۳

۴

۳/۳۳%

۲۰%

۷/۲۶%

جمع۱۲۴۳%تمایل به عشق و وابستگینیاز به پیوند جویی۳۲۰%جمع۳۷/۱۰%تمایل به کسب قدرت و تملک

نیاز به شهرت و شناخته شدن

نیاز به جبران و تلافی

نیاز به اکتساب

۱

۲

۲

۷/۶%

۳/۱۳%

۳/۱۳%

جمع۵۸/۱۷%

با توجه به نتایج حاصله از جدول فوق در عوامل مربوط به به عشق , آرزوها و انتظارات وجود تمایل به آزادی و هیجان خواهی و بازی با ۴۳درصد فراوانی می‌تواند بیشترین تاثیر را درگرایش به اعتیاد به موا د مخدر داشته باشد نیاز نافعالی و تمایل به کسب قدرت و تملک به ترتیب حدوداً با ۲۸درصد و ۱۸درصد در اولویت شماره دوم و سوم قرار دارند.

سوال سه ، آیا چگونگی گذراندن دوران تحصیل در چرخه رشد در گرایش افراد به مواد مخدر مؤثر است ؟

جدول شماره ۵ ، کدگذاری عبارات مهم در گذشته معتادان ۴۰ – ۲۰ ساله گروه نمونه مورد بررسی در خصوص دوران تحصیل

محتوا و عبارات مهم
کدگذاری باز
کدگذاری محوری

هیچ برنامه ای برای شغل آینده و تحصیل نداشتم

تحصیل مهم نبود

هدفی از ادامه تحصیل نداشتم

چون هیچ هدفی برای آینده نداشتم در سال دوم دبیرستان ترک تحصیل کردم

عدم طرح ریزی تحصیلی و شغلی

خود آگاهی تحصیلی ضعیف

آنقدر که از معلم مدرسه کتک خوردم از پدرم کتک نخوردم

فکر می کردم همه معلم ها می خواهند مرا ضایع کنند

از معلم ها می ترسیدم ضایع ام می‌کردند

احساس عدم تعلق خاطر در مدرسه

نگرش منفی نسبت به مدرسه

مدرسه را دوست نداشتم ‌بنابرین‏ از مدرسه فرار می کردم

درسم خوب نبود از مدرسه بیزار و فراری بودم

به زور می رفتم مدرسه اصلاً از مدرسه هیچ وقت خوشم نیامد

چند بار در دوره ابتدایی ترک تحصیل کردم ، فقط مدرسه منتظر بودم برگردم خونه

عاطفه منفی نسبت به مدرسه

از درس خواندن بدم می‌آمد هیچ علاقه ای به فعالیت های مدرسه نداشتم

اصلاً به فعالیت های مدرسه علاقه ای نداشتم ‌بنابرین‏ از مدرسه فرار می کردم

عدم علاقه مندی به فعالیت های مدرسه

جدول شماره ۶ ، توزیع فراوانی و درصد فراوانی متغیرهای مؤثر بر گرایش به اعتیاد در خصوص دوران تحصیل

شاخص
فراوانی
درصد

خود آگاهی تحصیلی ضعیف

عدم برنامه ریزی تحصیلی و شغلی

۸

۳/۵۳%

جمع
۸
۳۸%

نگرش منفی نسبت به مدرسه

احساس عدم تعلق خاطر در مدرسه

عاطفه منفی نسبت به مدرسه

علاقه به فعالیت های مدرسه

۳

۴

۶

۲۰%

۷/۲۶%

۴۰%

جمع
۱۳
۶۲%

با توجه به نتایج حاصل از جدول شماره ۶ در عوامل مربوط به دوران تحصیل وجود نگرش منفی نسبت به مدرسه با ۶۲درصد فراوانی می‌تواند بیشترین تاثیر را درگرایش به اعتیاد در گروه نمونه مورد بررسی داشته باشد . خود آگاهی تحصیلی و شغلی ضعیف با ۳۸ درصد فراوانی در اولویت شماره ۲ قرار دارد.از بین شاخص های فرعی نگرش منفی نسبت به مدرسه عدم علاقه به فعالیت های مدرسه با فراوانی ۴۰درصد از عوامل مهم تاثیر گذار درگرایش به اعتیاد در گروه نمونه مورد بررسی گزارش شده است.

سوال شماره چهار ، آیا بیماری ها در دوران کودکی در چرخه رشد در گرایش افراد به مواد مخدر مؤثر است ؟

جدول شماره ۷ ، کدگذاری عبارات مهم در گذشته معتادان ۴۰ – ۲۰ ساله گروه نمونه مورد بررسی در خصوص بیماری‌های دوران کودکی

