1. 1. . بقره / ۱۱۶٫ ↑

 

1. 1. . اسراء / ۱۱۱٫ ↑

   

 

1. 1. . حدید / ۷٫ ↑

 

1. 1. . عبدالله جـوادی‌آملی، (۱۳۸۵)، تفسیر انسان به انسان، چاپ دوم، قم، مرکز نشر اسراء، ص ۱۷۲٫ ↑

 

1. 1. . آل‌عمران / ۱۰۸٫ ↑

 

1. 1. . حسین بن محمد راغب اصفهانی، (۱۳۷۶)، المفردات فی غریب القرآن، تهران، مکتب المرتضوی، ص ۲۳۲٫ ↑

 

1. 1. . ابراهیم / ۳۲٫ ↑

 

1. 1. . ابراهیم / ۳۳٫ ↑

 

1. 1. . نحل / ۱۲٫ ↑

 

1. 1. . ابراهیم / ۳۳٫ ↑

 

1. 1. . نحل / ۱۴٫ ↑

 

1. 1. . حج / ۶۵٫ ↑

 

1. 1. . جاثیه / ۱۳٫ ↑

 

1. 1. . ناصر مکارم شیرازی، (۱۳۶۲)، تفسیر نمونه، جلد۱۷، قم، دارالکتب الاسلامیه، ص۶۴. ↑

 

1. 1. . محمدحسین طباطبایی، (۱۴۰۵هـ.ق)، تفسیر المیزان، جلد۱۶، پیشین، ص۲۲۹. ↑

 

1. 1. . نهج‌البلاغه، خطبه ۱۶۶، پیشین، ص ۳۸۲. ↑

 

1. 1. . ابراهیم / ۳۴٫ ↑

 

1. 1. . آل‌عمران / ۱۱۰٫ ↑

 

1. 1. . حج / ۴۱٫ ↑

 

1. 1. . آل‌عمران / ۱۸۹٫ ↑

 

1. 1. . بقره / ۱۱۶٫ ↑

 

1. 1. . اسراء / ۱۱۱٫ ↑

 

1. 1. . حدید / ۷٫ ↑

 

1. 1. . عبدالله جوادی آملی، پیشین، ص ۱۷۲٫ ↑

 

1. 1. . آل‌عمران / ۱۰۸٫ ↑

 

1. 1. . نحل / ۵۳٫ ↑

 

1. 1. . ابراهیم / ۷٫ ↑

 

1. 1. . ابراهیم / ۷٫ ↑

 

1. 1. . انفال / ۵۳٫ ↑

 

1. 1. . نحل / ۱۱۲٫ ↑

 

1. 1. . جن / ۱۶٫ ↑

 

1. 1. . مائده / ۶۶٫ ↑

 

1. 1. . روم / ۴۱٫ ↑

 

1. 1. . اعراف / ۹۶٫ ↑

 

1. 1. . محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، جلد ۹، پیشین، حدیث ۸۶، ص۲۱۲. ↑

 

1. 1. . نهج‌الفصاحه، جلد ۱، پیشین، ص ۴۹۷٫ ↑

 

1. 1. . نهج‌الفصاحه، جلد ۲، همان، ص ۵۶۳٫ ↑

 

1. 1. . محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، جلد ۷۵، پیشین، ص ۲۳۴٫ ↑

 

1. 1. . میرزاحسین نوری، (۱۴۰۸هـ.ق)، مستدرک الوسائل، جلد ۱۳، قم، آل‏البیت لاحیاء التراث، ص ۴۶۰٫ ↑

 

1. 1. . محمد بن حسن حر عاملی، وسایل الشیعه، (کتاب المزارعه، باب ۷، ج ۱۹، حدیث ۱، پیشین، ص۳۹. ↑

 

1. 1. . اعراف / ۳۱٫ ↑

 

1. 1. . مؤمن، ۴۳٫ ↑

 

1. 1. . محمدحسن نجفی، جواهرالکلام، جلد ۲، پیشین، صص ۶۹-۶۶٫ ↑

 

1. 1. . سیدمصطفی محقق‌داماد، (۱۳۷۱)، قواعد فقه، قم، مرکز نشر علوم اسلامی، ص ۱۸۲٫ ↑

 

1. 1. . انبیاء / ۳۰٫ ↑

 

1. 1. . انعام / ۹۹٫ ↑

 

 

1. 1. . قمر / ۴۹٫ ↑

 

1. 1. . حجر / ۱۹٫ ↑

 

1. 1. . حجر ۱۹٫ ↑

 

1. 1. . اعراف / ۸۵٫ ↑

 

1. 1. . رعد / ۲۵٫ ↑

 

1. 1. . مائده/ ۸۶٫ ↑

 

1. 1. . سیدمصطفی محقق‌داماد، قواعد فقه، پیشین، ص ۲۷۹٫ ↑

 

1. 1. . طه / ۸۱٫ ↑

 

رتینوپاتی دیابتی یکی از عوارض بیماری دیابت است که روی چشم ها تأثیر می‌گذارد. رتینوپاتی دیابتی به سه شکل ادم ماکولا (نشت عروقی منتشر و یا موضعی در ماکولا)، تجمع پیشرونده عروقی (میکروآنوریسم، خونریزی‌های داخل شبکیه، خمیدگی عروقی) و انسداد شریانی شبکیه دیده می‌شود (بوید^[۲] و همکاران، ۲۰۱۳).

