کنترل عفونت بیمارستانی در اصفهان نشان داد که تنها ۲/۴۳ درصد از آنها از سطح دانش خوبی بهره مند بوده اند(۴۴). نجفی ۱۳۹۲ در مطالعه مروری خود، آگاهی، پذیرش و عملکرد کارکنان بهداشتی بویژه در بخش های ویژه را ضعیف گزارش کرده و در یک نتیجه‌گیری از متون بهداشت دست در ایران می‌افزاید: به طور کلی پرستاران در ۸۳ درصد از موقعیتها اقدام به م رعایت بهداشت دست نمی‌کنند و در این میان بیشترین موارد بهداشتی کردن دستها (۴۳ درصد)
بعد از تماس با بیمار اتفاق می‌افتد(۴۵).
مروری بر متون
۱- وایت بی^[۱۲] (۲۰۰۶) در یک تحقیق توصیفی با عنوان “چرا کارکنان مراقبت بهداشتی، دست هایشان را نمی‌شویند” اشاره می‌کند که رفتار انسان تحت تاثیر فاکتورهای زیادی چون ویژگی‌های بیولوژیکی، محیط، آموزش و فرهنگ قرار می‌گیرد و هرچند تاثیر این عوامل معمولا با هم سنجیده می‌شود ولی بعضی از آنها بر بعضی دیگر برتری دارد و در مورد کارکنان مراقبت بهداشتی به تئوری رفتار برنامه ریزی شده اشاره کرده و می‌گوید: علت شستشوی دست، نیت پیشین افراد برای شستشوی دست هست و قصد و نیت افراد از انجام یک کار بوسیله سه متغیر (هر چند با درجات متفاوت) پیش بینی می‌شود: ۱- نگرش افراد (یعنی اینکه فرد احساس کند که رفتار او نتایج و ویژگی‌های خاصی داردکه ممکن است برای او سودمند باشد) ۲- هنجارهای درونی (ادرارک افراد از تحت فشار و کنترل بودن توسط سایر افراد و گروه ها) ۳- کنترل رفتاری درک شده (ادراک فرد از سهولت یا دشواری انجام رفتار). وی نتیجه می‌گیرد در سه گروه مورد بررسی خود ( بچه‌ها، مادران، پرستاران )، رعایت بهداشت دست در بچه‌ها به خاطر زدودن میکروبها، در مادران به علت رفتارهای عادتی و در پرستاران به علت محافظت از خود می‌باشد. در ادامه از بعضی عوامل مثل شرایط بیماران، میزان تماس با بیمار و حجم کار، تشخیص بیماری، ظاهر فیزیکی، سن
بیمار ، دیده شدن ترشحات و مایعات بدن بیمار به عنوان عواملی یاد می‌کند که ممکن است در رعایت بهداشت دست تاثیر داشته باشند(۳۱).
۲- عسکریان (۲۰۱۲) در مطالعه خود با عنوان «پیش‌بینی بهداشت دست در بین کارکنان درمانی ایران با بهره گرفتن از تئوری رفتار برنامه‌ریزی شده» که به منظور شناخت عوامل پیشگویی کننده بهداشت دست در تماس‌های تمیز و آلوده در بیمارستانها بر روی ۱۲۰۰ نفر از کارکنان بیمارستانی در هجده بیمارستان خصوصی و ده بیمارستان دولتی تحت نظر دانشگاه علوم پزشکی شیراز انجام داد، نتایج این طرح نشان می‌دهد که برای موفقیت در رعایت بهداشت دست توسط کارکنان بیمارستانها باید تبلیغ و آموزش بهداشت دست را در سطح جامعه آغاز کرد و در چهارچوب آگاهی رسانی عمومی در سطح جامعه، کارکنان بیمارستان ها هم تبعیت بیشتری برای رعایت بهداشت دست در تماس با بیماران خواهند داشت. این محقق معتقد است که به منظور ارتقای فرهنگ شست و شو یا بهداشت دست، بیماران قبل از معاینه و بررسی توسط تیم درمانی با پرسیدن یک سوال ساده، از رعایت بهداشت دست توسط تیم درمانی خود اطمینان حاصل کنند. عسگریان همچنین با تاکید بر ضرورت وجود ماده نرم‌کننده در کنار ماده ضدعفونی کننده الکل جهت استفاده پرسنل بیمارستان، اشاره کرده که نبود این ماده سبب می‌شود استفاده از ماده ضدعفونی کننده الکل به دلیل ایجاد خشکی پوست مورد استقبال افراد ارائه دهنده خدمات بهداشتی قرار نگیرد. وی در ادامه می‌افزاید، استفاده از دستکش با وجود ضروری بودن بکارگیری در موارد خاص، نمی‌تواند جایگزین شستن دست‌ها شود چراکه هنگام درآوردن دستکش،‌ دستها
ممکن است دوباره آلوده و این آلودگی به فرد ارائه دهنده خدمات بهداشتی – درمانی و یا بیمار بعدی منتقل شود(۴۴).
