ویژگی های عمده

• • رأی‌ دهندگان افرادی را به عنوان اعضای کمیسیون در شکل یک هیئت اداره کوچک انتخاب می‌کند.

• • هریک از اعضای کمیسیون مسئولیت بخش خاصی از شهرداری را نیز به عهده دارند، مانند بخش پلیس، آتش نشانی، مالیه یا بهداشت.

  

• • یکی از اعضا به عنوان رییس یا شهردار انتخاب می شود که بر نشست ها و جلسات ریاست دارد.

• کمیسیون هم دارای وظیفه قانون گذاری و هم اجرایی است.

شکل کمیسیونی حکومت شهر قدیمی‌ترین شکل حکومت شهری در آمریکاست اما اکنون فقط در معدودی از شهرها به کار می رود (اسدی و همکاران، ۱۳۹۰).

گردهمایی شهری باز و نماینده

گردهمایی یا نشست شهری باز از جمله اشکال حکومت شهری و قانون گذاری شهرداری است که بیشتر در منطقه نیوانگلند ایالات متحده رایج است. این نوع از حکومت شهری در شهرهای با جمعیت کمتر از ۶۰۰۰ نفر رایج است. هیئت منتخبان در مواقع ضروری از طریق انتشار اطلاعیه هایی که در آن فهرست و شرح موضوعاتی که باید در باره آن رأی‌ گیری شود گنجانده شده است، خواستار برگزاری گردهمایی شهر می‌شوند. یکی از اعضای برگزار کننده نشست، بند به بند موضوعات دستور جلسه را می‌خواند و هریک را تشریح می‌کند تا مطمئن شود رویه و قاعده پارلمانی رعایت می شود. در نهایت وی کلیه رأی‌ ها را می شمارد و تصمیم گیری می شود. برای مثال کمیته مالیه توصیه هایی را در باره موضوعات مالی جلسه برای رأی‌ دهندگان ارائه می‌دهد و معمولا پیشنویسی از بودجه شهر پیشنهاد می‌دهد. منشی نشست نیز نتایج آرا را ثبت می‌کند. مشاوران حقوقی نشست نیز توصیه هایی در باره آیین نامه های مصوب یا مورد بحث ارائه می‌دهند تا رویه های قانونی مراعات گردد. کلیه افرادی که در نشست شرکت کرده‌اند به لحاظ قانونی حق رأی‌ دارند و هیچ محدودیتی وجود ندارد.

نشست شهری نماینده نیز همانند نشست شهری غیر نماینده است با این استثنا که در آن همه افراد شرکت کننده حق رأی‌ ندارند. ‌به این ترتیب در این شکل فقط افراد منتخب حق رأی‌ دارند. در این شکل از حکومت شهری، افراد شهر عده ای را به عنوان اعضای نشست شهر انتخاب می‌کنند تا از جانب آنان درباره موضوعات مورد بحث رأی‌ دهند. بسته به اندازه شهر، تعداد اعضای منتخب گردهمایی شهر می‌تواند بین ۴۵ تا ۲۴۰ نفر متغییر باشد.

این شکل از حکومت شهری به عنوان ناب ترین شکل دموکراسی مورد تمجید قرار گرفته است زیرا این امکان را فراهم می آورد تا کلیه رأی‌ دهندگان در باره کلیه موضوعات شهر اظهار نظر مستقیم کنند.

ویژگی های عمده

• • تمام شهروندان می‌توانند در بحث های گردهمایی شهر، حضور یابند و مشارکت کنند.

• • در شکل گردهمایی شهری نماینده، افرادی از طرف ساکنان شهر به عنوان نماینده آنان در رأی‌ گیری های نشست شهر انتخاب می‌شوند.

• • زمان، مکان، فهرست و شرح مختصر موضوعات هریک از نشست های شهر باید از طریق اعلان عمومی اطلاع رسانی شود.

• هیئت منتخبان مسئولیت اجرای سیاست های نشست را بر عهده دارند (اسدی و همکاران، ۱۳۹۰).

جدول۲- ۳ انواع مدل های مدیریت شهری در کشورهای آمریکایی، منبع: (اسدی و همکاران، ۱۳۹۰)

انواع مدل های مدیریت شهری در کشور های اروپایی

ساختار مدیریت شهری در ۱۷ کشور اروپایی در پژوهشی^[۴۱] مورد بررسی قرار گرفته است. هدف این پژوهش بررسی سیر تحولات ساختار حکومت های محلی و شهری در کشور های مختلف اروپایی و طبقه بندی آن ها در مدل های مدیریت شهری بوده است. این پژوهش نشان می‌دهد سازمان سیاسی و اجرایی حکومت های محلی در کشورهای مختلف اروپایی دارای ویژگی های مشترک زیر است:

نخست آنکه بخش های سیاسی حکومت شهر از لحاظ ماهیت انتخابی هستند و از طریق انتخابات دموکراتیک انتخاب شده اند.

دوم آنکه همه گی دارای رهبری سیاسی مشخصی هستند، صرف نظر از اینکه فرد مذبور دارای عنوان شهردار باشد و یا نباشد. این فرد ممکن است به طور مستقیم توسط شهروندان یا توسط اعضای شورای شهر انتخاب شود و یا آنکه از سوی حکومت مرکزی منصوب گردد. این فرد ممکن است دارای وزن سیاسی یا اجرایی متفاوت باشد.

