• • مصرف: در ادامۀ مرحلۀ خرید، مصرف کالا اتفاق می افتد. این امر مهم است که دریابیم مصرف کنندگان چگونه از محصول استفاده می‌کنند. چرا که این امر رضایت مشتری را مشخص خواهد کرد و بر فعالیت های قبل از خرید تأثیر خواهد گذاشت. علاوه بر آن چگونگی استفاده از محصول، شاخص پایداری و ماندگاری محصول در بازار است (Blackwell et al., 2001).

  

• • • ارزیابی بعد از مصرف: ارزیابی بعد از مصرف هنگامی آغاز می شود که افراد شروع به مقایسۀ کالای خریداری شده با انتظاراتشان می‌کنند. تحقیقات بسیاری وجود دارد که نشان می‌دهد که رضایت مشتری در بخش های زیادی در حال کاهش است. زمانی که نارضایتی آغاز می شود، می‌توانند نگرش و رفتار نسبت به محصول آن برند خریداری شده را تغییر دهد و تأثیر منفی ‌بر مصرف آینده محصول مشابه خواهد داشت (Solomon, 2006). بعضی اوقات، نارضایتی به علت انتظارات بسیار زیاد فرد نسبت به کالای مصرفی اتفاق می افتد و بازاریابان به فروشندگان توصیه می‌کنند که دربارۀ خصوصیات کالاها مبالغه نکنند. برای مثال، شرکت بوﺋیینگ عملکرد هواپیما های تولیدی خود را در بخش صرفه جویی در مصرف سوخت ناچیز شمرد. آنان متعهد شدن که هواپیماهای تولیدی آنان می‌تواند تا ۵ درصد در مصرف سوخت صرفه جویی کند، هرچند که در آزمایش هایشان این نرخ به ۸ درصد رسیده بود. ‌بنابرین‏ مشترییانشان بعد از خرید، رضایت بیشتری بدسا آوردند و تمایل به خرید دوبارۀ این هواپیما را دارند و این تصویر مثبت در بین دیگر خریداران احتمالی کالا نیز به وجود آمده است (Armstrong & Kotler, 2007).

  

• سلب: این آخرین مرحله از فرایند تصمیم گیری مشتری است. مصرف کننده می‌تواند بعد از استفاده از محصول آن را دور بیاندازد، بازیافت کند و یا دوباره بفروشد. علاوه بر آن، یک فرد می‌تواند دوباره کالای مصرف شده را به عنوان جنس دسته دوم به دیگر مصرف کنندگان عرضه کند (Blackwell et al., 2001).

۲-۹) الگوی مفهومی تحقیق

برای انجام تحقیقات علمی و نظامند، چارچوبی علمی و نظری مورد نیاز است که اصطلاحاً مدل مفهومی نامیده می­ شود، در این پروژه تحقیقاتی بر روی انتخاب مصرف کننده تمرکز شده است. در زمینۀ انتخاب مصرف کنندگان، تاکنون مدل های بسیار کمی اراﺋﻪ شده است. ‌بنابرین‏ برای دست یابی به یک مدل مفهومی و طراحی فرضیات در زمینه انتخاب کالا، ابتدا مهمترین مدل‌های رفتار مصرف کننده گان را که از سوی اندیشمندان نامدار در این زمینه مطرح شده اند، مورد بررسی قرار گرفت، سپس جدیدترین مقالات و پژوهش هایی که بر اساس این مدل ها در زمینه رفتار مصرف کنندگان در جهان انجام گرفته است بررسی شد تا مشخص گردد در این پژوهش های چه عواملی از رفتار مصرف کنندگان، در انتخاب کالا جهت خرید و یا تصمیم گیری برای خرید نقش داشته اند. سرانجام با مطالعاتی که بر روی مقالات و مدل‌های رفتار مصرف کنندگان انجام گردید، مجموعه ای از عوامل به عنوان، عواملی که بر انتخاب مصرف کنندگان نقش دارند در نظر گرفته شده، که در این تحقیق به عنوان متغییر های ﺗﺄثیر گذار بر انتخاب محصولات ارگانیک در مدل مفهومی تحقیق آمده است.

جدول (۳-۳). عوامل مؤثر در انتخاب مصرف کننده

عامل مؤثر

محققان

مقالات استفاده شده

دموگرافیک

Hawkins et al (1989)

Keegan et al (1992)

Kotler et al (2005)

Kotler & Armestrang (2007)

Belch & Belch (2007)

Nihan Mutlu(2007): نگرش و رفتار مشتریان در باره غذاهای ارگانیک

Anwaar Husain Marafie (2008): ﺗﺄثیر دموگرافیک، تمایل خرید و برداشت در مشتریا کویتی

Sajid M Tamboli (2008): رفتار خرید لباس های فشن

Li Guo (2011): تحقیقی در باره عوامل مؤثر بر رفتار خرید مصرف کنندگان فضای سایبری

Anna Koutroulou & Lambros Tsourglannis (2011):

عامل های ﺗﺄثیر گذار بر رفتار خرید مشتریان در باره غذا های محلی در یونان

Aysel Boztope (2012): بازاریابی سبز و اثر آن بر رفتار خرید مصرف کننده

آگاهی

Hawkins et al (1989)

Kotler et al (2005)

Kotler & Armestrang (2007)

Belch & Belch (2007)

Zanoli & Naspetti (2002): انگیزه مصرف کنندگان در خرید محصول ارگانیک

Nihan Mutlu (2007): نگرش و رفتار مشتریان در باره غذاهای ارگانیک

Sajid M Tamboli (2008): رفتار خرید لباس های فشن

Rudi Haryadi(2009): بررسی ﺗﺄثیر استراتژی های بازاریابی سبز بر انتخاب مصرف کننده گان

Yinuo Liu (2011): چگونه طراحی بسته بندی لوازم آرایشی بر رفتار خرید مشتریان خانم تاثیر می‌گذارد.

ادراک

Keegan et al (1992)

Hauser (1993)

Kotler & Keler (2006)

Belch & Belch (2007)

Sajid M Tamboli(2008): رفتار خرید لباس های فشن

Srungaram Narsimha & Vamshi Krishna(2008): ارزیابی رفتار خرید جوانان درباره کفش های ورزشی

Iliriana Miftari(2009): بررسی واکنش های رفتار خرید مصرف کنندگان کزوویی در باره شیر و محصولات لبنی

Ebrahim Variawa (۲۰۱۰): رفتار خرید و ضوابط تصمیم گیری هرم مشتریان: ﺗﺄثیر بسته بندی کالاهای سبک و قابل حمل

Yinuo Liu (۲۰۱۱): چگونه طراحی بسته بندی لوازم آرایشی بر رفتار خرید مشتریان خانم ﺗﺄثیر می‌گذارد

Qiuxue Luo & Paul TJ James(2012): ﺗﺄثیر تبلیغات خانگی بر رفتار خرید در شهر نانینگ چین

شیوۀ زندگی

Keegan et al (1992)

Kotler & Keler (2006)

Belch & Belch (2007)

Sajid M Tamboli (۲۰۰۸): رفتار خرید لباس های فشن

Iliriana Miftari (۲۰۰۹): بررسی واکنش های رفتار خرید مصرف کنندگان کزوویی در باره شیر و محصولات لبنی

Muhammad Ali Tirmizi et al (۲۰۰۹): یک مطالعه تجربی درباره عوامل مؤثر در رفتار خرید مشتریان در بازهر های محلی

Yinuo Liu (۲۰۱۱): چگونه طراحی بسته بندط لوازم آرایشی بر رفتار خرید مشتریان خانم ﺗﺄثیر می‌گذارد

Suprapto & Wijaya (۲۰۱۲): مدلی از تمایل خرید مشتریان به غذاهای ارگانیک

شیوۀ زندگی

Keegan et al (1992)

Kotler & Keler (2006)

Belch & Belch (2007)

Sajid M Tamboli (۲۰۰۸): رفتار خرید لباس های فشن

Iliriana Miftari (۲۰۰۹): بررسی واکنش های رفتار خرید مصرف کنندگان کزوویی در باره شیر و محصولات لبنی

Muhammad Ali Tirmizi et al (۲۰۰۹): یک مطالعه تجربی درباره عوامل مؤثر در رفتار خرید مشتریان در بازهر های محلی

Yinuo Liu (۲۰۱۱): چگونه طراحی بسته بندط لوازم آرایشی بر رفتار خرید مشتریان خانم ﺗﺄثیر می‌گذارد

Suprapto & Wijaya (۲۰۱۲): مدلی از تمایل خرید مشتریان به غذاهای ارگانیک

عوامل اجتماعی

Hauser (1993)

Kotler et al (2005)

Kotler & Keler (2006)

Kotler & Armestrang (2007)

Belch & Belch (2007)

Nihan Mutlu (۲۰۰۷): نگرش و رفتار مشتریان در باره غذاهای ارگانیک

در این پایان نامه تلاش شده تربیت اخلاقی از منظر پیامبر و اهل‌بیت(ع) برسی شود. روش تحقیق، تحلیلی – توصیفی است. وی به برسی مبنا و اصول و اهداف تربیت اخلاقی در سیره پیامبر و اهل‌بیت پرداخته است و ‌به این نتیجه رسیده که در سیره پیامبر و معصومین (علیهم‌السلام) شش مبنا وجود دارد؛ در هم تنیدگی دین و اخلاق، صالح بودن عمل و انگیزه عمل، مکمّلیت عقل و وحی ، در هم تنیدگی اصل و فضیلت، فرا دنیوی بودن مراتب و درجات اخلاق ، جدال لشکریان عقل و جهل.

در این پایان‌نامه اهداف و اصول با توجه به دوره پیش دستانی بیان شده است برخلاف پایان نامه آقای داوودی که دیدی کلی دارد.

آگاه ،علی،(۱۳۸۵)، تربیت اخلاقی در نهج­البلاغه بر مبنای خطبه همام،دانشکده روان­شناسی و علوم­تربیتی علامه طباطبایی، پایان نامه.

در این پایان‌نامه تلاش شده است تا با برسی نهج­البلاغه و خطبه همام، به اهداف ، اصول و روش‌های تربیت اخلاقی دست یابد.

تربیت اخلاقی در نهج­البلاغه عبارت است از فرایند زمینه­سازی و به­ کارگیری شیوه­ هایی جهت شکوفاسازی ، تقویت و ایجاد صفات، رفتارها و آداب اخلاقی و اصلاح و از بین بردن صفات، رفتارها و آداب ضد اخلاقی در خود یا دیگری است.

اهداف در نهج­البلاغه؛ تقوا، عبادت، پرورش روح اجتماعی، سماحت و قناعت است.

اصول نهج­البلاغه نیز شامل: تعقل،توحید­مداری، فطرت­مداری، اعتدال،زهد، تدبیر و آخرت­گرایی است.

روش‌های نهج­البلاغه؛ محاسبه نفس، تحمیل بر نفس، ریاضت بر نفس، متهم نمودن نفس،مخالفت با خواسته­ های نفس و به زحمت انداختن آن، روش خواندن قرآن و تمسک جستن به آن را در برمی‌گیرد.

داودی ،سعید ، در سال (۱۳۷۵) ، تحت عنوان (( تربیت اخلاقی در صفحه سجادیه )) در قالب پایان‌نامه کارشناسی ارشد صورت گرفته است.

در این رساله به اثبات ملاک­های رفتاری و اینکه اصول اخلاقی ثابت است اشاره ‌‌کرده‌است و تربیت را نفس دانسته و اخلاق در صفیحه را تنها در خلوت انسان ندانسته بلکه در کلیه افعال و رفتارهای انسان قابل تجلی می­داند.

صادق­زاده، علیرضا،( ۱۳۷۵)،در پژوهشی که ‌به این منظور در دانشگاه تربیت مدرس انجام شده است به برسی مبانی، اصول، و شیوه ­های تهذیب اخلاقی از نظر غزالی و فیض پرداخته است در قالب پایان نامه کارشناسی ارشد.

این پایان‌نامه، تحقیق نظری در تربیت اخلاقی مبتنی بر دین بوده است. و به توصیف مبانی، اصول، و شیوه ­های تهذیب اخلاقی در آثار این دو متفکر را برسی کرده و عرضه می­دارد.

داودی راد، سعیده، (۱۳۷۵)، تربیت اخلاقی در صحیفه کامله سجادیه، در غالب پایان نامه کارشناسی ارشد .

به سه پرسش اساسی زیر پرداخته:

الف) آیا نظام اخلاقی ارائه شده در صفیحه سجادیه نظامی فردی است یا اجتماعی؟

ب) ملاک رفتارهای اخلاقی کدام است؟

ج) آیا اصول تربیت اخلاقی در صحیفه متغیر است یا ثابت؟ و ملاک و محور تربیت اخلاقی چیست؟ پژوهشگر در پاسخ به سؤال اول ‌به این نتیجه رسیده است که نظام اخلاقی ارائه شده در صحیفه سجادیه نظامی اجتماعی است نه فردی، بدین معنا که در این کتاب چنان که به اصلاح رفتار فردی و تمایلات نفسانی عنایت شده، به رفتارهای انسانی در همه حیطه­های اجتماعی مانند خانواده، محل کار، تحصیل، و غیره نیز توجه شده است. نتیجه دومی که در این تحقیق به دست آمده این است که ملاک رفتار اخلاقی، انجام دادن عمل به ‌قصد تقرب به خداوند متعال است. ‌بنابرین‏، هر عملی که با این نیت انجام‌نشده باشد ارزش اخلاقی ندارد. نتیجه سوم این است که اصول تربیت اخلاقی نیز ثابت است، زیرا در این کتاب شریف برای انسان هدف غایی ثابت در نظراست.

و سرانجام این که محور تربیت اخلاقی در این کتاب شریف عزّت نفس است، بدین معنا که در جای این کتاب نفس انسان عزیز شمرده شده و تمام ابعاد تربیت اخلاقی مبتنی بر حفظ کرامت . عزت‌نفس انسانی است.

ممتاز، طاهری، ( ۱۳۷۹)، تحت عنوان تربیت در نهج‌البلاغه، در غالب پایان نامه ارائه شده است.

که در این پژوهش محقق اشاره­ای به ریشه و اهمیت اخلاق و اهداف و محتوی در حیات فردی و اجتماعی،سیاسی، اقتصادی و معنوی می­ کند به تربیت اخلاقی در کودکی و جوانی و بزرگ‌سالی اشاره می­ کند و روش‌های الگویی و القا و معاشرت و مجالست . ملازمت و خودسازی را برای شیوه ­های تربیت اخلاقی ارائه می­دهد و عاملان انسانی را در تربیت اخلاقی ، خانواده معلم و جامعه می­داند. و اشاره به عاملان غیر انسانی می­ کند و نهج‌البلاغه را آئینه تمام نمای و بازتابی از معارف قرآن و سنت رسول اکرم (ص) می­داند که هدف آن پرورش انسان‌های صالح و مؤمن به دو بعد جسمانی و روحی، مادی ریا، معنوی و در دنیا و آخرت توجه کامل دارد.

افشار ،معصومه، (۱۳۷۹)، در پایان نامه­ای که در دانشگاه تربیت مدرس انجام شد تحت عنوان مقایسه آموزه­های تربیت اخلاقی از نظر پست مدرنیسم و تربیت اخلاقی دینی پرداخته است.

در این پژوهش محقق به مقایسه ویژگی­های تعلیم و تربیت اخلاقی پست مدرنیسم و ویژگی­های تربیت اخلاقی از دیدگاه دینی پرداخته است و اینکه در تربیت اخلاقی دینی، دین به عنوان بنیانی ثابت و مقدم ، مبنای اخلاق اسلامی است و در تربیت اخلاقی، دین اسلامی اصول‌گرا محوریت و تربیت اخلاقی در اسلام مبتنی بر عمل است . اما در پست مدرنیته تربیت اخلاقی اصول ثابتی ندارد و از زمانی به زمان دیگر تعذیر تفسیر می­ کند و همچنین ارزش­های اخلاقی از متن زندگی آدم‌ها برخاسته است.

اسلامی ،‌حجه‌الاسلام احمد ،(۱۳۷۹)، مقاله­ای تحت عنوان (( اصول اساسی پرورشی با تأکید بر دیدگاه امام علی (ع) ارائه شده است.

این مقاله اصولی را برای پرورش اخلاقی پیشنهاد می­ کند که عبارت است از:

اصل اول: پرورش اخلاق باید آرام و به تدریج در بستر زندگی صورت پذیرد.

اصل دوم: پرورش اخلاقی باید بر پایه آزادسازی انرژی عقلانی و بازسازی توان ارادی استوار گردد.

اصل سوم: پرورش اخلاقی بر پایه اصول و روش‌های آزادمنشانه صورت گیرد.

اصل چهارم: پرورش اخلاقی باید در بستری از آزمون ، خطا و شک صورت پذیرد.

اصل پنجم: پرورش اخلاقی باید با توجه به مقتضیات زمان صورت پذیرد.

اصل ششم: در پرورش اخلاقی باید با الگوی (( تربیت)) صورت گیرد و نه ((صنعت)).

رنج­پور،محمد ،در سال( ۱۳۷۹)،در پایان نامه که در دانشگاه تربیت مدرس انجام شده به برسی و نبین اهداف و محتوای تربیت اخلاقی از دیدگاه غزالی صورت پرداخته است.

در این تحقیق اشاره به هدف تربت اخلاقی از دیدگاه غزالی شده است که اولاً کسب سعادت دین و دنیا را هدف تربیت اخلاقی می­داند ثانیاًً بدیت آوردن رضا و خشنودی خدا و درو ماندن از محرمات.

ثانیاًً: مطیع ساختن نفس اماره، تهذیب اخلاق و همچنین محتوای اخلاقی از دیدگاه وی مورد برسی قرار گرفته است که تکیه بر سنت و قرآن دارد و معتقد است که برنامه و محتوای مکتب باید عبارت باشد از خواندن و نوشتن قرآن ، اخبار، حکایت پارسیان، صحابه سلف، اشعاری که بتنهوت انگیز نباشد، اخلاق، ادب، روزی یک ساعت بازی و ورزش.

نصرتی نصرآبادی ،نصرت، در سال (۱۳۷۹)،مقاله تحت عنوان تربیت اخلاقی از نظر شهید مطهری و ویلیام جمیز صورت گرفته است.

این الگو نشان می‌دهد که نهاد های اجتماعی و نظام های رسانه ای با مخاطبان تعامل برقرار می‌سازند تا نیاز ها، علایق و انگیزه های افراد را برانگیزانند. بر اساس نظریه وابستگی، افرادی که به بخش ویژه ای از رسانه ها وابسته می‌شوند به طور شناختی، مؤثر و رفتاری تحت تاثیر آن بخش قرار خواهند گرفت و در حقیقت هوش هیجانی آن ها از طریق آن بخش از رسانه تاثیر می پذیرد.

وابستگی زمانی گسترش می‌یابد که انواع مخصوصی از محتوای رسانه ها برای ارضای نیاز های مخصوصی به کار روند. افراد به طور مختلف نیاز هایشان را با رسانه ها رفع می‌کنند و هر فرد ممکن است در زمینه‌های مختلف از رسانه ها به طور متفاوتی استفاده کند.

علاوه بر این، نیاز های فرد همیشه کاملا فردی نیست، بلکه ممکن است به وسیله فرهنگ یا شرایط اجتماعی گوناگون شکل گیرد. به عبارت دیگر، نیاز ها، انگیزه ها و استفاده های افراد از زسانه ها به عوامل خارجی مشروط است که ممکن است در اختیار افراد نباشند. این عوامل خارجی برای اینکه نشان دهند رسانه ها چگونه قابل استفاده هستند، در گسترش گزینه های غیر رسانه ای دیگر محدودیت و مانع ایجاد می‌کنند. برای مثال ؛ ممکن است فرد مسنی که رانندگی نمیکند و دوستان کمی دارد بیشتر از سایرین به تلوزیون وابسته شود. کلا هرچه رسانه سریع تر در دسترس باشد، سود دریافتی بیشتر خواهد بود و استفاده از رسانه هرچه از نظر اجتماعی و فرهنگی پذیرفته تر باشد، به احتمال بیشتری استفاده از آن رسانه مناسب تر جایگزین کارکردن محسوب خواهد شد. علاوه بر این، فرد هرچه جایگزین های بیشتری برای ارضای نیاز هایش داشته باشد به رسانه خاصی کمتر وابسته خواهد شد. تعداد گزینه های کارکردی به هر حال فقط موضوع انتخاب فرد یا حتی موضوع ویژگی های روانشناختی نیست، بلکه به وسیله عواملی نظیر در دسترس بودن رسانه های مخصوص نیز محدود می شود (همان).

آنچه در این نظریه می بینیم وابستگی افراد به رسانه برای نیاز جستجوی اطلاعات است و در نتیجه همین جستجوی اطلاعات که در تئوری ادراک اجتماعی هم به آن اشاره شد، سبب وابستگی فرد به رسانه خاصی می شود و در نتیجه این وابستگی به رسانه قدرت تاثیر گذاری بزرگی می‌دهد که از طریق آن می‌تواند جنبه‌های مختلف هوش هیجانی مخاطب را افزایش دهد. در حقیقت ما در اینجا تلاقی دو نظریه وابستگی و نظریه ادراک اجتماعی را می‌بینیم که وابسته شدن فرد به رسانه خاص سبب تاثیر بر عامل ادراکی او و در نتیجه افزایش هوش هیجانی او توسط رسانه منتخب می شود.

شبکه‏های اجتماعی، به خصوص آنهایی که کاربردهای معمولی و غیرتجاری دارند، به خصوص آنهایی که کاربردهای معمولی و غیرتجاری دارند، مکان‏هایی در دنیای مجازی‏اند که مردم خود را خلاصه‏وار معرفی و امکان برقراری ارتباط بین خود و همفکرانشان را در زمینه‌های مختلف مورد علاقه فراهم می‏ کنند. البته در بعضی از این موارد، مثل مای‏ناسا، سمت‏وسوی اصلی این علایق (فضا) مشخص است. به نظر می‏رسد شبکه‏های اجتماعی هم‏اکنون هم روزبه‏روز محبوب‏تر می ‏شوند. با شبکه‏های اجتماعی، دیگر افراد برای پیداکردن همفکران خود در موارد گوناگون تنها نیستند؛ یک دوست آرژانتینی برای تحلیل بازی‏های یوکاجونیورز، یک دوست سوئدی برای صحبت درباره‏ فناوری اطلاعات، یک دوست فرانسوی برای صحبت درباره‏ فیلم‏های سینمای مستقل یا یک دوست مصری برای بحث درباره‏ مسائل خاورمیانه. مسلماًً در دنیای حقیقی هیچ‏گاه افراد علاقه‏مند، موضوعات مورد علاقه‏ی خود را ‌به این گستردگی نمی‏یافتند. ‌به این دلیل و شاید دلایل مشابه این، سرویس‏های شبکه‏های اجتماعی، به یکی از مهم‏ترین ارکان اینترنت در دو سه سال اخیر تبدیل شده‏اند. (یزدان‏پناه، ۱۳۸۹)

۲-۳ اعتیاد اینترنتی:

اعتیاد به اینترنت یا وابستگی به اینترنت را می توان نوعی استفاده از اینترنت دانست که به ایجاد مشکلات روان شناختی، اجتماعی، تحصیلی و حرفه ای در زندگی افراد منجر می شود. تاریخچه ی ظهور این اعتیاد به عنوان یک اختلال جداگانه، اولین بار در سال ۱۹۹۵ توسط ایوان گلدبرگ مطرح شد و در سال ۱۹۹۶ توسط یانگ توسعه یافت. از آن پس مراکز درمانی در سراسر امریکا و حتی دادگاه و سیستم قانونی این کشور وابستگی به اینترنت را به عنوان یک اختلال روانی واقعی پذیرفت. وابستگی به اینترنت را اعتیاد مدرن نامگذاری کرده‌اند. در واقع وابستگی های دیگر است؛ اگر چه این نوع وابستگی مشکلات جسمی اعتیاد های شیمیایی ‌را ندارد، مشکلات اجتماعی ناشی از آن همانند اعتیاد های دیگر است(شایق ۱۳۸۷).

امروزه محیط های مجازی که با پیشرفت علوم رایان های گسترش پیدا کرده‌اند، زمینه جدیدی را برای رضایت بخشی مجازی به وجود آورده اند که بررسی عوامل مؤثر بر آن ها و پیامد های ناشی از آن ها اهمیت پیدا ‌کرده‌است. جذابیت این گونه از محیط ها اگرچه مجازی اند ولی به تدریج قادرند جای عناصر واقعی در زندگی انسان را بگیرند. به طوری که فرد، بودن در این فضا ی مجازی را ارضا کننده تر از دنیای واقعی بداند (دوران ۱۳۸۱). اینترنت، فرهنگ رسانه ای جهانی یکپارچه است، که اشکال سنتی جامعه پذیری خانواده و مدرسه را به مبارزه خوانده و اغلب از آن سبقت گرفته است. دنیای اینترنت در عین حال که روابط کودکان و نوجوانان را در جهان مجازی افزایش می‌دهد، در مقابل از دامنه روابط آنان در جهان واقعی کاسته می شود. بر این اساس انگیزه ی کاری بهره وری و بازده کاری این افراد در نتیجه استفاده بیش از حد از اینترنت پایین می‌آید.

دنیای مجازی، چت روم ها^[۱۱] و بازی های اینترنتی^[۱۲] به راحتی جایگزین انگیزه ی ایجاد شبکه های ارتباط اجتماعی و گسترش و تعمیق روابط در این شبکه و یا انگیزه فعالیت در حوزه های دیگر همانند حوزه انگیزشی تحصیل، انگیزش برای اشتغال و همانند این ها می شود.

در تحقیقات اخیر به تاثیر چشم گیر استفاده بیمار گونه از اینترنت بر تنش های اجتماعی، علمی و شغلی پرداخته شده است، افرادی همچون یونگ و سایر روان شناسان معتقدند که زیاده روی در استفاده از اینترنت می‌تواند برای سلامت فکری و فیزیکی فرد خطرناک باشد. همچنین در تحقیقات صورت گرفته از سوی شاتون^[۱۳] (۱۹۹۱) کریفیتز^[۱۴] (۱۹۹۷) یونگ^[۱۵] (۱۹۹۸)، اعتیاد اینترنتی را نشان دادند و مشاهده کردند که کاربران کامپیوتر و وابسته با اینترنت به تدریج زمان کمتری را با افراد واقعی در مقایسه با زمان استفاده از کامپیوتر و رابطه روی خط می گذارانند. این مطالعات نشان می‌دهند کسانی که معتادان اینترنتی خوانده می‌شوند، به طور تقریبی حدود ۴۰ الی ۵۵ ساعت ساعت در هفته را به جستجوی روی خط اینترنت می گذرانند (کوپر^[۱۶] و گرینفیلد ۱۹۹۹).

اعتیاد به اینترنت امروزه در کانون توجه است زیرا افرادی که دچار اعتیاد اینترنتی هستند روز به روز در حال افزایش اند و این امر باعث گردیده است که این افراد، خانواده ها و جامعه با معضلات مختلفی دست به گریبان شوند. اعتیاد به اینترنت تبعات و مشکلاتی از قبیل مشکلات تحصیلی و خانوادگی برای کاربران خود ایجاد می‌کند. ممکن است اعتیاد به اینترنت همانند سایر موارد اعتیاد آثار و علائم جسمانی به دنبال نداشته باشد اما هوارض اجتماعی که این معضل در پی دارد آن را در زمره ی دیگر موارد اعتیاد قرار می‌دهد (غفاری ۱۳۸۵).

ضریب آلفای کرونباخ
گویه و شماره سئوالات
مؤلفه‌ ها
ابعاد
مفاهیم و متغیرها
.۶۷/۳

.۶۲

.۸۲

.۷۷

.۶۷

۱،۳،۴،۵،۷،۱۸،۳۲،۴۰

،۱۱،۲،۶،۸،۹،،۱۷،۳۷

۲۱،۱۲،۱۳،۱۶،۲۵،۲۶

۱۰،۱۴،،۲۳،۲۷،۳۰،۳۴،۳۵،۳۶،۳۸

۱۵،۱۹،۲۰،۲۲،۲۴،،۳۱،۳۳،۲۸،۲۹،۳۹

کلامی،غیرکلامی ،فراکلامی،برقراری ارتباط

توانایی نه گفتن،بیان و شناخت احساس و نیاز خود،انتقادو انتقاد پذیری و…

همکاری و قبول مسئولیت درخانه،مدرسه و اجتماع

شناخت و درک ارزشهاوقوانین و مقررات و سرویس‌های اجتماعی در مدرسه و جامعه

غنی کردن اوقات فراغت ، جلب حمایت دیگران ،تربیت بدنی ،استقلال وهویت یابی

——————–

ضریب آلفای کل ۸۹/

الف)مهارت‌های ارتباطی

ب)مهارت‌های جرئت ورزی

ج)مهارت‌های مسئولیت پذیری

چ)مهارت‌های ارزش‌های اجتماعی

ه)مهارت‌های فراغتی ومقابله ای

جامعه پذیری مدرسه ای

جدول ۳: ابعاد و مؤلفه‌ ای متغیر جامعه پذیری مدرسه ای

روایی و پایایی ابزار پژوهش

برای اجرای این پژوهش پس از گرفتن مشاوره و راهنمایی‌های لازم از اساتید و مرور و کنکاش پژوهش‌های انجام گرفته، جهت سنجش فرضیات و مؤلفه‌ های متغیرهای وابسته و مستقل، دو پرسشنامه ی جداگانه تهیه شد.پرسشنامه ای ۲۷ سئوالی برای سنجش الگوی کاربری موبایل و یک پرسشنامه ۴۰ سئوالی برای جامعه پذیری مدرسه ای که آزمودنی پاسخ خود را ‌در مورد هر گزاره در دامنه ای ازنمرات ۰(اصلا صدق نمی کند) تا ۵(همیشه صدق می‌کند) نشان می‌دهد. که در اینجا به بررسی میزان پایایی و روایی آن خواهیم پرداخت:

پایایی یا قابلیت اعتماد ابزار اندازه گیری، موضوعی است که نقشی محوری در مطالعات جامعه شناسی دارد. در واقع پایایی به معنای آن است که آیا روش انتخاب شده موضوع مورد نظر را به طور دقیق می سنجد یا خیر؟(قاضی طباطبایی ۱۳۷۶: ۱۹)یعنی ابزار اندازه گیری تا چه حد قابلیت تکرار داردو اگر با همان واحد تحلیل بار دیگر و یا بارها تکرار شود نتایج یکسانی به دست می‌آید یا خیر؟ میزان ثبات و انسجام اجزای یک مفهوم و اینکه در صورت تکرار یک ابزاز اندازه گیری در شرایط مشابه نتایج حاصله به چه میزان مشابه اند نیز تبیینی دیگر بر مفهوم پایایی می‌باشد. برای برآورد میزان پایایی یک ابزار اندازه گیری روش های مختلفی وجود دارد که روش آلفای کرونباخ یکی از مهم ترین و پرکاربرد ترین این ‌روش‌هاست.(همان ۲۱) پس از اجرای فرمول مربوط به آلفای کرونباخ به طور معمول نتیجه بین (۰)و (۱) نوسان دارد و هرچه به (۱) نزدیک تر باشد نشان دهنده همسازی بیشتر گویه های یک مقیاس می‌باشد . (منصورفر۱۳۸۵: ۴۹)

در پژوهش حاضر ما برای اندازه گیری میزان آلفای کرونباخ پرسشنامه مذکور هم در سطح خرده مقیاس‌های ذکر شده در بخش قبل و هم در سطح کل مقیاس با انجام مطالعه مقدماتی از بین ۳۰ نفر اعضای جامعه آماری خود مشخص گردید که این ضریب برای مقیاس کل متغیر مستقل (الگوی کاربری موبایل،بعدشدت ومیزان ستفاده ) عدد( ۶/۸۰/.)و برای مقیاس جامعه پذیری مدرسه ای در سطح (۸/۸۸/.)نشان دهنده سطح خوب و نزدیک به عالی برای این ابزار اندازه گیری در زمینه انسجام درونی و پایای پودن سئوالات می‌باشد. (حبیب پورو صفری :۱۳۸۸: ۳۶۶) اندازه این ضریب برای خرده مقیاس‌های مربوط به جامعه پذیری مدرسه ای که در جدول مذکور آورده شده اند نیز نشان از همبستگی قابل قبول تمام گویه های این ابزار پژوهشی با همدیگر دارد.

لذا نتیجه می گیریم که پرسشنامه تهیه شده برای دو متغیر مستقل و وابسته در این پژوهش از لحاظ پایایی در سطح قابل قبولی برخوردار بوده و قابلیت تکرار پذیری آن بالا است.

روایی یا اعتبار : روایی بیانگر آن است که آیا ابزار ما قادر به سنجش و اندازه گیری متغیر یا یا سازه ای که برای آن ساخته شده است می‌باشد یا خیر ؟ در واقع روایی با این مسئله سروکار دارد که یک ابزار اندازه گیری تا چه حد چیزی را اندازه گیری می‌کند .(بیابانگرد ،۱۳۸۴: ۳۳۶)

یکی از انواع اعتبار که به دنبال بررسی نمونه های معرف یک آزمون می‌باشد اعتبار محتوایی است که مهم ترین نوع آن اعتبار صوری یا ظاهری است ،بدین معنا که سئوالات آزمون تا چه حد در ظاهر شبیه به موضوعی هستند که برای اندازه گیری آن تهیه شده اند. معمولا در پرسشنامه های محقق ساخته توسط دانشجو تأیید اساتید راهنما یا مشاور دلیلی دال بر اعتبار وری است.(صفری و حبیب پور،۱۳۸۸: ۳۰۰)برای بالا بردن اعتبار صوری یا محتوایی این ابزار پژوهشی بررسی کارهای تجربی که در سط جهان در این خصوص انجام گرفته بود کمک شایانی را به عمل آوردند به نوعی که مثلا برای تدوین سئوالات مربوط به الگوی کاربری موبایل خصوصاً در بین دانش آموزان مقطع متوسطه دو کار تجربی یک توسط پروفسور جیمز کاتز و همکارانش در آمریکا در سال ۲۰۰۵ با عنوان نقش تلفن همراه در محیط‌های آموزشی و دیگری کار آقایان سعید معید فر و حمزه گنجی یا عنوان شیوه های استفاده از موبایل در دانش آموزان مقطع متوسطه در سال ۱۳۸۷ می‌باشد . و در بخش نوع نگرش به موبایل استفاده از کار تجربی پیمایشی دکتر مرلین کمپل در انگلستان با عنوان تاثیر تلفن همراه برزندگی جوانان (۲۰۰۵) و پژوهش می‌دانی دکتر کمال الدین موسوی با عنوان نوع نگرش به موبایل میزان ونحوه استفاده از آن (تهران ۱۳۸۸) بر غنای مفهومی و اعتبار محتوایی این ابزار پژوهشی افزوده است .

درقسمت سئوالات مربوط به سنجش جامعه پذیری مدرسه ای برای شاخص سازی بهتر و معتبرنمودن محتوای سئوالات مراجعه به آیین نامه هاو دستورالعملها و اهداف آموزش وپرورش مصوب شورای عالی آموزش و پرورش ایران و تطابق هر چه بیشتر این شاخصهاو خرده مقیاس‌های مربوط به آن با این اهداف و مواد مصوب ، به همراه استفاده از کار کیفی سرکار خانم دکتر فاتحی زاده و همکارانش در اصفهان با عنوان بررسی نقش و عملکرد دبیرستان در جامعه پذیری دانش آموزان در سال ۱۳۸۴ و الگو پذیری از پرسشنامه مهارت اجتماعی ،که در سال ۱۹۹۲توسط ایندر بیتزن و فوستر طراحی شده است و بارها توسط سایر پژوهشگران نیز به کار رفته بر غنای محتوایی این ابزار نیز افزوده است.

البته جهت بالارفتن اعتبار صوری ابزار این پژوهش کسب مشاوره های لازم و تصحیح ایرادات و اشکالات وارده و تأیید نهایی آن توسط اساتید محترم راهنما و مشاور نقش بسزایی داشته است.

فصل چهارم یافته های پژوهش

مقدمه:

در این بخش به بیان یافته های تحقیق خواهیم پرداخت ،تجزیه و تحلیل داده ها در این تحقیق به طور کلی به سه بخش تقسیم گردیده است:

نمودار (۴-۱۴) ثبت فراوانی تعداد برقراری تماس چشمی در پنج جلسه ارزیابی

جدول(۴-۱۵): پنج جلسه ثبت داده های رفتار تماس چشمی در مرحله پیگیری

فراوانی

زمان

رفتار هدف

جلسات

۱۰

۱۵ دقیقه

برقراری تماس چشمی به مدت ۳ ثانیه

جلسه اول

۱۳

۱۵ دقیقه

برقراری تماس چشمی به مدت ۳ ثانیه

جلسه دوم

۱۲

۱۵ دقیقه

برقراری تماس چشمی به مدت ۳ ثانیه

جلسه سوم

۱۷

۱۵ دقیقه

برقراری تماس چشمی به مدت ۳ ثانیه

جلسه چهارم

۱۵

۱۵ دقیقه

برقراری تماس چشمی به مدت ۳ ثانیه

جلسه پنجم

این جدول داده های مربوط به ثبت رفتار تماس چشمی آزمودنی پنجم را در ۵ جلسه مرحله پیگیری نشان می‌دهد.

نمودار (۴-۱۵) ثبتفراوانی تعداد برقراری تماس چشمی در پنج جلسه پیگیری

فصل پنجم

بحث و نتیجه گیری

فصل پنجم

بحث و نتیجه گیری

مقدمه

در این فصل ابتدا به بحث و بررسی ‌در مورد نتایج حاصل از پژوهش می پردازیم و در ادامه آن محدودیت ها و پیشنهادهای پژوهش را ارائه می‌کنیم .

فرضیه ی پژوهش : آیا برجسته سازی چهره بر میزان تماس چشمی کودکان درخودمانده مؤثر است ؟

در پژوهش حاضر از روش های مختلف برجسته سازی چهره با تأکید بر نواحی چشم ها که با روش های مداد-کاغذی شروع و با روش های فردی و گروهی دیگر به منظور افزایش میزان تماس چشمی کودکان درخودمانده انجام شد.

ارتباط در زمینه ی کار با کودکان درخودمانده همواره یکی از مؤلفه‌ های مهم به شمار می رود و از آنجایی که چهره ها در ایجاد یک ارتباط کارآمد کلید محسوب می‌شوند، مداخلات در زمینه تسهیل ارتباط در افراد درخودمانده از ضروریات برنامه های آموزشی و توانبخشی به شمار می رود. چرا که با توجه به نتایج اکثر پژوهش های انجام شده در حوزه کودکان درخودمانده، این افراد در تجربه کردن چهره های دیگران ناتوان هستند. حال هدف کلی تری که ما در این پژوهش بعد از افزایش میزان تماس چشمی به دنبال بهبود آن بودیم، تسهیل فرایند ارتباطی و مهارت‌های اجتماعی در کودکان درخودمانده بود.