از آنجا که کنترل نکردن دیابت می‌تواند با ‌آسیب‌های جدی از جمله آسیب به شبکیه چشم همراه باشد، لذا بررسی بهزیستی روانشناختی و عوامل مؤثر بر آن در بیماران دیابتی با آسیب شبکیه چشم از اهمیت بسزایی برخوردار است.

بهزیستی روانشناختی در دو دهه اخیر در ادبیات پژوهشی به وفور مورد بررسی قرار گرفته است و دامنه مطالعات آن از حوزه زندگی فردی به تعاملات اجتماعی کشیده شده است (کول، ۲۰۰۹). بهزیستی روانشناختی به عنوان یکی از جنبه‌های مهم بهزیستی به معنای تلاش برای استعلا و ارتقاست که در تحقق استعدادها و توانایی‌های فردی متجلی می‌شود یا به عبارت دیگر، تلاش برای کمال در جهت تحقق توانایی‌های بالقوه واقعی فرد است (رایف^[۳]،‌ ۱۹۹۵). الگوها و نظرات مختلفی در خصوص بهزیستی روانشناختی توسط روانشناسان و صاحب‌نظران حوزه سلامت روان مطرح شده است. یکی از مهم‌ترین الگوهای تبیین بهزیستی روانشناختی الگوی رایف و کیز (۱۹۹۵) می‌باشد. در این الگو، بهزیستی روان‌شناختی به عنوان تلاشی برای رسیدن به کمال در جهت تحقق توانایی‌های بالقوه واقعی فرد به شمار می‌رود که شش مؤلفه خودپیروی^[۴]، تسلط محیطی^[۵]، رشد شخصی^[۶]، رابطه مثبت با دیگران^[۷]، هدف و جهت‌گیری در زندگی^[۸] و پذیرش خود^[۹] را در بر می‌گیرد.


خودپیروی به معنای عملکرد فرد بر اساس معیارها و عقاید خویش می‌باشد، هر چند که با عرف و رسم و رسوم پذیرفته شده در جامعه متناقض باشد؛ تسلط محیطی به معنای تحت کنترل داشتنِ جهان پیرامون است به طوری که فرد بتواند تا حد زیادی بر زندگی و محیط اطرافش احاطه داشته باشد؛ رشد شخصی شامل توانایی شکوفا ساختن کلیه نیروها و استعدادها و پرورش توانایی‌های جدید در شخص است؛ رابطه مثبت با دیگران بر می‌گردد به برقراری روابط صمیمی و نزدیک با دیگران ضمن اشتیاق داشتن به برقراری چنین روابطی و نیز توانایی عشق ورزیدن به اطرافیان؛ هدف و جهت‌گیری در زندگی به معنای توانایی پیدا کردن معنا در زندگی و هدفمند بودن و تعقیب اهداف است؛ پذیرش خود نیز دربرگیرنده‌ی نگرش مثبت شخص نسبت به خود است که نه به معنای خودشیفتگی یا عزت نفس بالا، بلکه به معنای احترام به نفسی است که با دانستنِ نقاط قوت و ضعف خود در فرد صورت می‌گیرد (ریف و کیز، ۱۹۹۵).

نقش عوامل حمایتی در کمک به افراد برای سازگاری فعالانه با رویدادهای استرس‌زا همواره مورد توجه پژوهشگران حوزه روانشناسی بوده است. به طوری که آن ها بر این باورند که افراد در برخورد با مشکلات می‌توانند ضمن مبارزه سرسختانه، قدرت و ظرفیت تحمل بیشتری را در خود به وجود آورده تا بدین طریق بتوانند بر مشکلات فائق آیند. در دو دهه اخیر پژوهشگران دریافتند که افراد موفق در برخورد با مسائل استرس‌زا و فشارها در مقایسه با افراد شکننده در برابر مشکلات، دارای خصوصیات و ویژگی‌های متفاوتی می‌باشند که از این طریق می‌توانند فشار کمتری را تحمل کرده و هر چه سریعتر به نقطه تعدل روحی برسند. یکی از این ویژگی‌ها در قالب مفهومی با عنوان تاب‌آوری^[۱۰] مطرح گردیده است. تاب‌آوری یکی از سازه‌های عمده رویکرد روانشناسی مثبت‌گرا^[۱۱] می‌باشد. در سال‌های اخیر، این رویکرد با شعار توجه به استعدادها و توانمندی‌های انسان (به جای پرداختن به اختلالات و ناهنجاریها) مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. تاب‌آوری در برگیرنده مفاهیم مختلف است. اصطلاح تاب‌آوری به صورت‌های مختلف و متنوعی تعریف شده است: مانند توانایی سازگاری موفقیت‌آمیز^[۱۲] در مقابل محیط در حال تغییر (داروین^[۱۳]، ۱۹۸۹؛ سیچیتی و کوهن^[۱۴]، ۱۹۹۵)؛ سرسختی^[۱۵] و آسیب‌ناپذیری^[۱۶] (آنتونی^[۱۷]، ۱۹۷۴؛ کوباسا^[۱۸]، ۱۹۷۹؛ مدی و خوشابا^[۱۹]، ۱۹۹۴)؛ و سازگاری موفقیت‌آمیز علی‌رغم استرس زیاد و شرایط ناگوار (استوارت، رید و منگهام^[۲۰]، ۱۹۹۷). اما همه تعاریف دارای یک توصیف مشترک می‌باشند و آن هم «توانایی بازگشت به حالت اولیه^[۲۱]» می‌باشد (به نقل از صحراگرد، ۱۳۸۶).

گارمزی و ماستن (۱۹۹۱) تاب‌آوری را یک فرایند، توانایی یا پیامد سازگاری موفقیت‌آمیز علی‌رغم شرایط چالش‌برانگیز و تهدیدکننده می‌دانند. در تعریفی دیگر، تاب‌آوری یعنی آشکارکردن شایستگی در افراد علی‌رغم تحت فشار بودن و استرس زیاد است (گارمزی، ماستن و تلگن^[۲۲]، ۱۹۸۴). راتر^[۲۳] (۲۰۰۱) معتقد است تاب‌آوری، سازگاری مثبت در واکنش به شرایط ناگوار است.

امید به زندگی نیز به عنوان یکی از پیشایندهای بهزیستی روانشناختی دارای تعاریف گوناگونی است. جنانچه فرانکل (۱۹۸۴) معتقد است هنگامی که انسان به فعالیت‌های مورد علاقه‌اش می‌پردازد، با دیگران ملاقات می‌کند، به تماشای آثار هنری و ادبی می‌پردازد، و یا به دامان طبیعت پناه می‌برد، امید را در خود احساس می‌کند. همچنین هنگامی که احساس می‌کند وجود و هستی‌اش به یک منبع لاینزل پیوند خورده است و خود را متکی به ‌چارچوب‌ها و تکیه‌گاه‌های گسترده و قابل اتکایی مانند مذهب می‌داند و فلسفه‌ای برای زندگی کردن انتخاب ‌کرده‌است زندگی را می‌بیند، آن را در می‌یابد و احساس می‌کند.

با توجه به اهمیت بررسی پیشایندهای بهزیستی روانشناختی در بیماران دیابتی با آسیب شبکیه چشم، پژوهش حاضر بر آن است تا به بررسی اثر پیش‌بینی‌کنندگی تاب‌آوری و امید به زندگی بر بهزیستی روانشناختی بیماران دیابتی با آسیب شبکیه چشم بپردازد.

۲-۱- بیان مسئله

سازمان بهداشت جهانی (۲۰۰۱)، سلامتی را به عنوان حالتی از بهزیستی کامل جسمی، ذهنی و اجتماعی و نه صرفاً نبود بیماری تعریف می‌کند. به بیان دیگر از نظر این سازمان، سلامت روانی حالتی از بهزیستی است که در آن فرد به توانایی‌های خود، آگاه، با فشارهای روانی، سازگار و مثمرثمر در کار مفید برای خویش است (سازمان بهداشت جهانی، ۲۰۰۴). به رغم تأکید فوق بر مسایل مثبت غالباً متخصصان سلامت به قدری بر مشکلات افرادِ دچار بیماری متمرکزند که نیازهای افراد سالم را فراموش می‌کنند. به بیان دیگر مراکز سلامت روانی به جای توجه به جنبه‌های مثبت سلامت بیشتر درگیر درمان بیماری‌های روانی‌اند (پیلگریم^[۲۴]، ۱۹۹۷).

دیابت یا بیماری قند یک اختلال متابولیک (سوخت و سازی) در بدن است. در این بیماری توانایی تولید انسولین در بدن از بین می‌رود و یا بدن در برابر انسولین مقاوم شده و ‌بنابرین‏ انسولین تولیدی نمی‌تواند عملکرد طبیعی خود را انجام دهد (مراسکین، ۲۰۱۲). ‌بنابرین‏ دیابت جزء بیماری‌هایی است که سلامت فرد را تهدید کرده و بر سایر اعضای بدن از جمله چشم تأثیر مخرب دارد (بوید و همکاران، ۲۰۱۳).

 

همچنین به هر شخص حقیقی و یا حقوقی که دارای کارت بازرگانی و یا مجوز وزارت بازرگانی بوده و اقدام به صدور کالا نماید صادرکننده اطلاق می شود.

 

صادرات از نظر خروج کالا از کشور به دو دسته صادرات قطعی ‌و صادرات موقت تقسیم می شود.