نهایتاً آنکه در بیشتر مجموعه های مدیریت شهری، حداقل یک مدیر عمومی شهر^[۴۲] وجود دارد. کارکرد های اصلی این مقام، شامل مدیریت، هماهنگ کردن و نظارت بر سازمان اداری، رایزنی با سیاست مداران و اطمینان یافتن از رعایت معیارهای عقلانیت، کارایی و قانون مندی در استفاده از منابع عمومی است.

این سه ویژگی انعکاس دهنده اصول پایه ای پشتیبان سازمان حکومت محلی هستند: شورای شهر باید به نظارت بر حکومت یا شاخه اجرایی بپردازد، بازیگر سیاسی باید نقش رهبری سیاسی حکومت را ایفا نماید و این رهبر باید از کمک یک متخصص برخوردار شود. بر پایه این ویژگی ها، چهار مدل سازمان یا شکل حکومت محلی وجود دارد:

• • مدل شهردار قوی

• • مدل رهبری جمعی^[۴۳]

• • مدل رهبری توسط کمیسیون^[۴۴]

• مدل شورا – مدیر

بدون در نظر گرفتن دو کشور انگلستان و مالت (اسدی و همکاران، ۱۳۹۰)، کشور هایی که در این مطالعه مورد توجه قرار گرفته اند می‌توانند در چهار گونه فوق به شرح جدول زیر طبقه بندی شوند:

جدول۲- ۴ مدل های مدیریت شهری در کشور های اروپایی، منبع: (اسدی و همکاران، ۱۳۹۰)

مدل شهردار قوی

در این مدل به طور روشن بر اصل رهبری سیاسی تأکید می شود که در قالب شهردار تبلور یافته است. این مدل در کشور های جنوبی یا شرقی اروپا قابل مشاهده است: اسپانیا، فرانسه، یونان، ایتالیا، پرتغال، قبرس و مجارستان. به غیر از برخی از تفاوت های قابل توجه در طراحی نهادی آن ها و بدون کاووش عمیق در سیستم انتخابی آن ها، این کشور ها دارای مدلی مشترک از سازمان اداری و سیاسی شهر هستند. شهردار، بازیگر سیاسی است که از نظر قانونی، وظایف اجرایی نیز به او اعطا شده است. به بیان دقیق و رسمی، شهردار مسئول اجرای تصمیمات شورا از طریق مدیریت و نظارت بر سازمان شهرداری و پرسنل آن است. این وضعیت ممکن است ‌به این دلیل باشد که شهردار کنترل اکثریت سیاسی شورا را در اختیار دارد و یا به سبب آن باشد که تقسیم قدرت و وظایف روشنی بین شورا و شاخه اجرایی از طریق وارد کردن خصوصیات جایگاه ریاست جمهوری در شکل یک حکومت محلی – به عنوان مثال انتخاب مستقیم شهردار – ایجاد شده است. این پدیده به طور مشخص در کشور های ایتالیا، پرتغال و مجارستان دیده می شود که در آن ها شهردار اغلب دارای قدرت چشم گیری است. سیستم اداری و سیاسی محلی پیرامون این شخص سازمان می‌یابد. در سازمان شهرداری های شهر های بزرگ و متوسط، مقام شهردار معمولا یک شغل تمام وقت است. مدیران عمومی شهر در سال‌های اخیر از میان کارکنان شهرداری بوده اند. اگرچه این موضوع در کشورهای مختلفی به استثنا فرانسه، قبرس و مجارستان مورد تردید قرار گرفته است (اسدی و همکاران، ۱۳۹۰).

ب- اشاعه در منفعت

منظور از منفعت ثمره ای است که به تدریج از عین اموال به دست می‌آید بی آنکه از عین مال کاسته شود.^[۲۱]منفعت ممکن است مادی باشد مانند میوۀ درختان یا غیرمادی باشد مثل استفادۀ مستأجر از عین مستأجره. منافع می‌تواند موضوع اشاعه باشد همان‌ طور که ماده۴۶۶ ق.م مقرر داشته به موجب عقد اجاره، مستأجر مالک منافع عین مستأجره می شود. حال چنانچه دو یا چند نفر با هم محلی را اجاره کنند منافع عین مستأجره به طور مشاع در ملکیت آن چند نفر قرار گرفته و نمونه بارز اشاعه در منافع می‌باشد. همچنین ممکن است مستأجر یک نفر باشد ولی در اثر فوت مستأجر، ورثۀ او که دو یا چند نفر هستند به طور مشاع مالک منافع عین مستأجره می‌شوند در چنین صورتی اشاعه در منافع محقق می شود البته در مثال اخیر منافع عین مستأجره در صورتی به ورثۀ مستأجر منتقل می شود که ضمن اجاره شرط مباشرت مستأجر نشده باشد. مطابق مادۀ ۴۹۷ق.م « عقد اجاره به واسطۀ فوت مؤجر یا مستأجر باطل نمی شود لکن اگر مؤجر برای مدت عمر خود مالک منافع عین مستأجره بوده است اجاره به فوت مؤجر باطل می شود و اگر شرط مباشرت مستأجر شده باشد به فوت مستأجر باطل می‌گردد.»