۳- ماهش^[۱۳] (۲۰۱۰) در مطالعه‌ای با عنوان ” بررسی امکانات شستشوی دست در بخش‌های سرپایی بیمارستانهای آموزشی هند ” اشاره می‌کند که در متون کمبود امکانات شستن دست به عنوان یک مانع برای شستن دست ها گزارش شده است، و مطالعه خود را با هدف ارزیابی امکانات شستن دست در بخش‌های سرپایی انجام می‌دهد، وی بوسیله چک لیستی تمام امکانات بهداشت دست را در این بخش‌ها ارزیابی می‌کند، از ۲۱۱ اتاق مورد بررسی در این مطالعه، امکانات شستشوی دست در ۲۰۹ اتاق ( ۰۵/۹۹ درصد ) موجود بود، از این میان ۲۰۶ اتاق ( ۵۶/۹۸ درصد ) سینک های مربوط به شستشوی دست در نزدیک محل فعالیت پرسنل داشتند، تقریبا همه شیرهای آب ( ۵/۹۹ درصد ) با پدال دستی عمل می‌کردند، ۳۵ سینک ( ۷۵/۱۶ درصد ) مجهز به ظرف صابون نصب شده روی دیوار بود و در مورد ۲۱ سینک (۵/۱۰ درصد )، ظرف صابونهای دیواری شکسته شده بود. در ۱۴ مورد ( ۷۰/۶ درصد ) ظروف صابون خالی بودند و فقط در ۶ مورد( ۸۷/۲ درصد ) محلول ضدعفونی کننده دست موجود بود. ۴ سینک ( ۹۱/۱ درصد ) مجهز به محلی جهت آویزان کردن حوله روی دیوار بود و در مورد ۸ سینک (۸۳/۳ درصد )، میخ نگهدارنده حوله شکسته شده بود. در ۴۳ مورد ( ۵۷/۲۰ درصد ) حوله وجود نداشت و در ۲۳ مورد ( ۱۱ درصد ) حوله‌ها کثیف بودند. در کنار هیچکدام از سینکها دستورالعمل شستن صحیح دستها نصب نشده بود. ماهش نتیجه‌گیری می‌کند که امکانات شستشوی دست هر چند کامل نیست ولی کافی است. لازم هست تا شیرهای آب به نوع اتوماتیک تبدیل و دستمالهای کاغذی جایگزین حوله‌های
پارچه‌ای شود در نهایت می‌افزاید که مدیران بیمارستانها در کشورهای در حال توسعه باید به صورت مستمر در جهت ارائه بهترین امکانات بهداشت دست تلاش کنند(۳۹).
۴- در یک مطالعه برای درک عوامل رفتاری تاثیرگذار در بهداشت دست که توسط جانگ^[۱۴] (۲۰۱۰) و همکاران در کانادا و به روش بحث گروهی متمرکز انجام شد، محققان بعد از تجزیه و تحلیل موضوعی نظرات شرکت کنندگان گزارش کردند که حجم کار بالا و کار در مواقع اورژانسی پایبندی به بهداشت دست را غیرممکن می‌سازد، همچنین آنها گایدلاینهای رعایت بهداشت دست را محافظه‌کارانه دانسته و معتقد بودند بسته به شرایط قضاوت خود آنها برای تعیین زمان رعایت بهداشت دست واقع‌بینانه‌تر از گایدلاینهاست از طرفی بحث در میان شرکت‌کنندگان، شکاف دانش در میان آنها را آشکار ساخت به طوریکه بیشتر آنها تمایل به کسب اطلاعات و آموزش بیشتر در این زمینه داشتند. شرکت کنندگان حفاظت از خود را به عنوان دلیل اصلی آنها را برای رعایت بهداشت دست ذکر کرده بودند، آنها همچنین اقرار کردند به هنگام استفاده از دستکش در زمان های بستری زیاد بیمار، احساس حفاظت بیشتر از خود دارند. دسترسی محدود به محصولات بهداشتی نیز از علل سردرگمی پرسنل ذکر شد، همچنین پزشکان به عنوان الگوی سایر پرسنل در رعایت بهداشت دست مورد خطاب بودند(۵۵).
