مواد ۶۹ الی ۸۲ نیز سایر شرایط کلّی اعمال این دسته از مجازات ها را بیان می‌کند و پس از آن تک تک از مجازات های جایگزین نام برده و خصوصیّات هر یک را بیان می کند.

ویژگی های این تحقیق به نحو ذیل می‌باشد:

۱)طرح موضوع و بیان مسئله

امروزه حبس تبدیل به یکی از انواع رایج مجازات ها شده است که در تمامی کشورها نسبت به جرایم متعددی اعمال می شود. اما با اگذشت مدت زمانی طولانی از اعمال این مجازات بر روی کثیری از مجرمان ، ثابت شده است که این شیوه دیگر مفید و مناسب نیست و باید از روش های دیگری استفاده نمود .سوالی که پیش می‌آید و مبنای اصلی این تحقیق را هم شامل می شود این است که چه روش های دیگری را باید جانشین زندان کرد تا بتوانیم به اهداف مورد نظرمان از مجازات ها دست یابیم.

کشور آمریکا که همواره به عنوان یکی از ممالک با جمعیت بالای زندانی شناخته می شود مدت ها است که به دنبال روش هایی مناسب بر دستیابی به اهداف مجازات ها است و مطالعات بسیاری نیز در این زمینه در این کشور انجام گرفته و تجربیات زیادی حاصل شده است. بدین سبب بهتر است تا با بررسی مطالعات و استفاده از تجربیات آن ها و بررسی قانون فدرال این کشور به اطلاعات مفیدی دست یابیم و ‌به این ترتیب دیگر نیازی به طی مسیر پیش رفته شده توسط آن ها نداشته باشیم و بتوانیم از منافع و آثار مثبت مجازات های جایگزین حبس نهایت استفاده را بنماییم.

۲) اهمیت موضوع تحقیق و انگیزه انتخاب آن

اصلاح واقعی مجرمین وجلوگیری از ارتکاب مجدد جرم و تبدیل مجرمین حتّی مجرمین اتفاقی و یا دارای حداقل میزان خطرناکی به مجرمین حرفه ای و به عادت از اهمیّت بسیار والایی برخوردار است و سیستم های حقوقی در تمام دنیا به دنبال نیل ‌به این هدف مهم هستند، مجازات های جایگزین حبس که شامل اشکال مختلفی می‌باشند از راهکارهای پیش گرفته دراکثر ممالک به حساب
می‌آیند اما باید دید آیا این مجازات ها مؤثر و با ارزش هستند و باید آن ها را اعمال کرد یا خیر.

با توجه به تغییر قانون مجازات اسلامی و ارائه راهکارهای جدید در ماده ۶۴ قانون مجازات اسلامی، این انگیزه ایجاد شد تا بررسی های جدیدی با در نظر گرفتن این رویکرد انجام گردد تا شاید راهگشا باشد.

۳) اهداف تحقیق

اهداف ما در این تحقیق این است که اولا نظام مجازات های جایگزین حبس را بررسی نموده و به ارائه تعریف، بیان تاریخچه و سیر تحولی آن بپردازیم.

ثانیاًً با بررّسی جزء به جزء مجازات های جایگزین در ایران و آمریکا ، روشن سازیم آیا این راهکارها

روش های مناسب و کارایی هستند و آیا می‌توانند مؤثر در کاهش جمعیت زندانها گردد تا اینگونه

بتواند پیشنهاداتی را به قانون‌گذار ارائه نماییم.

۴) سوالات تحقیق

در این تحقیق بر آنیم تا برای سوالات زیر پاسخ روشنی بیابیم:

۱-کشور ایران در زمینه مجازات های جایگزین حبس در کجا و چه جایگاهی قرار دارد؟

۲-تجربیات حقوقیون آمریکایی در زمینه جایگزین های حبس چیست؟

۳- آیا امکان استفاده از راهکار های آمریکایی ها در زمینه جایگزین های حبس در کشور ما نیز وجود دارد؟

۴-با عنایت به تجربیّات حاصله در ایران و آمریکا آیا جایگزین های حبس می‌توانند راهکار مناسبی برای حل مشکلات زندان باشند؟

۵- آیا این مجازات ها تأثیری در کاهش نرخ تکرار جرم در کشور های ایران و آمریکا داشته اند؟

۶- با توجّه به تجربیّات به دست آمده در کشورهای ایران و آمریکا کدامین مجازات های جایگزین را برای کدامین افراد می توان به عنوان جایگزین حبس در کشورمان مورد استفاده قرار دهیم ؟

۵) فرضیّات تحقیق

شاید در جواب سوالات مطرح شده بتوان گفت که به نظر می‌رسد:

۱-کشور ایران با توجّه به تازه بودن مبحث مجازات های جایگزین در مجموعه قوانینش هنوز در ابتدای راه قرار دارد و نیاز به بررّسی ها و مطالعات بسیار دیگری احساس می شود.

۲-حقوق ‌دانان کشور آمریکا با توجّه به جمعیّت بسیار بالای زندانیانشان هنوز هم به جایگاهی که باید در زمینه جایگزین ها دست یابند ، نرسیده اند امّا در رابطه با میزان اثر بخشی هر یک از مجازات ها نسبت به حقوق ‌دانان ایرانی از اطّلاعات و تجربیّات بیشتری برخوردار هستند.

۳-با وجود اختلافات زندگی اجتماعی و فرهنگ های دو کشور نمی توان تمام راهکار های آمریکایی ها را در کشور خود به کار بریم با این حال توجّه به آن ها کمک شایانی به ما خواهد کرد و یاری رسان ما در تدوین قوانین لازم خواهد بود.

۴-از آنجایی که ایرادات بسیاری بر زندان ها وارد شده است احتمالاً بهره بردن از روش هایی که به جای آن مورد استفاده قرار گیرند، می‌تواند شایسته تر باشد.

۵-به نظر می‌رسد که این شیوه های تربیتی با درک درست تر از شخصیّت انسانی به گونه ای عمل می‌کنند که سبب اصلاح بهتر افراد شده و فکر ارتکاب مجدد جرم را از ذهنشان دور می‌کند.

۶-انتخاب بهترین مجازات ها برای هر فرد باید بر اساس خصوصیّات وی و جرم ارتکابی باشد.

۶) روش تحقیق

این تحقیق به روش کتابخانه ای و با بررسی و تدقیق در کتب، مقالات و سایت های مربوطه و همچنین با کمک فیش برداری و ارجاع مطالب نگارش خواهد یافت.