ج- اشاعه در حقوق

حق در مفهوم کلی به مالی و غیرمالی تقسیم می شود. حقوق مالی مثل حق طلب، حق مالکیت، حق انتفاع قابلیت تقویم به پول و مبادله اقتصادی یا معاوضات تجاری را دارند، لکن برخلاف حقوق مالی، حقوق غیرمالی همانند زوجیت، ابوت، حق حضانت فقط یک نوع امتیاز است که فقط برای ارضای نیازهای عاطفی و روحی و اخلاقی انسان است.^[۲۲]بدیهی است که این حقوق قابلیت ارزیابی با پول را ندارند و در اکثر موارد این حقوق با تکلیف آمیخته اند در نتیجه صاحب حق توانایی استیفای آن را ندارد ‌بنابرین‏ فرض تحقق اشاعه در حقوق غیرمالی منتفی است. ولی حقوق مالی نیز جزو اموال محسوب و می‌تواند موضوع اشاعه قرار گیرد. ‌بنابرین‏ در ذیل به بررسی اشاعه در حقوق دینی(طلب) و حقوق مالکیت فکری که از اقسام حقوق مالی^[۲۳] است می پردازیم.

۱- اشاعه در حقوق دینی (طلب)

مقررات شرکت در قانون مدنی اصولاً ناظر بر اموال عینی است و ‌در مورد اشاعه در دیون و حقوق دینی، نص صریحی در قانون مذبور دیده نمی شود در فقه امامیه نظر ابن ادریس بر آن است که وصف اشاعه بر دیون عارض نمی شود ولی عده ای از فقهاء عقیده دارند که اشاعه دین از نظر حقوقی درست است مثلاً اگر بستانکار بمیرد و چند وارث داشته باشد طلب او و تعهد مدیون حالت اشاعه پیدا می‌کند.^[۲۴] همچنین اگر شرکای یک ملک مشاع آن را به طور نسیه بفروشند، دینی که بر ذمۀ مشتری است دارای وصف اشاعه است.^[۲۵] در تحریرالوسیله در تعریف شرکت چنین آمده است: «شرکت عبارت است از اینکه یک چیز برای دو نفر یا بیشتر باشد و آن در عین یا در دین یا در منفعت یا در حق است»^[۲۶] از این تعریف به وضوح بر می‌آید که موضوع شرکت و اشاعه ممکن است دین باشد و اشاعه اختصاص به اموال عینی ندارد.

به هر حال از کتب فقهی چنین بر می‌آید که قول مشهور در فقه امامیه این است که دیون و مطالبات می‌توانند دارای وصف اشاعه باشند^[۲۷] و قانون مدنی هم محمول بر نظر مشهور فقهای امامیه است. به عبارت دیگر مطالبات و دیون جزء دارایی انسان محسوب می شود و همان‌ طور که ممکن است یک نفر طلبکار و یا مدیون باشد ممکن است چند نفر مشترکاً طلبکار یا بدهکار باشند^[۲۸] مثلاً هرگاه شخص طلبکار فوت کند طلب او که مال مفروز و از آن یک نفر بوده به طور مشاع به ورثه منتقل شده و ورثه ملک مشاعی طلب متوفی می‌شوند همچنین هرگاه چند نفر به موجب قرارداد در برابر مبلغی پول به عنوان اجرت مجتمعاً کاری انجام دهند نسبت به آن مبلغ به طور مشاع مالک طلب می‌شوند.

۲- اشاعه در حقوق مالکیت فکری

مالکیت های فکری یا معنوی حقوقی است که دارای ارزش اقتصادی و داد و ستد است ولی موضوع آن ها شیء معین مادی نیست موضوع این حقوق در واقع فعالیت و اثر فکری انسان است این حقوق شامل حق پدیدآورنده در دو حوزۀ ادبی هنری و صنعتی است.^[۲۹]

با تدقیق در مواد ۵۷۱ به بعد و به ویژه مواد ۵۸۲ و ۵۸۴ قانون مدنی که مقرر می‌دارد: « شریکی که بدون اذن یا خارج از حدود اذن تصرف در اموال شرکت نماید، ضامن است »، می توان گفت اشاعه در حقوق فکری نیز تسری دارد مگر در موادی که مختص شرکت در اموال مادی است. در ماده ۵۷۱ ق.م در تعریف شرکت، مالکیت مشاع را تعریف کرده‌اند و منظور عقد شرکت نیست بلکه مبین اشاعه است و در این ماده به کلمۀ شیء اشاره شده است و این ماده در برگیرندۀ بیشترین گونه های مال مشاع که وجود خارجی دارد. ‌بنابرین‏ موضوع اشاعه، می‌تواند عین باشد مانند خانه و همچنین می‌تواند منافع عین باشد مانند منافع عین مستأجره هنگامی که مستأجر آن بیش از یک شخص است. همچنین می‌تواند حق دینی باشد مانند طلب مشترک باشد مانند حقوق قراردادی مشترک و نیز حق شفعه در صورتی که این حق بر اثر فوت دارندۀ آن به ورثه او منتقل گردد. مالکیت های فکری نیز مانند حق اختراع، حق تألیف و دیگر حقوق معنوی می‌توانند به اشخاص گوناگون و به گونه مشاع تعلق گیرند.^[۳۰] اشاعه در مالکیت فکری به سبب هایی گوناگونی ایجاد می شود که در مباجث بعدی به آن پرداخته می شود. آثار حاصل از کار گروهی فکری در گذشته کم بود ولی هم اکنون تعداد این آثار بی شمار است. اما آنچه که در این قانون مسکوت مانده است معیار تعیین این آثار و نحوه اعمال و اجرای حقوق ناشی از آن است. ‌بنابرین‏ برای تبیین موضوع به لحاظ تئوری باید به حقوق غرب که مبنای مالکیت فکری از حقوق مذبور می‌باشد دست یازید با توجه به اینکه مبنای فقهی نیز برای موضوع قابل تصور نمی باشد.^[۳۱] در قانون های مرتبط با مالکیت فکری نیز به اشاعه در حقوق مالکیت فکری اشاره شده که در این باب توضیحات را به فصل های بعدی موکول می‌کنیم.

۱-۱-۱-۲- انواع اشاعه از جهت سبب آن (منشأ اشاعه)

اشاعه در مالکیت یک استثناست و بر اثر موجبات و اسباب خاصی به وجود می‌آید که این اسباب در

موارد ۵۷۳ و ۵۷۴ قانون مدنی بیان شده اند. اشاعه از لحاظ سببی که آن را به وجود می آورد یا از لحاظ

نحوۀ تحقق اشاعه به دو نوع اختیاری و قهری تقسیم می شود.^[۳۲]

دربیان اسباب تحقق شرکت یا اشاعه تفاوت نظر مشهودی مابین صاحب نظران و نویسندگان حقوقی و فقهی وجود دارد. فقهاء برای تحقق اشاعه اسباب مختلفی را بیان می نمایند مثلاً گروهی از فقهای امامیه سبب اشاعه را در چهار چیز دانسته اند که عبارتند از ارث، عقد، حیازت، مزج. ارث و مزج غیرارادی قهری هستند و عقد و حیازت مباحات اختیاری اند.^[۳۳] اما شهید اول و ابن ادریس حلی^[۳۴] برای تحقق اشاعه سه سبب را ذکر می نمایند که این اسباب عبارتند از : « ارث، عقد، عمل شرکای ». به نظر نگارنده، در مالکیت فکری نیز این سه سبب « ارث، عقد، عمل شرکای » از اسباب اشاعه می‌باشند.

در حقوق ایران به موجب ماده ۵۷۲ ق.م « شرکت اختیاری است یا قهری »، که در اینجا به توضیح هر کدام می پردازیم:

اصطلاح روان- تنی^[۸۵] تعریف استانداردی ندارد، اما بسیاری از روان شناسان موافق این عقیده اند که اختلالات روان- تنی موقعیت هایی هستند که در آن آسیب ارگانیک از مشکلات هیجانی ناشی می شود. این تعریف مبرا از اشتباهات روزمره ای است که در آن اصطلاح بیماری روان- تنی به اشتباه ‌در مورد اختلالات هیجانی هیپوکندریا و واکنش تبدیلی که هیچ کدام از آن ها با آسیب ارگانیک همراه نیست، مورد استفاده قرار می گیرند (سلیگمن و همکاران،۲۰۱۰). ‌بنابرین‏، شخصی که در او مشکلات هیجانی تبدیل به نشانه جسمانی، کوری بدون هیچ گونه آسیب عضوی به سیستم بینایی شده است، از اختلالی رنج می‌برد که واکنش تبدیلی، و نه بیماری روان- تنی، نامیده می شود. از سوی دیگر، بیماری هایی از قبیل، زخم دستگاه گوارش که همراه با مشکلات عضوی جدی است (زخم گوارش همراه با خونریزی و درمان نشده منجر به مرگ می شود) اغلب توسط مشکلات هیجانی ایجاد می شود. در کل، احتمالاً چیزی به نام بیماری خالص روان- تنی وجود ندارد؛ زیرا یک بیماری با یک علت واحد، می‌تواند وجود داشته باشد، اما این احتمال وجود دارد که تقریباً همه بیماری ها، دارای یک جزء روان-تنی نیز باشند (گراهام^[۸۶]، ۱۹۹۷).

عوامل بیماری‌ها بسیار متعدد و پیچیده است. به علاوه روابط بین این عوامل نیز در ایجاد این بیماری‌ها، نقش مهمی ایفا می‌کنند. به طور کلی، از قرن هفدهم به بعد که دوره پیشرفت علوم می‌باشد، به ویژه در حوزه علم پزشکی، کلاً در تشریح علل بیماری‌ها، سه دسته از عوامل را قابل تشخیص دانسته اند: ۱) عوامل پزشکی، زیستی، از قبیل تغییرات بیوشیمیایی و نابهنجاری های سلولی، ۲) عوامل اجتماعی، از قبیل و قایع و رویدادهای زندگی ۳) عوامل روانی از قبیل خصوصیات شخصیتی. با استناد بر این سه دسته از عوامل، مدل زیستی- اجتماعی- روانی ارائه شده است که بر تعامل عوامل زیستی، اجتماعی و روانی در ایجاد بیماری ها تأکید دارد. در این رویکرد، عوامل روانی و فیزیولوژیکی، زمینه ساز بیماری ها شناخته می شود و محیط اجتماعی با تأثیر بر عوامل روانی و فیزیولوژیکی نقش مهمی در بروز بیماری ها ایفا می‌کند.

‌در مورد بیماری سرطان و عمل روانی – اجتماعی آن، که دومین عامل مرگ و میر در ایالات متحده است، از اواسط قرن بیستم تحقیقات وسیعی صورت گرفته است. یکی از دلایل افزایش موارد سرطان، افزایش تعداد بزرگسالان است که بیش از جوانان احتمال ابتلای به سرطان را دارند (کرانتس^[۸۷] و همکاران، ۱۹۸۰).

مطالعات در زمینه بیماری سرطان به ویژه در زمینه سبب شناسی این بیماری، طیف گسترده ای دارد. در این مطالعات عوامل گوناگون زیستی، محیطی و روانی مورد بررسی قرار گرفته اند. مانند سایر بیماری ها، بحث درباره تعیین اهمیت و راثت یا محیط، ‌در مورد بیماری سرطان نیز ادامه دارد. امروزه اعتقاد براین است که هر دو عامل در تعامل با یکدیگر در بروز این بیماری نقش دارند تقریباً برای پنج درصد از تمام سرطان ها منشأ ژنتیک در نظر می گیریم و ۹۵ درصد دیگر را ناشی از عوامل محیطی می دانند. اما احتمال زیادی وجود دارد که استعداد ژنتیک به نسبت هایی در سرطان های به اصطلاح محیطی دخالت داشته باشد. عوامل محیطی در شروع بسیاری از نئوپلاسم ها (بافت های نوساخته یا تومور) مؤثرند. بررسی ها نشان می ‌دهند که ۸۰ تا ۹۰ درصد سرطان ها ناشی از سبک زندگی و سایر تأثیرات محیطی است (پورشهباز، ۱۳۷۲).

سرطان یک بیماری روان- تنی نیست. شواهدی در دست نیست که عوامل روان شناختی مثل درد، ناکامی، شکست، افسردگی، احساس گناه یا هر نوع فشار روانی بتواند گونه ای از انواع سرطان را ایجاد کند. تاکنون علتی واحد و مورد قبول عموم ‌در مورد تومورهای بدخیم به دست نیامده و کسی اطمینان کامل از علل سرطان ندارد (بامر^[۸۸]و نیوبری^[۸۹]، ۱۹۸۲؛ جنجرلی^[۹۰]و کیرکنر^[۹۱]، ۱۹۵۴؛ هاریسون^[۹۲]، ۱۹۸۰؛ سیلوربرگ^[۹۳]، ۱۹۸۴؛ ولمن^[۹۴]، ۱۹۸۸).

استرس همواره یکی از مهم ترین جنبه‌های زندگی آدمی بوده است. پیش از آن که آدمی به دنیا بیاید، فشار روانی و استرس وجود داشته و تا آخرین لحظات عمر نیز او را همراهی می‌کند و جزء جدا نشدنی از زندگی اوست. از دیدگاه علمی شیوه یا راهبردهایی که فرد در مقابله با موارد استرس زا به کار می‌برد، نقش اساسی و تعیین کننده در سلامت جسمانی و روانی او ایفا می‌کند. به علاوه نظریه های متعددی وجود دارند که بیان می‌کنند ماهیت راهبردها و منابع مقابله فرد با موارد استرس زا، طی تحول شخصیت شکل می‌گیرد و عوامل محیطی در شکل گیری شخصیت نقش قاطعی دارند (پارک و همکاران،۱۹۹۰).

وجود بعضی از این عوامل باعث می‌شوند که واکنش فرد به سطوح بالای استرس کاهش یابد و آثار زیان بار آن تعدیل شود و ‌بنابرین‏ فرد بهتر می‌تواند به رویارویی با آن بپردازد. در این میان نقش مذهب به عنوان یک عامل مهم، قابل توجه است. تا سال‌های اخیر، معمولاً نقش مذهب در بررسی های مربوط به راهبردهای مقابله ای نادیده گرفته می شد. اهمیت این نقش اخیراًً با اهتمامی که بعضی از محققان با توجه به نقش مذهب در فرایند مقابله داشته اند، آشکار شده است. به عنوان مثال چندین مطالعه کمک های منحصربه فرد و مهم تعهدات مذهبی و حمایت معنوی را در سازگاری افراد در مواجهه با موارد استرس زای زندگی آشکار کرده‌اند (کراوز و ونترن،۱۹۸۹؛ ماتن،۱۹۸۹، پارگامنت و همکاران،۱۹۹۰؛ پارک و همکاران،۱۹۹۰، همه به نقل از پارگامنت و همکاران،۱۹۹۲).

ضرورت توجه به عوامل و موقعیت هایی که می‌توانند منجر به بروز استرس و فشار روانی شوند و متغیرهایی که در سازش با استرس و تعدیل آن نقش مؤثری دارند؛ امری است که امروزه تردیدی در آن وجود ندارند. این مسأله همواره در سال‌های اخیر مورد توجه محققین بوده است. اما نقش تعدیل گر مذهب و به خصوص نوع جهت گیری های مذهبی افراد و اهمیت آن بر روی شیوه های مقابله با موارد استرس زای زندگی، از موضوعاتی بوده است که کمتر مورد توجه محققین قرار گرفته است. با شناخت هر چه بیشتر این متغیرها، می توان بیشتر به نقش و اهمیت مذهب بر روی شیوه هایی که شخص برای رویارویی با استرس به کار می‌برد، پی برد(پارگامنت و همکاران،۱۹۹۲).

پژوهشگران معتقدند که تجربه رویدادهای فشارزا باعث افزایش معنادار مصرف موادی چون دخانیات و مشروبات الکلی می شود که مصرف زیاد آن ها می‌تواند سرطان زا باشد. سیگار و رژیم غذایی به عنوان عوامل خطر سرطان شناسایی شده، و راه های اعمال چنین تأثیری متفاوت است. سیگار می‌تواند در دستگاه ایمنی مؤثر واقع شده و نظارت ایمنی را کاهش داده و احتمالاً شانس رشد تومور را افزایش می‌دهد. سایر کارکردهای دستگاه ایمنی نیز به وسیله سیگار کشیدن تحت تأثیر قرارگرفته، و صدمه مستقیم به نظام بدنی نیز امکان پذیر است. عوامل رژیم غذایی نیز با سرطان همبسته است (لوی^[۹۵]، ۱۹۸۳). مطالعات اخیر نیز ارتباطی را بین مصرف الکل و سرطان نشان داده است (هایرش^[۹۶] و همکاران، ۱۹۸۳). معلوم شده است که ترکیب الکل و سیگار کشیدن خطر بروز چند نوع سرطان را به وجود می آورد (فلاندرز^[۹۷] و روتمن^[۹۸]، ۱۹۸۲؛ هریتی^[۹۹] و همکاران، ۱۹۸۲).