محتوا و عبارات مهم
کدگذاری باز
کدگذاری محوری

عزت نفس پائینی داشتم حتی سعی می کردم در مجامع عمومی ظاهر نشوم

چون از لحاظ جسمی قوی نبودم ، خودم را قبول نداشتم

بچه تو سر خوری بودم اعتماد به نفس نداشتم

اعتماد به نفس کمی داشتم بخاطر ماه گرفتی صورتم

عزت نفس پایین
عواطف و هیجان‌ها

در بچگی یکبار می خواستم با چاقو خودم را بکشم

همیشه مشکلات عاطفی داشتم از تنهایی لذت می بردم

افسردگی داشتم در ۱۴ سالگی یکبار اقدام به خودکشی داشتم

بچه تنهایی بودم ، دلتنگی زیاد داشتم

از اول احساس تنهایی می کردم

همیشه فکر می کردم خیلی مریض هستم

افسردگی

همیشه دلهره داشتم

در کلاس اول ابتدایی اضطراب جدایی داشتم مادرم در مدرسه می نشست

وقتی درس شفاهی می پرسیدند لکنت زبان می گرفتم

هیچ وقت آرامش نداشتم و همیشه دنبال آرامش بودم

اضطراب

در دوره نوجوانی خیلی پرخاشگری داشتم زود قاطی می کردم ، می زدم ومیشکستم

اهل دعوا و پرخاشگری بودم

زود از کوره در می رفتم و همه چیز را می شکستم

خشم

خیلی بچه شیطون و شری بودم

چون بچه شیطون و شری بودم خیلی کتک می خوردم

بچه شیطونی بودم همیشه از نقش منفی فیلم ها خوشم می‌آمد

بیش فعالی

دوست داشتم با بزرگترها بپرم تا جرآت پیدا کنم

خیلی زود تسلیم می شدم و جرآت نداشتم

هیچ وقت نتوانستم احساساتم را بیان کنم

جرآت نه گفتن نداشتم فکر می کردم باید تابع باشم

من حتی عواطف و احساستم را نمی توانستم بیان کنم

عدم ابراز وجود و جرآت مندی

عواطف و هیجان‌ها

زود خون دماغ می شدم خیلی درمان کردم آخرسر رفتم مشهد خوب شد

بیماری دوران کودکی

بیماری جسمانی

جدول شماره ۸ ، توزیع فراوانی و درصد فراوانی متغیرهای مؤثر در گرایش به اعتیاد در بیماری‌های در چرخه رشد

شاخص

فراوانی

درصد

عواطف و هیجان‌ها

عزت نفس پایین

افسردگی

اضطراب

خشم

بیش فعالی

عدم ابراز وجود

۱۳

۱۵

۱۴

۸

۷

۶

۷/۸۶%

۱۰۰%

۳/۹۳%

۳/۵۳%

۷/۴۶%

۴۰%

جمع
۶۳
۴/۹۸%

بیماری جسمانی

بیماری جسمانی دوره کودکی

۱

۷/۶%

جمع
۱
۶/۱%

با توجه به نتایج حاص از جدول فوق در عوامل مربوط به بیماری‌های دوران کودکی وجود بیماری‌های روحی و روانی و عواطف منفی با ۹۸درصد فراوانی بیشترین تاثیر را در گرایش به اعتیاد در گروه نمونه مورد بررسی داشته است که از بین بیماری‌های مطرح شده افسردگی و اضطراب از بالاترین درصد فراوانی برخوردار بوده اند.

سوال پنج ، آیا روابط دوستان در دوران کودکی در چرخه رشد در گرایش افراد به مواد مخدر مؤثر است ؟

جدول شماره ۹ ، کدگذاری عبارات مهم در گذشته معتادان ۴۰ – ۲۰ ساله گروه نمونه مورد بررسی در خصوص روابط با دوستان

محتوا و عبارات مهم

کد گذاری باز

کد گذاری محوری

دوستان کمی داشتم

بچه خجالتی بودم و در جمع حاضر نمی شدم

قدرت بیان خوبی نداشتم بچه خجالتی بودم

روابط عمومی خیلی ضعیفی داشتم ، دوستان کمی داشتم

کاظمیان و همکاران (۱۳۸۶) در پژوهشی با هدف تعیین تاثیر گروه درمانی حمایتی بر وضعیت سلامت روان زنان یائسه در مراکز بهداشتی درمانی شهری شهرکرد پرداختند. این مطالعه از نوع نیمه تجربی با انجام آزمون مقدماتی و نهایی بود. ۴۶ زن یائسه ساکن و تحت پوشش مراکز بهداشتی درمانی شهرکرد در سال ۱۳۸۴ که واجد شرایط شرکت در پژوهش بودند، در دو گروه مورد و شاهد قرار گرفتند. جلسات گروه درمانی در گروه مورد انجام شد. داده ها با بهره گرفتن از پرسشنامه ۲۸ سوالی سلامت روان گلدبرگ و پرسشنامه مشخصات دموگرافیک در سه مرحله (آزمون اولیه، یک ماه و یک و نیم ماه بعد) جمع‌ آوری گردید. تجزیه و تحلیل داده ها با کمک نرم افزار SPSS و آزمون های آماری توصیفی و تحلیلی تی و آزمون همبستگی انجام گردید. پس از انجام گروه درمانی در تمام ابعاد سلامت روان زنان گروه مورد بهبودی حاصل شد (P<0.05). در گروه شاهد تغییر معناداری طی مراحل مختلف در وضعیت سلامت روان افراد مشاهده نشد. بین گروه شاهد و مورد در مراحل درمانی (۱ ماه و ۱٫۵ ماه بعد) تفاوت معنی داری در ابعاد سلامت روان وجود داشت (P<0.05). بین متغیرهای دموگرافیک و سلامت روان رابطه ای مشاهده نشد. این مطالعه نشان داد که گروه درمانی حمایتی روی سلامت روان زنان یائسه تاثیر دارد. لذا با توجه به یافته های پژوهش و در دسترس بودن منابع حمایتی و مشاوره ای در سیستم های بهداشتی درمانی، لزوم برگزاری جلسات گروهی مشابه در مراکز مختلف بهداشتی درمانی مطرح می‌گردد.

موسوی و همکاران (۱۳۹۱) به بررسی اثربخشی مداخله معنوی بر ارتقای کیفیت زندگی مادران کودکان مبتلا به سرطان پرداخته‌اند. جامعه آماری شامل ۱۲ نفر از مادران کودکان مبتلا به سرطان است که بین ۱۹ تا ۵۰ سال سن داشته، تحصیلات آنان سیکل به بالا بوده و فرزند آن ها در بیمارستان امام حسین شهر تهران بستری است. روش نمونه گیری به صورت در دسترس بوده و جهت جمع‌ آوری اطلاعات از پرسشنامه کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی (فرم کوتاه) WHOQOL-BRIEF استفاده گردیده است. جهت مداخله معنوی، ۶ مؤلفه روانی- معنوی، شامل خودآگاهی، نیایش، توکل و توسل، صبر، طلب بخشش و شکر به صورت ۶ جلسه، هر روز به مدت ۹۰ دقیقه آموزش داده شد. آزمودنی ها در جلسات اول، سوم، پنجم به پرسشنامه کیفیت زندگی پاسخ دادند و سپس ۳ هفته بعد از آخرین جلسه، مجددا مورد ارزیابی قرار گرفتند. برای تجزیه و تحلیل داده ها از روش سری های زمانی استفاده گردید. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که مداخله معنوی موجب افزایش کیفیت زندگی مادران کودکان مبتلا به سرطان در مرحله پس آزمون و پیگیری می‌گردد؛ همچنین نتایج تجزیه و تحلیل واریانس با طرح اندازه گیری مکرر نشان داد که مداخله معنوی تأثیر معنی داری بر حیطه سلامت روان و روابط اجتماعی مادران کودکان مبتلا به سرطان دارد ولی این معنی داری در حیطه سلامت جسمانی و سلامت محیط مشاهده نگردید. به طور کلی می توان نتیجه گیری کرد که مداخله معنوی در ارتقای کیفیت زندگی مادران کودکان مبتلا به سرطان مؤثر است.

دهقانی نیشابوری و مقصودی (۱۳۹۰) به بررسی تاثیرات تاب‌آوری و سر‌سختی روانشناختی بر بهزیستی روان‌شناختی مادران کودکان مبتلا به سرطان پرداختند. این پژوهش به روش توصیفی- همبستگی طراحی و انجام شد. نمونه شامل ۹۵ نفر از مادران کودکان مبتلا به سرطان ساکن شهر مشهد بود. پرسش نامه‌های بهزیستی روانشناختی، سرسختی روانشناختی اهواز و تاب‌آوری کانر و دیویدسون توسط اعضای نمونه تکمیل شدند. آزمون همبستگی نشان داد که سرسختی روانشناختی و تاب‌آوری با بهزیستی روان‌شناختی ارتباط معکوس معنادار دارند. نتایج حاصل از آزمون رگرسیون حاکی از این بود که سرسختی روانشناختی پیش‌بینی‌کننده منفی چهار خرده‌مقیاس بهزیستی روانشناختی یعنی ارتباط مثبت با دیگران، تسلط بر محیط، پذیرش خود و هدفمندی در زندگی می‌باشد. همچنین تاب‌آوری، پیش‌بینی‌کننده هدفمندی در زندگی، پذیرش خود و رشد شخصی بالا می‌باشد. یافته های پژوهش مؤید این مهم است که بین تاب‌آوری و سر‌سختی روانشناختی با بهزیستی روان‌شناختی مادران کودکان مبتلا به سرطان رابطه معناداری وجود دارد و ما از طریق تاب‌آوری و سر‌سختی روانشناختی می‌توانیم بهزیستی روان‌شناختی آن‌ ها را پیش‌بینی کنیم.

نظری (۱۳۸۴) به منظور بررسی نظر والدین کودکان مصروع نسبت به عوامل تنش زا و میزان سازگاری آنان با این عوامل در مراجعه کنندگان به مراکز درمانی منتخب شهر تهران تحقیقی را انجام داده است. نمونه ها شامل ۴۰۰ پدر و مادر کودکان مصروع می‌باشند. از پرسشنامه ای که در سه بخش تنظیم شده است: اطلاعات فردی، عوامل تنش زا، رفتارهای سازگارانه استفاده شده است. نتایج نشان می‌دهد که در حیطه عوامل تنش زا مادران (۸۰ درصد) و پدران (۶۲ درصد) و در حیطه سازگاری مادران (۷۰ درصد) و پدران (۷۳ درصد) رفتار سازگارانه داشتند. آزمون t نشان می‌دهد بین میزان تنش پدران و مادران کودکان مصروع اختلاف معنی داری وجود دارد. بین میزان سازگاری مادران با متغیرهای دموگرافیک سن مادر، میزان تحصیلات، طول مدت ازدواج، تعداد فرزندان، سن کودک، ارتباط معنی داری وجود ندارد.

1. 1. – supportive group therapy ↑

1. 1. – hope of life ↑

1. 1. – psychological adjustment ↑

1. 1. – cancer ↑

1. 1. – Prochska ↑

1. 1. – John Norkras ↑

1. 1. – Hippocrates ↑

1. 1. – Antoine Msmr ↑

1. 1. – Freud ↑

1. 1. – Pavlow ↑

1. 1. – Skinner ↑

1. 1. – Bloch ↑

1. 1. – Balint ↑

1. 1. – Stroop ↑

1. 1. – Korry ↑

1. 1. – Snyder ↑

1. 1. – Buchanan ↑

1. 1. – Maninjer ↑

1. 1. – Burchard ↑

1. 1. – Astatlnd ↑

1. 1. – Lopez ↑

1. 1. – Nunn ↑

1. 1. – Mac Ainis ↑

1. 1. – Chan ↑

1. 1. – Peterson ↑

1. 1. – Kaplan ↑

1. 1. – Bowlby ↑

1. 1. – Shorey ↑

1. 1. – Rogers ↑

1. 1. -Mac Donald ↑

1. 1. – Maslow ↑

1. 1. – Li-Min ↑

1. 1. – Sharma ↑

1. 1. – Saher ↑

1. 1. – Fedele ↑

1. 1. – Pelcovitz ↑

1. 1. – Vermaes ↑

1. 1. – Salovita ↑

1. 1. – McGlon ↑

1. 1. – Throat ↑

1. 1. – Morni ↑

1. 1. – Warfield ↑

1. 1. – Mark ↑

1. 1. – Weir ↑

1. 1. – Wu ↑

1. 1. – Rhodes ↑

1. 1. – Treloar ↑

1. 1. – Wells ↑

1. 1. – Hankins ↑

1. 1. – Irving ↑

1. 1. – Sherwin ↑

1. 1. – Kristen ↑

1. 1. – Klassen ↑

برون گرای حس: این سنخ شخصیتی بر خوش و لذت تأکید دارند و تمرکز او بر جستجوی مداوم تجربه های نو و شور انگیز است.

برون گرای شهودی: یونگ معتقد بود که این افراد از نظر کارهای سیاسی و اجتماعی عالی هستند، زیرا استعداد قوی در بهره گیری از فرصت ها دارند.

درون گرای متفکر: این افراد نمی توانند به راحتی با دیگران راه بیایند در انتقال اندیشه‌های خود دشواری دارند و نسبت به دیگران سرد و بی ملاحظه به نظر می‌رسند.

درون گرای احساسی یا عاطفی: در این افراد تفکر و اظهار علنی عواطف سرکوب می وشد.آنان از سوی دیگران، مرموز و غیر قابل دسترس به نظر می‌آیند و تمایل به سکوت، ملامت و کودکانه بودن دارند و نسبت به احساسات و افکار دیگران کم ملاحظه اند.

درون گرای حسی: این سنخ را افرادی غیر عقلایی و بریده از جهان روزمره تشکیل می‌دهند.آنان به بیشتر فعالیت های انسان به دیده سرگرمی و نیک خواهی می نگرند از نظر زیبا شناسی شدیداًً حساس هستند، برحساسیت متمرکزند و شهود را سرکوب می‌کنند.

درون گرای شهودی: این افراد ممکن است آن چنان برشهود متکی باشند که تماس آنان با واقعیت به حداقل برسد.افرادی خیال باف و پنداره پرور هستند.ممکن است دیگران آنان را به سختی درک کنند، ‌بنابرین‏ از سوی دیگران عیب جو به نظر می‌رسند.

جدول ۱-۱ ویژگی های دو سنخ شخصیتی

برون گرایی
درون گرایی

• • به افراد و اشیاء بیشتر توجه نشان می‌دهند.

• • در زمان حال زندگی می‌کنند.

• • به خود و اعمال و نتیجه آن ها توجه دارند.

• • راحت و روان سخن می‌گویند.

• • به ورزش و فعالیت های حرکتی علاقه دارند.

• • به جهان محسوس و پدیدارهای آن توجه دارند.

• • زود تصمیم می گیرند و به سرعت به اجرای آن می پردازند.

• • خونگرم، زود آشنا و اهل معاشرت هستند.

• به ارزش های عینی و عوامل عینی توجه دارند.

• • به احساسات و افکار خویش بیشتر توجه دارند.

• • نگران آینده و مال اندیش هستند.

• • معمولا محافظه کار هستند.

• • اصول و معیارها را مهم تر از خو اعمال می دانند.

• • در نوشتن بهتر ا زگفتن هستند.

• • مشتاق کتاب ها و مجلات هستند.

• • به بررسی علت ها و قانون ها علاقمندند.

• • بیشتر وقت خود را صرف طرح و نقشه و تجزیه وتحلیل آن می‌کنند و دیر تر وارد عمل می‌شوند .

• به ارززش های ذهنی یا عوامل توجه دارند.

(اقتباس با اندکی تغییر از : شعاری نژاد^[۳۳]، ۱۳۵۴، ص ۵۷۵)

نظریه آیزنگ درباره شخصیت

آیزنگ در بحث خود از شخصیت دو مسئله کلی را مطرح می‌کند یکی از این مسائل جنبه توصیف شخصیت است و به علل و موجبات رفتار کاری ندارد.دیگری، بررسی عوامل علی و سبب است که درآن وی کوشش دارد تا علت های زیربنایی شخصیت و اخلال های بین شخصیت ها را تحلیل کند.

الف) جنبه‌های توصیفی شخصیت: آیزنگ و همکاران پژوهش های خود را برای بررسی نمونه ها و انواع شخصیت و ویژگی های آن ها در جهت شناخت شخصیت ها متمرکز کرده و در این زمینه به خصوصیات روانی گوناگونی که در روانشناسی با عناوینی چون خصایص، عادات، سخن ها و غیره مشخص شده اند، توجه نشان داده‌اند.حاصل این پژوهش ها به صورت نمودار ۱-۱ خلاصه شده است.

چنان که در شکل می توان دید در دایره کوچک چهار مزاج معرفی شده جالینوس قرار گفته است در این نمودار دو مزاج صفراوی و سوداوی با دو مزاج دیگر، یعنی دموی و بلغمی مخالف هستند.بدین معنی که دو مزاج اول، داری ناپایداری و هیجان ها ی شدید هستند و حالت های روان نژندی دارند در حالی که درد و مزاج دیگر نشانه رفتارها دارای ثبات بیشتری بوده و شدت هیجان در آن ها کمتر است.

این خصوصیات معرف آن است که هر فرد لزوماًً به یکی از چهار مقوله تعلق دارد و این تعلق واضح است و حالت بینابین وجود ندارد.

ب) جنبه‌های علی شخصیت: کوشش آیزنگ در این مبحث آن است که به کمک تحلیل عوامل ارثی و محیطی، عوامل و علل زیربنایی اختلاف های شخصیت ها را بررسی کند و در این راه از یافته فیزیولوژی، عصب شناسی، شیمی زیستی، قوانین توارث و علوم پایه دیگری کمک می‌گیرد.

آیزنگ روابط بین سنخ های ارثی و پدیداری در رشد شخصیت را چنین توجیه می‌کند که توازن و تعادل میان تحریک و بازدارندگی را بخش سرشتی شخصیت می‌داند و آن را همانند سنخ های ارثی می شمارد.او معتقد است که این جنبه سرشتی بر طبق قوانین وراثت مندل به ارث برده می شود و این سرشت فرضی با محیط در تعامل بوده و از طریق فرآیندهای تجربی، مانند شرطی شدن، خاطره پردازی دوام پس تصور، رد حسی شکلی و غیر شکل می‌گیرد.

آیزنگ برونگرایی، اجتماعی بودن، برتری طلبی، فعالیت و صفات دیگری از قبیل سنخ های پدیداری نامیده و رابطه میان سنخ های ارثی رابا معادله زیر نشان داده است:

توازن حرکتی – بازدارندگی * آثار محیط = درون گرایی / برون گرایی

روش های سنجش شخصیت:

بشر از دیرباز کوشش داشته است شخصیت افراد دیگر را بسنجد.هدف غالب طبقه بندی ها و تیپ بندی های شخصیتی نی همین اندازه گیری و سنج شخصیت بوده است.در حال حاضر، دو گروه روش های سنجش شخصیت وجود دارند: یک گروه به سنجش خصیصه های شخصیتی می پردازند این گروه که به روش های عینی معروف اند شامل انواع آزمون های شخصیتی، پرسشنامه و فن کالیفرنیا، پرسشنامه شخصیت سنج چند وجهی میندسوتا(mmpi).استفاده از مصاحبات بالینی نیز در غالب برنامه ی شخصیت سنجی مرسوم است.برای جلوگیری از اشکالات مصاحبه ها، مثلا عکس العمل پاسخ دادن آزمودنی ها، تدبیری اندیشیده شده است که از آن جمله می توان از قرار دادن تعدادی سوال های مچ گیر در سوال های مصاحبه نام برد.هم چنین روانکاوان در سنجش خود از روش تداعی آزاد استفاده می‌کنند که نوعی مصاحبه بدون ساخت محسوب می شود.

روش های فرافکن بر مبنای این طرز فکر ساخته شده اند که ما به طور غیر مستقم شخصت و ماهیت درونی خود را در استان ها و تعبیر و تفسیرهای خود از پدیده ها منعکس می‌کنیم.

روش های فرافکن بر مبنای این طرز فکر ساخته شده اند که ما به طور غیر مستقم شخصیت و ماهیت دورنی خود را در داستان ها و تعبیر و تفسیرهای خود از پدیده ها منعکس کنیم.معروف‌ترین روش های فرافکن عبارتند از آزمون لکه های جوهر معروف به آزمون رورشاخ و آزمون اندریافت موضوع (TAT) که تصاویری را به آزمودنی نشان می‌دهند و از او می خواهند بگوید که ‌در تصاویر چه می بیند (آزمون رور شاخ) یا داستان تصویر را توضیح دهد (آزمون tat ).علاوه بر این ها می توان از آزمون نقاشی آدمک و آزمون های طرح های دیداری – حرکتی وبندر نام برد که در سا های اخیر استفاده از آن ها رایج شده است.

فصل سوم

جامعه آماری:

در این تحقیق جامعه آماری عبارتند از کلیه دانش آموزان دختر مقطع متوسط شهرستان ابهر در سال تحصیلی ۸۴-۸۳ که در این شهرستان مشغول به تحصیل بودند که شامل ۱۰۲۵۶۰ نفر می‌باشند.

حجم نمونه:

نمونه ما در پژوهش حاضر ۱۲۰نفر از دانش آموزان دختر مقطع متوسط می‌باشد.

در تحقیق دکیا(۱۳۸۸) ضریب پایایی کل مقیاس به روش تنصیف۷۸/۰ و خرده مقیاس های تنوع مهارت۷۱/۰، هویت وظیفه۵۹/۰، اهمیت وظیفه۶۶/۰، استقلال وظیفه۶۶/۰ و بازخورد۷۱/۰ گزارش شد.

ج- پرسشنامه انگیزش شغلی

در این تحقیق مقیاس انگیزش شغلی تهیه شده توسط لوداهل و کیچنر می‌باشد که شامل ۲۰ سوال در زمینه انگیزش کارکنان است (فهلی، ۱۳۷۸).

روایی و پایایی مقیاس انگیزش شغلی:

در تحقیقی که با حضور ۱۳۷ نفر پرسنل پرستاری شامل سرپرستار، پرستارها و پرستارهای رسمی و آزمایشی وتکنسین ها در یک بیمارستان عمومی و ۷۰ نفر مهندس در یک لابراتوار توسعه یافته و۴۶ نفر دانشجوی فارغ التحصیل صورت گرفت که میانگین ها و انحراف معیارها به ترتیب برای سه گروه افراد شرکت کننده در تحقیق عبارتند از پرستارها (۳۷/۴۳و۵۲/۶) مهندسان(۶۲/۴۶و۸۳/۷) و دانشجویان (۶/۴۸و۵۶/۹).

برآورد پایایی کل تست، از طریق روش تنصیف (دو نیمه کردن تست) محاسبه شده و نتایج برای دانشجویان ۸۹/. ،مهندسین۸۰/. و پرستاران ۷۲/. به دست آمده است.

همچنین پایایی پرسشنامه انگیزش شغلی از طریق روش آلفای کرونباخ در پژوهشی که بر روی دبیران شاغل در استان همدان توسط فهلی (۱۳۷۸) ۸۳/. محاسبه شده است.

۳-۳- روش اجرای پژوهش

به منظور اجرای پرسشنامه و جمع‌ آوری اطلاعات با مراجعه به کارکنان دانشگاه ضمن بیان هدف پژوهش و بیان صحبت های اولیه و جلب حمایت و همکاری آن ها و همچنین ارائه نحوه ‌پاسخ‌گویی‌، پرسشنامه‌ها در بین آن ها توزیع و بعد از مدت زمان مشخص جمع‌ آوری شد.

۳-۴- روش تجزیه و تحلیل اطلاعات

در تحلیل داده های این پژوهش از نرم افزار SPSS استفاده شد. برای بررسی فرضیه پژوهش از رگرسیون چند گانه به صورت متوالی همزمان^[۱۲]، مطابق با مراحل بارون و کنی^[۱۳] (۱۹۸۶)، استفاده شد. این مراحل عبارتند از: ۱-رگرسیون همزمان متغیر درون زاد (اهمال کاری شغلی) روی متغیر برون زاد (ویژگی های شغلی) ۲-رگرسیون همزمان متغیر واسطه ای (انگیزش شغلی) روی متغیر برون زاد (ویژگی های شغلی) ۳-رگرسیون همزمان متغیر درون زاد (اهمال کاری شغلی) روی متغیر برون زاد (ویژگی های شغلی) و واسطه ای (انگیزش شغلی) ۴-مقایسه مرحله یک و سه؛ چنانچه ضرایب رگرسیون متغیر برون زاد (ویژگی های شغلی) از مرحله یک به سه کاهش یابد نشان از نقش واسطه‌ای متغیر واسطه (انگیزش شغلی) بین متغیرهای مذکور و اهمال کاری شغلی است.

فصل چهارم

یافته های پژوهش

۴-۱- مقدمه :

در این فصل یافته های پژوهش جهت بررسی فرضیه پژوهش ارائه می شود. در این راستا، یافته های توصیفی متغیرهای پژوهش، ماتریس همبستگی صفر مرتبه متغیرهای پژوهش، جداول رگرسیونی و دیاگرام های مربوطه برای بررسی نقش واسطه ای متغیر انگیزش شغلی در رابطه بین ویژگی های شغلی و اهمال کاری شغلی ارائه می شود.

۴-۲-یافته های توصیفی مربوط به متغیرهای پژوهش:

در جدول ۴-۱ شاخص‌های توصیفی شامل میانگین،انحراف معیار،حداقل و حدا‌کثر نمره، برای متغیرهای پژوهش آورده شده است.

جدول شماره ۴-۱: شاخص‌های توصیفی متغیرهای پژوهش

متغیرها

میانگین

انحراف معیار

حداقل نمره

حداکثر نمره

اهمال کاری شغلی

۴۹/۴۹

۷۹/۵

۳۱

۶۷

تنوع مهارت

۰۹/۱۲

۲۹/۲

۶

۲۱

هویت وظیفه

۲۴/۱۲

۲۴/۲

۶

۱۸

اهمیت وظیفه

۶۸/۱۲

۳۰/۲

۸

۲۰

استقلال

۹۲/۱۱

۲۰/۲

۶

۱۸

بازخورد

۲۲/۱۲

۱۹/۲

۶

۲۰

انگیزش شغلی

۳۷/۴۹

۶۴/۴

۳۸

۶۷

۴-۳-ماتریس همبستگی صفر مرتبه متغیرهای پژوهش:

به منظور بررسی رابطه بین متغیرهای پژوهش (ویژگی‌های شغلی، انگیزش شغلی و اهمال کاری شغلی) همبستگی مرتبه صفر این متغیرها محاسبه شد. ماتریس همبستگی این متغیرها در جدول ۴-۲ نشان داده شده است.

جدول ۴-۲- ماتریس همبستگی متغیرهای پژوهش

متغیر

۱

۲

۳

۴

۵

۶

۷

۱-اهمال کاری شغلی

۱

۲-تنوع مهارت

^*۲۱/۰-

۱

۳-هویت وظیفه

^**۳۷/۰-

۰۱/۰-

۱

۴-اهمیت وظیفه

^**۳۳/۰-

۰۶/۰

^**۲۲/۰

^(۰۰۶/۰)

۱

۵-استقلال

^**۲۶/۰-

۰۷/۰-

۰۳/۰-

۱۳/۰

۱

۶-بازخورد

^*۲۰/۰-

۰۰/۰

۰۲/۰

۸۰/۰-

۱۴/۰

۱

۷-انگیزش شغلی

۰۶/۰

۱۴/۰

^**۳۱/۰-

۰۰/۰

۱۱/۰

۰۴/۰-

۱

*در سطح ۰۱/۰ و ** درسطح ۰۰۱/>p معنی دار است

همان طورکه جدول ۴-۲ نشان می‌دهد، همبستگی اهمال کاری شغلی با همه ابعاد ویژگی های شغلی (تنوع مهارت، هویت وظیفه، اهمیت وظیفه، استقلال و بازخورد) منفی و معنادار است در حالی که همبستگی این متغیر با انگیزش شغلی معنادار نبوده است. همچنین همبستگی انگیزش شغلی با ابعاد ویژگی‌های شغلی به جز هویت وظیفه معنادار نبوده است.

۴-۴–جداول رگرسیونی و دیاگرام های مربوطه:

برای ‌پاسخ‌گویی‌ به فرضیه های پژوهش از رگرسیون چندگانه به صورت متوالی همزمان^[۱۴]۱، مطابق با مراحل بارون و کنی^[۱۵]۲ (۱۹۸۶)، استفاده شد. این مراحل عبارتند از: ۱- رگرسیون همزمان ابعاد ویژگی‌های شغلی روی اهمال کاری شغلی۲- رگرسیون همزمان ابعاد ویژگی‌های شغلی روی انگیزش شغلی ۳- رگرسیون همزمان انگیزش شغلی روی اهمال کاری شغلی با کنترل (ویژگی‌های شغلی)۴- مقایسه مرحله یک و سه؛ چنانچه ضرایب رگرسیون ابعاد ویژگی‌های شغلی از مرحله یک به مرحله سه کاهش یابد نشان از نقش واسطه‌ای متغیر انگیزش شغلی بین متغیرهای مذکور و اهمال کاری شغلی دارد.

۱-مرحله یک رگرسیون همزمان ابعاد ویژگی‌های شغلی روی اهمال کاری شغلی

در این مرحله ابعاد ویژگی های شغلی در پیش‌بینی اهمال کاری شغلی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج حاصل از این تحلیل در جدول ۴-۳ آورده شده است.

جدول۴-۳رگرسیون چندگانه ویژگی‌های شغلی روی اهمال کاری شغلی

متغیرهای پیش‌بینی کننده

F

B

Beta

Sig.

R

R²

تنوع مهارت

۶۸/۱۴

^{(۰۰۱/۰P<)}

۵۵/۰-

۲۲/۰-

۲۰۰/۰

۵۸/۰

۳۴/۰

هویت وظیفه

۸۲/۰-

۳۲/۰-

۰۰۱/۰

اهمیت وظیفه

۵۹/۰-

۲۳/۰-

۰۰۱/۰

استقلال

۶۱/۰-

۲۳/۰-

۰۰۱/۰

بازخورد

۴۷/۰-

۱۸/۰-

۰۱/۰

ضریب استاندارد(بتا) تحلیل فوق در دیاگرام شماره یک آورده شده است.

تنوع مهارت

رفتار

فیزیولوژیک

(جسم)

شناختی

( عقل و ذهن )

عاطفی

روحی – روانی

(ارزش ها و باورها )

(( عابدی جعفر ، ۱۳۸۶ ، ص ۳۳) ))

با لحاظ ابعاد جامع (( خود ))، مدیریت برخود به معنی واقعی کلمه به مفهوم شناخت و استفاده ی بهینه از تمام نیروهای تمام ابعاد وجودی مشهود و غیر مشهود خود است.

در پژوهش حاضر، مدیریت بر خود تنها دو بعد فیزیکی – جسمی و روحی –روانی بررسی می شود.

به منظور تبیین بیشتر اجزای تشکیل دهنده ی تعریف مذکور، توضیحات بیشتری ارائه می‌گردد:

1. شناخت: آگاهی از این که فرد اولاََ، در دو محور مشهود و نامشهود، دارای ابعاد متعدد وجودی است و ثانیاًَ در هر بعد دارای نیروهای بالفعل و بالقوه می‌باشد. لذا آگاهی از ظرفیت وجودی خود و نیروهای هر بعد است.

منظور از آگاهی، آگاهی اجمالی می‌باشد، به گونه ای که راهنمای عمل، محرک رفتار و انگیزه فرد در مدیریت بر خود قرار می‌گیرد و آگاهی تفصیلی، پی آمد طبیعی مدیریت برخود می‌باشد.

آگاهی از ظرفیت وجودی خود از این جهت اهمیت دارد که استفاده بهینه از نیروهای ابعاد وجودی خود، مستلزم آگاهی از وجود چنین ابعاد وجودی و نیروهای آن می‌باشد.

1. استفاده بهینه: به معنای بهره گیری از تمام نیروهای تمام ابعاد وجودی مشهود و نامشهود خود، در بالاترین سطح ممکن است. لذا استفاده ی بهینه از تمام ظرفیت وجودی خود مستلزم شناسایی آن و جهت دهی رفتار خود در راستای بهره گیری کامل از ظرفیت وجودی خود می‌باشد.

۲-۳-۲-۲بعد روحی – روانی

منظور از بعد روحی – روانی آن بعد وجودی انسان است که مربوط به جنبه ی روحی، بخش غیر مادی، ذهنی، شناختی یا معنوی انسان می‌باشد.

این بعد وجودی انسان در رفتارهای او در ارتباط با مذهب، خدا، مسائل ماورای طبیعی و سایر موارد نامشهود درونی، همچون مراقبه، ترس و اعجاب – بروز و ظهور. (عابدی جعفر ،۱۳۸۶،ص۳۳)

۳-۳-۲-۲بعد فیزیکی – جسمی

منظور از بعد فیزیکی بعد وجود انسان است که مربوط به جنبه ی جسمی و بخش مادی در برابر جنبه ی معنوی و روحی – روانی انسان می‌باشد.

این بعد وجودی در رفتارهایی در ارتباط با تمرینات جسمی – همچون قدم زدن و ورزش –تغذیه و سایر موارد مشهود بیرونی – همچون ظاهر – بروز و ظهور می کند. (عابدی جعفر ، ۱۳۸۶، ص ۳۴)

مراقبه

تعریف مفهومی

از روش های درمانی شرق است که در غرب نیز جایی برای خود باز کرده و گزارش شده است که در رفع تنش و اضطراب مؤثر می‌باشد. برخی خصوصیات مشترک روش های مراقبه عبارتند از:

1. 1. تعلیماتی ‌در مورد تمدد ماهیچه ای و تنظیم ریتم تنفسی دارند.

1. 1. شامل فعالیت هایی به منظور انحراف توجه شخص از دنیای خارج و جریان افکاری می شود که در غیر این صورت ذهن فرد را اشغال خواهد نمود. غالباَ این فعالیت ها مستلزم تمرکز روی یک کلمه یا عبارت پیش ساخته است که mantraنامیده می شود.

1. 1. بر کناره گیری از فعالیت های روزمره در دوره های آرامش تأکید می شود.

1. شخص به گروهی از مردم وابستگی پیدا می‌کند که اعتقاد قوی ‌به این روش داشته و همدیگر را برای انجام آن تشویق می‌کنند. در پژوهش حاضر مراقبه واژه ای فراشناختی تلقی شده و بدین معنا است که فرد به طور دائم ناظر بر کار خود باشد.(یکتا ، ۱۳۸۷، ص ۳۱)

در تحقیق حاضر مراقبه به آن دسته از رفتارهای فرد اطلاق می شود که:

1. 1. در ارتباط با تأمل درونی قبل از اقدام است.

1. 1. در ارتباط با تأمل درونی بعد از اقدام است.

1. 1. متضمن انحراف توجه از دنیای خارج و افکار پراکنده و تمرکز به درون، از طریق کناره گیری از فعالیت های روزمره است.

1. در ارتباط با تنظیم رفتار بر اساس استانداردهای شخصی است.

تعریف عملیاتی

مراقبه در پژوهش حاضر شامل رفتارهای زیر می‌باشد:

1. 1. تأمل قبل از اقدام ( تصمیم گیری، موضع گیری و اقدام پس از تأمل درونی )؛

1. 1. تأمل قبل از اقدام ( تأمل درونی ‌در مورد اقدامات و تصمیمات خود )؛

1. 1. اختصاص اوقات معین جهت انقطاع از جهان خارج ( و کار ) و توجه به درون؛

1. تأمل حین عمل ( توجه و دقت نظر هنگام انجام عمل به منظور انطباق رفتار خود با استانداردها و هنجارهای شخصی از پیش تعیین شده). (رضایی ، ۱۳۸۵، ص ۳۹)

عبادت

تعریف مفهومی

منظور از عبادت در پژوهش حاضر آن دسته از رفتار های فرد است که در ارتباط با پرستش و اطاعت محض از خدا و در ارتباط با خداوند بروز می کند.(اشرفی ، ۱۳۸۴،ص ۸)

تعریف عملیاتی

عبادت در پژوهش حاضر شامل رفتار های زیر است:

1. 1. اختصاص زمانی معین به ارتباط با خدا در طول شبانه روز؛

1. 1. شرکت در مکان های معنوی خاص ( مانند مسجد )؛

1. تقید نسبت به تجربیات خاص معنوی ( مانند نماز، دعا و قرآن )

آرامش ( عدم وجود عوامل ایجاد ترس و اعجاب )

تعریف مفهومی

منظور از عوامل ایجاد ترس و اعجاب در این تحقیق آن دسته از رفتار های فرد است که مبین عوامل موجد ترس و اعجاب در فرد می‌باشد؛ یعنی هر گونه عاملی که موجب خارج شدن انسان از حالت تعادل روحی – روانی، زدودن آرامش و ایجاد اختلال در آن گردد، چه آن عامل منفی – در زمینه ی ایجاد ترس و نگرانی -باشد یا این که عاملی مثبت – در زمینه ی ایجاد اعجاب و هیجان – باشد؛ زیرا هر دو نوع عامل مذکور انسان را از حالت عادی – آرامش – خارج می‌سازد. (رضایی زاده ، ۱۳۸۵، ص ۳۹)

تعریف عملیاتی

این شاخص شامل رفتار های زیر می‌باشد:

1. 1. خوف از خدا؛

1. 1. عدم ترس از مرگ؛

1. 1. عدم ترس از دشمن یا ( رقیب )؛

1. 1. عدم ترس از حوادث و اتفاقات ناگوار پیش‌بینی نشده و حفظ و آرامش خود در این موارد؛

1. 1. حفظ آرامش خود هنگام پیروزی و موفقیت؛

1. حفظ آرامش خود هنگام شکست و ناکامی دشمن ( یا رقیب ).

ادراک فوق حسی

تعریف مفهومی

ادراک فوق حسی از نظر لغوی به معنی ادراکی است که خارج از میدان عمل دستگاه های حسی شناخته شده روی می‌دهد. این اصطلاح به عنوان یک اصطلاح پوششی برای تعدادی از پدیده‌های فراهنجار نظیر تله پاتی، غیب بینی و پیش آگاهی مرد استفاده قرار می‌گیرد و در ارتباط با فرا روانشناسی می‌باشد که شاخه ای است از روانشناسی که با رفتارها و رخدادهای فراهنجار نظیر تله پاتی، پیش گویی، غیب بینی، حرکت دادن اشیاء با نیروهای روانی با قوانین و اصول طبیعی و علوم امروزی قابل توجیه و توضیح نیست سر و کار دارد.