۷)پیشینه تحقیق

مسئله جایگزین های حبس، مطلب کاملاً جدیدی نیست و سالها است که از آن سخن گفته می شود. کتاب ها ، مقالات و پایان نامه های ‌متعددی در این زمینه نگارش یافته اند. برای مثال:

1. 1. جایگزین زندان یا مجازات های بینابین، محمّد آشوری

1. 1. مقایسه تطبیقی تأثیر مجازات زندان یا مجازات‌های جایگزین در پیشگیری از تکرار جرم ، محسن محدّث

1. 1. پیش به سوی جایگزین های نوین ، احمد اسدی

1. 1. مبانی نظری جایگزین های کیفر حبس در حقوق کیفری ایران با ملاحظه قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲ ، جابر حق شناس(پایان نامه)

1. 1. مجازات های جایگزین حبس با رویکردی به قانون مجازات اسلامی ۹۲ ، مهرداد بوستانچی ( پایان نامه)

1. 1. مجازات های محرومیّت از حقوق ، رضا نور بها (مقاله)

1. حبس خانگی ، محمّد علی نجفی ابراندآبادی و دیگران (مقاله)

و موارد مختلف دیگر. با این حال قانون مجازات اسلامی ۹۲ مواردی را به عنوان جایگزین نام برده است که در اکثر موارد پیشین به آن ها به صورت دقیق اشاره نشده بود همچنین نیاز به بررّسی تطبیقی آن ها با کشوری دیگری چون ایالات متحده احساس می شد تا بدین شکل ایرادات و یا محاسن کار مشخّص گردد. از این جهات این کار تحقیقی جدید محسوب می شود.

۸) مشکلات پیش روی تحقیق

به گزارش بولتن نیوز^[۲۲] به نقل از بازار خبرجمعیت فعلی دنیا رقمی بالغ بر ۱/۷ میلیارد نفر برآورد می‌شود که طبق آمار سازمان بین‌المللی ارتباطات^[۲۳]درحال حاضر ۳۹ درصد از آن ها به اینترنت دسترسی دارند. ۷۷ درصد آمار کاربران اینترنت در کشورهای پیشرفته حضور دارند. اروپا با ۷۵ درصد کاربران بیشترین تعداد را در اختیار دارد. طبیعی است کشورهایی که جمعیت بیشتری دارند، از شانس توزیع آمار بیشتری نیز برخوردارند.

مثلاً چین به عنوان پرجمعیت ترین کشوردنیا دارای بیشترین تعداد کاربر می‌باشد، امادرحقیقت روش بهینه آمارگیری، روش درصد از کل جمعیت است. به نحوی که میزان کاربران اینترنت بر حسب تعداد کل نفرات موجود در کشور برآورد می‌شود جدول ۲ – ۱ (خطیب زنجانی و هریس، ۱۳۹۳)

جدول ۲ – ۱ آخرین جمعیت حدودی کاربران اینترنت در سال ۲۰۰۰ و ۲۰۱۲

منطقه

آخرین جمعیت حدودی

کاربران اینترنت در سال ۲۰۰۰

کاربران اینترنت در سال ۲۰۱۲

آسیا

۳٫۲۲۲٫۰۶۶٫۹۸۷

۱۱۴٫۳۰۴٫۰۰۰

۱٫۰۷۶٫۶۸۱٫۰۵۹

اروپا

۸۲۰٫۹۱۸٫۴۴۶

۱٫۵٫۰۹۶٫۰۹۳

۵۱۸٫۵۱۲٫۱۰۹

آمریکای شمالی

۳۴۸٫۲۸۰٫۱۵۴

۱۰۸٫۰۹۶٫۸۰۰

۲۷۳٫۷۸۵٫۴۱۳

آمریکای جنوبی

۵۹۳٫۶۸۸٫۹۳۸

۱۸٫۰۶۸٫۹۱۹

۲۵۴٫۹۱۵٫۷۵۴

آفریقا

۱٫۰۷۳٫۳۸۰٫۹۲۵

۴٫۵۱۴٫۴۰۰

۱۶۷٫۳۳۵٫۶۷۶

خاورمیانه

۲۲۳٫۶۰۸٫۲۰۳

۳٫۲۸۴٫۸۰۰

۹۰٫۰۰۰٫۴۵۵

اقیانوسیه

۳۵٫۹۰۳٫۵۶۹

۷٫۶۲۰٫۴۸۰

۲۴٫۲۸۷٫۹۱۹

کل جهان

۷٫۰۱۷٫۸۴۶٫۹۲۲

۳۶۰٫۹۸۵٫۴۹۲

۲٫۴۰۵٫۵۱۸٫۳۷۶

‌در مورد تعداد مبتلایان اعتیاد اینترنتی درکشورایران، هیچ آمار دقیقی وجود ندارد. اما درگاهی و رضوی، ۱۳۸۶، در پژوهش خود که بر روی ۷۳۲ نفر از کاربران اینترنت درسنین ۱۵ تا ۳۹ سال انجام دادند، گزارش کرده‌اند که ۳۰ درصد کاربران، به اینترنت اعتیاد داشته و همه‌ آنهادرجات مختلفی از رفتارهای روانی- اجتماعی مانند؛ احساس بیگانگی با خود، احساس ضعف و ناتوانی در انجام امور، رفتار ناهنجاراجتماعی را از خود نشان دادند.

اعتیاد به اینترنت و علایم آن:

در پژوهش گریفتس (۱۹۹۶) ملاک‌های تشخیصی برای اعتیاد رفتاری :

۱) برجستگی: این امر زمانی رخ می‌دهد که فعالیت معینی مهمترین فعالیت زندگی یک شخص می‌شود و بر تفکر (اشتغال فکری و تحریف شناختی)، احساس (ولع داشتن) و رفتار (خراب شدن رفتار اجتماعی) فرد تسلط دارد.

۲) تغییر خلق شامل تجربیات ذهنی مانند جنب و جوش و نشئگی که افراد در اثر مشغول شدن به آن رفتار معین بروز می‌دهند و می‌تواند به عنوان یک رفتار مواجهه‌ای در نظر گرفته شود. یعنی فرد به علت انجام آن رفتار در یک حالت آرام بخش یا تخدیرکننده قرار می‌گیرد

۳) تحمل: این مورد شامل فرایندی است که در آن نیاز به انجام آن رفتار به طور گسترده و روزافزون برای رسیدن به رضایت بیشتر است.

۴) نشانه های کناره گیری یا ترک شامل احساسات ناخوشایند (نظیر بدخلقی یا بی قراری) یا اثرات فیزیکی ناخوشایندی هستند که وقتی آن رفتار معین ادامه نمی یابد یا ناگهان کاهش می­یابد در فرد دیده می‌شود.

