ماده ۱۵۱-هر یک از شهود تحقیق و مطلعین در روز موعد باید حاضر شوند در صورتی که باختیار حاضر نشوند بر حسب رأی‌ مدعی العمومی و مستنطق می‌توانند آن ها را جلب نمایند .

ماده ۱۵۲-در صورتی که شخص شاهد یا مطلع برای حاضر نشدن عذر موجهی داشته باشد و مدعی العموم آن عذر را بپذیرد احضاریه ثانوی فرستاده خواهد شد .

ماده ۱۵۳-در صورتی که یکی از مطلعین برای حاضر شدن عنوان ضرر و خسارتی از حیث شغل و کار خود بکند تعیین مقدار ضرر موافق تعرفه مقرره که وزارت عدلیه از روی تصدیق اهل خبره معین و اعلام خواهد کرد بامستنطق خواهد بود

ماده ۱۵۴-در صورتی که شخص شاهد یا مطلع مریض باشد و نتواند حاضر شود مستنطق خود به محل اقامت مریض رفته استنطاق می‌کند و اگر بعد مسافت مانع باشد در صورتی که اقامتگاه مطلعین در همان حوزه ابتدائی که مستنطق در آن مأموریت‌ دارد واقع است به امین صلح اقامتگاه مطلع تعلیمات لازمه می‌دهد که اظهارات مطلعین را استماع نموده صورت آن را برای مستنطق ارسال دارد و هر گاه محل اقامت در حوزه ابتدائی دیگری باشد به مستنطق آن حوزه رجوع می کند

ماده ۱۵۵-مدلول ماده قبل نیز شامل مواردی است که عده تحقیق و مطلعین زیاد بوده و در یک محل مقیم باشند یا استنطاق شاگردان مدارس و مکاتب لازم شود

ماده ۱۵۶-در صورتی که محکمه از مستنطقی که در شهر دیگر اقامت دارد استعلامات لازمه را می کند آن مستنطق را فقط به عنوان شغل رسمی خطاب خواهد نمود و در صورت تعداد مستنطق هر یک از آنان می‌توانند اقدامات لازمه نموده جواب و تحقیقات خود را کتبا به محکمه مزبوره ارسال دارند ^[۵۰]۱

۲-دوران پس از انقلاب

در قوانین جمهوری اسلام ایران ، هر گاه صحبت از شهادت و بینه است ، بر احضار یا جلب شاهد نیز تأکید شده است موارد ذیل به عنوان نمونه ذکر می‌گردد :

۱-قانون آئین دادرسی کیفری

ماده ۲۲۴ : « مطلعین یا شهود تحقیق را اگر طرفین خودشان نیاورده‌اند ، توسط محکمه احضار می‌شوند …

ماده ۲۲۵ : « هر گاه شهود بدون عذر موجه در روز مقرر حاضر نشدند و محل اقامت آنان در جایی است که بیش از دو فرسخ از صلحیه مسافت ندارد ، به حکم محکمه جلب خواهند شد

۲٫ قانون اصلاح قانون آئین دادرسی کیفری در خصوص محاکمه جنایی

ماده ۲۰ : « هر گاه متهم و اشخاصی که برای شهادت احضار شده‌اند در روز رسیدگی حاضر نشوند ، به امر دادگاه جلب خواهند شد »

۳٫ آیین نامه دادسراها و دادگاه‌های ویژه روحانیت

ماده ۳۸ :« دادسرا می‌تواند شهود و مطلعین را احضار نماید در صورت استنکاف به دستور دادستان جلب خواهند شد »

از مجموع مواد فوق ، می‌توان چنین نتیجه گرفت که شاهد از نظر قانونی ، مکلف است در دادگاه حضور یابد ، ولی از هیچ یک از مواد قانونی مربوطه شهادت ، جواز اجبار شاهد بر ادای شهادت » بر نمی‌آید ، بلکه حتی طبق مفاد اصلی سی و هشتم قانون اساسی که مقرر می‌دارد :« اجبار شخص به شهادت … مجاز نیست » چنین عملی ممنوع و بر اساس عبارت ذیل این ماده :« متخلف از این اصل ، طبق قانون مجازات می‌شود » مرتکب آن باید مجازات شود

ماده ۱۳۱۳ مصوب ۱۳۱۴ مقرر می‌داشت « شهادت اشخاص ذیل پذیرفته نمی‌شود :

۱٫محکومین به مجازات جنایی

۲-محکومین به امر جنحه که محکمه در حکم خود آن‌ ها را از حق شهادت دادن از محاکم محروم کرده باشد

۳-اشخاص ولگرد و کسانی که تکدی را شغل خود قرار دهند

۴-اشخاص معروف به فساد اخلاقی

۵-کسی که نفع شخص در دعوی داشته باشد

۶-شهادت دیوانه در حال دیوانگی

• ماده ۱۳۱۳ اصلاحی ۸/۱۰/۱۳۶۱ « شهادت اشخاص ذیل پذیرفته نمی‌شود :

۱٫اشخاص ولگرد و کسانی که تکدی را شغل خود قرار دهند

۲٫ اشخاص معروف به فساد اخلاقی

۳٫کسی که نفع شخص در دعوی داشته باشد

۴٫شهادت دیوانه در حال دیوانگی

۵٫کسانی که عدالت شرعی آن‌ ها محرز نباشد .

تبصره ۱٫عدالت شاهد باید با یکی از طرق شرعی برای دادگاه احراز شود

تبصره ۲٫ « نفع شخص به صورت عین یا منفعت یا حق رد دعوی داشته باشد »

• • حق رد دعوی داشته باشد دارای ابهام و اجمال است معلوم نیست مقصود چه اشخاصی هستند در اغلب چاپ‌ها قانون مدنی نیز امده است به نظر می‌رسد درست آن « حق در دعوی » یا حق در دعوی باشد سیاق عبارت همچنین کتب فقهی که این تبصره از آن گرفته شده است مبین در حق دعوی است چنان که در تحریر الوسیله ج۲ ص ۴۴۳ آمده است « ان یجر شهادته نفعا عینا او منفعه او حقا کالشریک فیما هو شریک فیه … »

• ر. ک رأی‌ اصراری ش « اعتراض تجدید نظر خواه موجه به نظر می‌رسد ، زیرا حکم دادگاه بر ابطال شناسنامه و صدور شناسنامه دیگر بر اساس اظهارات شهود صادر شده بدون اینکه شرایط ادای شهادت رعایت شود و عدالت شهود احراز گردد »

ماده ۱۳۱۳ق. م مکرر در تاریخ ۱۴/۸/۷۰ نسخ گردید

• ماده ۱۳۱۳ق.م مکرر مصوب ۸/۱۰/۱۳۶۱ مقرر می‌داشت « در شاهد : بلوغ ، عقل ، عدالت ، ایمان و طهارت مولد شرط است .

تبصره . عدالت شاهد باید به یکی از طرف شرعی برای دادگاه احراز شود

ماده ۱۳۱۴ ق. م شهادت اطفالی را که به سن پانزده سال تمام رسیده‌اند فقط ممکن است برای مزید اطلاع استماع نمود مگر در مواردی که قانون شهادت این قبیل اطفال را معتبر شناخته باشد .

• • مسئله جنسبت و اموری مانند طفی که به سن پانزده سال نرسیده و مسائلی از این دست مربوط به دوران اطلاق گرایی و اثبات قانونی است و از رسوبات آن دوران است . با تمایل اقناع وجدانی و ترکیبی ملاک اقناع وجدان قاضی است . چنان که شهادت یک نفر ممکن است در او اقناع وجدانی ایجاد نماید و تعداد کثیری چنین اقناعی را به وجود نیاورد همچنین ممکن است شهادت یک کودک قاضی را قانع سازد و بزرگی برای او تولید اقناع و جوانی نکند « لا یتقید یعدد الشهود و لا بجنسهم و لا بسنهم فقد یقنعه شاهد واحد و لا یقنعه اواکثر و قدیصدق المراه و لا یصدق الرجل و قد تکون شهاده صبی صغیرا ابلغ فی اقناعه من شهادت رجل کبیر… »

• • ظاهر ماده حاکی از آن است که سن پانزده سالگی اهمیت برای شهادت در پسر و دختر یکسان است .

• اگر دختر یا پسری بجای پانزده سال تمام چهارده سال سیصد و شصت و چهار روز سن داشته باشد واقعا چه تاثیری در جوهره شهادت که اخبار از حقی است می‌تواند داشته باشد مقایسه این قسم امور به شماره تلفن و مانند آن‌ ها نیز دلیل منطقی نمی‌باشد و نوعی قیاس مع الفارق است .

ماده ۱۳۱۵ ق.م شهادت باید از روی قطع و یقین باشد نه به طور شک و تردید

• • قطع به معنی جزم و یقین است و یقین به معنی علم و آگاهی و اطلاع است

• • ر.ک رأی‌ اصراری ش « … تشخیص میزان ارزش و تاثیر گواهی حسب مولو ماده ۲۴ (۲۴۱ ) ق. آ. د. م به نظر دادگاه است … »

• • ر.ک اصل ۳۸ق اساسی « اجبار شخصی به شهادت ، اقرار یا سوگند مجاز نیست و چنین شهادت و اقرار و سوگوندی فاقد ارزش و اعتبار است »

برای به دست آوردن نمره هوش و پیشرفت ‌می‌توان از چند آزمون انفرادی استفاده کرد. برخی از آزمون­هایی که برای ارزیابی هوش پیش از آزمون­های دیگر به کار می­روند عبارت­اند از: مقیاس هوش وکسلر برای کودکان (نسخه چهارم)، مقیاس هوش استنفورد- بینه (نسخه پنجم)، مقیاس توانایی‌های متمایز، مجموعه ارزیابی کافمن برای کودکان و آزمون­های توانایی‌های شناختی وود کاک جانسون(نسخه سوم). برخی از آزمون­های که معمولاً برای ارزیابی پیشرفت به کار می­روند عبارت است از آزمون پیشرفت وودکاک جانسون (نسخه سوم)، آزمون انفرادی پیشرفت وکسلر و آزمون پیشرفت تحصیلی کافمن.

در کنار آزمون­های هوش و پیشرفت و ارزیابی، اختلال­های یادگیری برخی زمینه ­های خاص توانایی شناختی نیز ممکن است مسئول مشکلات یادگیری باشند. آزمون­های یکپارچه سازی دیداری- حرکتی نیز می ­توانند اطلاعاتی ‌در مورد هماهنگی حرکتی یا نارسایی­های دیداری-ادراکی فراهم کنند. آزمون­های حافظه نیز می ­توانند الگوهای ضعف و قوت را در زمینه­هایی همچون توانایی‌های کلامی، دیداری، حافظه کوتاه مدت، بلند مدت و کاری نشان بدهند، آزمون زبان (شامل آزمون­های دریافتی و بیانی واژگان ) می ­توانند اطلاعات ارزنده­ای ‌در مورد نقش زبان در اختلال­های یادگیری فراهم سازند (علیزاده، ۱۳۸۷).

۲-۱۰ انواع اختلال یادگیری

افراد مبتلا به اختلال یادگیری به چهار طبقه مجزا تقسیم می­شوند. اکثر این افراد مبتلا به اختلال خواندن هستند(حدود ۸۰ درصد) و تعداد کمی از دانش آموزان اختلال در بیان نوشتاری یا ریاضیات دارند، طبقه چهارم مربوط به آن دسته از اختلالات یادگیری است که به گونه ­ای دیگر تصریح نشده است. این چهار طبقه تا حد زیادی هم پوشانی دارند و قرار دادن کودک در یکی از این طبقات بسیار دشوار است (هرسن و توماس^[۴۶]، ۲۰۰۶).