۵- در یک تحقیق مداخله‌ای (۲۰۱۰) که از طرف سازمان بهداشت جهانی و در راستای بهبود بهداشت دست در کشور فقیر آفریقایی مالی انجام شد، اقدماتی از قبیل معرفی و عرضه محصولات ضدعفونی کننده موضعی، نظارت بر رعایت بهداشت دست، ارائه بازخورد از عملکرد پرسنل در این زمینه، آموزش کارکنان و نوشتن پوسترها و پیامهایی برای یادآوری بهداشت دست
انجام شد. وضعیت بهداشت دست و دانش پرسنل شرکت کننده و زیرساختها و امکانات بهداشت دست قبل و بعد از مداخلات ارزیابی گردید، ارزیابی‌ها نشان دهنده کمبودهای شدید در زمینه امکانات بهداشت دست بود، بعد از انجام مداخلات میزان رعایت بهداشت دست از ۸درصد به ۲۱ درصد و میزان دانش دانش افراد به طور معنی‌داری افزایش یافت. نهایتا انجام مداخلات چندجانبه در زمینه بهداشت دست در کشورهای در حال توسعه و فقیر موفقیت آمیز است و این دولتها باید برای ترویج بهداشت دست این اقدمات را انجام دهند(۵۷).
۶- مطالعه‌ای با عنوان ” ترویج و توسعه پایدار بهداشت دست از طریق برنامه گسترده با تاکید بر تقویت مثبت ” توسط مایر^[۱۵] و همکاران ( ۲۰۱۱ ) در ایالات متحده امریکا انجام شد، در این مطالعه نیمه تجربی در یک بیمارستان ۴۵۰ تخت خوابه، یک سری اقدمات مداخله‌ای در مرکز پایلوت مورد نظر که از نظر عوامل شناختی و رفتاری مورد خطاب قرار گرفته بود، انجام گردید که شامل: ” دسترسی به ضدعفونی کننده های دست، آموزش، حسابرسی و بازخورد مستمر همراه با روش جدیدی از اصلاح رفتار با تمرکز بر تقویت مثبت و تغییر انگیزه ها ” بود. ۳۶۱۲۳ موقعیت بهداشت دست در میان تمام رده‌های کارکنان درمانی از اکتبر ۲۰۰۰ تا اکتبر ۲۰۰۶ مورد مشاهده قرار گرفت و در سال اول بعد از شروع مداخلات، میزان رعایت بهداشت دست به طور معنی داری افزایش یافت، که در طول سالهای بعدی نیز این افزایش میزان رعایت مشاهده شد، هر چند افزایش میزان رعایت در بین پزشکان به اندازه افزایش رعایت در سایر کادر درمانی نبود. بر اساس نتایج این
مطالعه علیرغم بهبود در رعایت بهداشت دست، میزان عفونتهای MRSA^[16] و VRE^[17] کاهش نداشت(۵۸).
۷- لی^[۱۸] (۲۰۱۲) در یک مطالعه میزان آگاهی پرستاران و کارکنان خدمات را بررسی و تاثیر آموزش را بر نحوه عملکرد آنان مورد سنجش قرار داد، هدف مطالعه آموزش بهداشت دست به پرستاران استف و کادر خدمات و بحث در مورد استراتژیهای مربوطه بود. بعد از آموزش سوالاتی در مورد تعاریف بهداشت دست، اهمیت بهداشت دست و میزان آگاهی از اندیکاسیونهای بهداشت دست از شرکت کنندگان پرسیده شد. روش شستن دست شش مرحله‌ای بر روی یک چک لیست درج شده و به کارکنان داده شد و از آنها خواسته شده تا با آب و صابون دستهای خود را بشویند، و سپس نحوه شستشو از روی چک لیست بررسی شد. بعد از دریافت آموزش و بررسی پاسخنامه‌ها، میزان آگاهی از تعاریف بهداشت دست، اهمیت بهداشت دست و اندیکاسیونهای بهداشت دست به ترتیب ۵۵/۹۳ درصد، ۵۶/۸۰ درصد و ۸۷/۸۳ درصد بود. رعایت صحیح شش مرحله شستن دست ۳۲/۹۲ درصد بود. در نهایت نتیجه‌گیری شده که باید برای تقویت مفاهیم بهداشت دست در میان پرستاران، انواع مختلفی از روش های آموزش بهداشت دست به کار گرفته شود و ترویج دانش بهداشت دست می تواند آگاهی و کیفیت شستن دست را افزایش دهد(۴۱).
۸- اشمیتز^[۱۹] (۲۰۱۴) و همکاران در سال ۲۰۱۴ مطالعه‌ای را با هدف بررسی تاثیر پیاده‌سازی اقدامات چندگانه سازمان بهداشت جهانی در زمینه بهداشت دست در اتیوپی انجام
دادند، این مطالعه به صورت ارزیابی قبل و بعد عملکرد کارکنان بهداشتی در رعایت بهداشت دست بر اساس گایدلاینهای سازمان بهداشت جهانی و در سه مرحله انجام شد. ۱- ارزیابی اولیه از وضعیت رعایت بهداشت دست و بررسی زیرساخت های بیمارستان در زمینه بهداشت دست ۲- اجرای مداخلات ( شامل توزیع ضدعفونی کننده‌های دست تجاری، اجرای یک سری اقدامات توصیه شده از طرف سازمان بهداشت جهانی در جهت رعایت بهداشت دست) ۳- بررسی میزان رعایت بهداشت دست توسط کارکنان مراقبت بهداشتی، بعد از اجرای مداخلات.
بعد از اجرای مداخلات ادراکات کادر درمانی نسبت به اقدامات و میزان پذیرش محلولهای ضدعفونی کننده از طریق یک فرم نظر سنجی مورد بررسی قرار گرفت. بر اساس یافته‌ها در این مطالعه، در ابتدا مواد ضدعفونی کننده به ندرت در دسترس بودند و تنها ۲۰ درصد از سینکها مجهز به مواد شوینده دست بودند. به دنبال اجرای اقدامات مداخله‌ای، افزایش قابل ملاحظه‌ای در میزان رعایت بهداشت دست مشاهده شد، به طوری که میزان رعایت ار ۱/۲ درصد در ابتدا به ۷/۱۲ درصد بعد از اجرای مداخلات افزایش یافت. میزان رعایت در بین تمام پرسنل درمانی به غیر از پزشکان حاضر، افزایش چشمگیر داشت. در نظر سنجی ۶۴درصد افراد استفاده از محلولهای ضدعفونی کننده دست را ترجیح می‌دادند. در نهایت نویسندگان نتیجه‌گیری کرده‌اند که اجرای این اقدمات موفقیت آمیز بوده و کارکنان از کیفیت مواد قبلی ضدعفونی کننده دست نارضایتی داشته‌اند(۶۱).
فصل سوم: روش پژوهش
نوع پژوهش
جامعه پژوهش
روش نمونه‌گیری
معیارهای ورود به مطالعه
معیارهای خروج از مطالعه
زمان مطالعه
مکان مطالعه
حجم نمونه
مشخصات فردی- اجتماعی نمونه‌های پژوهش
ابزار گردآوری داده‌ها
پرسشنامه دموگرافیک
پرسشنامه بررسی موانع رعایت بهداشت دست
پرسشنامه اگاهی از بهداشت دست
اعتبار علمی- روایی ابزار
اعتماد علمی- پایایی ابزار
روش تجزیه وتحلیل داده‌ها
روش اجرا و ملاحظات اخلاقی
این فصل در رابطه با روش پژوهش و ملاحظات اخلاقی تدوین شده است. روش پژوهش در این بررسی شامل نوع پژوهش، جامعه پژوهش، نمونه پژوهش، روش نمونه‌گیری، معیارهای ورود و خروج، محیط پژوهش، ابزار گردآوری داده‌ها، تعیین اعتبار و اعتماد علمی، روش تجزیه و تحلیل داده‌ها و ملاحظات اخلاقی می‌باشد.
نوع پژوهش: