در این رأی‌ تمکین ، شرط استحقاق زن نسبت به نفقه دانسته نشده است و به همین جهت نیز دادگاه نیازی به اثبات آن احساس نکرده است.

یکی دیگر از حقوق ‌دانان با استناد به ماده ی ۱۱۰۶ قانون مدنی اظهار می‌دارد :« زن در اثر عقد مستحق نفقه می شود و نشوز مانع استحقاق نفقه است و چنانچه زن با ارائه ی قباله ی ازدواج تقاضای نفقه نماید، شوهر ملزم به پرداخت می‌باشد ؛ مگر اینکه نشوز زن را اثبات نماید»^[۱۱۳].

احتمال دو تفسیر دیگر در این زمینه وجود دارد :

تفسیر اول: چون قانون مدنی در این مورد سکوت کرده یا دارای ابهام و اجمال است ؛ ازاین رو مطابق اصل ۱۶۷ قانون اساسی (قاضی موظف است کوشش کند حکم هر دعوا را در قوانین مدونه بیابد و اگر نه باید با استناد به منابع معتبر اسلامی یا فتاوای معتبر حکم قضیه را صادر نماید و نمی تواند به بهانه ی سکوت یا نقص و اجمال قوانین مدونه از رسیدگی به دعوا و صدور حکم امتناع ورزد.) ، باید به منابع و فتاوی معتبر رجوع نمود . چنانچه فتوای معتبر همان فتوای مشهور باشد ، مطابق فتوای مشهور فقهای امامیه ، وجوب نفقه مشروط به وجوب تمکین است ، لذا باید مبنای اول ملاک عمل قرار گیرد.

از ظاهر کلام بعضی حقوق دانان استفاده می شود که این نظر را قبول دارند ؛ زیرا پس از عقد ، تمکین را دومین شرط وجوب نفقه می دانند. ^[۱۱۴]

تفسیر دوم : برخی از نویسندگان حقوق مدنی با تفسیری عام از تمکین ، آن را همان اظهار اطاعت زوجه در برابر زوج دانسته اند و معتقدند ترتیب قانون مدنی از اینکه ابتدا در ماده ی ۱۱۰۵ قانون مدنی ریاست شوهر و سپس بلافاصله در ماده ی ۱۱۰۶ قانون مدنی نفقه را برای زن اثبات نموده است ، تداعی کننده ی همان استدلالی است که در آیات و روایات بیان شد و قانون گذار خواسته است ، ریاست شوهر و الزام نفقه را به عنوان دو تعهد متقابل معرفی نماید.^[۱۱۵] لذا برخی نویسندگان حقوق مدنی الزام به انفاق را از توابع حکم ریاست شوهر ‌بر خانواده دانسته و معتقدند ، زن وشوهر باید در اداره ی خانواده یکدیگر را یاری کنند. ولی چون ریاست این گروه را مرد عهده دار است ، قانون گذار او را موظف به تامین معاش خانواده می‌داند. ^[۱۱۶] ایشان در ادامه می فرمایند : دشوار است که حق ریاست شوهر و الزام وی به پرداخت نفقه دو تعهد متقابل در عقود معاوضی باشد ، بلکه قطع نفقه فقط کیفر زن ناشزه است .^[۱۱۷]

در جواب می توان مدعی شد اگر این رابطه معوض نباشد ، چگونه نفقه ی گذشته ی زن به عنوان دین بر ذمه ی شوهر مستقر می شود ؟ یا در ماده ی ۱۰۸۵ قانون مدنی درباره ی دریافت مهر به زن حق حبس اعطا شده است . (زن می‌تواند تا مهر به او تسلیم نشده است از ایفای وظایفی که در مقابل شوهر دارد ، امتناع نماید . مشروط بر اینکه مهر او حال باشد).

همچنین ماده ی ۱۱۰۸ قانون مدنی نشوز را مانع استحقاق زن به نفقه می‌داند ، اما این عدم استحقاق نفقه به عنوان مجازات زن ناشزه شمرده نمی شود و مهمتر از همه اینکه اگر نفقه ی زوجه از قبیل تعهدات معاوضی نباشد و صرفا یک تکلیف باشد ، باید همانند نفقه ی اقارب قابلیت تهاتر (وقتی دو طرف وظیفه ی مالی برابر در مقابل هم دااشته باشند و با اراده ی هر دو این وظیفه اسقاط شود ) نداشته باشد در حالی که این امر در نفقه ی زوجه وجود دارد و مثلا زوجین می‌توانند نفقه را در مقابل بدهی مالی زوجه به زوج تهاتر و اسقاط نمایند.

مبحث دوم: قلمرو نفقه زوجه

فقها اتفاق‌نظر دارند که نفقه از لوازم عقد نکاح دائم صحیح است.

با این حال در خصوص ارتباط آن با تمکین و اینکه آیا تمکین از شرایط وجوب نفقه است یا خیر اختلاف نظر وجود دارد.

در ماده ۱۱۱۳ قانون مدنی مقرر شده است: «در عقد منقطع زن حق نفقه ندارد مگر اینکه شرط شده باشد یا عقد بر مبنای آن جاری شود.»

به عبارتی در نکاح منقطع به طور معمول شرط می‌شود که نفقه زن بر عهده شوهر است و در تعیین میزان و چگونگی نفقه عرف حکومت دارد.^[۱۱۸]

در گفتارهای ذیل به بررسی نفقه زوجه در نکاح دائم و منقطع خواهیم پرداخت.

گفتار اول: نفقه در نکاح دائم

همین که نکاح به طور صحیح واقع شود ، زوجه مستحق نفقه می‌باشد و در ماده ۱۱۰۶ قانون مدنی نیز این مطلب عنوان شده است که در عقد نکاح دائم نفقه زن بر عهده شوهر است. تکلیف به پرداخت نفقه زوجه در عقد دائم ناشی از حکم قانونی است و ریشه قراردادی ندارد. به همین دلیل طرفین ضمن عقد نکاح یا بعد از آن حق اسقاط این تکلیف را ندارند.

در فقه نیز تکلیف مرد به پرداخت نفقه همسر از مسلمات و مبتنی بر آیات و روایات فراوان است. در حقوق بسیاری از کشورها نفقه زن به عهده شوهر است و آنچه منحصراًً بر عهده مرد قرار دارد تأمین نفقه قانونی زن از قبیل تهیه مسکن مناسب، فراهم نمودن اثاث البیت، لوازم زندگی، تهیه غذا، دارو، مداوا امراض زن، تعیین و گماشتن خادم برای زوجه در حدود مرسوم و متعارف است.^[۱۱۹]

در ماده ۱۱۰۷ قانون مدنی نیز مصادیق نفقه زوجه در نکاح دائم عنوان شده است.

ضمن اینکه در مواردی که زوج چند همسر دائمی را در عقد نکاح خود داشته باشد مکلف است عدالت مساوات را در بین زنان رعایت کند و همین حکم در پرداخت نفقه به زنان نیز جاری است.

زوجات دائمی، تقدمی در وجوب انفاق نسبت به یکدیگر نیز ندارند. ^[۱۲۰]

مسئله قابل توجه دیگر در خصوص نفقه این است که تکلیف پرداخت نفقه از جمله مسئولیت‌ها و وظایف یک طرفه است که تنها بر عهده مرد گذاشته شده است . و زن در این زمینه هیچ مسئولیتی بر عهده ندارد . حتی اگر زن دارای تمکن مالی و حتی اگر شوهرش فقیر باشد نیز تکلیفی به تأمین نفقه ندارد . البته بحث مشارکت در تأمین هزینه زندگی و مساعدت زوجین به یکدیگر از جایگاه اخلاقی برخوردار است .^[۱۲۱] واجب بودن پرداخت نفقه منوط به تمکین زن از شوهر است. ^[۱۲۲]

اما در عقد دائم ، مواردی وجود دارد که عدم تمکین زن از شوهر استحقاق او نسبت به نفقه را از بین نمی‌برد. که عبارتند از:

الف) وجود موانع شرعی، مثل ایام حیض و نفاس و یا در حال احرام بودن زوجه، بیماری و روزه واجب ^[۱۲۳]

ب) چنانچه سکونت زوج با شوهرش در یک منزل متضمن خوف ضرر بدنی یا مالی یا شرافتی برای زن باشد. ^[۱۲۴]

ج) چنانچه زوجه با شرایط مربوط از حق حبس استفاده کند. ^[۱۲۵]

نفقه زوجه دائمی فروع متعددی دارد که به بررسی آن‌ ها می پردازیم:

بند اول : نفقه زوجه در فاصله عقد تا زفاف

آیا پس از انعقاد نکاح و قبل از شروع زندگی مشترک ، نفقه و هزینه زندگی زوجه بر عهده شوهر است؟

بعد از انعقاد عقد نکاح و قبل از عروسی، زن و شوهر، حقوقی تقریباً مشابه دوران پس از عروسی دارند.

ماده ۱۱۲۰ قانون مدنی در این زمینه اظهار می‌دارد: «همین که نکاح به طور صحت واقع شد روابط زوجیت بین دو طرف موجود و حقوق و تکالیف زوجین در مقابل همدیگر برقرار می‌شود.».

تعارفات

تعریف هایی که درمانگر از مراجع می‌کند،بخش مهمی از درمان راه حل – محور را تشکیل می‌دهند.

برای هر چه مؤثر تر بودن تعارفات، باید آن ها را درباره رفتارهایی که تکرارشان مفید خواهد بود و نه درباره رفتارهایی که باید حذف گردند، مطرح کرد. بیشتر مراجعان خودشان از اشتباهاتشان آگاهند اما نمی دانند که برای اجتناب از تکرار راخه حل های قدیمی غیر موثرشان باید چه کار کنند.

پیام چکیده

درمانگر مصاحبه کننده معمولا در اواخر جلسه درمانی پیام چکیده ای برای مراجع انشاء می‌کند که مشتمل بر چها عنصر است( لپچیک ۲۰۰۲)

بازخورد آنچه که درمانگر طی جلسه درمانی شنیده است

تعریف و تمجید در زمینه گام های مثبتی که مراجع قبلا برداشته است

چارچوبی که در آن وضعیت نامساعد مراجع نیز گنجانده شده باشد و معمولا بر بهنجار بودن شرایط بیشتر تکیه می شود.

یک تکلیف پیشنهادی که بین جلسات درمانی تمرین می شود.

هدف کلی پیام چکیده ایجاد دیدگاه های امیدوارانه جدیدی نسبت به مشکل است، به طوری که امید و آرزوهای مثبتی برای مراجع بیافریند.

پیام چکیده با جمع بندی آنچه درمانگر طی مصاحبه از مراجع شنیده است، آغاز می شود که شامل مشکل مراجع، سابقه مشکل، اهداف مراجع، و نقاط قوت و میزان موفقیت مراجع قبل از شروع درمان است.

پیشنهادات در طول جلسه

راهنمای تکلیف نخسنیت جلسه

کارهای مؤثر را بیشتر انجام بدهید

یک کار متفاوت انجام بدهید

آهسته بروید( جهت غلبه بر ترس و مقاومت در مقابل تغییر طراحی شده)

کار مخالف را انجام دهید

تکلیف پیش گویی

ایرادات وارد بر این نظریه

درمانگران بر فنون تأکید بیشتری دارند و مراجع بر کیفیت رابطه اش با درمانگر

سادگی و اختصار

کوتاه بودن دوره درمان

ماهیت هدایتگرانه

تحمیل راه حل

عدم توجه به مشکل ( ندادن فرصت صحبت درباره مسائلی که واقعا موجب رنجش مراجع بوده

فشار بر مراجع برای بحث درباره جنبه‌های مثبت

زوج درمانی راه حل محور(SFCT)

خانواده در مانی راه حل محور حاصل کار مددکار اجتماعی به نام استیو دی شازر و همکاران او در مرکز خانواده درمانی MRI واقع در میلواکی می‌باشد( گلدنبرگ و گلدنبرگ، ۱۳۸۲). این رویکرد یکی از شاخه های رویکرد پست مدرن در حیطه ی خانواده درمانی است که با تمرکز بر حل مسئله، تغییر و توجه به راه حل ها به درمان مشکلات می پردازد. این درمان به دلیل دیدگاه غیر آسیب شناختی، کوتاه مدت بودن، ماهیت کاربردی و عملی آن و تکنیک های ساده ی قابل آموزش یکی از رایج ترین رویکردهای درمانی کنونی است(بکوار[۱] و بکوار، ۲۰۰۳). این رویکرد مستقیم، کارآمد ( فرینگتن، مک کالوم و اسکینر[۲]، ۲۰۱۱)، آینده نگر و هدفدار است( تریپر، دولان، مک کالوم و نلسون،۲۰۰۶؛ گورمن،۲۰۰۸) وبه عینیت اهمیت می­دهد و مبنی بر فرضیه­ هایی است که مراجعان توانایی و خلاقیت و گاهی اوقات مهارت های تسهیل کننده ­ای دارند و می ­توانند دورنماها و دیدگاه ها را به نحوی تغییر دهند که گزینه های جدیدی برای تجربه و تعادل فراهم کنند(گورمن،۲۰۰۸).

از آنجایی که درمانجو ودرمانگر به تدریج درباره راه حلی که می خواهند به کمک هم آن را بسازند، بیشتر صحبت می‌کنند، به حقیقت و واقعیت چیزی که درباره اش سخن می‌گویند، اعتقاد پیدا می‌کنند. طبیعتا، شیوه کار زبان نیز همین است. درمان دارای مؤلفه‌ هایی چون مثبت دیدن، برچسپ نزدن، ایمان داشتن به توانایی مراجع و کوتاه مدت بودن می‌باشد (گلدنبرگ،۱۳۸۲). در رویکرد راه حل محور دو نوع پرسش از مرکزیت خاصی برخوردارند: (۱) پرسش معجزه (۲)پرسش استثناء (برگ و میلر،۱۹۹۲؛ گلدنبرگ و گلدنبرگ،۱۳۸۹).

مبانی رویکرد راه حل محور

۱٫ هیچ واقعیت عینی و خارجی وجود ندارد؛ بلکه حقیقت و واقعیت یک پدیده ی ذهنی است . افراد مختلف از یک مسئله ذهنیت های متفاوتی د ارند که هر کدام به نوبه ی خود واقعیت ذهنی تلقی می شود.

۲٫مشکل چیزی جز راه حل های اشتباه نیست و برای آن باید راه حل را اصلاح کرد.

۳٫ تغییرات کوچک به تغییرات بزرگ منجر می‌شوند به همین دلیل آنچه در درمان اهمیت دارد برداشتن اولین گام است( مانند بازی دومینو که تکان دادن اولین مهره در آن نقش کلیدی دارد).

۴٫در این رویکرد اعتقاد بر این است که مراجعان قادر به ایجاد راه حل برای حل مشکلات خود هستند. آن ها مخالفتی با تغییر ندارند بلکه خواهان تغییر هستند.

۵٫این درمان به جای محتوا بر فرایند تأکید دارد. به عبارت دیگر، این درمان بر تغییر متمرکز است نه بررسی محتوای مشکل.

۶٫ رویکرد راه حل محور به جای غرق شدن در گذشته و ریشه یابی علل مشکل، بر حال و آینده تأکید دارد.

۷٫وظیفه ی درمانگر هدایت مراجع در مسیر تغییر است نه نشان دادن هدف نهایی.

۸٫درمانگر ابزار بیرونی ندارد بلکه از توانایی‌های خود برای حل مشکل استفاده می‌کند. در واقع مراجع در این رویکرد به عنوان یک متخصص در نظر گرفته می شود و نه یک بیمار نا توان(گاترمن[۳]، ۲۰۰۷).

در مان کوتاه مدت راه حل محور

یکی از رویکرد های گه در این زمینه به کمک زوج ها آمده است رویکرد خانواده درمانی راه حل – محور است . مشاوره راه حل – محور (SFC) یک شیوه مشاوره تحول یافته و یا به عبارتی متمول است که از طریق دیشیزر^[۵۰] و همکاران بیان شده است، و در ابتدای دهه ۱۹۸۰ در مرکز خانواده درمانی کوتاه مدت (BFTC) ^[۵۱] در میلواکی، ویس کونزین کامل شده است. رویکرد راه حل – محور برای مشاوره یک جایگزین برای شیوه های مشکل محور است که در تمرین و شیوه بالینی سلامت روحی در نظر گرفته شده است. اگر چه ریشه هایش در حرفه هیپنوتیسم گر میلتون اریکسون و فرضیه سیستم های خانوادگی است، به همان اندازه در فکر شناسی و ایدئولوژی پس ساختاری، پست مدرن یا ایدئولوژی ساختاری نیز است ( ادیشزر، ۱۹۹۴، ۱۹۹۱) .

درمان راه حل – محور(SFT) ^[۵۲] اکنون یکی از پرطرفدارترین رویکرد هایی است که علت اصلی آن تأکید بر نگرش غیر آسیب شناسی به افراد، محدودیت جلسات درمانی، ماهیت کاربردی و عملی وسهولت یادگیری فنون آن است. سرچشمه این رویکرد، مدل درمانی کوتاه مدت مؤسسه تحقیقاتی ذهنی MRI است. درمان کوتاه مدت به وسیله چند تن از نظریه پردازان روان پویایی مانند سیفنوز، مالان و دوانلو^[۵۳]، پیگیری شده است. این رویکرد از تمرکز بر مشکلات اجتناب کرده و منحصراًً بر راه حل ها تأکید می‌کند. این راه حل ها ممکن است نشانه هایی از تجارب قبلی فرد داشته باشد یا اینکه در تجارت آینده او تحقق یابند ( بکوار وبکوار^[۵۴]، ۲۰۰۳؛ نیکولز وشوارتز ^[۵۵]، ۲۰۰۴؛ به نقل از چانگ^[۵۶]، ۲۰۰۵).

در این فصل به بررسی روش های تحقیق و آزمون های آماری معمول مورد استفاده در این تحقیقات پرداخته می شود، گام های تحقیق و منابع گردآوری اطلاعات و چگونگی و نحوه جمع‌ آوری آن بحث می شود، پس از آن با جامعه آماری پژوهش و نحوه نمونه گیری و اندازه آن آشنا می‌شویم و روش تحقیق و آزمون آماری مورد استفاده در این تحقیق به همراه فرمول های مربوط تشریح می شود.همچنین به بررسی روایی و پایایی پرسشنامه پرداخته می شود.

۳-۲ روش تحقیق

تحقیق فرآیندی است که از طریق آن می توان درباره «ناشناخته» به جستجو پرداخت و نسبت به آن شناخت لازم را کسب کرد، در این فرایند از چگونگی گردآوری شواهد و تبدیل آن ها به یافته ها، تحت عنوان «روش شناسی» یاد می شود(بازرگان،۱۳۷۶). در تقسیم بندی تحقیق ‌بر اساس هدف، اختلاف نظر بین نویسندگان رشته‌های مختلف وجود دارد. عده ای در این تقسیم بندی به دو نوع تحقیق کاربردی و بنیادی معتقدند . برخی از نویسندگان به تحقیق عملیاتی تأکید دارند(دانایی فروهمکاران، ۱۳۸۵ )، عده ای بر تحقیق و توسعه تأکید دارند(بازرگان و همکاران، ۱۳۸۶ ) و عده ای بر تحقیق ارزیابی تأکید دارند(ظهوری، ۱۳۷۹ ). همچنین تحقیقات علمی بر اساس چگونگی به دست آوردن داده های مورد نیاز، به دو دسته تقسیم شده است: کرد: تحقیق آزمایشی و توصیفی(غیر آزمایشی). تحقیقات توصیفی نیز به نوبه خود به ۵ دسته تقسیم بندی می‌شوند که عبارتند از:

تحقیق پیمایشی- تحقیق همبستگی، تحقیق کاری(عملی)یااقدام پژوهشی، بررسی موردی (مورد کاوی)، و تحقیق پس-رویدادی(علی-مقایسه ای) (بازرگان و دیگران، ۱۳۷۶)

با توجه به دسته بندی فوق و از آنجایی که نتایج این پژوهش می‌تواند به طور عملی مورد استفاده قرار گیرد، تحقیق حاضر از منظرهدف،کاربردی محسوب می شود و همچنین با توجه به تقسیم بندی تحقیقات بر حسب نحوه ی گردآوری داده ها از نوع تحقیقات توصیفی و از شاخه ی پیمایشی می‌باشد. در تحقیق پیمایشی پژوهشگر برای کشف عقاید، افکار، ادراکات و ترجیح های افراد مورد نظر از پرسشنامه و مصاحبه ها استفاده می‌کند(سلیمی،۱۳۷۰) مشخصه روش پیمایشی مجموعه ساختارمند یا منظمی از داده هاست که آن را ماتریس صفت ویژگی می‌گویند که هر مورد از آن بر حسب متغیر گردآوری می شود . از آنجا که پرسشنامه ساده ترین راه تهیه ماتریس داده های ساختارمند است لذا رایج ترین ابزار مورد استفاده در تحقیق پیمایشی است(خاکی،۱۳۷۹)

۳-۲- ۱ ویژگی روش توصیفی

تحقیق توصیفی، آنچه را که هست توصیف و تفسیر می‌کند و به شرایط یا روابط موجود، عقاید متداول، فرایندهای جاری،آثار مشهود یا روندهای در حال گسترش توجه دارد.توجه آن در درجه اول به زمان حال است، هرچند غالباً رویدادها و آثار گذشته را نیز که به شرایط موجود مربوط می‌شوند مورد بررسی قرار می‌دهد(جان بست،۱۳۷۱)^[۹]

تحقیق توصیفی شامل جمع‌ آوری اطلاعات برای آزمون فرضیه یا پاسخ به سؤالات مربوط به وضعیت فعلی موضوع مطالعه می شود. یک مطالعه توصیفی چگونگی وضع موجود را تعیین و گزارش می‌کند.(خاکی،۱۳۷۸)

۳-۳ گام های تحقیق

مراحل مختلفی برای انجام این پژوهش طی شده است. که به ترتیب شامل:

۱٫ مطالعه متون گذشته

۲٫ انتخاب مدل اولیه تحقیق

۳٫ تدوین پرسشنامه

۴٫ جمع‌ آوری پرسشنامه‌ها

۵٫ تحلیل نهایی داده ها

۳-۴ جامعه آماری

مجموعه واحدهایی که حداقل در یک صفت مشترک باشند یک جامعه آماری را مشخص می‌سازند و معمولا آن را با N نمایش می‌دهند(خاکی ،۱۳۸۴)و مجموعه ای از اشیاء، داده ها، افراد و موادی که در حداقل یک مورد شبیه به هم هستند و اشتراک دارند ئ تشکیل یک کل مرتبط را می‌دهند جامعه آماری خوانده می شود(سرمد و همکاران،۱۳۷۷)

۳-۴-۱ جامعه آماری مورد بررسی

در این تحقیق مبنای کار سنجش نظرات کارکنان و مدیران شرکت صبا ویژن در زمینه برندینگ،گرافیک،بنر و تبلیغات محیطی و تبلیغات الکترونیکی است که در این به عنوان جامعه آماری تحقیق استفاده شده است ، که تعداد آن ها بالغ بر ۵۰ نفر می‌باشد و به دلیل اینکه تعداد جامعه این تحقیق محدود است، نیازی به نمونه گیری و تعیین حجم نمونه آماری نیست.

۳-۵ ابزار گردآوری داده ها

به مجموعه ابزار ها و تکنیک هایی که محقق برای گردآوری اطلاعات مورد نیاز و داده های آماری از آن ها استفاده می‌کند ابزار گردآوری گویند که ممکن است گاهی از چندین ابزار در طول تحقیق استفاده شود و گاهی ممکن است به ضرورت تحقیق تنها از یک وسیله استفاده شود.(سرمد، ۱۳۷۹)

مهمترین روش های گردآوری اطلاعات در این پژوهش بدین شرح است:

۱٫ مطالعات کتابخانه ای: که جهت گردآوری اطلاعات در زمینه‌های مبانی نظری و ادبیات تحقیق موضوع، از منبع کتابخانه ای ،اینترنتی و مقالات (کتب و مقالات فارسی و انگلیسی موجود در کتابخانه یا بر بستر اینترنت)استفاده شده است. در مرحله جمع‌ آوری ادبیات تحقیق و مبانی نظری و مرور متون خارجی از سایت‌های تخصصی علمی مانند ساینس دایرکت^[۱۰] ، اسکوپوس^[۱۱] و استفاده از کتب تخصصی که دسترسی به آن در ایران وجود دارد و در مرحله جمع‌ آوری متون داخلی از سایت های تخصصی علمی که امکان دسترسی آن از طریق پایگاه داده ها مانند ایران داک و مگیران و… وجود دارد ؛ استفاده شد.

۲٫ پرسشنامه: که به منظور جمع اوری داده ها و اطلاعات از پرسشنامه استفاده گردیده است.که روش ارسال و جمع اوری آن به وسیله مراجعه ی مستقیم، پست الکترونیکی، و نمابر انجام شد.

پرسشنامه به عنوان یکی از متداول ترین ابزار جمع‌ آوری اطلاعات در تحقیقات پیمایشی عبارت از مجموعه ای از پرسش هدف مدار که با بهره گیری از مقیاس های گوناگون، نظر،دیدگاه و بینش یک فرد پاسخگو را مورد سنجش قرار می‌دهد.(خاکی،۱۳۸۴)

سوالات پرسشنامه این پژوهش به دو دسته سؤالات عمومی و تخصصی تقسیم می‌شود. سؤالات عمومی شامل یکسری پرسش‌های کلی است که اطلاعات جمعیت‌شناختی را از پاسخ‌دهندگان جمع‌ آوری می‌کند. بخش دوم پرسشنامه شامل متغیرهایی است که بر اساس مرور متون تهیه و تدوین شده است .برای سنجش هر متغیر از هر یک از عوامل یک سوال طراحی شده است. که برای آن یک طیف ۵ تایی لیکرت درنظر گرفته شده است. هم چنین در جمله‌بندی این سؤالات سعی شده تا حد ممکن از سؤالات نامفهوم، مبهم، پیچیده، دو وجهی و منفی پرهیز شود.

۳-۶ روایی وپایایی ابزار گرد آوری داده ها

مهمترین نکته در یک تحقیق میزان اعتبار و قابلیت اعتماد نتایج تحقیق می‌باشد. منظور از اعتبار تحقیق این است که در شرایط مشابه با آن ابزار و یا ابزار مشابه تا چه حد به نتایج مشابه دست پیدا می‌کنیم. برای سنجش اعتبار پرسشنامه‌ها از آلفای کرونباخ استفاده شده است. روایی ابزار تحقیق نیز، یعنی اینکه ابزار تحقیق بتواند به درستی موارد مورد نظر را اندازه گیری کند.

۳-۶-۱ آزمون روایی

1. 1. Sanders MR, Markie-Dadds C, Rinaldis M, Firman D ↑

1. 1. Neece CL, Green SA, Baker BL ↑

1. 1. Solem M, Christophersen K, Martinussen M ↑

1. 1. Pakaslahti ↑

1. 1. Mash, E. J., & Johnson, C. ↑

1. 1. ciarrochi,V.J.chan,Y,c.&ciputi,D ↑

1. 1. Winstok ↑

1. 1. reactive ↑

1. 1. proactive ↑

1. 1. Anastopoulos A.D. ↑

1. 1. Crinc,K.A.,&Greenberg,M.T. ↑

1. 1. Sandra Pipp-Siegel&Allison L. Sedey& Christine Yoshinaga-Itano ↑

1. 1. Hook, Wolfe ↑

1. 1. Logue,A.W. ↑

1. 1. Ayoub, C., Vallotton, C.D. & Mastergeorge, A.M. ↑

1. 1. Richman ↑

1. 1. U.S. Department of Health and Human Services ↑

1. 1. Mason ↑

1. 1. McNamara, S ↑

1. 1. Selye ↑

1. 1. Stein & Miller, ↑

1. 1. Evans., Bullinger & Hygge, S ↑

1. 1. Jaser. ↑

1. 1. Alva & de Los Reye ↑

1. 1. Chassin ↑

1. 1. McKnight, C. G., Huebner, E. S., & Suldo, S ↑

1. 1. Lazarus, R. S., & Folkman, S ↑

1. 1. Copeland, E., & Hess, R ↑

1. 1. Gelfand ↑

1. 1. Teti ↑

1. 1. Fox ↑

1. 1. Reitman ↑

1. 1. Abidin ↑

1. 1. Nope ↑

1. 1. Woong ↑

1. 1. Jeng ↑

1. 1. Parent Stress Index ↑

1. 1. Webster- Straton ↑

1. 1. Browen,K, Douglas,J, Hamilton,Giachritsis,C.. ↑

1. 1. Mash& Johnston ↑

1. 1. Bornstein ↑

1. 1. Leaper,C ↑

1. 1. Bendeii,R., Callbertson,J, Shelton,T,., Carter,B. ↑

1. 1. Eisenhower , Baker&Blacher ↑

1. 1. Conduct disorders ↑

1. 1. Franken ↑

1. 1. Carlson ↑

1. 1. Ralph Bolton ↑

1. 1. Berkowitz ↑

1. 1. Dodge,K.A.AND Crick,N.R ↑

1. 1. Frued ↑

1. 1. Wallace,W. ↑

1. 1. Boss ↑

1. 1. Baron ↑

1. 1. Azereen,E.M. ↑

1. 1. Muraven, Gagne and Roseman ↑

1. 1. Chappie and Hope ↑

1. 1. Bulik ↑

1. 1. Strayhorn ↑

1. 1. Skinner ↑

1. 1. Kanfer& Philips ↑

1. 1. Kaushal,Ritu and T.K.Wantes,Catherine ↑

1. 1. Bandura,A. ↑

1. 1. Adler ↑

1. 1. Richer ↑

1. 1. Rutter ↑

1. 1. Vayzinger ↑

1. 1. Interpersonal confiict ↑

1. 1. Reason ↑

1. 1. passion ↑

1. 1. Cognition ↑

1. 1. Mtivation ↑

1. 1. Internal planner& Internal doer ↑

1. 1. Rachline ↑

1. 1. Winstok ↑

1. 1. Fox, N.A., and Calkins, s.d. ↑

1. 1. Brooks۲Stewart ↑

1. 1. Golman ↑

1. 1. Rosenbaum ↑

1. 1. Lam& Wong ↑

1. 1. Glynn& Thomas& Shee. ↑

1. 1. Cratochoil& Peircel ↑

1. 1. Workman& Katz ↑

1. 1. Sinha,S.,P.&Nayyar,P. ↑

1. 1. Kobasa ↑

1. 1. Maddi ↑

1. 1. Whitenberg ↑

سنتوریدیز و کریستی (۲۰۱۴) پژوهشی با عنوان بررسی عوامل مؤثر بر پذیرش بانکداری اینترنتی در یونان انجام داده‌اند.در این پژوهش هدف شناسایی برجسته ترین عوامل مؤثر بر پذیرش بانکداری اینترنتی مشتریان بانک یونانی بود. پژوهش با بهره گرفتن از پرسشنامه و مصاحبه ‌در شعب بانک انجام شد. تجزیه و تحلیل داده ها از تاثیر قابل توجه از درک مشتری ‌در مورد سودمندی، اعتماد و سهولت استفاده از بانکداری اینترنتی درقصد استفاده از این کانال بانکی دارند را تأیید کرد. علاوه بر این دامنه تمایل به نوآوری و رضایت از دستگاه های خودپرداز نیز استفاده بیشتر مشتریان را پیش‌بینی می‌کند.

۲-۹-۲- پژوهش‏های داخلی

سید جوادین و یزدانی (۱۳۸۴) پژوهشی با عنوان بررسی عوامل مؤثر بر قصد استفاده مشتریان از خدمات بانکداری اینترنتی (مطالعه موردی بانک سامان) به انجام رساندند.در این پژوهش با بهره گرفتن از روش تحقیق توصیفی – پیمایشی نمونه ای متشکل از ۱۲۰ نفراز مشتریان بانک سامان مورد بررسی قرار گرفته و با بهره گرفتن از روش های آمار توصیفی و استنباطی به بررسی عوامل مؤثر بر قصد استفاده از خدمات بانکداری اینترنتی پرداخته شده است.در این تحقیق تاثیر متغیر خارجی خود اثربخشی استفاده از کامپیوتر بر ادراکات فرد ‌در مورد سهولت استفاده و مفید بودن این خدمات مورد بررسی قرار گرفت.یافته های این تحقیق نشان داده است که مدل پذیرش تکنولوژی مدل مناسبی برای شرح رفتار استفاده از خدمات بانکداری اینترنتی است و در واقع ادراکات فرد ‌در مورد سهولت استفاده از خدمات بانکداری اینترنتی و مفید بودن این خدمات و نیز خود اثربخشی فرد در استفاده از رایانه با قصد استفاده از این خدمات رابطه مستقیم دارد.

وظیفه دوست و نیک نژاد تهرانی (۱۳۸۶) پژوهشی را تحت عنوان ارزیابی تأثیر بانکداری اینترنتی بر تعهد، اعتماد و جذابیت استفاده از خدمات الکترونیکی صنعت بانکداری:مطالعه موردی بانک اقتصاد نوین به انجام رساندند. ا عوامل مهم و تأثیرگذار بر بانکداری الکترونیکی بانک اقتصاد نوین در کلان شهر مشهد را بررسی نماید. این تحقیق مدل روابط تعهد اعتماد و همچنین عامل جذابیت در استفاده از بانکداری اینترنتی را در مقطع زمانی ۱۳۸۶ ارزیابی می‌کند. تحلیل داده ها توسط فنون تحلیل معادلات ساختاری و نرم افزار لیزرل انجام گرفت. یافته های تحقیق نشان می‌دهد هر دو عامل جذا بیت و اعتماد اثر مثبت معنادار ی برتعهد دارند. وجود عواملی چون قیمت های معقول، دسترسی آسان، شهرت که موجب جذابیت بیشتر و عواملی چون ریسک(خطر) پایین دریافتی، تکنولوژی(فناوری) محور بودن و تجربیات خوشایند گذشته که سبب اعتماد می شود تأثیر مثبتی بر استفاده هر چه بیشتر کاربران از خدمات جدید بانکداری می‌گذارد.

موغلی (۱۳۸۶) پژوهشی با عنوان پذیرش بانکداری الکترونیک در بین مشتریان بانک‌های شهر شیراز به انجام رسانده است. در این مقاله میزان پذیرش بانکداری الکترونیک در میان مشتریان شعب بانک‌های مختلف شهر شیراز مورد بررسی قرار می‌گیرد . اطلاعات و داده های پژوهش با بهره گرفتن از پرسشنامه جمع‌ آوری شده اند. یافته های پژوهش نشان می‌دهد که سهولت استفاده، مفید بودن و اعتماد مشتریان در پذیرش بانکداری الکترونیک مؤثر است. میزان تحصیلات مشتریان شعب بانک‌ها تاثیر مستقیمی در میزان پذیرش بانکداری الکترونیک دارد. با این حال رابطه معناداری بین سایر ویژگی‌های جمعیت شناختی و پذیرش بانکداری الکترونیک مشاهده نشد.

باقری و همکاران(۱۳۸۷)پژوهشی را تحت عنوان پذیرش بانکداری اینترنتی در ایران :بسط مدل فناوری انجام دادند در این پژوهش با بررسی مهم ترین مدل های ارائه شده در حوزه ی پذیرش فردی فناوری ، دو سازه ی برداشت ذهنی از توانایی شخصی و اعتماد به مدل پذیرش فناوری افزودند.یافته های این پژوهش مدل توسعه یافته ی تم را در پذیرش بانکداری اینترنتی کاملا تأیید می‌کند ، تاثیرات معنادار برداشت ذهنی از سودمندی ، برداشت ذهنی از آسانی استفاده و اعتماد در نگرش به استفاده از بانک داری اینترنتی مشخص شد که در آن برداشت ذهنی از سودمندی تاثیر قوی تری از دو عامل دارد.

جنیدی و بیگی نیا (۱۳۸۷) پژوهش خود را تحت عنوان ارائه مدلی به منظور پذیرش بانکداری اینترنتی (بانک ملت) انجام داد که در آن با توسعه مدل پذیرش فناوری ، تئوری رفتار برنامه ریزی شده و اعتماد انجام گرفته است.نتایج به دست آمده مدل پذیرش فناوری^[۲۳](TAM) و تئوری رفتار برنامه ریزی شده^[۲۴](TPB) از رایج ترین مدل و تئوری هایی هستند که به نحو گسترده و چشمگیری برای تشریح عوامل اثرگذار بر پذیرش سیستم های اطلاعاتی و فناوری اطلاعات و ارتباطات از سوی کاربران و مشتریان مورد استفاده قرار گرفته اند.شایان ذکر است در این پژوهش از اعتماد به عنوان مهمترین سازه هایی که تاثیر بسزایی در پذیرش بانکداری اینترنتی دارد و با هدف توسعه ی TAM و TPB ، بهره برداری به عمل آمد.

علامه و زارع (۱۳۸۷) پژوهشی با عنوان بررسی عوامل تاثیر گذار بر پذیرش بانکداری الکترونیکی انجام دادند. در این مقاله مدلی برای پذیرش تکنولوژی به صورت خاص در صنعت بانکداری الکترونیکی معرفی می‌گردد. این مطالعه چهار عامل خود کارآمدی کامپیوتری افراد، آموزش در بانکداری الکترونیکی، سهولت درک شده به وسیله افراد در استفاده از تکنولوژی بانکداری الکترونیکی، مرکز کنترل و میزان تاثیر آن ها بر پذیرش و استفاده از بانکداری الکترونیکی را مورد بررسی قرار می‌دهد. در ادامه نقش و تاثیر متغیرهای سن و جنس بر این چهار عامل مورد کاوش قرار می‌گیرد. آموزش های مقدماتی بانکداری الکترونیکی بر خودکارآمدی کامپیوتری بانکداری الکترونیکی تاثیر داشته و در نهایت با وساطت و اثر متغیر درآمد بر پذیرش و استفاده از بانکداری الکترونیکی تاثیر می‌گذارد. سهولت استفاده درک شده نیز بر خودکارآمدی کامپیوتری تاثیر داشته و در نهایت منجر به تاثیر بر پذیرش و استفاده از بانکداری الکترونیکی می شود.

فتحیان و همکاران (۱۳۸۸) پژوهشی با عنوان تاثیرتحقق بانکداری الکترونیک در افزایش رضایت مشتریان بانک‌ها مطالعه موردی بانک ملی ایران به انجام رساندند. آن ها از مدل کانو برای جمع بندی نتایج تحقیق و تشخیص معادله حاکم بر رابطه بین دومتغیر بانکداری الکترونیک و رضایت مشتری استفاده کردند. بانک ملی به عنوان مطالعه موردی در نظر گرفته شده است. جمعیت آماری مورد بررسی از بین مشتریان بانک ملی ایران انتخاب شده اند. نتایج حاصله نشان می‌دهد که خدمات الکترونیکی بانک ملی که از کانال‌های مختلف از جمله خودپردازها، پایانه های فروش، تلفن بانک، اینترنت و تلفن همراه ارائه می‌شوند از نیازهای عملکردی مشتریان می‌باشند و این بدان معنی است که رابطه توسعه آن ها با میزان رضایت مشتریان یک رابطه خطی مستقیم می‌باشد. ‌بنابرین‏ افزایش حجم و کیفیت این خدمات مستقیماً موجب افزایش رضایت مشتریان بانک‌ها خواهد بود.