در این پژوهش ما با بهره گرفتن از روش های برجسته سازی چهره، شاهد افزایش تماس چشمی در آزمودنی ها بودیم که در توجیه این کار باید گفت علت اثربخشی روش های برجسته سازی چهره بر افزایش میزان تماس چشمی ، محتوای آموزشی روش ها و ارائه چهره ها به عنوان یک محرک دیداری بوده است. از آنجایی که این روش ها به عنوان یک برنامه آموزشی و توانبخشی درباره تماس چشمی مطرح بودند و روند ارتباط با فرد مقابل نشان می‌دادند و نهایتاً اینکه این ارتباط، پیامد خوشایندی را به دنبال داشته، باعث جلب توجه و برقراری تماس چشمی شده است.

نکته قابل ذکر دیگر در زمینه اثربخشی این روش‌ها در کودکان درخودمانده، پردازش چهره ها در این کودکان است چرا که آسیب های ویژه اولیه در پردازش چهره سرانجام به فقدان علاقه اجتماعی منجر می شود(گلارای،۲۰۰۶).به خاطر تأثیری که چهره ها در فرایند ارتباط دارند، آموزش کودکان درخودمانده برای گرایش بیشتر به چهره ها و بخصوص نواحی چشم ها می‌تواند کانال ارتباطی مهم در زمینه هیجانات، حالت های روانی،هویت و جنسیت را فراهم آورده و از طریق آن خیلی از هیجانات مثبت و منفی را که این کودکان از تجربه کردن آن ها بی بهره هستند به آنان ارائه داده تا بتوانند در زمینه پردازش هیجانی نیز عملکرد مثبتی داشته باشند. حال با این تفاسیر چون روش های برجسته سازی چهره موجب شده تا ارتباط برقرار شده در زمان آموزش پیامد های خوشایندی به دنبال داشته باشد، باعث جلب توجه و برقراری تماس چشمی بیشتر و بهتری در کودکان در خودمانده شده است.

محدودیت ها

بدون شک هر فعالیت پژوهشی با محدودیت های خاص خود مواجه است که می‌تواند مانعی جهت رسیدن پژوهشگر به هدف مطلوب پژوهشی باشد . برخی از این محدویت ها قابل پیش‌بینی ولی برخی دیگر در جریان کار پژوهشی خود را نمایان می‌سازند و بعضا منجر به مشکلاتی برای رسیدن به هدف پژوهشی می‌شوند . مهمترین محدودیت های موجود در پژوهش حاضر به شرح ذیل است:

1. 1. پژوهش حاضر به لحاظ تمرکز بر مداخله درمانی برای کودکان درخودمانده دارای محدودیت های طبیعی و ذاتی است . از انجا که کودکان درخودمانده اغلب نیازمند دریافت درمان انفرادی با حجم زیاد و طول مدت فراوان ارائه خدمات می‌باشد و همچنین اینکه فعالیت درمانی برای کودکان درخودمانده امری دشوار، طاقت فرسا ‌و مستلزم صرف انرژی فراوان است . لذا اکثر پژوهش های این حیطه به صورت مطالعه موردی و یا کار در ‌گروه‌های کوچک اجرا می شود. پژوهش حاضر نیز با توجه به اینکه در قالب یک پروژه تحصیلات تکمیلی انجام می‌گردد، به ناچار با حجم کوچکی اجرا گردید، که این امر موجب محدودیت گردیده و تعمیم پذیری یافته ها را به صورت طبیعی تحت تاثیر قرار داده است

1. 1. علی رغم جستجوی زیاد پژوهشگر جهت دسترسی به اسناد پژوهشی و مروری در زمینه کاربرد روش های برجسته سازی چهره برای کودکان درخودمانده، فقدان و کمبود نمایان پیشینه پژوهشی در زمینه کاربرد روش های برجسته سازی چهره ‌در مورد کودکان درخودمانده، امکان الگوگیری از برنامه های مشابه و امکان بررسی مقایسه ای و تعیبر وتفسیر انتقادی یافته ها را محدود نمود.

1. 1. عدم وجود مراکز ارائه خدمات درمانی و توان بخشی کافی پژوهشگر را به تنها مرکز دولتی آموزش و تواتبخشی کودکان درخودمانده در شهر مشهد محدود نمود.

1. 1. محدود بودن گروه سنی ۴-۸ سال

1. محدود بودن زمان اجرای برنامه آموزش

پیشنهادها

1. 1. استفاده از روش های برجسته سازی چهره به عنوان یک برنامه آموزشی گسترده برای افزایش میزان تماس چشمی و بالطبع افزایش مهارت های اجتماعی کودکان درخودمانده

1. 1. آموزش روش های برجسته سازی چهره به صورت کلاس های آموزشی به والدین کودکان درخودمانده

1. استفاده از روش های برجسته سازی چهره جهت بررسی و تاثیر آن بر پردازش و شناخت هیجانات در کودکان درخودمانده

منابع

انجمن روان پزشکی آمریکا.(۲۰۰۰) راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی. مترجم محمد رضا ‌نیک‌ خو.(۱۳۸۱). تهران : سخن

سیف، علی اکبر(۱۳۸۸).تغییر رفتار و رفتار درمانی نظریه ها و روش ها. (چاپ دوازدهم). تهران: نشر دوران.

اصغری نکاح، سید محسن(۱۳۸۹). طراحی و ارزیابی اثربخشی برنامه بازی درمانی عروسکی برای مهارت های ارتباطی کودکان درخودمانده . پایان نامه دکتری . دانشگاه تهران. دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی.(منشر نشده).

رامشینی،مریم(۱۳۹۰). بررسی اثربخشی آموزش داستان اجتماعی بر افزایش تماس چشمی کودکان درخودمانده. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه علامه طباطبایی. دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی.