مرحله دوم : خشم در این مرحله، فرد احساسات مختلفی را تجربه می‌کند گاهی نسبت به همسر سابق خود احساس خشم کرده و گاهی نیز احساس شرم و گناه به وی دست خواهد داد. حتی ارتباط بین فردی افراد مطلقه، دستخوش تغییرات بسیار گوناگونی می‌گردد. معمولا فرد در این مرحله تا حد زیادی به مرور خاطرات زناشویی خویش می پردازد. گاهی فرد با مرور خاطرات به سرزنش خود

می پردازد و گاهی به دنبال مقصر این ماجرا می‌گردد. بسیاری از همسرانی که به تازگی از هم جدا شده اند بخش اعظمی از وقت خود را به به اندیشیدن درباره همسر سابق خود اختصاص می‌دهند. زندگی روز مره شان تکراری و بی مفهوم است گیر کردن در این مرحله می‌تواند فرد را به دام افسردگی
و اضطراب بکشاند. احساس پوچی که در این مرحله به سراغ فرد می‌آید می‌تواند از میزان توجه
و مراقبت او نسبت به فرزندش بکاهد.

مرحله سوم: افسردگی مرحله غلیان احساسات چند ماه یا یک سال طول می کشد وقتی فرد
این مرحله را طی می‌کند احساساتش ثبات بیشتری می‌یابند در واقع فرد در این مرحله به یک بلوغ ثانویه دست می‌یابد.

مرحله چهارم: پذیرش در این مرحله، غم و اندوه فرد نسبت به جدائی از همسر سابق تا حد زیادی کاهش یافته است و فرد می‌تواند با توجه به تجربیات گذشته خویش روابط جدیدی را آغاز کند.

۲-۱-۲ طلاق در نگاه دین اسلام

اسلام برای خانواده اهمیت فراوان قائل شده است و آن را سنگ بنای مهم حیات اجتماعی می شناسد. از طرفی دیگر، دین اسلام خانواده را کانون اخلاقی جامعه می­داند و ابراز می­دارد که نوع تربیت و ارتباطات موجود در خانواده، موجب وحدت و منش اجتماعی می­ شود. هم چنین از آن جهت که هر کودک، پستی ها و زبونی ها را در خانواده می­آموزد، آن را مرکزی سرنوشت ساز در جنبه­ انحراف و عصیان ذکر ‌کرده‌است (موحدی، ۱۳۸۸).

اما با وجود این که هیچ انسانی با انگیزه­ طلاق ازدواج نمی­کند، این پدیده در تمامی جوامع بشری دیده می­ شود و باید پذیرفت که طلاق یک راه حل است و هنگامی که زن و شوهر در روابط مادی و معنوی خود به بن بست می­رسند، می ­توانند از آن به­عنوان آخرین راه حل استفاده کنند (قنادان، مطیع و ستوده، ۱۳۸۴).

روایات فراوانی در مذمت و نکوهش طلاق وارد شده‌است، تعابیری مانند “طلاق،عرش خدا را به لرزه می‌آورد” حاکی از این مذمت است. در گذشته، طلاق پدیده ای مذموم محسوب می­شد و آخرین گزینه ی مورد توجه زوج ها بود، اما امروزه با توجه به سهولت مراحل طلاق توافقی و شکستن قبح اجتماعی آن، دادگاه های خانواده همه روزه شاهد حضور انبوه زوج های جوان هستند که برای طلاق مراجعه ‌می‌کنند(احمدی، ۱۳۸۸).

۲-۱-۳ مبانی نظری

۲-۱-۳-۱ نظریه رشد روانی – اجتماعی اریکسون

یکی از مبانی نظری این مطالعه، نظریه رشد روانی – اجتماعی اریکسون است. او در رابطه با تاثیرات زیان بار جدائی یا فقدان افراد معنی دار زندگی اشخاص سخن رانده است به عقیده ی وی هدایت کودکان همگام با رشدشان در محیط خانه واجتماع ، لایه به لایه شکل می‌گیرد. او معتقد است عوامل محیطی و اجتماعی که با آن ها مواجه می‌شویم بر شیوه های تحقق مراحل رشد تعیین شده ژنتیکی اثر می‌گذارند. او رشد انسان را تحت تاثیر هم عوامل زیستی و هم عوامل اجتماعی می‌داند. هر مرحله رشد بحران با نقطه تحول خاص خود را دارد که مقداری تغییر در رفتار و شخصیت ما ایجاب می‌کند. زمانی شخصیت فردی می‌تواند به رشد عادی خود ادامه دهد و نیرومندی لازم برای روبرو شدن با بحران مربوط به مرحله بعدی را کسب کند که فرد بتواند تعارض موجود در هر مرحله را حل کرده باشد. زمانی که تعارض در یک مرحله حل نشده باشد سازگاری با مرحله بعدی بسیار دشوار خواهد بود.

نوع ادراک کودکان از خویشتن^[۵۸] بستگی به نوع ادراکی اطرافیان و به خصوص والدین از آن ها دارد. رشد هویت کودکان بستگی به شرایط و تغییرات خانوادگی آن ها در طول دوران کودکی دارد. کودکی
که در یک خانواده ی بدون پدر یا مادر رشد می‌کند به دلیل عدم وجود یکی از طرفین ، الگوهای والدینی کاملی را دریافت نخواهد کرد. کودکانی که والدین شان را در طول دوران طفولیت از دست
می‌دهند. بیشتر در معرض خطر از دست دادن اعتماد به دیگران هستند. آن ها بعدها زمانی که درگیر روابط عاطفی و اجتماعی خاص نظیر ازدواج می‌شوند اعتماد لازم را نخواهند داشت. بریور^[۵۹](۲۰۱۰)
در مطالعه خود ‌به این نتیجه رسید که سن کودک می‌تواند بر میزان تاثیراتی که وی از طلاق والدینش دریافت می‌کند تاثیر بگذارد. چرا که فرض محقق در راستای تأیید نظریه اریکسون مبنی بر این امر بود که کودکان طی مراحل سنی مختلف با بحران های روانی – اجتماعی کوناگونی روبرو هستند. و با توجه به سن شان از طریق روش های مختلفی با رویدادهای مختلف زندگی برخورد می‌کنند.

۲-۱-۳-۲ نظریه دلبستگی جان بالبی

یکی دیگر از نخستین نظریاتی که در رابطه تاثیرات اولیه ارتباط کودک با مراقبت خویش بحث ‌کرده‌است نظریه جان بالبی^[۶۰] می‌باشد به عقیده وی دلبستگی اولیه کودک به والدین می‌تواند بر رشد بعدی
او تاثیر عمیقی داشته باشد. بالبی عمیقا معتقد بود دلبستگی هائی که در کودکی شکل می گیرند بر شخصیت دوران بزرگسالی افراد تاثیر می‌گذارند. به عقیده وی زمانی که کودک از مراقبت کننده اصلی خود جدا می شود یک رشد واکنش های روشنی را نشان می‌دهد. کودکاین که به مادرشان یا مراقبی دیگر ، دلبستگی ایمن دارند در مقایسه با کودکانی که دلبستگی ناایمن دارند. در کاوش کردن محیط شان،
از اعتماد به نفس بیشتری برخوردارند. نظریه بالبی براین دو فرض استواراست که اولا مراقبت باشد برای کودک قابل دسترس و قابل اعتماد باشد و پایگاه امنی برای او ایجاد کند. و دوم اینکه رابطه پیوند دهنده یا فقدان آن درونی شده و به عنوان یک مدل روانی عمل می‌کند که روابط دوستانه و عاشقانه بعدی کودک ‌بر اساس آن شکل می‌گیرد. زمانی که کودک در رابطه با علت ترک مراقبت اصلی خویش ، حال چه به واسطه طلاق و جدائی و چه به واسطه مرگ، اطلاعات کافی را از محیط پیرامون دریافت نمی کند آسیب بیشتری از این امر خواهد دید. خیلی از والدین بدون آنکه در رابطه با علت جدائی
و طلاقشان با کودک گفتگو کنند اقدام به اینکار می نمایند(عبدی و پورپهلوان،۱۳۹۲).

۲-۱-۳-۳ دیدگاه سلیگمن

سلیگمن معتقد بود کودکان طلاق، چه قبل از طلاق، چه بعد از آن و چه در حین فرایند طلاق، الگوهای فکری منفی بسیار زیادی را تجربه می‌کنند و این الگوهای منفی با آن ها ماندگار خواهد بود. این امر می‌تواند توضیحی باشد مبنی بر این سوال که چطور افسردگی ناشی از جدائی و طلاق والدین با کودکان باقی خواهد ماند( استکول^[۶۱] ، ۲۰۱۱).

۲ـ۱ـ۴ عوامل مؤثر در وقوع طلاق

۳-۳- جامعه آماری پژوهش

جامعه آماری عبارت است از مجموعه ای از افراد یا واحدهایی که دارای حداقل یک صفت مشترک باشند. معمولاً در هر پژوهش، جامعه مورد بررسی یک جامعه‌ آماری است که پژوهشگر مایل است درباره صفت یا صفتهای متغیر واحدهای آن به مطالعه بپردازد. در واقع جامعه آماری عبارت است از کلیه افراد، گروه‌ها، رویدادها و پدیده‌های مورد علاقه محقق که وی تصمیم دارد آن‌ ها را بررسی نماید (سکاران،۱۳۹۰).

جامعه آماری پژوهش حاضر کلیه کارکنان مرد شرکت فومن شیمی در استان گیلان می‌باشد که تعداد آن ها ۷۲۰ نفر است.

۳-۴- روش نمونه گیری و حجم نمونه

نمونه عبارت است از تعدادی از افراد که صفت آن‌ ها با صفات جامعه مشابهت داشته و معرف جامعه بوده‌ و از تجانس و همگنی با افراد جامعه برخوردار باشند. نمونه گیری از مراحل مهم تحقیق علمی می‌باشد که به محقق امکان می‌دهد تا با صرف امکانات کمتر به نتایج مطلوب برسد (خاکی،۱۳۹۰). محقق باید با توجه به مقتضیات روش تحقیق، ماهیت داده ها، نوع ابزار گردآوری داده ها و ساختار جامعه آماری، نمونه ای که معرف کیفیت و کمیت جامعه باشد، را انتخاب کند (حافظ نیا، ۱۳۸۴).

برخی از متداول‌ترین روش‌ها عبارتند از: نمونه گیری تصادفی ساده، نمونه گیری سیستماتیک، نمونه گیری طبقه ای، نمونه گیری خوشه ای و نمونه گیری چند مرحله ای.

نمونه گیری در پژوهش حاضر به روش نمونه گیری تصادفی ساده انجام شد و با بهره گرفتن از فرمول نمونه گیری کوکران که در ادامه ارائه می شود حجم نمونه ۲۵۱ نفر تخمین زده شد. فرمول نمونه گیری کوکران برای تعیین حجم نمونه در جامعه‌ محدود به صورت زیر می‌باشد:

Nz² × p.q

n = = ۲۵۱

d²

n = حجم نمونه

Z = مقدار متغیر نرمال واحد استاندارد، که در سطح اطمینان ۹۵ درصد برابر ۹۶/۱ می‌باشد

P= مقدار نسبت صفت موجود در جامعه است. اگر در اختیار نباشد می‌توان آن را ۵/۰ در نظر گرفت. در این حالت مقدار واریانس به حداکثر مقدار خود می‌رسد.

q= درصد افرادی که فاقد آن صفت در جامعه هستند (q =1-p)

d= مقدار اشتباه مجاز (بین ۰۵/. تا ۱/.)

از آنجایی که احتمال می‌رفت برخی از پرسشنامه‌ها بازگشت داده نشود، تعداد ۳۰۰ پرسشنامه در میان نمونه‌ آماری توزیع شد که از این تعداد نهایتاًً ۲۶۵ پرسشنامه قابل استفاده بود.

۳-۵- نتایج آزمون بارتلت جهت کفایت نمونه

آزمون بارتلت درصدد برآوردن هدف دوم تحلیل عاملی می‌باشد. این آزمون به ما کمک می‌کند تا پس از فراهم بودن امکان تقلیل داده ها به یک سری عامل‌های پنهانی، بتوانیم ساختار جدیدی را بر اساس همبستگی بین متغیرها و عامل‌ها و معنای انضمامی آن‌ ها کشف کنیم. در واقع این آزمون مشخص می‌کند که آیا واریانس متغیرهای تحقیق تحت تأثیر واریانس مشترک برخی عامل‌های پنهانی و اساسی است یا خیر. هر چه مقدار KMO بالاتر باشد (یعنی نزدیک به یک و معمولاً مقادیر بالاتر از ۷۰/۰) نشان می‌دهند که انجام تحلیل عاملی برای داده های مورد نظر امکان پذیر بوده و می‌توان داده ها را به یک سری عامل‌های پنهانی (مکنون) تقلیل داد. به طور کلی اگر سطح معنی داری (.Sig) آزمون بارتلت کوچک‌تر از ۵% باشد، تحلیل عاملی برای شناسایی ساختار (مدل عاملی) مناسب است. نتایج آزمون بارتلت در جدول قابل مشاهده است:

جدول ۳-۱-نتایج آزمون کفایت نمونه

Kaiser-Meyer-Olkin Measure of Sampling Adequacy.

۰٫۸۳۳

Bartlett’s Test of Sphericity

Approx. Chi-Square

۲۱۹۷٫۶۰۶

Sig.

۰٫۰۰۰

از آنجایی که شاخص KMO برابر با ۰٫۸۳۳ است در نتیجه حجم نمونه از کفایت لازم جهت تبیین برخوردار است. همچنین با توجه به سطح معناداری آزمون بارتلت (۰۰۰/۰= Sig) می‌توان نتیجه گرفت که تحلیل عاملی جهت بررسی و شناسایی ساختار داده ها مناسب است.

۳-۶- روش های گردآوری اطلاعات

انتخاب ابزار یا روشی که بتوان اطلاعات مناسبی را برای قبول یا رد یک فرضیه جمع‌ آوری نمود از اهمیت ویژه ای برخوردار است. چرا که هر گونه نتیجه گیری از آن تحقیق مستلزم داشتن اطلاعات دقیق و صحیح می‌باشد. ابزارهای متعددی برای اندازه گیری متغیرها وجود دارد. انتخاب روش گردآوری داده ها به امکانات موجود در سازمان، درجه دقت لازم، تشخیص پژوهشگر، طول مدت پژوهشگر و سایر هزینه ها و منابع مرتبط و موجود برای گردآوری اطلاعات بستگی دارد (سکاران،۱۳۹۰). در تحقیق حاضر از روش‌های پژوهش اسنادی (کتابخانه ای) و می‌دانی استفاده گردیده است.

روش اسنادی یا کتابخانه ای: روشی است که به عنوان روش مقدماتی و پیش زمینه ای برای مطالعات می‌دانی محسوب و برای جمع‌ آوری اطلاعات جهت تدوین اهداف، تعیین جامعه آماری، تبیین روش تحقیق و برای ادبیات موضوع استفاده شده است. منابع مورد استفاده در این زمینه شامل کتب، پایان نامه‌ها، مقالات مجلات علمی معتبر داخلی و خارجی، نشریات، روزنامه‌ها، سایت‌های اینترنتی و … می‌باشد.

روش می‌دانی: در روش می‌دانی برای جمع‌ آوری اطلاعات از روش پیمایشی استفاده شد. مهم‌ترین ابزار جمع‌ آوری اطلاعات در روش پیمایشی پرسشنامه می‌باشد(حافظ نیا، ۱۳۸۴).

۳-۷- پرسشنامه پژوهش

به منظور جمع‌ آوری اطلاعات، پرسشنامه ای حاوی اطلاعات لازم برای ‌پاسخ‌گویی‌ به سؤالات تحقیق تدوین گردیده است. نمونه پرسشنامه در پیوست آمده است. تهیه ابزار سنجش یکی از مراحل مهم انجام تحقیق است. در اینجا رعایت اصول کلی طراحی پرسشنامه حائز اهمیت است. در پرسشنامه سؤالات هر چند متغیر باید جداگانه در نظر گرفته شوند. سؤالات طیف گونه و مستقیم و نیز سؤالات زمینه ای یا خصیصه ای باید مشخص شوند.

در پرسشنامه طراحی شده، از آنجا که سؤالات از مقیاس‌های فاصله­ای بهره‌مند بودند. مبادرت به استفاده از طیف لیکرت شد و به گزینه های خیلی زیاد، زیاد، متوسط، کم و خیلی کم به ترتیب ارزش ۵ تا ۱ داده شد. در واقع از مقیاس لیکرت برای تعیین اهمیت هر عنوان از متغیرها استفاده شده است.

جدول ۳-۲: ارزش‌گذاری طیف لیکرت

خیلی کم

کم

متوسط

زیاد

بسیار زیاد

۱

۲

۳

۴

۵

د) پیشینه تحقیقات انجام شده

اغلب سوابق مربوطه به قواعد عمومی مسئولیت مدنی پرداخته است و علی رغم اینکه به طور پراکنده و بسیار مختصر تعدادی از حقوق ‌دانان ‌در مورد مسئولیت ناشی از مالکیت بنا بخشی را اختصاص داده‌اند لیکن در خصوص عنوان انتخابی این تحقیق و مسئولیت مربوط به تأسیسات صنعتی سابقه ای یافت نشد و کتاب یا مقاله مستقلی در این مورد در کشور نوشته نشده و بسیاری از مسائل مهم و مبهم آن در سوابق مربوطه روشن نشده است.و اکثر کتب به قواعد عمومی مسئولیت پرداخته‌اند.

البته جا دارد از کتاب ارزشمند سرکار خانم دکتر ایراندخت نظری همسر استاد بزرگ حقوق ایران مرحوم دکتر شهیدی بنام مسئولیت مالک که مرا در جهت دهی در این نوشتار بسیار راهنما بود، همچنین از کتاب فلسفه مسئولیت مدنی جناب آقای دکتر حسن بادینی که در بررسی مبانی نظری از کتاب گرانقدر ایشان کمال استفاده را نمودم و جناب آقای دکتر مشتاق زرگوش و کتاب مفید وی در باب مسئولیت دولت نیز تقدیر و تشکر نمایم همچنین از کتب خارجی مرتبط با موضوع از جمله کتاب Law Made Simple اثر سی اف. پدفیلد، کتاب Le Drojt Anglais اثر رنه داوید و همچنین کتاب شبه جرم و مسئولیت مدنی در حقوق انگلستان، نوشته ورا برمینگام و ترجمه سید مهدی موسوی از کتاب Tort in a Nutshell و حقوق مدنی ۴ (مسئولیت مدنی تطبیقی ایران-فرانسه- انگلیستان ) تألیف ‌و ترجمه جناب آقای دکتر پرویز نوین نام برد که در بررسی تطبیقی موضوعات از آن بهره بردم.

ه) جنبه جدید بودن و نوآوری تحقیق

موضوعی با این عنوان و عنوان مشابه مشاهده نشد و به جرئت می توان گفت ‌در مورد مسئولیت مدنی تأسیسات صنعتی درایران تاکنون تحقیقی صورت نگرفته است. با توجه به مطالعه تطبیقی با حقوق انگلیس، در این تحقیق سعی خواهد شد موضوعاتی که در مسئولیت مالک در حقوق ما مسکوت مانده بررسی گردد.

و) اهداف مشخص تحقیق

بررسی مبانی مسئولیت مدنی ناشی از مالکیت تأسیسات صنعتی بالاخص تأسیسات و خطوط لوله انتقال نفت و گاز و نقد دیدگاه های مختلف درباره مبنا و ارکان مسئولیت مالک و تطبیق آن با نظام حاکم بر حقوق ایران و انگلیس از اهداف اصلی این تحقیق است و با توجه به اجمال، سکوت، و ابهام قوانین ایران در این خصوص سعی خواهد شد با مطالعه حقوق انگلیس با طرح پیشنهادات عملی و نظری و ارائه راهکارهای حقوقی در جهت کمک به کارشناسان شرکت و در راستای تدوین مقرارت جدید گام برداشت.

ز) محل اجرای مطالعه موردی

تأسیسات صنعتی وزارت نفت، ایستگاه های تقویت فشار گاز ، تعمیرگاه های خطوط لوله گاز و پالایشگاه های گازی شرکت ملی گاز ایران وشرکت انتقال گاز ایران

ح) سوالات تحقیق

۱- ضمان ناشی از مالکیت تأسیسات صنعتی خطرناک و بی خطر چه تفاوتی با یکدیگر دارد؟

۲- از جهت مسئولیت فرقی بین مالکیت دولتی و غیردولتی تأسیسات صنعتی وجود دارد؟

۳- در صورت ورود خسارت ناشی از انفجار تأسیسات و خطوط لوله انتقال نفت و گاز چه کسانی مسئولند؟ و مسولیت اشخاص مبتنی بر چیست؟

۴- هشدارها و علائم مربوط به وجود تأسیسات خطرناک و تعیین حریم برای تأسیسات و خطوط لوله نفت وگاز در صورت ورود خسارت چه تاثیری در رفع یا کاهش مسئولیت دارد؟

ط) فرضیه های تحقیق

۱- ضمان ناشی از مالکیت تأسیسات صنعتی خطرناک مبتنی بر مسئولیت محض و بدون تقصیر است و مبنای مسئولیت در تأسیسات بی خطر مبتنی بر تقصیر است.

۲- تفاوتی بین مالکیت دولتی و غیردولتی در مسئولیت مدنی ناشی از مالکیت نمی باشد.

۳- ‌در مورد خسارت ناشی از انفجار تأسیسات و خطوط لوله نفت و گاز حسب مورد مدیران، پیمانکاران و کارکنان مسئولند و این مسئولیت حسب مورد ناشی از تقصیر و یا خطر می‌باشد.

۴- هشدارهای حریم خطوط لوله و تأسیسات نفت و گاز از عوامل رافع و کاهش دهنده مسئولیت است.

ی) کلید واژه ها

۱- مسئولیت مدنی: ملزم شدن شخص به جبران خسارتی که بدون مجوز قانونی به دیگری وارد ‌کرده‌است که شامل مسئولیت مدنی قراردادی و مسئولیت مدنی غیرقراردادی می‌باشد که نوع دوم که همان مسئولیت قهری است موضوع بحث ما می‌باشد.

۲- مسئولیت ناشی از مالکیت بنا: یکی از انواع مسئولیت های ناشی از مالکیت، مسئولیت مالک بنا است که در ماده ۳۳۳ قانون مدنی مصادیق بنا را نام برده لیکن آن ها را احصاء ننموده است. از جمله دیوار، عمارت و کارخانه که با توجه به موضوع تحقیق تأسیسات صنعتی را نیز شامل می شود و مسئولیت مالک به سبب عدم رعایت وظایف و تکالیف قانونی محافظت از اشیاء ایجاد می شود.

۳- تقصیر: تقصیر یکی از مبانی مهم مسئولیت مدنی است. تقصیر تجاوز از تعهد قبلی است و تقصیر فعل نامشروع قابل انتساب به مرتکب می‌باشد. نظرات مختلفی ‌در مورد مفهوم تقصیر در مسئولیت مدنی وجود دارد که در جای خود به آن می پردازیم.

۴- رابطه سببیت: اثبات رابطه میان فعل نامشروع و زیان وارده از ارکان ضروری تحقق مسئولیت می‌باشد و به صرف مشاهده تقصیر و ضرر نمی توان حکم به جبران خسارت داد بلکه رابطه علت و معلولی لازم است که به آن رابطه سببیت می‌گویند.

۵- حقوق انگلیس: قواعد و مقررات حاکم بر انگلستان می‌باشد. میزان قابل توجهی از حقوق انگلستان از عرف مردم نشأت گرفته است ولی بخش عظیمی از آن از طریق قانونگذاری به وجود آمده است. کامن لا و قانون موضوعه و سوابق قضائی مجموعاً حقوق انگلیس را تشکیل می‌دهند.

۶- تأسیسات صنعتی نفت و گاز: مستحدثاتی هستند که وظیفه تولید و یا انتقال نفت و گاز را از میادین گازی و ذخایر نفتی به نقاط مختلف برعهده دارند.که شامل ایستگاه های تقویت و تقلیل فشار گاز، پالایشگاه های نفت، خطوط لوله انتقال نفت یا گاز و تعمیرگاه های و یاردهای تعمیراتی آن ها همچنین سایر صنایع مرتبط با صنعت نفت می‌باشد .

۷- بیمه مسئولیت : بیمه ای است که مسئولیت مدنی بیمه گذار را در قبال اشخاص ثالث پوشش می‌دهد. این بیمه بدهی ای را که در پی ایراد خسارت به غیر بر دوش بیمه گذار گذاشته شده تأمین می کند.

فصل دوم:

تبیین مفاهیم

بخش اول: تعاریف

گفتار اول: طرح مطلب

مهری و حسینی (۱۳۸۲) در پژوهش خود عوامل تاثیرگذار در کسب مزیت رقابتی که توسط محققان پیشین شناخته شده اند(نگرش مبتنی بر سازمان، نگرش مبتنی بر منابع، نگرش مبتنی بر روابط میان سازمان) را به صورت تلفیقی مورد بررسی قرار دادند. با توجه به نتایج تحقیقات انجام شده عوامل تاثیرگذار بر مزیت رقابتی به ترتیب اولویت عبارتند: هوشمندی رقابتی، قابلیت های سازمانی، قابلیت‌های محیطی و قابلیت‌های ارتباطی.

محمودی و همکاران (۱۳۹۱) در پژوهش خود تحت عنوان “شناسایی و تبیین شایستگی های مدیران دانشگاه” نشان دادند که مدیران دانشگاه باید دارای شایستگی های مدیریتی، اجتماعی و فردی باشند همچنین، فهرست شایستگی های مدیران دانشگاه بر مبنای سه چارچوب محوری شایستگی اجتماعی، شایستگی فردی و شایستگی مدیریتی استوار است.

بنی اسدی و باقری (۱۳۹۰) در مقاله خود “دانش ارتباطی غیر کلامی و شایستگی اجتماعی” که در میان ۳۸۴ نفر از دانشجویان دانشگاه شهید باهنر کرمان انجام شد نشان داد که بین دانش ارتباط غیرکلامی با شایستگی اجتماعی، ارتباط مستقیم و معناداری وجود دارد و دانش ارتباط غیرکلامی و شایستگی اجتماعی بین دانشجویان دختر و پسر تفاوتی ندارد. آن ها اظهار می دارند که کسب دانش ارتباط غیر کلامی، نقش اساسی در موفقیت تعامل اجتماعی دارد که منجر به آگاهی و درک اجتماعی، روابط سازنده و رضایت بخش با دیگران و سازگاری اجتماعی می شود.

نیک رفتار (۱۳۹۰) در مقاله ای با عنوان “تاثیر شایستگی های فردی و اجتماعی بر شخصیت کارافرینانه” که در میان ۲۴۰ نفر از کارکنان بانک توسعه صادرات تهران انجام شد نشان داد که ارتباط معنادار و مثبتی میان توانایی خودانگیزشی و مهارت‌های اجتماعی با شخصیت کارآفرینانه وجود دارد و نیز نتایج نشان دادند که همبستگی قابل توجهی بین مهارت‌های اجتماعی و شخصیت کارآفرینانه وجود دارد و میزان آن تقریباً ۵ برابر ضریب مسیر بین خودانگیزشی و شخصیت کارآفرینانه است. نکته جدیدی که در این پژوهش کسب شده نشان می‌دهد که مهارت‌های اجتماعی در تقویت شایستگی کارآفرینی اثر بیشتری دارد. و شخصیت کارآفرینانه به طور عمده در تعاملات اجتماعی است که شکوفا می شود.

فصـل سوم

روش شناسی تحقیق

۳-۱- مقدمه

پایه هر علمی شناخت آن است و اعتبار و ارزش قوانین علمی به روش شناختی مبتنی است که در آن علم به کار می رود. پژوهشگر پس از تنظیم موضوع پژوهش بایستی در فکر انتخاب روش پژوهش خود باشد. منظور از این مرحله آن است که مشخص نماییم چه نوع روش پژوهشی برای بررسی موضوع مورد نظر ما مناسب است هدف از انتخاب روش پژوهش آن است که محقق مشخص نماید که چه شیوه ای اتخاذ نماید تا او را هر چه دقیق تر و سریعتر در دستیابی به پاسخ برای پرسش های پژوهش مورد نظر کمک کند (نادری و نراقی،۱۳۸۲).

دقت و صحت استنباط ها در پژوهش‌های کمی، در درجه اول مربوط به روش نمونه گیری است. با بهره گرفتن از یک روش نمونه گیری مناسب، افرادی که معرف جامعه باشند انتخاب می‌شوند. مورد دیگری که رعایت آن لازم است تا بتوان به استنباطهای آماری صحیح دست یافت، انتخاب آزمون آماری مناسب با توجه به متغیرها و مقیاس های اندازه گیری است (مصاحبی،۱۳۸۱).

در این فصل به بررسی روش انجام پژوهش، انتخاب جامعه آماری، شیوه نمونه گیری، روشهاو ابزار گردآوری اطلاعات،و ویژگی های آن ها از نظر روایی و پایایی پرداخته می شود.

۳-۲- روش پژوهش

انتخاب روش پژوهش بستگی به هدف ما، ماهیت پژوهش و امکانات اجرایی آن دارد. ‌بنابرین‏ هنگامی می توان ‌در مورد نوع روش تحقیق تصمیم گیری نمود که ماهیت موضوع پژوهش، هدف ما و وسعت دامنه تحقیق مشخص شده باشد( نادری و نراقی، ۱۳۷۶).

این تحقیق به بررسی نقش واسطه ای شایستگی اجتماعی در رابطه بین مدیریت ارتباط با مشتری و مزیت رقابتی در میان مدیران و کارکنان شعب شمالغرب بانک سرمایه در سال ۹۳-۱۳۹۲ پرداخته است. ‌بنابرین‏ تحقیق حاضر برحسب هدف، کاربردی و بر حسب شیوه گردآوری داده ها توصیفی از نوع همبستگی است.تحقیق از آن جهت کاربردی است که نتایج حاصل از آن در بانک سرمایه به کار گرفته می شود. از آن جهت توصیفی است که متغیرها دستکاری نمی شوند و وضعیت موجود آن ها شناسایی می شود. و از آن جهت که ارتباط بین متغیرها مورد سنجش قرار می‌گیرد تحقیق از نوع همبستگی می‌باشد. تحقیقات همبستگی شامل کلیه تحقیقاتی است که در آن ها سعی می شود رابطه بین متغیرهای مختلف با بهره گرفتن از ضریب همبستگی کشف یا تعیین شود. هدف تحقیق همبستگی، مطالعه حدود تغییرات یک یا چند متغیر با حدود یک یا چند متغیر دیگر است (دلاور، ۱۳۷۱).

۳-۳- جامعه آماری

در یک پژوهش مفهوم جامعه به کلیه افرادی اتلاق می شود که عمل تعیم پذیری ‌در مورد آن ها صورت می‌گیرد. در هر پزوهش،ماهیت آن پژوهش تعیین کننده دامنه جامعه می‌باشد (پرندی،۱۳۸۸).

جامعه آماری پژوهش حاضر شامل کلیه کارکنان و مدیران شاغل در شعب بانک سرمایه در سطح شمالغرب کشور می‌باشد که بر اساس آمار و اطلاعات به دست آمده در سال ۹۳-۱۳۹۲ برابر۹۱ نفر می‌باشند که در ۱۲ شعبه مشغول به کار می‌باشند.

۳-۴- حجم نمونه

نمونه بخشی از افراد جامعه است که به منظور انجام برنامه ها مورد بررسی قرار می‌گیرد (سنجری، ۱۳۸۸). در این پژوهش به دلیل محدود بودن تعداد جامعه آماری مورد مطالعه، کارکنان و مدیران بانک سرمایه در کلیه شعب شمالغرب کشور مورد مطالعه قرار می گیرند .

۳-۵- روش‌ها و ابزار گرد آوری اطلاعات

۳-۵-۱- مطالعات کتابخانه ای

جهت تدوین مبانی نظری تحقیق از روش کتابخانه ای استفاده می شود. در این مرحله برای کسب داده های ثانویه (داده هایی که قبلاً تولید شده و منابع موجود قابل دسترسی است) به بررسی کتابها، مجلات، پایان نامه ها، مقالات و سایر مستندات موجود در کتابخانه پرداخته می شود.

۳-۵-۲- پژوهش‌های می‌دانی

در این قسمت برای کسب داده های اولیه برای تجزیه و تحلیل، از پرسشنامه استفاده می شود. جهت سنجش مدیریت ارتباط با مشتری از پرسشنامه ارتباط با مشتری حیدری و اخوان (۱۳۸۸) و برای ارزیابی مزیت رقابتی از پرسشنامه مهری(۱۳۸۳) و نیز پرسشنامه محقق ساخته شایستگی اجتماعی استفاده خواهد شد.

۳-۶- روایی و پایایی پژوهش

۳-۶-۱- تعیین روایی پژوهش

اشکال روش فوق این است که می‌تواند در جریان داوری به عنوان تاکتیک وقت‌کشی مورد استفاده قرار گیرد، به ویژه اگر تصمیم دادگاه قابل پژوهش یا فرجام‌خواهی باشد. از طرف دیگر طرح جرح در دیوان داوری دارای این مزیت است که تأخیر در جریان داوری به حداقل می‌رسد. اشکال روش فوق این است که در صورت رد شدن جرح در دیوان داوری موضوع ممکن است بار دیگر در حین رسیدگی داوری یا پس از صدور رأی در دادگاه مطرح شود که نتیجه آن تعلیق جریان رسیدگی یا امتناع از اجرای رأی یا ابطال آن می‌باشد.

بعلاوه طرح جرح در دیوان داوری باعث درگیری مستقیم طرف جرح‌کننده با دیوان داوری است که اگر دیوان این جرح را رد کند، آن درگیری‌های مستقیم اثر نامطلوبی بر رابطه دیوان داوری و طرف جرح کننده در روند داوری خواهد داشت.

در داوری‌های موردی چنانچه طرفین قواعد داوری آنسیترال را انتخاب کرده باشند، این قواعد در خصوص جرح داور روش خاص خود را دارد، به گونه‌ای که تحت این قواعد مقام ناصب تعیین شده توسط طرفین یا توسط دبیرکل دیوان دائمی داوری در لاهه که مرجع معین شده توسط قواعد است، تصمیم‌گیری در خصوص جرح داور را نیز برعهده دارد.^[۵۳]

چنانچه طرفین این قواعد را انتخاب نکرده باشند قانون داوری مقر داوری روش جرح را معین خواهد کرد. امروزه بسیاری از قوانین ملّی داوری بر گرفته از قانون داوری نمونه آنسیرال^[۵۴] است تحت این قانون جرح در دو مرحله صورت می‌گیرد: مرحله نخست، دیوان داوری به جرح رسیدگی خواهد کرد و چنانچه جرح را رد کند؛ در مرحله دوم، طرف جرح کننده ظرف ۳۰ روز پس از دریافت تصمیم رد خواهد توانست به دادگاه ملّی یا هر مرجعی که تحت قانون داوری ملّی تعیین شده است، به جهت تصمیم‌گیری برای جرح مراجعه نماید.

این قانون مقرر می‌دارد داوری هنگامی که دعوای جرح نزد مرجع ملّی مطرح است با داور تحت جرح ادامه خواهد داشت و حتی می‌تواند به صدور رأی برسد. به موجب این قانون تصمیم دادگاه غیر قابل پژوهش می‌باشد.^[۵۵]

بنابر برخی از قوانین داوری، یک طرف نمی‌تواند به طور کلی جرح را تا پایان جریان داوری در دادگاه ادامه دهد. چنانچه طرفین ‌در مورد روش جرح با یکدیگر توافق کرده باشند، هر تصمیمی که تحت این روش اتخاذ شود، نهایی خواهد بود و تنها ممکن است کنترل محدودی برای دادگاه وجود داشته باشد، بگونه ای که پس از صدور رأی بتوان درخواست ابطال آن را به جهت عدم استقلال و جانب‌داری داور، از دادگاه درخواست نمود.

به طور معمول قوانین ملّی نظارت بر رعایت شرایط موجب جرح را برعهده دادگاه‌های ملّی نهاده‌اند. چگونگی اعمال این نظارت از کشوری به کشور دیگر متفاوت است. حق نظارت و کنترل دادگاه‌های ملّی بر جرح داور محدود به دادگاه‌های محل داوری نیست، این حق ممکن است به دادگاه‌های کشور محل شناسایی و اجرای داوری نیز داده شده باشد، برای مثال، کشورهای عضو عهدنامه ۱۹۵۸ نیویورک در خصوص شناسایی و اجرای آرای داوری خارجی، به موجب ماده (ب) (۲) ۵ چنانچه کشور مجری رأی باشند، دادگاه‌های‌شان می‌توانند رأساٌ از اجرای رأی به دلیل آنکه با نظم عمومی آن کشور مغایرت دارد، امتناع کنند، زیرا به طور کلی پذیرفته شده است که فقدان بی‌طرفی یا استقلال داور از مواردی است که رأی چنین داور یا دیوانی را خلاف نظم عمومی محل اجرا می‌سازد، گرچه کشورها با تفسیر مضیق از نظم عمومی خود در موضوعات بین‌المللی، با احتیاط ‌به این موضوع عمل خواهند کرد.^[۵۶]

۵- تشریفات جرح سازمانی^[۵۷]

همان طور که گفته شد سازمان‌های داوری در قواعد داوری خود، آیین جرح مختص به خود را دارند، اما اعمال این آیین‌ها در یک داوری در صورتی میسر است که با قانون قابل اعمال بر داوری یا قانون کشور مقر داوری مغایر نباشد. در قوانین کشورهای مختلف ممکن است یکی از سه حالت زیر پذیرفته شده باشد که نسبت به داوری سازمانی مؤثر می‌باشند:

الف- تصمیم‌گیری در خصوص جرح تنها در اختیار دادگاه می‌باشد. لذا آیین جرح داوری سازمانی در این کشورها کاربردی ندارد.

ب- تصمیم‌گیری در خصوص جرح تنها در اختیار سازمان داوری است. در این کشورها سازمان داوری بدون دخالت دادگاه در خصوص جرح تصمیم‌گیری می‌کند.

ج- تصمیم‌گیری در خصوص جرح ممکن است توسط سازمان داوری صورت گیرد، اما امکان اعتراض ‌به این تصمیم در دادگاه ملّی وجود دارد. در این کشورها چنانچه، طرفین درخصوص آیین جرح از جمله آیین جرح سازمانی توافق کرده باشند طبق همان آیین عمل خواهد شد. (با رعایت قواعد آمره قانون مقر داوری) و سازمان داوری می‌تواند در خصوص جرح تصمیم‌گیری کند، اما پس از این ممکن است یکی از طرفین در اعتراض ‌به این تصمیم، جرح را در دادگاه ملّی طرح کند.

همان گونه که ذکر گردید، در تشریفات جرح داور، توافق و اراده طرفین نقش اساسی دارد. گرچه به طور معمول بین طرفین در این باره توافقی به طور مستقیم وجود ندارد، اما ممکن است با انتخاب قواعد داوری سازمانی به طور غیرمستقیم این تشریفات مشخص شده باشد. ‌بنابرین‏ رسیدگی به جرح ‌بر اساس مقررات مندرج در قواعد داوری سازمان‌های داوری و در صورت فقدان چنین قواعدی بر اساس مقررات قانون داوری انجام خواهد شد.

رویه معمول در قواعد داوری‌های سازمانی آن است که لایحه یا درخواست جرح که در آن دلایلی ذکر شده است برای سازمان فرستاده می‌شود و آن سازمان نظر طرف دیگر و داور مربوطه یا دیوان داوری را در این خصوص اخذ می‌کند. اگر طرفین نتوانند در خصوص برکناری (عزل) داور توافق نمایند یا داور خود کناره‌گیری نکند سازمان تصمیم مقتضی را خواهد گرفت.