در پرونده EL AL V Tseng دیوان عالی ایالات متحده به نتیجۀ مشابهی در خصوص دعوای مطروحه از سوی Tseng رسید در آن پرونده Tseng قبل از به زمین نشستن پرواز خطوط هوایی اسرائیل EL AL از نیویورک به تلاویو مورد تفتیش امنیتی خشن و متجاوزانه قرار گرفته بود.^[۱۲۹] او از EL AL برای خسارات وارده در دادگاه ایالت نیویورک شکایت کرد و مدعی صدمۀ شخصی برای بدرفتاری و حمله و حبس غیرقانونی بدون ادعای خسارت جانی بود.

هرچند کنوانسیون‌های دیگری هستند که به «برخی قواعد» راجع به نوع خاصی از حمل‌ونقل می‌پردازند مثل قواعد ژنو و ژنو–ویزبی در خصوص حمل‌ونقل دریایی، مشخص نیست که آیا این رژیم‌ها ماهیتاً انحصاری هستند یا نه. استثنای همۀ دعاوی از مسئولیت حمل‌ونقل هوایی بین‌المللی در مواردی که تحت پوشش مادۀ ۱۷، ۱۸ و ۱۹ کنوانسیون ورشو نیست، یک تفسیر افراطی از کنوانسیون است. اگر چنین تفسیری قابل قبول باشد، چنین تفسیری بر مبنای دلیل تحت‌اللفظی ازطریق اهداف سند یا کارهای مقدّماتی پیش‌نویس‌شدن آن توجیه می‌شود. اینکه آیا چنین توجیه در خصوص دکترین، انحصار یافت می‌شود یا نه در هاله‌ای ازابهام است.^[۱۳۰] حال این سؤال مطرح است که آیا مفهوم انحصار واقعاً چیزی را به تئوری حقوق بین‌الملل می‌افزاید؟ ‌بنابرین‏، قواعد حقوق واحد بین‌المللی عموماً یک نظم بزرگ‌تری از قواعد حقوق ملی تلقی می‌شوند که بدین معنا است که اگر آن‌ ها الزام‌آور باشند نمی‌توانند توسط قانون ملی یا قرارداد نقض گردند. ‌بنابرین‏ اگر صدمۀ روحی تحت پوشش مادۀ ۱۷ باشد ولی با این تفاوت که این ماده مبنایی را برای جبران خسارت در خصوص چنین صدماتی فراهم نمی‌سازد.

مسئله این است که محتوای مفهوم انحصار را باید در تفسیر موسع از مقرراتی چون مادۀ ۱۷ کنوانسیون مونترال و ورشو یافت. به نظر می‌رسد که تعیین کنند تفسیر محدودۀ قواعد رژیم واحد است، چه اصل انحصار وجود داشته باشد یا نه.

کنوانسیون‌های حمل‌ونقل راجع به حمل‌ونقل جاده‌ای، ریلی و آب‌های داخلی طبق عنوانشان حاوی عبارت «برخی قواعد» نیستند.^[۱۳۱] البته این بدان معنا نیست که آن‌ ها همه جانبه‌اند. برای مثال کنوانسیون بوداپست به تمامی جوانب راجع به حمل‌ونقل کالا ازطریق آب‌های داخلی همان طور که آن در مادۀ ۲۹ آمده نمی‌پردازد.^[۱۳۲] مادۀ ۲۹ به مواردی می‌پردازد که در کنوانسیون مقررنشده است- قراردادی که حمل‌ونقل تحت حکومت قانون کشور مورد توافق طرفین است یا در نبود توافق قانون کشوری که قرارداد بیشترین نزدیکی را با آن دارد- این ماده نشان می‌دهد که کنوانسیون بوداپست ماهیتاً همه‌جانبه نیست. موضوعاتی که تحت پوشش کنوانسیون نیستند تحت شمول قانون ملی قرار می‌گیرند که ضرورتاً بدان معنا نیست که حقوق ملی می‌تواند در خصوص ادعاهای مربوط به موضوعی که تحت پوشش کنوانسیون قرار می‌گیرد، اعمال شود.

درخصوص کنوانسیون حمل جاده‌ای کالا مسئلۀ انحصار قاعدۀ مطروحه (تکلیف دادگاه نسبت به تعیین تکلیف مال مورد اختلاف تا خاتمۀ رسیدگی و صدور حکم) در مادۀ ۳۱ و قواعد پیرامون اجبار قضات در خصوص مقررات I بروکسل مورد بحث بوده است. در رأی اخیر هوگ راد هلندی می‌گوید که در زمانی که مادۀ ۳۱ کنوانسیون حمل جاده‌ای کالا و مقررات I بروکسل هر دو مطرح می‌شوند و نوعی تزاحم دارند، مقررات بروکسل تقدّم را به مادۀ ۳۱ کنوانسیون حمل جاده‌ای کالا می‌دهند. البته ‌در صورتیکه قواعد مادۀ ۳۱ انحصاری باشد.^[۱۳۳] بااین‌حال، او این ماده را با صلاحیت و مقررات اجرایی‌اش به صورتی که دارای ماهیت انحصاری باشد فرض نمی‌گیرد. در جایی که مقررات I بروکسل و مادۀ ۳۱ کنوانسیون حمل جاده‌ای کالا با هم برخورد دارند، هوگ راد می‌گوید که طرفی که درخواست اجرا می‌کند، حق انتخاب رژیم مطلوب‌تر را دارد. هوگ راد نشان داد می‌داند که این مسئله محل بحث بوده و دارای ارزش وافری در جامعه اروپا می‌باشد. ‌بنابرین‏ هوگ راد از دیوان دادگستری جوامع اروپایی خواسته است که موضوع را با یک حکم ابتدایی روشن نماید.^[۱۳۴] در مجموع، به نظر می‌رسد مفهوم انحصار عمدتاًً برای توسعۀ تأثیر کنوانسیون ورشو به منظور بازداشتن متصدی از مسئول شناخته‌شدن برای صدمات روحی مسافران به کارگرفته شده است.