۵) تعارض حالت شامل به وجود آمدن تعارض بین معتاد و افرادی که با او سروکار دارند (تعارض میان فردی) یا در درون خود فرد (تعارض درون فردی) است که در ارتباط با یک فعالیت معین وجود دارد.

۶) بازگشت شامل تمایل برای تکرار حالت‌های قبلی فعالیت معین است بعد از زمانی که شخص آن رفتار را انجام ندهد، معرفی ‌شده‌اند.

از نظر سولر^[۲۴](۲۰۰۵)، اشتیاق و علاقه فرد به اینترنت از نظر آسیب شناختی می‌تواند سالم، اعتیاد آور یا چیزی بین این دو باشد، او به هشت عامل اشاره می‌کند که می‌تواند به شفاف سازی سالم یا ناسالم بودن فعالیت‌ها در اینترنت کمک کند :

1. تعداد و نوع نیازهای موجود : نیازها ممکن است روانشناختی، بین فردی، درون فردی ویا معنوی باشند که از طریق کوشش‌های اینترنتی نشان داده می‌شوند.

میزان محرومیت از نیازهای اساسی، هرچه یکی از نیازهای اساسی ناکام بماند یا انکار یا نادیده گرفته شود آمادگی فرد برای اینکه آن را در هر جا و از هر راهی ارضا کند بیشتر می شود.

نوع فعالیت اینترنتی: از نظر نوع تاثیر بر نیازها، فعالیت اینترنتی بسیار زیاد و گوناگون اند، محیط‌هایی که امکانات مختلفی دارند می‌توانند طیف وسیعی از نیازها را مخاطب خود قرار دهند و در نتیجه جذاب تر باشند و چون محیط سایبر متنوع و به آسانی قابل دسترسی است می‌تواند مستعد ارضای چنین نیازهایی باشد به ویژه وقتی که فرد در ارضای نیازهای اساسی اش در زندگی محرومیت دارد.

تاثیر فعالیت اینترنتی، سلامت و تندرستی، موفقیت در کار و داشتن روابط خشنود کننده با همسالان و دوستان و غیره… . همگی از خصوصیات مهم کارکرد انطباقی است اینکه این ویژگی‌ها تا چه اندازه به وسیله استفاده از اینترنت در معرض آسیب قرار می گیرند و تا چه اندازه از بین می‌روند عمق آسیب شناسی اینترنت را نشان می‌دهد.

احساسات درونی پریشانی و اضطراب :احساسات رو به افزایش افسردگی، نا امیدی و سرخوردگی و خود بیگانگی گناهکاری و شرمساری و خشم ممکن است از علایم هشدار دهنده استفاده آسیب زای اینترنت باشد، فردی که احساساتش با محیط سایبر پیوند خورده است زندگی شخصی اش اغلب از فعالیت‌های اینترنت متاثر می شود.

سابقه و مرحله درگیری با اینترنت : کاربران جدید ممکن است فریفته فرصت‌هایی شوند که فضای مجازی اینترنت فراهم می‌اورد اما کم کم تازگی و جذابیت عیاشی اینترنتی کاهش می‌یابد و با رسیدن به مرحله اعتیاد، ممکن است وظایف فرد در زندگی واقعی اش مختل شود کاربران قدیمی تر دام‌هایی را که ممکن است آن‌ ها را تطمیع کند و احساسات شدید عاطفی آن ها را برانگیزد، می‌شناسد و این فهم به آن ها برای استفاده متعادل تر کمک می‌کند.

آگاهی از نیازها : هر چه فرد انگیزه هایش را بیشتر درک کند فضای مجازی توان خود را برای هدایت فرد به سمت استفاده بی حد و اندازه از اینترنت بیشتر از دست می‌دهد. پیگیری و ‌نیازها و خواسته‌های سرکوب شده جهان واقعی در فضای مجازی، فقط نوعی تخلیه احساسی است که در واقع تکرار نوعی اجبار است و به طور پایان ناپذیری ادامه می‌یابد و رفع نیازهای اساسی به معنای آن است که فرد بخشی از تعارض‌ها و محرومیت‌های مرتبط با آن نیازها را به وسیله فهم و درک خود آگاه آنچه به بقایای نیازها منجر می شود حل کند. در مقابل پرده پوشی و انکار آشکار این نیازها به رفتاری اعتیاد گونه می‌ انجامد و فقدان بینش و خود آگاهی به نیازهای اساسی را نشان می‌دهد.

خودپنداره ، یک از صفات ویژه انسان‌هاست که از اوایل کودکی آغاز می‌شود و در طول زندگی هم چنان ادامه دارد. هر فرد، شناخت و ادراک خاصی از خود دارد که دیگران از آن بی‌اطلاع‌اند. افکار و نگرش‌های مربوط به «خود» فرد، یک نظام مفهومی را می‌سازد که می‌توان آن را خودپنداره نامید (محسنی، ۱۳۷۵، ص۱۸). این نظام فکری و شخصیتی دربرگیرنده‌ی کلیه ملاحظات فرد درباره خود و صفات جسمی و روحی، قابلیت‌ها و توانایی‌ها، استعدادها، نوع باورها و ارزش‌های فلسفی اخلاقی، سیاسی، مذهبی و دیگر ویژگی‌های اجتماعی- روانی است که او را از «دیگر» افراد متمایز می‌سازد. به علاوه بر این، عوامل دیگری مانند خاطرات گذشته، موفقیت‌ها و شکست‌های پیشین، باورها، علایق و نوع ارتباط فرد با دیگران، باعث ادراک فرد از خود و زمینه‌ی لازم جهت خود ارزشیابی به وجود می‌آورد. که این ارزشیابی، مبنای حرمت خود، احساس گناه، شرمساری و هویت شخصی فرد را تعیین می‌کند (محسنی، ۱۳۷۵). با تمام این تعابیر و تفاسیر، فرد است که ادراک نهایی نسبت به خود انجام می‌دهد و جایگاه خود را در تبیین افراد دیگر پیدا می‌کند. خود پنداره به عنوان قضاوت کلی فرد و ارزش‌گذاری ‌در مورد خودش تعریف شده است.

(هارتر^[۶۸]، ۱۹۷۵). در جایی دیگر، به فرایند آگاه شدن هر فرد از ویژگی‌های شخصیتی‌اش، نوع روابط با دیگران، نظرش نسبت به حوادث و وقایع، ظرفیت‌ها و توانایی‌های او اشاره شده است

خود پنداره هر فردی به تدریج از طریق بازخورد از سوی افراد مهم، بویژه والدین، شکل می‌گیرد (روزنبرگ^[۶۹]، ۱۹۶۵ ترجمه حسین پور،۱۳۸۹). خود پنداره به عنوان یک سازه‌ی چند بعدی، تعریف شده است که دارای ابعاد خاصی از جمله اعتماد به نفس، احساس استقلال، توانش تحصیلی و اخلاقی می‌باشد.

به طور کلی، مفهوم خودپنداره ، یک سازه‌ی چند بعدی است که با مفاهیم خودپنداره تحصیلی، اجتماعی و بدنی مرتبط است

مفهوم خود پنداره ؛ مفاهیم خاص دیگری مانند توانایی کلی، ارزش تکالیف، عملکرد، سطح دشواری تکالیف، ارزشیابی از توانایی خود، فعالیت‌های تحصیلی مانند ریاضی، زبان انگلیسی، علوم و غیره ارتباط دارد (الکس، مارش، هاتی و برن هلت، ۲۰۰۰ به نقل از برن هلت، ۲۰۰۳ ترجمه حسین پور،۱۳۸۹) هر کس قادر است به افکار و احساسات خود بیندیشد و می‌تواند از خصوصیات و توانایی‌های خود آگاه شود؛ و از خود درکی حاصل کند با شکل‌گیری ازن نگرش‌ها، ممکن است هر فردی برای خود، ارزشی منفی یا مثبت قایل شود و این گونه به استنباط از توانایی‌های خود بپردازد.

ادراک در روان شناسی امروزی، به معنای فرایند ذهنی یا روانی است که گزینش و سازماندهی اطلاعات حسی و نهایتاًً‌معنابخشی آن ها را به گونه‌ای فعال به عهده دارد (ایروانی و خداپناهی، ۱۳۷۹). در ادراک تجارب، انتظارات حالات انگیزشی، شناختی، عاطفی و بافتی که در آن رفتار رخ می‌دهد تاثیر دارند.

خودپنداره می‌تواند، نمودی از انگیزش‌های فردی و نظام ارزشی حاکم بر دیدگاه فرد از خودش باشد که متاثر از عوامل چندی از جمله، نوع برخورد و رفتار والدین، بازخورد ناشی از اعمال و رفتار فرد، و پیامدهایی که این اعمال و رفتار برای شخص دارد، توصیف شود (روحانی، ۱۳۵۱، به نقل از یعقوب خانی غیاثوند، ۱۳۷۲).

خود پنداره از ادراکات فرد از خود است، که از طریق تجربه، تعامل با دیگران و اسنادهای رفتاری مربوط به خودش، حاصل می‌شود

یکی از عوامل که موجب خودپنداره مثبت در نوجوانان می‌شود، احساس خوبی است که ‌در مورد خود کسب می‌کند، فلاسفه‌ی فطری‌نگر از جمله دکارت^[۷۰] (۱۶۴۰) و کانت^[۷۱] (۱۷۸۱) معتقد بودند که شیوه ادراک هر فرد، چیزی است که با آن به دنیا آمده است (مید، ۱۹۶۵). تجربه‌گرایانی چون برکلی^[۷۲] (۱۷۰۹) و لاک^[۷۳] (۱۶۹۰)، مدعی بودند که افراد، شیوه ادراک را با تجربه‌ اشیاء دنیای پیرامون خود یاد می‌گیرند (مید، ۱۹۶۵). اما روان‌شناسان امروزی، به تلفیقی از این دو معتقدند مارش و شاولسون (۱۹۸۵) معتقدند که افکار و ادراکات مربوط به «خود» از طریق تجربه و تعامل با محیط، پی‌ریزی شده و در ذهن خود شکل می‌گیرند (مارش و هاربرت، ۱۹۹۰ ترجمه حسین پور، ۱۳۸۹).

خود، در آغاز به وسیله ترکیبی از ارتباطات اولیه شکل می‌گیرد؛ که نوع این ساختار در رشد و شکل‌دهی شخصیت افراد، اهمیت بسزایی دارد. از آنجایی که خانواده مهمترین بافت سازنده و شکل‌دهنده خودپنداری و خود ادراکی کودکان و نوجوانان است بسیاری از ارزش‌ها، اعتقادات و معیارهای رفتاری را تحت تاثیر قرار می‌دهد. در صورتی که این روابط بر پایه اعتماد، محبت و احترام متقابل باشند، باعث ایجاد تصویری مثبت از خود می‌گردد و هنگامی که نوع روابط حاکم بر خانواده، استبدادی و خالی از عاطفه باشد، ممکن است نوع نگرش منفی در فرد نسبت به خود ایجاد کند.

یکی از راه‌‌های ایجاد خودپنداره مثبت، احترام به فرزندان و توجه به شخصیت آن‌هاست. به نقل از فرزندانی که در خانواده، به طور شایسته از سوی والدین، مورد احترام و ارزش قرار نگیرند به علت عدم توجه به حقوق و نظرات دیگران، ممکن است متقابلاً مورد بی‌احترامی قرار گیرند و این باعث صدمه رسیدن به شخصیت آنان و ایجاد خود ادراکی منفی در آنان شود برامل^[۷۴]، ۱۹۷۷ واتکینز^[۷۵]، ۱۹۸۸ ترجمه حسین پور،۱۳۸۹).

۲-۱۴نقش اسناد در خود پنداره تحصیلی

ویژگی مهم اسناد این است که در دامنه وسیعی از فعالیت‌ها، افکار و رفتار انسان‌ها ظاهر می‌شود و در پیامدهای مربوط ‌به این موضوع رشد می‌کند به عنوان مثال هنگامی که دانش‌آموزی در امتحان با شکست مواجه می‌شود، دلایل این رویداد را به خودش یا به عوامل محیطی اسناد می‌دهد (بل- گردلر^[۷۶]،۱۸۹۶ترجمه جاودان،۱۳۸۳).

هایدر^[۷۷] (۱۹۵۳) اسناد را تلاش برای فهمیدن چرایی یک رفتار و نشانگر دلایل ادراکی از رویدادها و نتایجی که برای فرد به دنبال دارد و روش‌هایی که اشخاص برای قضاوت،‌ تبیین و تفسیر علّی ‌در مورد علت وقوع رفتار بیان می‌کنند، توصیف می‌کند. (بل- گردلر، ۱۹۸۶) در نظریه اسناد، علت‌های ادراکی افراد، به دو دسته تقسیم می‌شوند؛ افراد با هسته‌ی کنترل بیرونی و افراد با هسته‌ی کنترل درونی‌. افراد با هسته کنترل بیرونی معتقدند علت پیامدهای رفتاری آنان وابسته به بخت و اقبال و یا مراجع قدرت است.

با توجه به آنچه گفته شد،در تحقیق حاضر برآنیم تا ابتدا بابررسی کوتاه در حوزه اندیشه‌های کیفری سزادهی و مبانی نظری آن ها مطالعه و بررسی دقیق رویکردهای نوین طرفداران مجازات‌های ترمیمی بپردازیم و ‌با مقایسه علمی و قانونی این اندیشه ها در قوانین جزایی برخی کشورها ،سیر تحول و گسترش آن ها رابیان نموده و نتایج حاصله را به طور مستدل ارائه دهیم.علاوه براین نقد برخی مجازات های سرکوبگر درقوانین قدیم و جدید راباتکیه بر دیدگاه های نوین اندیشه‌های اصلاح گرا وترمیمی مورد مطالعه قرار خواهیم داد.همچنین باتمرکز ویژه براندیشه های کیفری جرم شناسان علوم کیفری ،سیر تکامل نظریات اصلاح گرا در حوزه سزادهی قانونی را مورد مطالعه و ارزیابی قرار خواهیم داد و علاوه بر آن به جایگاه و اهمیت توجه به رویکردهای نوین ترمیم وکرامت مداری مجازات ها در معاهدات حقوق بشربین الملل که تاثیرات به سزایی بر تحول قوانین داخلی کشورها دارد نیز پرداخته خواهد شد.

۱-۳-اهمیت و ضرورت تحقیق

با توجه به اینکه در حوزه نظریه پردازی کیفری در حقوق ایران به نظریات و مباحث اندیشه‌های عدالت ترمیمی کمترموردتوجه شده است یا حداقل در تألیفات ویژه و خاص به صورت دقیق به آن ها پرداخته نشده است لذا در تحقیق حاظر هدف فوق مورد توجه قرار گرفته است.از طرفی از آنجا که قوانین اکثر کشورهای جهان در حال حرکت به سوی مجازات های ترمیمی می‌باشند لذا توجه ‌به این مسأله و تحقیق و مطالعه در آن می‌تواند در آینده مورد استفاده و توجه صاحب‌نظران و حتی قانونگذاران قرار گیرد.نوظهور و نوپدید بودن اندیشه‌های کیفری کرامت مداروعدالت ترمیمی و عدم وجود منابع کافی و جامع جهت مطالعه و تحقیق محققین ضرورت اساسی تحقیق حاظر است.

۱-۴-سوالات تحقیق

1. 1. قانون‌گذار با پیش‌بینی نگهداری و مراقبت از مجرمان خطرناک در محیط بیرون زندان به دنبال کاهش تورم جمعیت کیفری زندان ها بوده است یا فراهم نمودن فرصتی جدید جهت اصلاح و درمان بزهکاران؟

1. 1. تاثیر عوامل اجتماعی و فرهنگی و اقتصادی و خانواده و مهاجرت در اثربخشی مراقبت ویژه بعد از آزادی در مجرمان خطرناک به چه میزان است؟

۱-۵-فرضیات تحقیق

۱٫قانون‌گذار با پیش‌بینی نگهداری و مراقبت از مجرمان خطرناک در محیط بیرون زندان به دنبال کاهش تورم جمعیت کیفری زندان ها بوده است.

۲٫عوامل اجتماعی و فرهنگی و اقتصادی و خانواده و مهاجرت در اثربخشی مراقبت ویژه بعد از آزادی در مجرمان خطرناک مؤثر است.

۱-۶-پیشینه تحقیق

طهماسبی(۱۳۸۷)در پایان نامه خود با موضوع تدابیر حمایتی بعد از خروج از زندان ‏در حقوق کیفری ایران اینگونه بیان می‌کند:تدابیر حمایتی بعد از خروج از زندان» مجموعه اقداماتی است که به جهت حمایت و ‏مراقبت از زندانی آزاد شده صورت می‌گیرد. این اقدامات طیف وسیعی از حمایت‌های مادی، ‏معنوی، اجتماعی و…. را شامل می‌شود. «تدابیری حمایتی»، این گونه نیست که از زمان آزادی ‏زندانیان آغاز گردد بلکه، روندی است که از زندان آغاز می‌شود و تا مدتی بعد از آزادی ادامه ‏می‌یابد. اهمیت «تدابیر حمایتی بعد از خروج» بدین لحاظ است که سبب عدم تکرار جرم ‏زندانیان آزاد شده می‌شود. هدف از تدوین این پایان نامه نقد و بررسی قوانین و مقررات ناظر ‏بر تدابیر حمایتی در حقوق کیفری ایران و تبیین انواع راهکارها و روش‌های تدابیر حمایتی ‏موجود در حقوق کیفری ایران است.

آجی پیشه(۱۳۷۵)در پایان نامه خود با موضوع تأخیر و تعلیق اجرای احکام کیفری در حقوق موضوعه ایران این موضوع را مورد بررسی قرار داد و بیان کرد در صدور و بقاء قرار تعلیق، دادگاه و محکوم‌علیه دارای وظایف و تکالیفی می‌باشند. در تأخیر اجرای حکم، مجازات در آینده اصولا اجرا می‌شود اما در تعلیق اجرای حکم تنها در صورت تخلف محکوم‌علیه از دستورات مراقبتی و ارتکاب جرم جدید، مجازات به موقع اجرا گذاشته می‌شود.

۱-۷-روش تحقیق

انتخاب روش تحقیق به اهداف و ماهیت موضوع پ‍‍‍‍ژوهش بستگی دارد. طرح پژوهشی چارچوبی را برای مطالعه روابط بین متغیر به وجود می آورد. هدف از انتخاب روش تحقیق آن است که محقق مشخص نماید چه شیوه و روشی اتخاذ کند تا او را هر چه سریع­تر، دقیق­تر، آسان­تر و ارزان­تر در دستیابی به پرسش ها و فرضیات تحقیق یاری نماید.تحقیق حاضر از نظر هدف، یک تحقیق کاربردی می‌باشد و از نظر گردآوری داده ­ها و اطلاعات و روش تجزیه و تحلیل یک تحقیق توصیفی و غیر آزمایشی می‌باشد برای جمع‌ آوری اطلاعات از روش زیر استفاده گردید:روش کتابخانه ای و اینترنت : برای بررسی و مطالعه مبانی نظری موضوع تحقیق و دستیابی به اطلاعات اولیه ، از کتب و مقالات داخلی و خارجی و همچنین شبکه جهانی اینترنت به منظور دستیابی به مقالات و مطالب مرتبط با موضوع تحقیق استفاده شده است . به طور کلی اطلاعاتی که در این تحقیق مورد نیاز بودند، شامل اطلاعاتی درباره پیشینه تحقیقات و بررسی جزئیات صورت گرفته، است. از منابع کتابخانه ای هم برای برخی از مطالب مورد نیاز از جمله بررسی قوانین مختلف و بررسی تعارضات قوانین و بررسی نحوه رسیدگی ها و نکات دیگر استفاده شده است.

۱-۷-۱-بخش اول:تعاریف و مفاهیم

در این بخش بر آن هستیم با تعاریفی مشخص از مجرمان خطرناک و بررسی وضعیت آن ها و علل ارتکاب جرایم در این افراد و بررسی حالت خطرناک به بررسی این نوع مجرمان بپردازیم .در این راستا به حالات و وضعیت این مجرمان در ارتکاب به جرایم اشاره می‌کنیم .

۱-۷-۱-۱-مبحث اول:مجرم

در این مبحث به تعاریف مجرم از لحاظ لغوی و مفهومی می پردازیم.

• • • رهبری یعنی وسیله نظارت بر همکاری تمامی افراد گروه با یکدیگر و همکاری گروه تحت رهبری با بقیه تشکیلات به طور هماهنگ برای دستیابی به اهداف تشکیلات ( تیموری،۱۳۷۹،۲۶۸).

  

• • رهبری را می‌توان به عنوان حرکت دادن افراد در یک جهت، تصمیم گیری و حمایت از مسیرهایی دانست که افراد معمولاً توانایی انتخاب آن را ندارند (Lippit,1999,19).

  

• • رهبری هنراداره کردن خود و دیگران است ( افجه،۱۳۷۹،۳۶۸).

• رهبری عبارت است از ساختار دادن به انتظارات و تعاملات و حفظ ساختار آن ها (خلیلی شورینی،۱۳۸۳،۱۹).

۲ – ۲) ﻣﺎﻫﯿﺖ رﻫﺒﺮی

از ﻧﻘﻄﻪ ﻧﻈﺮ ﺳﺎزﻣﺎﻧﯽ، رﻫﺒﺮی ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﻓﺮاﯾﻨﺪ، ﺑﻪ ﻣﻌﻨﯽ اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﻔﻮذ ﺑﺪون زور ﺑﺮای ﻫﺪاﯾﺖ و ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﯽ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻫﺎی اﻋﻀﺎی ﯾﮏ ﮔﺮوه و ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﺻﻔﺖ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﯽ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ای از وﯾﮋﮔﯽ ﻫﺎﺳﺖ.

رﻫﺒﺮی ﻧﻔﻮذ ﻗﺪرﺗﻤﻨﺪی ﺑﺮ رﻓﺘﺎر ﻓﺮد و ﮔﺮوه در ﺳﺎزﻣﺎن دارد. ﻫﺮ ﭼﻪ ﺳﺎزﻣﺎﻧﯽ از ﻧﻈﺮ رﻫﺒﺮی ﻧﯿﺮوﻣﻨﺪﺗﺮ ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﻮﻓﻘﯿﺖ آن ﺳﺎزﻣﺎن ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد. ﺑﺤﺚ رﻫﺒﺮی ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﺎ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻋﻠﻤﯽ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ دﯾﮕﺮ ﻣﺒﺎﺣﺚ از ﺗﯿﻠﻮر و ﺗﻼش ﻫﺎی وی ﺷﺮوع ﺷﺪ. از ﺳﺎل ﻫﺎی دﻫﻪی ۱۹۲۰ و اواﯾﻞ دﻫﻪ ۱۹۳۰ ﻧﻬﻀﺖ رواﺑﻂ اﻧﺴﺎﻧﯽ ﺑﺘﺪرﯾﺞ ﺟﺎﻧﺸﯿﻦ روش ﻋﻠﻤﯽ ﺗﯿﻠﻮر ﺷﺪ ﮐﻪ ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻣﺴﺌﻠﻪی ﺗﮑﻨﻮﻟﻮژی ﺑﺮای ﺑﻬﺒﻮد ﺑﺎزده، ﺑﻪ ﻧﯿﺮوی اﻧﺴﺎﻧﯽ ﻧﯿﺰ ﺗﻮﺟﻪ وﯾﮋه‌ای داﺷﺖ. ﻃﺒﻖ ﻧﻈﺮﯾﻪی رواﺑﻂ اﻧﺴﺎﻧﯽ، وﻇﯿﻔﻪ ی رﻫﺒﺮ آن اﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﺤﻘﻖ ﻫﺪف ﻫﺎ را از ﻃﺮﯾﻖ اﯾﺠﺎد ﺗﻌﺎون و ﻫﻤﯿﺎری ﺑﯿﻦ زﯾﺮ دﺳﺘﺎن ﺧﻮد ﺗﺴﻬﯿﻞ ﮐﻨﺪ و ﻓﺮﺻﺖ ﻫﺎﯾﯽ ﺑﺮای رﺷﺪ ﺷﺨﺼﯽ ﺑﻪ وﺟﻮد آورد. از دﯾﺪ ﻧﻬﻀﺖ رواﺑﻂ اﻧﺴﺎﻧﯽ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ارﺗﺒﺎﻃﺎت اﻧﺴﺎﻧﯽ ﺣﺎﺋز اﻫﻤﯿﺖ اﺳﺖ وﻟﯽ ﻧﻬﻀﺖ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﻋﻠﻤﯽ ﺗﯿﻠﻮر ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ وﻇﯿﻔﻪ دارد. رﻫﺒﺮی ﯾﮏ روﯾﻪ ی ﻣﺸﺘﺮک ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ اﺳﺖ. ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ رﻫﺒﺮی ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ ای اﺛﺮ ﺑﺨﺶ، ﯾﮑﯽ از ﮐﻠﯿﺪﻫﺎی ﮐﺎرآﻣﺪ ﺑﻮدن ﻣﺪﯾﺮ اﺳﺖ. ﻋﻼوه ﺑﺮ اﯾﻦ رﻫﺒﺮی ﻣﺴﺘﻠﺰم ﻧﻔﻮذ ﮐﺮدن و ﺗﺎﺛﯿﺮ ﮔﺬاردن ﺑﺮ اﻓﺮاد اﺳﺖ و ﻣﺪﯾﺮ در ﻧﻘﺶ رﻫﺒﺮی ﮐﺴﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﺑﺮ اﻓﺮاد ﺗﺤﺖ ﺳﺮﭘﺮﺳﺘﯽ ﺧﻮد ﻧﺎﻓﺬ و ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﯾﮕﺮ، ﻣﺮﺋﻮﺳﺎن ﻧﻔﻮذ و ﻗﺪرت او را ﺑﭙﺬﯾﺮﻧﺪ(ﮔﯿﺮﯾﻔﯿﻦ، ۱۳۸۴).

رﻫﺒﺮی ﻋﻤﺪه وﻇﯿﻔﻪ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ اﺳﺖ اﻣﺎ ﺗﻤﺎم ﮐﺎر او ﻧﯿﺴﺖ. ﻣﺪﯾﺮان ﻣﻠﺰم ﺑﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی و ﺳﺎزﻣﺎﻧﺪﻫﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ لیکن ﻧﻘﺶ اﺳﺎﺳﯽ ﯾﮏ رﻫﺒﺮ اﺛﺮ ﮔﺬاری ﺑﺮ دﯾﮕﺮان اﺳﺖ، ﺑﻪ ﻧﺤﻮی ﮐﻪ ﻫﺪف ﻫﺎی از ﭘﯿﺶ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﺪه را ﻣﺸﺘﺎﻗﺎﻧﻪ دﻧﺒﺎل ﮐﻨﻨﺪ. اﯾﻦ اﻣﺮ ﻧﺸﺎن ﻣﯽدهد ﮐﻪ رﻫﺒﺮان ﻗﻮی ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﻣﺪﯾﺮان ﻧﺎﺗﻮاﻧﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی ﺿﻌﯿﻒ آن‌ ها ﻣﻮﺟﺐ ﺷﻮد ﮐﻪ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﮔﺮوه در ﺟﻬﺖ ﻏﻠﻂ دﻧﺒﺎل ﺷﻮد. ﺑﺎ وﺟﻮد اﯾﻨﮑﻪ آن‌ ها ﻗﺎدرﻧﺪ ﮐﻪ ﻓﻌﺎلیت‬های ﮔﺮوه را ﺗﺪاوم ﺑﺨﺸﻨﺪ، اﻣﺎ ﻧﻤﯽ ﺗﻮاﻧﻨﺪ آن‌ ها را در ﺟﻬﺘﯽ ﻫﺪاﯾﺖ ﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﺣﺼﻮل ﻫﺪفﻫﺎی ﺳﺎزﻣﺎﻧﯽ را ﺑﻪ دﻧﺒﺎل داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ.

ﻧﮑﺘﻪی دﯾﮕﺮ اﯾﻨﮑﻪ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ و رﻫﺒﺮی ﮐﺎﻣﻼ ﻣﺘﺮادف ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ. رﻫﺒﺮی در ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﺎی ﻏﯿﺮ رﺳﻤﯽ ﻧﯿﺰ وﺟﻮد دارد وﻟﯽ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﻣﻮﻗﻌﯽ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﺼﻮر اﺳﺖ ﮐﻪ ﺳﺎﺧﺖ ﺳﺎزﻣﺎﻧﯽ ﻗﺒﻼ ﺑﻪ وﺟﻮد آﻣﺪه ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﻪ ﻋﻼوه داﺷﺘﻦ ﻣﻘﺎم رﺳﻤﯽ ﺗﻀﻤﯿﻦ ﻧﻤﯽ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺷﺨﺺ ﻣﺪﯾﺮ ﻧﻘﺶ رﻫﺒﺮی را ﻧﯿﺰ ﺑﺘﻮاﻧﺪ اﯾﻔﺎ ﮐﻨﺪ.

رﻫﺒﺮی ﻣﺴﺘﻠﺰم داﺷﺘﻦ ﻣﻬﺎرتﻫﺎﯾﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺑﻪ ﮐﺎر ﮔﺮﻓﺘﻦ آن‌ ها ﻣﯽﺗﻮان اﻓﺮاد اﻧﺴﺎﻧﯽ را ﺑﺎ ﻣﯿﻞ و اﺷﺘﯿﺎق ﺑﺮای رﺳﯿﺪن ﺑﻪ ﻫﺪف ﻫﺎی ﻣﻌﯿﻦ ﺗﺮﻏﯿﺐ ﮐﺮد. همان گونه ﮐﻪ ذﮐﺮ ﺷﺪ همه ﻣﺪﯾﺮان رﻫﺒﺮ و همه رﻫﺒﺮان ﻣﺪﯾﺮ ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ. ﺑﺮای ﺗﺤﻘﻖ آرﻣﺎن ﻫﺎی ﺗﺮﻗﯽ ﺧﻮاﻫﺎﻧﻪ و ﻣﺘﻌﺎﻟﯽ و ﺳﺎﺧﺘﻦ آﯾﻨﺪه‌ای ﭘﺮ روﻧﻖ و ﺷﮑﻮﻓﺎ ﮐﺪاﻣﯿﮏ مهم تر و ﻣﺆﺛﺮتر اﺳﺖ؟

۲-۳) آﯾﺎ ﻧﯿﺎز ﺑﻪ رﻫﺒﺮان ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻣﺤﺴﻮس اﺳﺖ ﯾﺎ ﺑﻪ ﻣﺪﯾﺮان ؟

ﺟﺎن ﻧﺎس ﺑﯿﺖ^[۲۳]، ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ ﮐﻨﻨﺪه ﺳﺮﺷﻨﺎس و ﭘﺮ آوازه گرایش‌های اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ، ﻣﻘﺎﻻﺗﯽ راﺟﻊ ﺑﻪ دﮔﺮﮔﻮﻧﯽﻫﺎی ﻣﻬﻢ و ﺑﻨﯿﺎدی و ﺗﻐﯿﯿﺮات اﻟﮕﻮ ﺷﻮﻧﺪه ﮐﻪ در ﻣﺤﯿﻂ ﮐﺎر اﯾﺠﺎد ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ، ﻧﻮﺷﺘﻪ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺤﻮر ﺗﻮﺟﻪ و ﺗﻤﺮﮐﺰ را ۱) ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﺑﻪ رﻫﺒﺮی ۲) ﺑﺎزﺑﯿﻨﯽ و ﮐﻨﺘﺮل و اﺧﺘﯿﺎر و اﻗﺘﺪار ۳) ﺳﻠﺴﻠﻪ ﻣﺮاﺗﺐ ﺑﻪ ﺷﺒﮑﻪ ﺑﻨﺪی ۴) ﺧﻂ ﭘﺎﯾﺎﻧﯽ و ﻧﺘﯿﺠﻪ ﮐﻠﯽ ﺑﻪ ﻧﮕﺮش اﺳﺘﺮاﺗﮋﯾﮏ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﺟﻬﺖ ﻣﯽ دﻫﻨﺪ.

اﻣﺮوزه ﻣﺪﯾﺮان ﺑﺎ ﭼﺎﻟﺶ ﻫﺎی ﻣﺘﻌﺪدی از ﻗﺒﯿﻞ ﻧﯿﺎز اﺳﺎﺳﯽ و ﺣﯿﺎﺗﯽ ﺑﻪ رﻫﺒﺮی ﺗﺤﻮل ﮔﺮا، ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ اﻧﺴﺎﻧﯽ، ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﮐﯿﻔﯿﺖ، ﺗﻮﺳﻌﻪ ﭘﺎﯾﺪار و ﺗﺪاوم ﻣﺰﯾﺖ رﻗﺎﺑﺘﯽ، ﺗﻐﯿﯿﺮ و ﺗﺤﻮل ﺳﺎزﻣﺎﻧﯽ، ﺷﮑﻞ دﻫﯽ، اﺻﻼح و ﺑﻬﺒﻮد ارزش ﻫﺎ ی اﺻﻠﯽ ﺳﺎزﻣﺎن، ﻓﻠﺴﻔﻪ ﯾﺎ رﺳﺎﻟﺖ آن ﻣﻮاﺟﻪ اﻧﺪ.

اﯾﻦ ﭼﺎﻟﺶﻫﺎ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻓﺰاﯾﻨﺪه‌ای ﻣﺪﯾﺮان را ﻣﻠﺰم ﻣﯽ ﺳﺎزد ﺗﺎ در داﺧﻞ ﺳﺎزﻣﺎنﻫﺎی ﺧﻮد ﺑﺮای اﯾﺠﺎد ﺗﺤﻮل ﮐﻠﯽ، ﻧﻘﺶ رﻫﺒﺮی اﯾﻔﺎ ﮐﻨﻨﺪ. ﻣﺪﯾﺮان ﻣﻮﻓﻖ ﻓﺮدا، از اﯾﻦ ﭼﺎﻟﺶ ﻫﺎ ﮔﺮﯾﺰان ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ و ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺮای روﯾﺎروﯾﯽ ﺑﺎ ﭼﺎﻟﺶ ﻫﺎی آﯾﻨﺪه آﻣﺎده ﮔﺮدﻧﺪ( ﺧﻠﯿﻠﯽ ﺷﻮرﯾﻨﯽ، ۱۳۷۳ ).

۲-۴) ﺗﻤﺎﯾﺰ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ و رﻫﺒﺮی

افراد گرایش ‌به این دارند که کلمات مدیر و رهبر را به یک معنی و مترادف به کار ببرند. لیکن رهبران و مدیران متفاوت از یکدیگرند. با بودن رهبری به عنوان یکی از چهار وظیفه مدیریت (برنامه‬ریزی، سازماندهی، رهبری وکنترل) مدیریت مفهومی وسیع‬تر از رهبری دارد. پس رهبری فقط یکی از وظایف مدیریت است و یک مدیر می‌تواند مقام خود را بدون این که یک رهبر واقعی باشد داشته باشد (Lussier,1997,391).

برخی نیز معتقدند که رهبری نسبت به مدیریت مفهوم وسیع تری دارد. مدیریت نوع خاصی از رهبری محسوب می‌شود که در آن کسب هدف‌های سازمانی بر سایر هدف‌ها اولویت دارد. در مقایسه رهبری و مدیریت موارد زیر قابل ذکر است:

1. 1. رهبران از طریق ایجاد بصیرت نسبت به آینده جهت را مشخص می‌کنند. اما مدیران از طریق برنامه‌ریزی‌های رسمی و طراحی ساختارهای سازمانی، نظم و انسجام را موجب می‌شوند.

1. 1. رهبر با ایجاد تغییر سروکار دارد، ولی مدیر برای برخورد با پیچیدگی‌هاست.

1. 1. رهبران نگرش شخصی و فعال نسبت به هدفها دارند، ولی مدیران نگرش غیر شخصی نسبت به هدفها دارند.

1. 1. رهبران می‌توانند هدف‌های گوناگونی داشته باشند، اما در مدیریت اولویت با هدف‌های سازمانی است.

1. 1. رهبران به طرق ابتکاری و القایی با کارکنان مرتبط می‌شوند، اما مدیران با افراد از طریق نقشی که در توالی رخدادها یا فراگرد تصمیم گیری ایفا می‌کنند، مرتبط می‌شوند.

1. 1. در رهبری سلسله مراتب مطرح نیست، اما در مدیریت سلسله مراتب مطرح است.

1. در رهبری عضویت ضرورت ندارد، رهبر می‌تواند خارج از سازمان باشد و بر افراد سازمان نفوذ داشته باشد، اما در مدیریت عضویت شرط است.

برخی از صاحب نظران معتقدند که مدیران کارها را درست انجام می‌دهند و رهبران کسانی هستند که کارهای درست انجام می‌دهند. بیشتر کارشناسان هم رهبری قوی و هم مدیریت قوی را برای اثربخشی بهینه سازمان ضروری می‌دانند( رضائیان،۱۳۸۰،۳۷۷-۳۷۵).

۲-۵) اهمیت رهبری مدیران

رهبری مهمترین موضوع در حیطه رفتار سازمانی و روابط انسانی است (Robert,2005,390).

حتی در سطوح پایین تر در شرکت ها ناتوانی در رهبری هم به عملکرد شرکت و هم به زندگی خصوصی افراد لطمه می زند. رهبران در سطوح سازمانی مختلف به هدایت اعمال، قواعد، ارزش‌ها و شاید جهان بینی کارکنانشان کمک می‌کنند (Yeo,2006,63). کارائی سازمانی تا اندازه‌ای به رهبری مؤثر بستگی دارد. رهبران مؤثر از رفتارهای رهبری حرفه‌ای مانند خلق مأموریت، ایجاد یک فرایند برای دستیابی به اهداف، تنظیم فرایند ها و رویه‌ها و رفتارهای رهبری شخصی همانند ایجاد اعتماد، توجه به افراد و عمل کردن به طور اخلاقی بهره می گیرند(Ddy,2004,435).