۲-۱۰-۱ اختلال خواندن

بدون تردید خواندن مهم­ترین و پیچیده­ترین فعالیت آموزشی کودکان در سال­های آغازین مدرسه است. اختلال خواندن با نقص توانایی برای شناخت واژه ­ها، خواندن کند و نادرست و فهم ضعیف در غیاب هوش پایین یا نقص حسی قابل ملاحظه مشخص می­ شود. این اختلال غالباً با اختلال در بیان نوشتاری، اختلال در ریاضیات یا با یکی از اختلالات ارتباطی همراه است.

در طی سال­ها بر چسب­های مختلفی برای اختلال در خواندن به کار برده شده است از جمله خوانش پرشی، عقب ماندگی خواندن، ناتوانی خواندن و کوری واژه مربوط به رشد اصطلاح نارساخوانی سال­ها به وسعت برای توصیف سندروم ناتوانی در خواندن که غالباً نقص­های تکلم و زبان و سردرگمی چپ و راست را هم در بر می­گرفت، به کار رفته است (پور افکاری، ۱۳۸۴). این اختلال اغلب به شکل حذف یا اضافه کردن کلمات، مخلوط کردن صدا، اشتباه در تلفظ حروف بدون صدا(مانند، ف، ک، گ) و تحریف واژه ­ها مشخص می­ شود. کودک آهسته و کند می­خواند و در یادآوری و یا نتیجه گیری مطالب خوانده شده یا پاسخ دادن به پرسش­های درباره داستان اکثراً دچار مشکل است. این افراد در بازشناسایی و خواندن کل واژه ­ها و ارتباط بین حروف و صدای آن ها در واژه­ های نا آشنا مشکل دارند وارونه خوانی و وارونه نویسی اغلب اتفاق می ­افتد و هجی کردن که مستلزم چند مهارت پیچیده و مرتبط به هم مانند حافظه، جزئیات شکل کلمه، ترتیب و توالی کلمات و تعمیم رابطه صوت یا املاست، ضعیف هستند (میلانی فر، ۱۳۸۶).

۲-۱۰-۲ اختلال نوشتن

نوشتن عمل پیچیده­ای است که نیاز به تسلط و تلفیق بسیاری از زیر مهارت ­ها دارد. در فرایند نوشتن ادراک، زبان و مهارت­ های حرکتی را به هم پیوند می­دهد در بعضی از کودکان یک جنبه از این فرایند مثل دستخط یا املاء مشکل دارند، درحالی که برخی دیگر در سازمان دهی و مرتب کردن اندیشه­ ها با مشکل روبرو هستند(سلیمی، ۱۳۸۶).

عمده­ترین عللی که برای اختلال نوشتاری مطرح می­ شود عبارتند از: عدم توجه و دقت، ضعف مهارت­ های حرکتی، اختلال در ادراک بینایی حروف و کلمات، ضعف حافظه بینایی و شنوایی، دشواری در استقلال اطلاعات از یک کانال دیگر یا پیوندهای حسی و انتزاعی بودن مطلب است (سیف نراقی و نادری، ۱۳۸۵).

۲-۱۰-۳ اختلال ریاضی

حساب نارسایی اصطلاحی است که سال­هاست درباره ناتوانی یادگیری ریاضی به کار می­رود که به معنی عدم توانایی کامل یا شدید برای حساب کردن است (پروتی^[۴۷]، ۲۰۰۸؛ به نقل از گل پرور،۱۳۸۹). کودکان مبتلا به اختلال ریاضیات در یادگیری و یادآوری ارقام دچار اشکال هستند. واقعیات بنیادی ‌در مورد ارقام را نمی ­توانند به خاطر بسپارند و در محاسبه کند و فاقد دقت هستند. در ضمن دو یا سه سال آموزش ابتدایی کودک مبتلا به اختلال در ریاضیات با اتکا بر حافظه عادی ممکن است به نظر برسد که درحال پیشرفت است اما به زودی همین که ریاضیات به سطوح پیشرفته­تر و پیچیده­تر رسید، که مستلزم تفکیک و دستکاری روابط فضایی و عددی است وجود اختلال روشن می­گردد. بعضی از محققان اختلال در ریاضیات را به چندین زیر گروه تقسیم کرده ­اند اشکال در آزمون شمارش با معنی، اشکال در تسلط یافتن بر سیستم­های اعداد اصلی و اعداد وصفی، اشکال در انجام اعمال حساب و اشکال در تجسم مجموعه اشیاء به عنوان گروه به علاوه ممکن است مشکلات در ارتباط دادن نماد­های بصری و سمعی مهم ابقا کمیت، به خاطر سپردن مراحل حسابی و انتخاب اصول برای فعالیت­های مشکل گشایی وجود داشته باشد. با این وجود کودکان مبتلا ‌به این اختلال توانایی سمعی و کلامی خوبی دارند(پور افکاری، ۱۳۸۴).

۲-۱۱ درمان شناختی-رفتاری

اصطلاح رفتار درمانی شناختی (درمان شناختی –رفتاری) برای نخستین بار در ادبیات علمی میانه دهه ۱۹۷۰ به کار رفت. نخستین آزمایش­های درمانی کنترل شده در انتهای این دهه انتشار یافت. در مدت زمان نسبتاً کوتاه پس از آن، رفتار درمانگری شناختی به یک روان درمانی پیشرو در اکثر کشورهای غربی تبدیل شد (کلارک^[۴۸] و فربورن^[۴۹]، ۱۳۸۵).

نظریه لنگ^[۵۰] درباره ی نظام سه پاسخی^[۵۱] نسبتاً مستقل، شالوده­ی لازم برای پذیرش مفاهیم شناختی در رویکرد رفتاری را فراهم کرده بود. در زمینه روانشناسی نیز، اهمیت متغیرهای شناختی بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته بود. کارهای بندورا درباره یادگیری مشاهده ای^[۵۲] و ارائه مدل خود نظم بخشی^[۵۳] مخصوصاً در عطف توجه به عوامل شناختی، در رفتار درمانی حایز اهمیت بودند. همچنین، رویکرد خودآموزش دهی^[۵۴] مایکنبام(۱۹۷۵) که شاید نخستین رویکرد شناختی تمام عیاری بود که علاقه پژوهشگران رفتاری را برانگیخت، به علت اساس نظری ساده و شباهت آن به مفهوم رفتار کنشگر-ذهنی در چهارچوب نظریه کنشگر سهم به سزایی در این مورد داشت.

مایکنبام مطرح نمود که می توان با تغییر دستورالعمل­هایی که در جریان آن ها بیماران خود را مخاطب قرار می­ دهند، از سمت افکار سازش نیافته و برآشوبنده به سوی خود گویی­های سازش یافته حرکت کرد(به نقل از هاوتون و همکاران، ۱۳۸۸). بک و الیس نیز با به رسمیت شناختن ارزشمندی رفتار درمانی موجب شدند رفتار درمانگران نسبت به چهارچوب های شناختی روی خوش نشان داده و شیوه ی آن ها را به عنوان مکمل تلقی کنند(بک و همکاران، ۱۹۹۳).

اکنون بیش از سه دهه ‌می‌باشد که افزایش قابل ملاحظه­ای در گرایش به درمان شناختی-رفتاری به وجود آمده است و این امر ‌به این دلیل است که:

فصل اول: در این فصل از گزارش به طوری که مذکور افتاد کلیات تحقیق مشتمل بر مقدمه کلی، بیان موضوع، بیان مسئله، اهمیت و ضرورت تحقیق، اهداف، پرسش ها و فرضیات تحقیق، روش کلی و قلمرو تحقیق و نهایتاً تعریف عملیاتی واژه ها و ساختار کلی گزارش تحقیق پرداخته شده است.

فصل دوم: نظریه­ های پیرامون موضوع پژوهش و مبانی نظری ‌در مورد متغیرهای پژوهش مورد بررسی قرار گرفته است. در ادامه، پیشینه پژوهش­های قبل در دو بخش پژوهش­های داخلی و پژوهش­های خارجی ارائه شده و در نهایت مدل تحلیلی پژوهش ارائه شده است.

فصل سوم: این فصل از گزارش تحقیق به متدولوژی یا روش شناسی تحقیق اختصاص یافته است. در ابتدا روش تحقیق، جامعه، نمونه آماری، کفایت حجم نمونه و روش نمونه گیری مطرح و در ادامه روش ها و ابزار گردآوری داده ها، پایایی و اعتبار ابزار تحقیق و در نهایت روش و ابزار تجزیه و تحلیل داده ها مشتمل بر روش های آماری و غیرآماری، مدل تحقیق و اجزای آن و نهایتاً نرم افزارهای مورد استفاده در پردازش داده ها مطرح شده است.

فصل چهارم: این فصل از گزارش تحقیق به تحلیل توصیفی و استقرایی داده های به دست آمده از نمونه تصادفی مورد بحث قرار گرفته است. پس از مقدمه و بیان ساختار فصل، توصیف جامعه و نمونه آماری مطرح سپس به توصیف یافته های تحقیق بر مبنای شاخص های آماری پرداخته شده است. در ادامه پیش فرض های استفاده از روش رگرسیون خطی مرکب مبتنی بر تحلیل داده های تابلویی به عنوان روش تعیین ارتباط بین متغیرها مشتمل بر نرمال بودن توزیع متغیرها و باقی ‌مانده‌ها، استقلال خطی متغیرهای مستقل و خطاهای در برآورد رابطه بین متغیرها، ثبات واریانس ها و نوع تحلیل تابلویی مورد استفاده، تشریح گردیده اند. در انتهای فصل بر مبنای استفاده از رگرسیون خطی مرکب مبتنی بر تحلیل داده های تابلویی به برآورد پارامترها، بین رابطه ریاضی بین متغیرها، تفسیر نوع ارتباط بین متغیرها، تعمیم رابطه برآوردی و اعتبار سنجی رابطه برآوردی پرداخته شده است.

فصل پنجم: این فصل از گزارش تحقیق به تلخیص یافته ها، نتیجه گیری و پیشنهادهای محقق اختصاص یافته است. در ابتدا پس از بیان مقدمه و ساختار فصل، خلاصه ای از یافته ها و مقایسه نتایج با تحقیقات مشابه مطرح و در ادامه نتیجه گیری پیرامون رد یا قبول فرضیات تحقیق مبتنی بر تحلیل یافته ها به شرح فصل ۴ پرداخته شده است. در ادامه پیشنهادهای محقق مبتنی بر نتایج تحقیق در دو بخش کاربردی و پیشنهاد برای تحقیقات آتی بیان شده و نهایتاً محدودیت هایی که اعتبار یا تعمیم نتایج به دست آمده از تحقیق را با تردید مواجه می‌سازد، عنوان شده است.

طی نمودار شماره ۱-۱ نمایی از ساختار گزارش تحقیق مبتنی بر محتویاتی که طی بندهای فوق بدان پرداخته شده، تصویر نموده است:

نمودار شماره ۱-۱: ساختار گزارش تحقیق

فصل پنجم

فصل دوم

فصل اول

ارائه مدل مفهومی

مبانی نظری و پیشینه پژوهش

یافته ­های پژوهش، ارائه پیشنهادات و محدودیت­ها

کلیات پژوهش

فصل چهارم

فصل سوم

روش شناسی پژوهش

وارد کردن داده ها به نرم افزار و تحلیل نتایج

منابع و مآخذ

به دست آوردن نتایج

منابع فارسی

منابع انگلیسی

فصل دوم

مبانی نظری و پیشینه تحقیق

۲-۱٫مقدمه

طی فصل اول کلیات تحقیق در ارتباط با مقدمه کلی تحقیق، تبیین موضوع تحقیق، اهمیت و ضرورت انجام تحقیق حاضر، بیان مسئله تحقیق، اهداف کاربردی تحقیق، پرسش های تحقیق، فرضیات تحقیق، تعریف عملیاتی واژه ها، روش کلی یا نوع تحقیق، قلمرو تحقیق در ابعاد مختلف و نهایتاً ساختار گزارش تحقیق مورد بحث قرار گرفته است.

در این فصل به مبانی نظری و پیشینه تحقیق اشاره شده است. در ابتدا به مفاهیم و تعاریف اساسی در ارتباط با متغیرها اشاره کرده و در ادامه به مدل ها و روش های مورد استفاده پرداخته شده است. پس از آن پیشینه تحقیق در ارتباط با تحقیقات مرتبط یا مشابه انجام شده مورد بحث قرار گرفته و در نهایت مدل مفهومی تحقیق بر مبنای ادبیات تحقیق، تدوین گردیده است. در ارتباط با تحقیقات مشابه یا مرتبط، روش تحقیق مذبور و نتایج حاصل از آن، مورد بحث قرار گرفته است.

نقش اصلی گزارشگری مالی انتقال اثربخش اطلاعات مالی به افراد برون سازمانی به روشی معتبر و به موقع است (هیات استانداردهای حسابداری مالی ۱۹۸۴). برای انجام این مهم مدیران از فرصت هایی برای اعمال قضاوت در گزارش گری مالی برخوردار شده اند. البته مدیران می‌توانند از دانش خود درباره فعالیت های تجاری برای بهبود اثربخشی صورت های مالی به عنوان ابزاری برای انتقال اطلاعات به سرمایه گذاران و اعتبار دهندگان بالقوه استفاده نمایند. با این حال چنانچه مدیران برای گمراه کردن استفاده کنندگان صورت های مالی (درون سازمانی و برون سازمانی) از طریق اعمال اختیارات خود در زمینه گزینش های حسابداری در گزارش های مالی انگیزه هایی داشته باشند احتمال می رود مدیریت سود رخ دهد. از طرف دیگر کیفیت حسابرسی، یکی از موضوعات با اهمیت در حوزه حسابرسی و بازار سرمایه است. به منظور شناخت مفاهیم و ابعاد مختلف کیفیت حسابرسی، مطالعات گوناگونی توسط محققان انجام شده است تا رابطه بین کیفیت حسابرسی و متغیرهای دیگر کشف شود. از آن جا که کیفیت حسابرسی در عمل به سختی قابل مشاهده است، تحقیقات در این زمینه همواره با مشکلات زیادی روبرو بوده است.

۲-۲٫مبانی نظری

۲-۲-۱٫جریان نقد عملیاتی

جریان نقد عملیاتی، وجه نقد ایجاد شده در نتیجه عملیات شرکت است که معمولاً با کسر شدن همه ی هزینه های عملیاتی از درآمدها به دست می‌آید، اما مجموعه ای از تعدیلات بر روی سود خالص صورت می‌گیرد یکی از روش های محاسبه ی جریان نقد عملیاتی به شرح زیر است: (ثقفی و هاشمی ۱۳۸۳).

مالیات ها – هزینه استهلاک + سود قبل از بهره و مالیات = جریان نقد عملیاتی

روش های دیگری هم برای محاسبه ی جریان نقد عملیاتی وجود دارد. صورت جریان وجه نقد تهیه شده ‌بر اساس اصول پذیرفته شده ی حسابداری آمریکا با سود بعد از مالیات و اقلام استثنایی آغاز می‌گردد و سپس تعدیلاتی بابت هزینه استهلاک دارایی‌های ثابت، سود (زیان) غیرعملیاتی فروش دارایی های ثابت، تغییرات سرمایه در گردش، تغییرات بهره ی پرداختنی و مالیات بر درآمد پرداختنی و درآمد سرمایه گذاری انجام می شود. در حالی که صورت جریان وجه نقد بر اساس استانداردهای گزارشگری مالی بین‌المللی با سود قبل از مالیات و اقلام غیرمترقبه و بر اساس استانداردهای حسابداری ایران با سود عملیاتی آغاز می شود. (ثقفی و هاشمی ۱۳۸۳).

موضوع بعدی در زیبایی شناسی کانت انواع هنر ازنظر این فیلسوف می‌باشد که وی در این باره به سه هنر کلام، نمایش و صدا اشاره می‌کند و بقیه هنرها را منبعث از آن ها می‌داند. برای مثال از کلام، فصاحت و شعر؛ از نمایش، نقاشی و مجسمه سازی و در نهایت از صدا موسیقی منشعب می‌گردند. شعر با موسیقی نیز وقتی توأم باشند با هیجانات و احساسات سرکار دارند(همان منبع،ص۸۳).

به طور کلی زیبایی شناسی کانت موضوعی است که نیاز به شرح مبسوط و تخصصی دارد که اولی به جهت خارج بودن از حوصله بحث و دومی به لحاظ عدم تخصص نگارنده امکان پذیر نیست. اما آنچه می توان گفت این است که در دیدگاه زیبایی شناسی کانت، زیبایی ها و لذات معنوی جایگاه خاصی دارند و کارهای هنری نیز باید در راستای آن ها صورت پذیرند و نکته مهمتر اینکه زیبایی و کار هنری باید جنبه کلی و عمومی داشته باشد و جنبه منفعت طلبی شخصی نداشته باشد به عبارت دیگر تفکیک بین زیبایی شناسی هنری با خوش آمد های معمولی و خواهش های دل از نکات برجسته زیبایی شناسی کانت می‌باشد.

زیبایی شناسی دیویی

جان دیویی از فیلسوفان مشهور مکتب پراگماتیسم می‌باشد. زیبایی شناسی دیویی نیز در چارچوب تفکرات پراگماتیستی او قرار دارد وی در حوزه زیبایی شناسی بیشتر از هنر و تجربه زیباشناختی سخن می‌گوید و اندیشه‌های زیبایی شناسی او را می توان در کتاب وی با عنوان هنر به مثابه تجربه دریافت کتابی که تأثیر مهمی در حوزه زیبایی شناسی قرن بیستم داشته است(لدی^[۹]،۲۰۰۳).

به عقیده دیویی هنر یک زبان بین‌المللی بوده و آمیخته با زندگی اجتماعی، فرهنگی و مادی است(همان منبع). هنر هر نوع تجربه بشری است که دارای سازمان و ساختار معین و کیفیت فراگیر می‌باشد(اسمیت،۲۰۰۸،ص۴). ازنظر او هنر فعلی یگانه و نماینده همه عواطف آدمی است و همچنین چکیده و خلاصه همه فعالیت های هوش است. دیویی(۱۹۳۴،ص۴۵) می‌گوید:« هنرمند در فرایند کار خویش با برقراری ارتباط بین آنچه که قبلاً انجام داده و آنچه که بعد از آن انجام می‌دهد کنترل می شود … او همچنین بین هر چیزی که انجام می‌دهد و کل آن چیزی که می‌خواهد تولید کند ارتباط برقرار می‌کند. درک و فهم این ارتباط وظیفه و کار هوش را مشخص می‌سازد».

همان طور که در فلسفه جان دیویی مبارزه با تفکرات دوآلیستی وجود دارد و جدایی هایی از قبیل هدف و وسیله را مردود می‌داند این تفکر را در هنر نیز جاری می‌دانست و این نوع اندیشه در کتاب هنر به مثابه تجربه واضح و نمایان است. وی با تفکر ضد دوآلیستی جدایی بین طبیعت و تجربه، تجربه و عمل، تجربه و نظریه، هنر و علم، هنرهای زیبا و هنرهای کاربردی،هنرهای والا و پست، فرهنگ والا و فرهنگ عامه، فرم و محتوا را رد می‌کند وی همچنین هنرمند را تافته جدا بافته از جامعه نمی داند وی هنرمند را تکنسینی ماهر می‌داند که می‌تواند با بهره گیری از دانش خویش باعث تغییر در عادات مرسوم شود و هنرها دامنه ای از معنی را در تجربیات به طور لذتبخش ارائه می‌کنند. از این برداشت هنر معنایی وسیع می‌یابد و دیگر نمی توان میان هنر و اعمال روزمره بشری جدایی چندانی قائل بود دیویی تلاش می‌کند هنر را به درون محیط اجتماعی فرهنگی و مادی برگرداند و تجربه زیباشناسانه را به تجربه زندگی روزمره وارد کند و کمتر آن را ویژه و خاص تلقی نماید و خاستگاه تجربه زیباشناسانه و کارهای هنری ازنظر دیویی مردم عادی و زندگی روزمره است و هنر در زندگی مهم بوده اما جدا و فراتر از آن نیست(مک للاند^[۱۰]،۲۰۰۵). دیویی(۱۹۳۴،ص۳) می‌گوید:« هرکس به نوشتن درباره هنرهای زیبا مشغول است به ناچار وظیفه ای دارد وظیفه او این است که میان اشکال خالص پالوده شده و غنا یافتۀ تجربه که در آثار هنری متبلور می‌شوند و حوادث روزانه، اعمال و رنج هایی که عموماً به عنوان عامل قوام بخش تجربه فهم می‌شوند پیوندی دوباره برقرار سازد».

از این رو هنر در نظر دیویی نزد هنرمند خلاصه نمی شود بلکه فاصله بین هنرمند و مخاطب را ازمیان بر می‌دارد و هردو را مدنظر قرار می‌دهد. وی هنر را محصول تعامل موجود زنده با محیط زندگی می‌داند و این تعامل مخصوص هنرمند نیست بلکه دریافت کننده هنر را نیز در بر می‌گیرد و آثار هنری تنها رسانه برقراری ارتباط کامل و بدون مانع بین دو انسان هستند و این نیروهای ارتباطی شالوده نیروی عظیم هنر در تمدن بشری را تشکیل می‌دهند(مک للاند،۲۰۰۵).

از دیدگاه دیویی تجربه زیباشناختی نیز همانند هنر از تجارب زندگی جدا نیست. وی(به نقل از شایگان فر، ۱۳۸۸) می‌گوید وقتی در موقعیت مبهم و بغرنج هوش، ادراک، احساس و آرزوهای فرد با محیط تعامل می‌کنند با بهره گرفتن از آن ها فرد رفتاری انجام می‌دهد که به وسیله آن رفتار از محیط تأثیر پذیرفته و برآن تأثیر می‌گذارد این موقعیت ها خواه عقلانی و خواه احساسی موجب تجربه زیباشناسانه می شود. از این رو ازنظر دیویی موقعیت های مسئله مدار که فرد با تمام قوا درصدد حل آن می‌باشد موجد تجربه زیباشناختی می‌باشند.

به طور خلاصه در نگاه دیویی هنر یک زبان بین‌المللی است و از طریق این زبان ارتباط کامل و بدون مانع بین افراد برقرار می شود و این نیرو سبب تأثیرگذاری آن در زندگی روزمره و عادات مردم می‌گردد. دیویی با تفکر ضد دوآلیستی خود جدایی هنر و هنرمند را از زندگی روزمره و محیط اجتماعی فرهنگی و مادی مردود می شمارد، آن ها را در متن زندگی مورد بررسی قرار می‌دهد، به هنرمندان و زیباشناسان گوشزد می‌کند از پرداختن به انتزاعیات دوری کنند و بین زندگی و مسائل آن و کارهای هنری ارتباط برقرار سازند. وی تجربه زیباشناختی را نیز از تجارب روزمره تفکیک نمی کند، موقعیت های بغرنج و مسئله مدار را عامل به وجود آورنده این نوع تجربه می‌داند و بیان می‌کند هر گاه انسان با هوش، ادراک و تمام عواطف خود به تعامل با موقعیت برخیزد بر موقعیت تأثیر گذشته و برآن تأثیر بگذارد تجربه زیباشناختی به دست می آورد و ضمن آگاهی لذت نیز کسب می‌کند.

زیبایی شناسی در اسلام

سخن درباره زیبایی شناسی اسلامی نیاز به اشراف کامل به مکاتب و نحله های گوناگون فلسفه اسلامی دارد با این حال در اینجا سعی شده است با مطالعه کتب و مقالات متعدد مطالبی در خصوص زیبایی شناسی اسلامی اگرچه ممکن است در حد اکمل نباشد ذکر گردد.

زیبایی شناسی اسلام را می توان از دو منظر مورد توجه قرار داد یکی از طریق آیات قرآن و روایات و دوم از طریق نظر فیلسوفان و صاحب‌نظران مسلمان که به نوعی دومی تا اندازه ای مبتنی بر اولی است در اینجا ما ‌بر اساس دیدگاه برخی صاحب‌نظران زیبایی شناسی در اسلام را بررسی می‌کنیم.

زیبایی

اینکه حقیقتی بنام زیبایی وجود دارد بین صاحب‌نظران اتفاق نظر وجود دارد آنچه که مایه اختلاف نظر بین آنان است مفهوم و ویژگی های یک شی یا موضوع زیبا است و هر کدام از فیلسوفان و صاحب‌نظران تعاریف گوناگونی از این مفهوم ارائه داده‌اند. مطهری (به نقل از تاجدینی،۱۳۶۹) می‌گوید قبل از آنکه بتوان زیبایی را تعریف کرد باید گفت که زیبایی با ذوق درک می شود و یک امر وجدانی است.یعنی زیبایی قابل بیان و توصیف نیست بلکه به ذوق انسان‌ها بستگی دارد و تعریف آن مشکل است.

فارابی معتقد است هرچه موجودی به نقطه کمالش نزدیک تر باشد زیباتر است(نصر،۱۳۸۹ ).

ودرجلد چهارم تحریرالوسیله امام خمینی (ره) درقسمت مربوط به فروع، مسئله۱،‌ حرام نبودن آن بیان شده وامری غیر ترافعی می‌باشد و با توجه به ابتدای ماده۴ قانون حمایت خانواده،‌ درزمره «امور» است نه دعاوی همچنین درقوانین موضوعه ممنوعیتی درمورد تغییر جنسیت، ملاحظه نگردید. نظریه مشورتی شماره ۱۴۴۴/۹۲/۷ – ۴/۸/۹۲. تا پیش از قانون حمایت خانواده مصوب اسفند ۹۱ که از فروردین ۹۲ لازم‌الاجرا شد، ما قانون صریحی راجع به اینکه تغییر جنسیت مجاز هست یا نیست نداشتیم، ولی این یک بخش‌ است که خوشبختانه بحث اساس تغییر جنسیت جایز است یا نیست با توجه به بند۱۸ ماده۴ این قانون جدید حل شد.

گروهی از حقوق دانان که طرفدار نظریه عدم مشروعیت می‌باشند معتقدند : تغییر جنسیت فرد باعث مخالفت آن با مصالح عمومی‌ است زیرا قواعدی که وضع مدنی شخص را در جامعه تعیین می‌‏کند، تنها به خاطر حفظ منافع او وضع نشده است، هدف مهم اینگونه قواعد تأمین مصالح عمومی‌است. به همین جهت اشخاص نمی‌‏توانند بر خلاف آن ها با یکدیگر توافق کنند. چنان که به وسیله قرارداد نمی‌‏توان تابعیت یا جنسیت کسی را تغییر داد. (کاتوزیان ،۱۳۹۰)

همان گونه که گذشت مشروعیت تغییر جنسیت اشخاص از سه جهت با مانع روبرو است: جهت نخست، عبارت از این است که حفظ سلامتی شخص بر او واجب است و هیچ کس نمی‌‏تواند، بدون عوامل موجه و عقلایی، سلامتی خود را در معرض خطر قرار دهد. در نتیجه، با توجه به نظر متخصصین مبنی بر لزوم دقت در تغییر جنسیت و اینکه در صورت اشتباه در تشخیص یا عمل، عواقب روانی غیر قابل جبرانی برای شخص خواهد داشت، اشخاص عادی نمی‌توانند تغییر جنیست دهند. در نتیجه، از این جهت که تغییر جنسیت افراد عادی، مشکلات روانی زیادی را برای آنان در پی خواهد داشت و همچنین هزینه زیادی را بر آن ها تحمیل می‌‏نماید، بدون اینکه نفع قابل توجه عقلایی در این عمل حاصل گردد، مشروع نیست. جهت دوم عدم مشروعیت آن، از لحاظ علم پزشکی است زیرا موضوع عملیات پزشک، درمان مرض و معالجه‌است. پزشک در صورتی می‌‏تواند اقدام به جراحی یا درمان شخصی کند که بیماری او برایش ثابت شود و مجاز نیست که افراد سالم را نیز تحت درمان قرار دهد. ‌بنابرین‏، اگر پزشکی بدون احراز مرض، یا تشخیص نادرست آن کسی را درمان نماید، مرتکب خطای فاحش پزشکی شده‌است و چنین خطایی موجب مسئولیت پزشک می‌شود. در نتیجه، تغییر جنسیت این افراد از لحاظ علم پزشکی نیز ممنوع است. جهت سوم عدم مشروعیت تغییر جنسیت این افراد، موضوع آن است. زیرا اگر کسی قصد تغییر جنسیت خود را داشته باشد، باید با پزشک متخصص قرارداد درمان منعقد کند که موضوع این قرارداد، انجام یک عمل است و طبق اصول مسلّم حقوقی و نظریات صاحب نظران، قرارداد انجام عمل، در صورتی نافذ است که که عمل مذبور دارای منفعت عقلایی مشروع باشد، در حالی که، تغییر جنسیت این افراد، فاقد شرط مذکور است. علاوه بر این، از لحاظ اجتماعی نیز چنین عملی خلاف مصالح اجتماعی است.

در پاسخ ‌به این جهات باید گفت :این موارد نیز در صورتی دلالت بر عدم مشروعیت تغییر جنسیت می‌‏کند که در علم پزشکی تغییر جنسیت مشروط به شرائطی نباشد و هرکس که اراده تغییر جنسیت خود کند، درخواست او پذیرفته شود ولی اگر تغییر جنسیت مشروط به شرایط شود، همانطوریکه در بیشتر کشورها مقررات و شرایط خاصی در این باره تصویب شده است، مغایرتی با مصالح جامعه نخواهد داشت. ‌بنابرین‏، تمام دلایل معتقدان به عدم مشروعیت تغییر جنسیت، از موضوع منصرف است و به استناد این دلایل نمی‌‏توان به طور مطلق تغییر جنسیت را غیرمشروع دانست، بلکه این دلایل مواردی را شامل می‌‏شود که تغییر جنسیت برای شخص مضر و آسیب رسان باشد و او به صرف میل خویش اقدام به تغییر جنسیت خود کند ولی در مواردی که تغییر جنسیت به ‌عنوان یک راه درمان یا یک عمل مفید و دارای منفعت عقلایی مشروع انجام می‌‏شود، دلایل یاد شده نمی‌‏تواند دلالت بر ممنوعیت آن نماید. (مصطفوی سید محمدکاظم، ۱۴۱۷ ق)

سه نظر، مشروعیت مطلق، ممنوعیت مطلق و مشروعیت مشروط وجود دارد، ولی موضوعی که در علم پزشکی به عنوان تغییر جنسیت مشهور شده‌است، بر نظریه سوم منطبق‌تر است. زیرا مشروعیت تغییر جنسیت مشروط به وجود شرایطی در متقاضی است نه از باب ادله حالت اضطرار بلکه از لحاظ علم پزشکی این شرایط لازم است تا برای پزشک، موضوع معالجه فراهم شود.

‌بنابرین‏، تغییر جنسیت، در صورتی که با رعایت تمام استانداردهای روز پزشکی بر حسب تشخیص متخصص انجام شود، با قواعد و اصول حقوفی منطبق و با نظم عمومی ‌و اخلاق حسنه مغایر نیست. زیرا همان گونه که به حکم ماده ۹۳۹ قانون مدنی، اگر در خنثی علائم جنسیتی بر علائم جنسیت دیگر غالب باشد، شخص تابع احکام جنسیتی است که علائم آن در او غالب است. اگر متخصصین قابل اعتماد تشخیص دهند که شخص مذکور تابع یکی از دو جنسیت است، بطریق اولی باید حکم الحاق او به جنسیتی باشد که مورد نظر متخصص است. ‌در مورد خنثای روانی نیز، هرچند پدیده جدید و تازه‏ای است، ولی با توجه به سیره عقلاء مبنی بر لزوم درمان دارد تا حد امکان و احادیث تشویق کننده مریض برای مراجعه به‏پزشک، می‌‏توان نتیجه گرفت که تغییر جنسیت این گروه نیز به تشخیص پزشک متخصص قابل اعتماد، از باب حجیت شهادت، مشروع و مجاز می‌‏باشد.

اما تغییر جنسیت افراد عادی که مشکل جنسی ندارند و علائم جنسیتی بدن آن ها با گرایش جنسی روانشان مطابق است، غیرقانونی و نامشروع است، زیرا این عمل، علاوه براین که به شخص صدمات غیر قابل جبران روحی وارد می‌‏کند، هزینه سنگینی نیز برای او در پی خواهد داشت، که مخالف اخلاق حسنه و نظم اجتماعی است. در نتیجه، این نظریه با واقعیت‌های علم پزشکی منطبق‌تر است^[۳۹].

زیرا طبق مادۀ ۲۱۵ قانون مدنی مشروعیت هر امری منوط به وجود منفعت مشروع عقلایی است. در نتیجه، تغییر جنسیت در صورتی مشروع است که فرد متقاضی دارای مشکل جنسی باشد و پزشک متخصص تغییر جنسیت را برای رفع مشکل او مفید تشخیص دهد. در اکثر نظام های حقوقی این نظریه پذیرفته شده است و کشورهایی که تغییر جنسیت را مشروع اعلام نموده اند، مشروعیت آن را به وجود شرایطی منوط کرده‌اند. لذا ‌در مورد افراد سالم به عدم مشروعیت تغییر جنسیت معتقد می‌باشند. و در صورتی که پزشکان و روان شناسان هویت فرد سالم را از نظر هورمونی یا روانی مغایر با شخصیت فعلی او بدانند بدون اشکال است.

گفتار چهارم ـ سیکل قانونی تغییر جنسیت در حقوق ایران

بند اول ـ شرایط تغییر جنسیت

بند دوم ـ شناسایی و مرجع شناسایی جنسیت جدید و نغییر شناسنامه و………….

۵- شناسایی جنسیت جدید

موضوع دیگری که بررسی آن دارای اهمیت است، شناسایی جنسیت جدید است. در تمام دنیا، سندی در بدو ولادت، صادر می‌‏شود که هویت حقوقی و جنسی شخص در آن ثبت می‌‏گردد، که در ایران به آن شناسنامه گفته می‌‏شود. ‌بنابرین‏، با توجه به نقشی که شناسنامه در معرفی هویت شخص دارد، این سئوال مطرح می‌‏شود که :

آیا افراد تغییر جنس داده، حق دارند خواهان اصلاح شناسنامه خود شوند تا نام و جنسیت جدید آن ها در آن منعکس گردد؟