۳-۲- قانون ملی قابل اعمال بر حمل مرکّب و تأثیر رویۀ قضایی در آن

اگر روشن است که دعوای ناشی از قرارداد حمل‌ونقل مرکّب تحت پوشش حقوق واحد نیست، باید تعیین شود که کدام قاعدۀ ملی حاکم بر اختلاف است. موارد زیادی در اعمال قوانین ملی وجود دارد. نخستین مورد انتخاب مرجع رسیدگی است. شاکی آگاه با انتخاب دادگاه بر قانون قابل اعمال در دعوا تأثیر می‌گذارد. برای مثال اگر انتخاب بین دادگاه انگلیس و آلمان باشد، شاکی قادر خواهد بود که از اعمال حقوق واحد مثل کنوانسیون حمل جاده‌ای کالا در قسمت مرکّب قرارداد حمل‌ونقل با انتخاب صلاحیت دادگاه آلمانی اجتناب نماید. علاوه بر تأثیر اینکه آیا حقوق واحد اعمال می‌شود یا نه، انتخاب این دادگاه نسبت به دادگاه دیگر بر این مسئله هم تأثیر می‌گذارد که کدام رژیم داخلی یا ملی بر این دعوا اعمال می‌شود. دلیل آن هم این است که هرچند هدف نهایی در حقوق بین‌الملل خصوصی آن است که فارغ از انتخاب دادگاه رژیم حقوقی یکسان در خصوص اوضاع احوال مشخصی اعمال شود، اما این هدف هنوز تحقق نیافته و شاید محقق هم نشود. در جایی که بر مبنای قانون مقر دادگاه رژیم ملی باید اعمال گردد، حقوق کشوری که دعوا در آن مطرح شده را می‌توان باز شناخت.^[۱۳۵] حتی تعدادی از کنوانسیون‌های حمل‌ونقل برای پرکردن فضای خالی خود قانون مقر دادگاه را مورد اشاره قرار داده‌اند؛^[۱۳۶] به‌ خصوص مسائل مربوط به آیین رسیدگی حقوقی (مسائل شکلی) که تحت حکومت قانون مقر دادگاه قرار دارد.^[۱۳۷]

عموماً پذیرفته شده که در دعوایی که مشتمل بر تعارض قوانین است، مسئلۀ آیین دادرسی، برخلاف مسائل ماهوی، همیشه طبق قانون مقر دادگاه تعیین می‌شود.^[۱۳۸] از آنجایی که ممکن است قواعد آیین دادرسی حقوقی دادگاه‌های مختلفی که خواهان می‌تواند انتخاب نماید متفاوت باشد، این دادگاه‌ها تحت تأثیر این مسئله هستند که کدام رژیم ملی اعمال شود. بعد به جزئیات بیشتری در خصوص تأثیرگذاری قواعد آیین دادرسی حقوقی قانون مقرر دادگاه بر قانون قابل اعمال خواهیم پرداخت.

دیدگاه اریک فروم

فروم جامعه شناس و روان کاو آلمانی معتقد است فرق انسان و حیوان ابتدا در نیازهای اختصاصی اوست؛ از این رو شناخت او بدون آشنایی ‌به این نیازها میسر نخواهد بود. این نیازها از نظر فروم به قرار زیر است : نیاز به تعالی، وابستگی، هویت، رجوع به اصل و وسایل راهیابی. او می‌گوید ( هر انسانی تمایل دارد تا هویت خاصی داشته باشد. از این رو می کوشد که خویشتن را دریابد و بشناسد. در عین حال می‌خواهد فردی ممتاز باشد و برای رسیدن ‌به این مقام خود را به شخص یا گروهی از اشخاص نسبتاً ممتاز مرتبط م یکند و یا به اصطلاح، خویشتن را با آ نها همانند می‌سازد تا به واسطه ی امتیاز شخصی که آن فرد یا آن گروه ها دارند تا حدی صاحب تشخیص و امتیاز گردد). در حقیقت منظور فروم این است که هر انسانی به احساس خاص و منحصربه فرد بودن نیاز دارد از اینروست که احراز هویت در دوران نوجوانی ضرورتی اساسی به حساب می‌آید ( شرفی، ۱۳۸۱).