 

لازم به ذکر است که صادرات قطعی عبارت است از ارسال کالا به خارج از قلمرو گمرکی کشور به منظور فروش یا مصرف در کشورهای خارجی ،‌صادرات قطعی از پرداخت حقوق گمرکی و سود بازرگانی و عوارض و مالیات معاف می‌باشد ولیکن مشمول هزینه های گمرکی است.

 

نظریه برتری نسبی در طول ربع اول قرن ۱۹م در نوشته های اقتصاددانان کلاسیک حقیقت پیدا کرد. مادامیکه دیوید ریکاردو بیشترین نظر را با پیشرفت نظریه داشت (در فصل اساسش از اقتصاد سیاسی، ۱۸۱۷،) بامس میلز و رابرت تورین نظرات مشابه را ارائه کردند. نظریه بیان می‌کند که همه طرفین در یک محیط حرفه نامحدود سود را به حد اعلی می‌رسانند حتی اگر مزیت‌های مطلق تولید بین طرفین وجود داشته باشد. در مقابل سیاست بازرگانی، اول بدنه قاعده‌دار وفادار به تجارت بین‌المللی، در طول قرون ۱۷ام و ۱۸ام در اروپا پدیدارشد. مادامیکه نگاه‌های بسیار از این مکتب فکری به سطح متفاوت می‌آیند، معمولاً یک هدف کلیدی حرفه یک تراز تجاری مثبت را قرار بود ترویج بدهد، با مراجعه‌به زمانی که ارزش کالای داخلی صادر شده از ارزش کالای خارجی وارد شده جلو می‌زند و به نوبت میزان مساعد یک تعادل تجاری مازاد به وجود می‌آورد. طرفداران سیاست بازرگانی سیاست حکومتی را پشتیبانی کردند که جریان تجارت را ترتیب بدهد که با عقایدشان مستقیماً مطابقت کند. آن ها یک دستور کار شدیداًً طرفدار سیستم مداخله دولت در امور اقتصادی را جستجو کردند، با بهره گرفتن از مالیات‌های حرفه که تعادل تجاری یا ترکیب کالا را به نفع کشور مبدأ درست می‌کند.

 

برای اینکه تولیدات ملی هر کشور، بتواند در عرصه های بین‌المللی با کالا های سایر کشورها رقابت کند لازم است در زمینه ارتقای کیفیت کالاها، بسته بندی مناسب، کاهش قیمت تمام شده در مقایسه با کالاهای مشابه در بازارهای جهانی و بازاریابی کشور-کالایی اقدامات مهمی صورت گیرد. حذف حقوق و عوارض گمرکی و سود بازرگانی مواد اولیه و واسطه ای وارداتی مورد استفاده در تولید کالاهای صادراتی، معافیت پرداخت عوارض و مالیات برای کالاهای صادراتی و معافیت از اخذ گواهی های مختلف برای صادرات، اقداماتی در جهت کاهش قیمت تمام شده، خلق مزیت نسبی، کاهش تشریفات اداری و تقویت انگیزه ها برای جهش صادرات غیرنفتی از جمله فعالیت هایی است که علاوه بر افزایش سهم ایران در تجارت جهانی، زمینه‌های رقابت در بازارهای جهانی را فراهم خواهد کرد.

 

افزایش توان رقابت کالاهای صادراتی در بازارهای بین‌المللی، استفاده از مزیت های نسبی جدید در جهش صادرات غیرنفتی ضروری است. تقویت بنیه رقابت تولیدات داخلی در بازارهای جهانی مستلزم توجه به چند نکته است. ارتقای کیفیت کالاها متناسب و مطابق با استانداردهای قابل قبول جهانی، بسته بندی مناسب، شکیل و مشتری پسند، کاهش قیمت تمام شده و همسانی با قیمت کالاهای مشابه در بازارهای بین‌المللی و مدیریت بازار(بازاریابی) از نکات مهمی است که برای بهره گیری از مزیت های نسبی موجود و ایجاد مزیت های نسبی جدید جهت رقابت پذیری کالاهای تولیدی ضرورت دارد.

 

با این حال فقدان یک استراتژی صنعتی که بتوان با توجه به امکانات موجود برنامه های توسعه را بر آن اساس استوار ساخت موجبات انحراف از اهداف کلی رشد اقتصادی و تأمین رفاه اجتماعی و بهبود سطح زندگی مردم را فراهم می آورد.

 

۲-۵-۱- اهمیت و مزیت صادرات

 

مزیت‌های صادرات مالکیت شرکت‌ها دارایی‌های ویژه، تجربه بین‌المللی و توانایی برای تولید محصولات کم‌خرج و یا متفاوت در روابط زنجیره‌ای که ارزش آن را توسعه می‌دهد. مزیت‌های یک بازار محلی مخصوص یک ترکیب ظرفیت بازار و خطر سرمایه‌گذاری است. مزیت‌های بین‌المللی کردن سودها از حفظ صلاحیت کمپانی و بندکشی آن از میان زنجیره ارزش است به جای به دست آوردن جواز/ منابع بیرونی یا فروش آن. در رابطه با نمونه اقتباس‌شده، کمپانی‌ها که سطوح پایین مزیت‌های مالکیت را دارند یا به بازارهای خارجی داخل نمی‌شوند. اگر کمپانی و محصولاتش مجهز به مزیت مالکیت و مزیت ساخت هستند، آن ها از میان وضعیت‌های کم خطر از قبیل صادرکننده داخل می‌شوند. صادرکننده سطح زیرین سرمایه‌گذاری مورد نیاز به جای حالات دیگر توسعه بین‌المللی عمدتاًً، از قبیل FDI می‌باشد. همچنان که شما امکان دارد انتظار داشته باشید، خطر پایین‌تر کالای صادره به جای نمونه با بازده پایین‌تر روی دیگر حالات فروش بین‌المللی منتج می‌شود. به عبارت دیگر، بازگشت معمولی روی فروشهای صادراتی خطر بزرگ ندارد اما همینطور ممکن است داشته باشد. اجازه دادن به مدیران صادرکننده که عمل و نظارت را برای آن ها فراهم می‌کند اما نه انتخاب را که کنترل این اندازه بازار را تمرین کند. یک صادرکننده معمولاً در آخرین نقطه دور از مصرف‌کننده اقامت دارد و اغلب واسطه‌های مختلف را نیاز دارد که فعالیت‌های بازار را اداره نمایند.

 

شاید دلیل توجه روزافزون به صادرات را بتوان در واژه تراز پرداخت ها جستجو کرد چون اکثر کشورها به نحوی کسری تراز پرداخت ها را چه به صورت واقعی و چه در قالب یک پیش‌بینی صرف تجربه نموده اند، امروزه این امر به صورت یک قانون درآمده است که افزایش صادرات یک کشور می‌تواند به نحو چشمگیری منجر به کاهش بسیاری از کشورهای توسعه صادراتی یا بین‌المللی شدن تنها راه بقا و رشد باشد (نهاوندیان، ۱۳۸۰) .

 

دلیل عمده دیگر در زمینه افزایش تمایل به سمت صادرات شاید تغییر در اقتصاد جهان باشد. این تغییر که مشخصه‌ های آن گسترش تکنولوژی جدید در تمام جهان، کاهش موانع تجاری، شکل گیری موافقتنامه های تجاری چندجانبه میان کشورهای جهان( مثل نفتا، گات و…) مقررات زدایی بازار مالی ‌و نزدیک شدن ذائقه مشتریان به هم و در کل جهانی شدن اقتصاد است، می‌تواند انگیزه مهمی را در جهت ایجاد تمایل به سمت صادرات به وجود آورد (دنا و مایر^[۲] ۲۰۰۰).

 

دراکر معتقد است که امروزه در هر کشور و در هر کسب و کاری، به خصوص کسب و کارهای بزرگ، آنهایی که می خواهند خوب عمل کنند باید بپذیرندکه در حال حاضر اقتصاد جهانی حرف اول را می زند و سیاست های اقتصاد داخلی تنها در صورتی می‌تواند موفق شود که خود را قدرتمند نماید و یا حداقل کار می‌کند که به موفقیت رقابت بین‌المللی کشورشان لطمه ای وارد نسازد (دنا و مایر^[۳] ۲۰۰۰).

 

۲-۵-۳- کاربرد فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات در تبادل ارتباط

 

بسیاری از ابزارهای فن‌‌آوری وجود دارند که دانش‌آموزان را در برقراری ارتباط یاری می‌دهند. از جمله تابلو اعلانات، پست الکترونیکی و اتاق‌های مکالمه و … در این حال معلم باید کاربرد کامپیوتر را کنترل و مدیریت کند و ابوت^[۴۰] در این ارتباط برنامه‌ریزی دقیقی را قبل شروع طرح‌های ارتباطی توصیه می‌کند در این گونه طرح‌ها بهتر است افرادی که همدیگر را می‌شناسند در گیر شوند و نرم افزار کنترل هم در شبکه مدرسه نصب شود. (فلورین و هگرتی (۲۰۰۴)، ترجمه زارعی زوارکی، ۱۳۹۱، ص ۳۵-۳۶)

 

۲-۵-۴- کاربرد فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات در ارزشیابی هدف‌های آموزشی

 

برنامه هایی که ارزیابی مبتنی بر کامپیوتر را ارائه می‌دهند یک نوع ارزیابی مقرون به صرفه ونظام‌مند را ارائه می‌دهند که به تدریج جایگزین فرایند پرزحمتی می‌شود که معمولاً به عهده گروه مدرسین می‌باشد. بنابر نظر گانتر^[۴۱] (۲۰۰۱) در حال حاضر برخی از این برنامه ها مبتنی بر روش‌هایی پویای ارزیابی است، به نحوی که دانش‌آموز را از انواع مختلف اشتباهاتش آگاه می‌سازد. مثل برنامه هایی که خود نمایشگر هستند و دانش‌آموزان را تشویق می‌کنند تا روند پیشرفت خود را نظاره کنند. (فلورین وهگرتی (۲۰۰۴)، ترجمه زارعی زوارکی، ۱۳۹۱، ص۳۷)

 

۲-۵-۵- کاربرد فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات به عنوان ابزار مدیریت

 

یک سیستم پیشرفته می‌تواند ساخته و طراحی شود و اطلاعات زیادی بیشتر از یک معلم را به تنهایی در خود نگه دارد و ‌بنابرین‏ معلمان می‌توانند از آن در جهت تبدیل راه‌ حل ‌های آموزشی از حالت کلی به صورت مشکلات یادگیری انفرادی کمک بگیرند. مانند وب سایت‌هایی که حاوی اطلاعات در باره موضوع مورد نظر است، گروه‌های مباحثه، مؤسسه‌ بریتانیایی فن‌آوری ارتباطات و آموزشی بکتا^[۴۲] و مجمع سنیت ^[۴۳]که مخاطب متخصصان آموزشی علاقه مند ‌ به فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات است. (فلورین وهگرتی (۲۰۰۴)، ترجمه زارعی زوارکی، ۱۳۹۱، ص ۳۸-۳۹)

 

۲-۶- آموزش، یادگیری و فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات

 

آموزش فرآیندی است که طی آن محتوایی انتقال می‌یابد، تا تغییرات نسبتاً پایداری در فرد صورت گیرد آموزش را می‌توان با روش‌ها و شیوه های بسیاری انجام داد.

 

یادگیری فرآیندی است که طی آن افراد مهارت یا دانش تازه‌ای برای انجام کار و یا جهت بهبود کیفیت کار کسب می‌کنند. آموزش پشتوانه یادگیری است. میان آموزش و یادگیری ارتباط یک جانبه‌ای وجود دارد به صورتی که هرچه آموزش با روش‌ها و شیوه های موثرتر و بهتری انجام گیرد، به همان اندازه یادگیری افزایش می‌یابد. یکی از اهداف تعلیم وتربیت، آموزش می‌باشد. یعنی ارائه و انتقال دانش و اطلاعات به فراگیران، اما امروزه با رشد وگسترش روزافزون اطلاعات تأکید از آموزش، یادگیری می‌باشد. دیگر آموزش و پرورش نمی‌تواند تنها نهاد ارائه دهنده آموزش باشد وهم چنین یادگیری بر کل زندگی قابل تعمیم است. فن آوری اطلاعات و ارتباطات امکانات قدرتمندی را برای تحقق این امر در اختیار می‌گذارد. (جان قلی، ۱۳۹۱)

 

فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات روش‌های آموزش و یادگیری سنتی را در معرض سوال و تردید قرار داده و امکانات متنوعی را برای فراگیران فراهم آورده است. فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات تنها در آموزش و یادگیری اثر نکرده و وظیفه آن تنها فراهم نمودن امکانات برای فراگیران نیست، بلکه در هویت فراگیران و در معنی و نقش یادگیری نیز تغییر ایجاد ‌کرده‌است و استفاده از این روش آموزش موجب سهولت برقراری ارتباطات ذهنی در موضوع مورد یادگیری می‌شود و سبب نو شدن افکار ذهنی و بررسی بیشتر و عمیق‌تر در موضوع یادگیری می‌شود و خودبه خود به یادگیری‌های جدیدی از جانب یادگیرنده می‌شود. (علی پور و جهان آرا، ۱۳۸۹)

 

۲-۷- نقش‌های فن‌آوری اطلاعات در مدارس

 

با بهره‌گیری از فن‌آوری اطلاعات، معلمان به سهولت به منابع جدید آموزشی دست می‌یابند و اطلاعات و مواد آموزشی خود را آسان‌تر و سریع‌تر تهیه می‌کنند. همچنین، انتظار می‌رود که فن‌آوری اطلاعات بتواند مواد آموزشی از قبیل متون، تصاویر، اصوات و سایر موارد مشابه را با کیفیتی بالاتر از قبل در اختیار معلمان قرار دهد. انتظار دیگر، نقش تسهیل کننده فن‌آوری اطلاعات است، یعنی بتوان با به کارگیری فن‌آوری اطلاعات، کیفیت یادگیری دانش آموزان را افزایش داد. این کار باید با برقراری ارتباطی فعال میان مدیر دروس، معلمان و دانش آموزان صورت بگیرد، به طوری که این روش ارتباطی به صورت عادتی مناسب در بیاید. هم چنین، فن آوری اطلاعات را می‌توان به عنوان ابزاری برای ایجاد مواد آموزشی تعاملی و با کیفیت بالا در اختیار دانش آموزان و معلمان قرار داد. (لاولس^[۴۴]، ۲۰۰۳، به نقل از نوروزی و همکاران، ۱۳۸۷)

 

جدول ۲-۱- نقش‌های فن آوری اطلاعات در مدارس

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

وآورآ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

رویکرد اهداف اول: ارتباط دهنده ۱-برقراری ارتباط میان اطلاعات، معلم ودانش‌آموز

 

۲-کاهش محددیت‌های زمانی و مکانی

دوم: هدایت کننده ۱-دسترسی آسان به منابع جدید آموزشی

 

۲-دست یابی به مواد آموزشی با کیفیت بالاتر

سوم: تسهیل کننده ۱-افزایش کیفیت یادگیری در دانش آموز

 

۲-تسهیل ارتباط میان مدیر دروس، معلم و دانش‌آموز

چهارم: ابزار طراحی و تولید ۱-ایجاد مواد آموزشی تعاملی

 

۲-ایجاد مواد آموزشی با کیفیت بالا

اکنون با بحث جامعه اطلاعاتی^[۴۵] و رسالت آموزش و پرورش در تربیت افراد برای زندگی در این جامعه و اهمیت استفاده از فن‌آوری‌های اطلاعات و ارتباطات در غنی‌سازی محتوا و شکل ارائه اطلاعات به دانش‌آموزان، توازن جدیدی میان اهداف آموزش قدیم و جدید را به کمک فن‌آوری‌های جدید طلب می‌کند. (پلگرام و لاو^[۴۶]، ۲۰۰۳)

 

۲-۸- پایه های نظری فن‌آوری آموزشی

 

۲-۸-۱- سقراط^[۴۷] (۴۶۹-۳۹۹ پیش از میلاد)

 

از نخستین کسانی که به روش فعال یاددهی- یادگیری توجه نمود سقراط بود. او خود را مامای دانایی می‌خواند زیرا سقراط در گفت وگو با دیگران آنان را یاری می‌داد تا اندیشه‌هایی که روان آن آبستن آن‌ ها بود پدید آید. (نقیب زاده، ۱۳۸۱) در روش سقراطی فراگیر خود فعالیت کرده و در جست و جوست. او بارها تأکید ‌کرده‌است که نباید اطلاعات و دانش را به افراد منتقل کرد. (نقل از جان قلی، ۱۳۹۱)

 

۲-۸-۲- ونت^[۴۸] (۱۹۲۰-۱۸۳۲)

 

۲-۲-۲ عامل بیماری و بیماری‌زایی:

 

عامل این بیماری ویروس نقص ایمنی انسانی (HIV)^[59] است. یک رتروویروس^[۶۰] و عضوی از زیر خانواده‌ لنتی ویروس^[۶۱] است که حاوی RNA و دارای پوشش است. تاکنون چهار نوع رتروویروس انسانی شامل HTLV-1^[62]، HTLV-2، HIV-1 و HIV-2، شناخته‌شده‌اند. HIV-2 بیشتر در نواحی غربی آفریقا (و اخیراًً برخی کشورهای اروپایی) دیده‌شده و در مقایسه با HIV-1، احتمال انتقال آن کمتر است و سیر پیشرفت کندتری دارد. ممکن است فرد همزمان به هر دو نوع ویروس مبتلا گردد (شادلو و همکاران، ۱۳۹۲).

 

بیماری‌زایی این ویروس عمدتاًً از طریق حمله به سلول‌های ایمنی صورت می‌گیرد. HIV مانند سایر ویروس­ها انگل اجباری درون سلولی است و همانندسازی آن، به سلول میزبان بستگی دارد. برای برقراری چرخه‌ی زندگی ویروس، آنزیم و پروتئین‌های خاصی لازم است. دو پروتئین اصلی در پوشش HIV وجود دارد: گلیکوپروتئین ۱۲۰ کیلو دالتونی (gp120) و گیلکوپروتئین ۴۱ کیلو دالتونی (gp41). ویروس با بهره گرفتن از gp41 به گیرنده CD4 سلول میزبان متصل می‌شود و با بهره گرفتن از آنزیم ترانس کریپتاز معکوس خود، رونوشتی از RNA خود را به صورت DNA ایجاد می‌کند. gp120 نیز میل ترکیبی زیادی به گیرنده CD4 در سطح غشاء میزبان دارد. گیرنده CD4 در سطح لنفوسیت‌های T-helper، مونوسیت­ها، ماکروفاژها، سلول‌های دندریتیک و لانگرهانس وجود دارد (کلی^[۶۳] و کالیچمن^[۶۴]، ۲۰۰۳؛ نقل از شادلو و همکاران،۱۳۹۲).

 

HIV از طریق آلوده کردن سلول‌های لنفوسیت T که دارای گیرنده CD4 بوده و از طریق فعال‌سازی سیستم ایمنی با ایجاد یک محیط سیتوکینی که ویروس از آن جهت تکثیر خود استفاده می‌کند، سیستم ایمنی را متزلزل می‌سازد. کاهش سلول‌های CD4 در خون محیطی، نشانه بارز عفونت پیشرفته HIV است. مشخصه‌ی عفونت HIV، نقص ایمنی ناشی از نقصان مداوم و پیش‌رونده در تعداد و عملکرد لنفوسیت‌هاست. در مرحله،HIV عفونت اولیه، ویروس‌ها از محل ورود خود (به عنوان مثال سلول‌های لانگرهانس رکتوم یا واژن) به غدد لنفاوی آن ناحیه رفته و در آنجا تکثیر می­یابند. با راه یافتن ویروس به طحال و سیستم رتیکولوآندوتلیال، ویرمی و گسترش عفونت صورت ‌می‌گیرد. این مرحله در برخی از افراد با علائمی شبیه مونونوکلئوز عفونی همراه است. پاسخ ایمنی در این مرحله به واسطه سلول‌های T- suppressor یا سلول‌های دارای گیرنده CD8 انجام می‌شود. در ابتدا این سلول‌ها افزایش‌یافته و سعی می‌کنند سلول‌های آلوده به ویروس را از بین ببرند. همچنین با آزاد شدن سیتوکین­ها، ۶-۴ ماه بعد از ورود ویروس تا زمان ورود به مرحله­ پایدار، بار ویروس کاهش واضحی خواهد داشت. در طی مراحل اولیه و حاد عفونت و گذار به مرحله بعدی، ویروس می‌تواند در نقاطی مانند غدد لنفاوی به صورت نهفته باقی بماند و به تکثیر خود ادامه دهد (شادلو و همکاران، ۱۳۹۲).

 

۲-۲-۳ انتقال HIV

 

راه­های انتقال HIV شناخته‌شده و محدود است. این راه ­ها عبارت‌اند از: تماس جنسی، تماس با خون و ترشحات و انتقال از مادر به کودک. خطر انتقال در این راه ­ها، باهم یکسان نیست.

 

۲-۲-۳-۱ انتقال از طریق تماس جنسی

 

شایع‌ترین راه انتقال HIV در جهان، انتقال از طریق تماس جنسی است. بیش از ۷۰ درصد کل موارد آلودگی به ویروس HIV در دنیا از این طریق بوده است (سازمان بهداشت جهانی^[۶۵]، ۲۰۰۷).

 

به طور کلی، عوامل زیر خطر انتقال در یک تماس جنسی را بالاتر می‌برند:

 

– دفعات تماس و یا تعداد شرکای جنسی: هر قدر تعداد شرکای جنسی و یا دفعات تماس جنسی محافظت نشده (بدون استفاده از کاندوم) افزایش یابد، احتمال ابتلا بیشتر خواهد شد. در جوامعی که شیوع HIV در آن‌ ها بالاتر است، احتمال انتقال ویروس به طور قطع بالاتر خواهد بود. تماس جنسی با تن­فروشان خطر بالاتری دارد.

 

– مرحله­ بیماری در بدن فرد آلوده: هرچه میزان ویروس در بدن فرد مبتلا بیشتر باشد، احتمال انتقال بالاتر خواهد بود. این میزان در مرحله­ عفونت فاز حاد (دو تا چهار هفته پس از ورود ویروس به بدن) و در مرحله پیشرفته بیماری، در بالاترین میزان خود قرار دارد.

 

– سالم نبودن مخاط در حین تماس جنسی: تماس با خون علاوه بر ترشحات جنسی و یا عدم سلامت مخاطات، احتمال انتقال را افزایش می‌دهد. ابتلا به یک بیماری آمیزشی درمان‌نشده (با یا بدون وجود زخم) خطر انتقال را افزایش می‌دهد. در تماس‌های جنسی نظیر تجاوز جنسی یا تماس جنسی با دختران قبل از بلوغ، احتمال تروماتیزه شدن قربانی بیشتر بوده و در نتیجه خطر انتقال بیشتر خواهد بود. برقراری تماس جنسی در زمان قاعدگی می‌تواند خطر بیشتری به همراه داشته باشد.

 

– محل آناتومیک تماس جنسی: کلیه­ تماس‌های جنسی محافظت نشده توأم با دخول، احتمال انتقال دارند. بیشترین خطر در حین تماس از طریق مقعد اتفاق می‌افتد؛ زیرا به دلیل وجود اسفنکتر، احتمال خراشیدگی و خون­ریزی و نیز مدت زمان باقی ماندن ترشحات آلوده در تماس با مخاط فرد پذیرای مقاربت مقعدی، بیشتر است. به علاوه، به دلیل غنی بودن بافت رکتوم از لنفوسیت، احتمال این که ویروس با گیرنده CD4 تماس یابد و در بدن مستقر شود بیشتر است. کمترین میزان خطر مربوط به تماس جنسی از طریق دهان است.

 

– جنسیت: زنان هنگام تماس جنسی با عواملی همچون احتمال تروماتیزه شدن بیشتر، سطح مخاطی در معرض تماس وسیع‌تر و مدت طولانی­تر تماس با ترشحات آلوده مواجهند؛ در نتیجه احتمال انتقال از مرد مبتلا به زن سالم بیشتر از احتمال انتقال از زن مبتلا به مرد سالم است. میزان این تفاوت در منابع مختلف بین سه تا ۲۰ برابر ذکر شده است. وابستگی­های اقتصادی و کمبود آگاهی و مهارت مذاکره باعث می‌شود زنان نتوانند تماس جنسی محافظت نشده را رد کنند (شادلو و همکاران، ۱۳۹۲).

۲-۲-۳-۲ انتقال از طریق تماس با خون و ترشحات