دیدگاه ساختارگرایان

ساختارگرایان نظریه پردازان دیگری بودند که هویت را به عنوان ساختار خود عبارت از یک سازمان پویا، خودساخته و درونی از کشاننده ها، توانایی ها، باورها و تاریخچه ی فردی در نظر

گرفتند. حول این ساختار زمانی است که افراد نسبت به یگانگیشان و شباهتشان به دیگران و نقاط قوت و ضعف خود در رو شهایی که در جهان اتخاذ می‌کنند آگاهترباشند و رشد کمتر آن زمانی است که افراد درباره ی تمایزشان از دیگران دچار اغتشاش باشند و برای ارزشیابی خودشان بیشتر بر منابع بیرونی تکیه نمایند. ساختارگرایان ویژگی های رفتاری فردی را که هویت روشنی دارند. شامل:

۱)خودپنداه ی قوی، ۲)روشنی اهداف، ۳) آسیب پذیری اندک، ۴)پذیرش خود، ۵)قدرت تصمیم گیری بدون تزلزل و ۶) احساس مسئولیت در برابر زندگی، می دانند ( تبریزی و همکاران، ۱۳۸۵).

دیدگاه معنا درمانی فرانکل

فرانکل تحت تأثیر مبانی فلسفه وجودی، اصالت را به وجود انسان داده و معتقد است ماهیت هر انسانی به دست خودش ساخته می‌شود. انسان همانند اشیای دیگر نیست که هیچ اختیاری از خود نداشته باشد، بلکه ویژگی‌ها و توانایی‌هایی دارد که می‌تواند جوهره وجودی خویش را با وجود تمام محدودیت‌های محیطی و موهبتی شکل دهد.

تصویری که فرانکل از ماهیت انسان ارائه می‌دهد تصویری است سه بعدی. او برخلاف روان‌شناسان دیگر که وجود انسان را متشکل از دو بعد بدن و روان می‌دانند، معتقد است انسان را باید در سه بعد جسم، روان و روح مطالعه کرد. وی متأثر از فرهنگ پوزیتویستی عصر خود که «روان» را بر اساس معیارهای تجربی بررسی می‌کنند، ابتدا انسان را به دو بخش جسمانی و غیر جسمانی و سپس بخش جسمانی را به دو بعد بدنی (تنی) و روانی تقسیم می‌کند و بخش غیر جسمانی را «روح» می‌نامد. از این منظر، انسانیت انسان، حول محور هسته‌ای به نام «روح» بنا شده که روکشی روانی ـ فیزیکی (روانی ـ تنی) دارد.

فرانکل که بارها جنبه روانی را از جنبه روحانی متمایز می‌کند، به بیان تفاوت بین «روح» و «روان» به طور دقیق نپرداخته است، لکن آنچه می‌توان از بیانات او برداشت کرد این است که منظور از بعد روانی، امور و مسائل مربوط به سیستم عصبی بدن که گاه خود آگاه و گاه ناخودآگاه هستند، می‌باشد. اما منظور از بعد روحانی، هسته معنوی و کاملاً غیر مادی وجود انسان است که خاستگاه ناخودآگاه داشته، لکن پدیده‌های مربوط به آن می‌توانند خود آگاه یا ناخودآگاه باشند. در بیانی دیگر، فرانکل ساختار کلی وجود انسان را به دو بخش متمایز تقسیم می‌کند: در یک سو، هستی و در سوی دیگر، رویدادها.

بُعد هستی، اساساً همان روح و امور معنوی است و بُعد رویدادی شامل واقعیت‌های تنی و روانی (فیزیولوژیکی ـ روان‌شناختی) است. مرز میان بُعد «هستی» و بعد «رویدادی» قابل تشخیص است ‌به این ترتیب، «روح»، هسته و مرکز فعالیت‌های معنوی است. این هسته معنوی کاملاً شخصی و تضمین کننده یگانگی و تمامیّت انسان است. سخن گفتن از ماهیت انسان، آنگاه صحیح است که او را به طور یک‌پارچه و کامل در نظر بگیریم و یک‌پارچگی او شامل ابعاد تنی، روانی و معنوی اوست. تن و روان فقط لایه‌ای هستند که محور شخصیت «روح» را احاطه کرده‌اند، و تمامیت شخصیت انسان بدون محور «روح» امکان ندارد.

آنچه نظریه شخصیت فرانکل را از دیگر نظریه های شخصیت، متمایز می‌سازد، طرح ساختار سه بعدی انسان و تبیین دقیق ویژگی‌های بعد روحانی اوست. به اعتقاد وی سه عنصر یا عامل اصلی در شکل‌دهی ماهیت انسان عبارت‌اند از: معنویت، آزادی، مسئولیت. از نظر فرانکل معنویت، متضمن ویژگی‌های غیر مادی زندگی است که از جسم یا سایر امور مادی و محسوس کاملاً متمایز است. معنویت به معنای احساس مرتبط بودن با موجودی متعالی و خارج از وجود شخصی است. موجودی که می‌تواند برای زندگی فرد معنا و هدفی فراهم سازد و در سایه آن معنا، به آرامش و آسایش درونی برسد. این موجود متعالی، الزاماًً «خدا» نیست. بر این اساس، معنویت مفهومی است فراگیر که دین (ارتباط با خدا) نیز می‌تواند بخشی از آن باشد ( حسنی بافرانی،۱۳۸۹).

‌بر اساس نظریه فرانکل درمانجویان در اثر مواجه شدن با هریک از شکل های نیستی، می‌توانند از معنی برای زیستن آگاه شوند. پیشامدهای ترکیب بندی ژنتیکی منحصر به فرد و میراث خانوادگی شخص، او را از این نظز که چه کسی می‌تواند بشود محدود می‌کنند ولی می‌توانند به شکل گیری هویت وی نیز کمک کنند. در واقع داشتن معنی در زندگی و دنبال کردن اهداف مشخص می‌تواند باعث کسب هویت موفق در انسان بشود (پروچاسکا و نورکراس، به نقل از سید محمدی، ۱۳۹۱).

دیدگاه واقعیت درمانی گلاسر