۲- حجم انتشار اوراق مشارکت

علی رغم آشنایی مردم به اوراق مشارکت در بازار سرمایه کشور، حجم انتشار اوراق مشارکت در مقایسه با حجم نقدینگی، بودجه عمرانی، تولید ناخالص داخلی در سطح بسیار نازلی قرار دارد و انتشار آن ها اکثراً منحصر به اوراق مشارکت طرح های انتفاعی عمرانی دولت گردیده است که همگی نشان از عدم توسعه بازار سرمایه ایران در این زمینه دارد.

در فرایند توسعه، رابطه توسعه مالی و توسعه اقتصادی یک رابطه متقابل می‌باشد اما نتایج کار بررسی های انجام شده حاکی از تقدم توسعه مالی بر رشد و توسعه اقتصادی می‌باشد. بدین لحاظ باید با توسعه بازار مالی و استفاده از ابزارهای نوین و در شرایط حاضر با استفاده هر چه بیشتر از اوراق مشارکت زمینه رشد بیشتر اقتصادی را فراهم آورد.

گرچه کوشش های زیادی در زمینه توسعه بازار مالی صورت گرفته است ولی از آنجا که یک عزم ملی پشتوانه این کوشش ها نمی باشد، نتایج به بار آمده نیز بسیار اندک است. با این حال با توجه به استقبال عامه مردم از اوراق مشارکتی که تاکنون از جانب دولت، بخش خصوصی و شرکت های دولتی و مؤسسات عمومی انتشار یافته، ناشران جدید بخش خصوصی و عمومی نباید نگران عدم استقبال مردم از اوراق مشارکت باشند. به اطمینان می توان گفت که بازار مالی ایران آمادگی پذیرش اوراق مشارکت در سطحی به مراتب وسیع تر از آنچه تاکنون منتشر گردیده است را دارد.

اما از سوی دیگر، سقف انفرادی اوراق یا حجم اوراقی که هر ناشر منتشر می کند با محدودیت هایی مواجه است که رعایت این محدودیت ها به سلامت بازار و کارایی آن کمک خواهد کرد. این محدودیت ها عبارت هستند از:

* هزینه تجهیز منابع از طریق اوراق مشارکت

میزان هزینه تجهیز منابع از طریق اوراق مشارکت، در مقایسه با هزینه تجهیز منبع از طریق سیستم بانکی، نسبتاً بالا است و مدیریت منابع قوی را می طلبد. لذا ناشران (سرمایه گذاران) برای استفاده از آن، احتیاط فراوان به خرج خواهند داد تا حداکثر استفاده را از حداقل منابع جمع‌ آوری شده به عمل آورند.

* عدم همزمانی تجهیز منابع و مصارف منابع و ممنوعیت مصرف وجوه در غیر از موضوع طرح اوراق مشارکت

ناشران اوراق با توجه به جداول زمانی منابع و مصارف خود، اوراق را در چند مرحله منتشر می نمایند تا خواب سرمایه جمع‌ آوری شده به حداقل ممکن کاهش یابد و بدین ترتیب در هر زمان حداقل اوراق منتشر گردد.

* کاهش نرخ تورم و کاهش نرخ بهره در بازار غیر رسمی

با کاهش نرخ تورم و نیز کاهش نرخ بهره در بازار غیر رسمی، بازدهی اوراق افزایش می‌یابد و ناشران اوراق در چنین شرایطی مایلند که سهم خود را در تامین منابع مالی در طرح افزایش داده و حداکثر اوراق را منتشر نمایند (زال پور،۱۳۸۶).

۳- زمینه انتشار

در این قسمت قبل از هر موضوع دیگری باید به انواع ریسک موجود در رابطه با خرید اوراق مشارکت اشاره داشت. مهمترین این ریسک ها عبارتند از:

ریسک های عمومی

• • ریسک سیستماتیک

• • ریسک تنزیل سرمایه

• • ریسک تجاری

• ریسک سرمایه گذاری مجدد

ریسک های خاص یا ویژه

• • ریسک عدم شفافیت

• • ریسک اشتباهات مدیریتی

• • ریسک ورشکستگی مالی

• • ریسک نقدینگی

• • ریسک تورم و یا کاهش قدرت خرید

• • ریسک بازار

• • ریسک اخلاقی

• ریسک عدم بازپرداخت اصل و سود

علاوه بر این ها، ریسک های دیگری نیز وجود دارند که در اقتصاد ایران به طور کلی خودنمایی می‌کنند. این ریسک ها عبارتند از:

• • ریسک سیاسی

• • ریسک سیاستگزاری اقتصادی

• • ریسک ساختار اقتصادی

• ریسک نقدینگی

خریداران اوراق مشارکت به هنگام تصمیم گیری برای خرید اوراق ریسک های فوق الاشاره بیاندیشند و به آن جواب دهند.

۱٫ چه میزان ریسک را پذیرا هستند؟ مثلاً آیا ریسک های بازار (ریسک های سیستماتیک) را پذیرا هستند؟

۲٫ آیا ریسک های مربوط به اوراق (ریسک های غیر سیستماتیک) را می‌توانند تحمل کنند؟

۳٫ آیا به دنبال سود مداوم در مقاطع معین هستند؟ یا به دنبال افزایش قیمت اوراق در بلندمدت؟

پس از پاسخ به سوالات فوق است که خریدار تصمیم به خرید یا عدم خرید اوراق مشارکت می‌گیرد. اما در هر حالت، هر ورقه مشارکت در بردارنده میزانی از ریسک سیستماتیک و غیر سیستماتیک می‌باشد که خریدار خواه ریسک پذیر باشد یا نباشد، باید عواقب آن را بپذیرد. بدیهی است وجود یا عدم وجود ثبات اقتصادی، سیاسی و اجتماعی نیز از موضوعات مهم در جامعه است. در صورتی که ریسک های مذبور را هم در نظر بگیریم در آن صورت ریسک های مربوطه به میزان زیادی افزایش می‌یابند و برعکس هرچه میزان ثبات اقتصادی- سیاسی و اجتماعی افزایش یابد، میزان ریسک های همراه هر ورقه مشارکت کاهش یافته و زمینه انتشار اوراق بیشتر فراهم خواهد آمد.

همچنین عواملی نظیر حسن شهرت ناشر اوراق و اعتبار آن نزد عامه زمینه مثبت انتشار اوراق را فراهم خواهد آورد و از میزان ریسک غیر سیستماتیک اوراق می کاهد.

موضوع اوراق نیز از عوامل مؤثر در زمینه انتشار اوراق می‌باشد. اگر موضوع اوراق متنوع و در زمینه تمامی بخش های اقتصادی باشد و با ارزش های خریداران اوراق هم انطباق داشته باشد، طبعاً زمینه انتشار اوراق مساعدتر خواهد بود(آرمان،۱۳۸۴).

۴- دوره پرداخت سود علی الحساب

چهارمین عاملی که سبب تنوع در اوراق مشارکت می شود، دوره پرداخت سود علی الحساب می‌باشد. پرداخت سود علی الحساب در مقاطع کوتاه مدت موجب جلب خریدارانی می‌گردد که گرچه دارای سرمایه اندکی می‌باشند ولی مایلند به طور مستمر سود را در مقاطع معین دریافت دارند تا زندگی روزمره خود را با آن بگذرانند و بر عکس پرداخت سودهای علی الحساب در مقاطع طویل المدت موجب جلب خریدارانی می‌گردد که دارای قدرت سرمایه گذاری زیاد می‌باشند. از این رو ناشران باید قبل از انتشار اوراق، بازار هدف خود را مشخص نمایند و ‌بر اساس آن فروش اوراق را پیشنهاد نمایند.

در اوایل انتشار اوراق مشارکت در ایران که نرخ تورم بسیار بالا بود، اکثر خریداران اوراق را صاحبان سرمایه کوچک تشکیل می‌دادند و سرمایه داران بزرگ چندان از آن استقبال نمی نمودند. در حالی که در شرایط فعلی که نرخ تورم تا حدودی کاهش یافته و کسادی حاکم گردیده است، سرمایه داران بزرگ از خریداران عمده این اوراق گردیده اند.

در شرایطی که جوانی و چهره زیبا مهمترین ملاک انتخاب دختر می‌باشد (البته جوانگرایی در تمام دنیا وجود دارد) ترس از دست دادن زیبایی و جذابیت، ورود به سنین بالاتر و کاهش فرصت انتخاب و احتمال عدم ازدواج بر افکار فرد سایه می افکند و احساس ناامنی در وی به وجود می آورد. این شرایط فرد را به سوی گزینش ناخواسته سوق می‌دهد.

۱-۸-۱-۴- رهایی از تنهایی و اضطراب

گاهی برخی افراد ‌به این دلیل ازدواج می‌کنند که از تنهایی و اضطراب می ترسند، اکثر انسان ها نمی توانند تنهایی را تحمل کنند و افسرده و پریشان می‌شوند، به همین دلیل تصمیم به ازدواج می گیرند. این انگیزه گاه در جهت منفی چنان شدت می‌گیرد که فرد دست به انتخابی تعجیلی می زند.

۱-۸-۱-۵- لجبازی با خواستگاران قبلی

گاهی دختر با عدم تأیید خواستگاری خاص مواجه می‌گردد، یا آنکه فردی اظهار علاقه ظاهری می‌کند، ولی خواستگاری نمی نماید؛ در این حال احتمال اینکه دختر سریع و شتاب زده با فردی دیگر ازدواج کند، بسیار زیاد است، زیرا او با خود می اندیشید که از این طریق بتواند نشان دهد که برای ازدواج هیچ مشکلی نداشته و افراد بسیاری بوده اند که خواستار ازدواج با وی بوده اند. در حالی که این ازدواج ناخواسته، می‌تواند فرد را تا آخر عمر با مشکلات خاص خود مواجه نماید و زندگی او را تباه سازد.

۱-۸-۱-۶- اصرار خواستگار

در برخی شرایط خواستگاران، دختر را تحت فشار روحی و اصرار و ابرام قرار می‌دهند. این امر معمولاً قدرت تحقیق، تفکر و تحلیل را سلب می‌کند و او را ناخواسته به سوی پاسخ مثبت و ازدواج ناخواسته می کشاند.

۱-۸-۱-۷- رهایی از سوالات اطرافیان

معمولاً در مجامع عمومی، مهمانی های جمعی یا فامیلی، از دختر سؤال می شود که آیا ازدواج کرده ای یا نه؟ چرا؟! … در حالی که اغلب افراد می دانند که خواستگاری و ازدواج، توسط پسران انجام می‌دهند، ولی چنین سؤالاتی می‌تواند موجب اضطراب و ناراحتی دختر شود و شرایط را بر وی تنگ نماید، تا حدی که تصمیم بگیرد خواستگاری را که تمایل چندانی به وی ندارد، انتخاب کند.

۱-۸-۱-۸- فقدان خواستگاران متعدد

ازدواج ناخواسته برخی دختران به جهت فقدان خواستگاران مناسب است، لذا در این شرایط، دختری که خود را مقید به انجام خواستگاری از سوی پسر می کند، مجبور است که منتظر بماند تا فردی او را مورد پسند قرار دهد، حتی اگر رغبتی به وی ندارد، ازدواج کند.

۱-۸-۱-۹- فرار از تحصیل

در برخی خانواده که بیش از حد به تحصیل اهمیت می‌دهند، حتی تحصیلات را جهت پرستیژ خانوادگی ضروری می دانند، والدین اصرار بر ادامه تحصیل دخترشان دارند، در حالی که دختر علاقه ای به تحصیل ندارد و ازدواج را مفری برای رهایی از فشارهای خانواده برای ادامه تحصیل می شمارد، لذا تلاش می‌کند با ازدواج، ترک تحصیل نماید.

۱-۸-۱-۱۰- ترحم و دستگیری از خواستگار

زناشوئی را نباید به منظور دستگیری و ترحم به فردی انجام داد، حس ترحم تا چه مدت می‌تواند سبب تسکین نیازمندی های دیگر حیات زناشوئی باشد. (مصلحتی، ۱۳۷۹: صص ۳۶-۳۴) این انگیزه نادرست در واقع به طور غیر مستقیم قدرت انتخاب فرد را تحت الشعاع قرار می‌دهد.

۱-۸-۲- علل خانوادگی

۱-۸-۲-۱- رهایی از شرایط نامناسب خانه پدری

دختران، در برخی خانواده ها، با احساس سربار بودن، تحمیل فشارهای اقتصادی بر خانواده و حس سرافکندگی مواجه هستند. این احساس که در شرایطی مانند برخوردهای کلامی و اعتراضات مستقیم پدر یا سایر اعضای خانواده (تنی یا ناتنی) اوج می‌گیرد، می‌تواند فرد را ‌به این تصمیم نادرست سوق دهد که ازدواج تنها راه رهایی از این مشکلات است، لذا باوجود عدم علاقمندی به فرد مقابل، فقط به جهت ناخشنودی از رفتارها و مناسبات اعضای خانواده، ناخواسته تن به ازدواج با فردی می‌دهد که شرایط مناسبی ندارد.

۱-۸-۲-۲- رهایی از امر و نهی های خانواده و کسب استقلال

هرچقدر که دختر مجرد در خانه پدری، با امر و نهی های والدین بیشتر مواجه باشد، احساس می کند که برای انجام امور خود فاقد استقلال و آزادی نظر و عمل است، لذا احساس فشار و تنگنای بیشتری می‌کند و تلاش می کند تا از این فضا خارج شود. در این شرایط ازدواج در نظر او می‌تواند مفری محسوب شود. در اغلب موارد این موضوع، فرد را به انتخاب نادرست و ناخواسته سوق می‌دهد.

۱-۸-۲-۳- رها ساختن والدین از اضطراب

اغلب والدین از تأخیر ازدواج فرزندان خود به ویژه دختران، احساس اضطراب و نگرانی می‌کنند، حتی خود را در عدم انجام آن گناهکار و مقصر می شمارند. در این شرایط برخی دختران، ازدواج ناخواسته را می‌پذیرند تا فرد را به دست بازی سرنوشت بسپارند.

۱-۸-۲-۴- مشکلات و نیازهای اقتصادی خانواده

در خانواده های با درآمد اندک و پایین که تعداد فرزندان بسیار است، ازدواج دختر می‌تواند هزینه های زندگی را به مقدار مخارج وی کاهش دهد و تا حدی به اقتصاد خانواده کمک نماید. هرچند تهیه جهیزیه تا مدتی هزینه زندگی را برای والدین افزایش می‌دهد.

۱-۸-۲-۵- نفوذ و فشارهای والدین

برخی مواقع یکی از دلایل ازدواج افراد، فشار هنجارهای اجتماعی است. تقریباً در همه طبقات و اقشار جامعه، ازدواج تأیید می شود. همین موضوع کسانی را که خیال می‌کنند به یکدیگر علاقمند هستند با شتاب و عجله به ازدواج وا می‌دارد.

نفوذ و فشار والدین به فرزندان، می‌تواند آن ها را به سوی ازدواج های زودهنگام و دور از احتیاط سوق دهد. در برخی موارد والدین با بهره گرفتن از نفوذ خود، اصرار بر انجام ازدواج با فرد خاصی دارند. فشار والدین و جامعه بر افراد برای تطبیق با الگوهای بهنجار می‌تواند کسانی را که تن به ازدواج نمی دهند، به سوی همسرگزینی و ازدواج ناخواسته سوق دهد. در اغلب موارد به سختی می توان خانواده ها را از مضطرب نمودن فرزندان در ازدواج بازداشت.

۱-۸-۲-۶- رفع کدورت فامیلی

در برخی موارد، ازدواج هایی انجام می شود تا موجب مصالحه و رفع کدورت اقوام و فامیل با یکدیگر شود. در این شرایط، زندگی یک فرد به طور ناخواسته دستخوش آرزوهای دیگران می شود.

۱-۸-۳- علل اجتماعی

۱-۸-۳-۱- رهایی از تحقیرهای اجتماعی

از آنجا که نقش مادری و همسری زن از سوی اجتماع مورد تأیید است، لذا هر گونه سستی یا عدم موفقیت و ناکامی در دستیابی به چنین موقعیتی، برچسب ها و استهزاهای اجتماعی را به دنبال دارد.

۱-۸-۳-۲- ورود به دنیای بزرگسالی و کسب احترام

درجوامعی که تجرد به مفهوم غوطه ور بودن در عالم کودکی، ناپختگی و بی تجربگی است و دختر مجرد در موارد مختلف احساس می کند که نظر، عقیده و تصمیم گیری وی به جهت عدم تأهل از سوی دیگران پذیرفته نمی شود، سعی خواهد نمود که برای کسب احترام و منزلت اجتماعی ازدواج نماید، هر چند که فرد مقابل شرایط مناسبی نداشته باشد.

۱-۸-۳-۳- رهایی از قضاوت های نادرست اجتماعی

در نظریه مطرح در رویکرد شناختی، یکی مربوط به نظریه شناختی بک است و دیگری متعلق به نظریه عقلانی – هیجانی الیس می‌باشد که قبلا توضیح داده شد.

بر اساس نظریه SCET روانشناسان و روان درمانگران بایستی باورهای اساسی فلسفی که منجر به یافتن معنای زندگی در انسان ها می شود را مورد توجه قرار بدهند. در ذهن انسان ها سوال های اساسی ‌در مورد خویشتن و هستی وجود دارد که بایستی به آن ها پاسخ داد. برای مثال چرا من خلق شده ام؟ من از کجا آمده ام؟ به کجا خواهم رفت؟ و بسیاری از سوالات این چنینی.

از سوی دیگر ‌بر اساس دیدگاه SCET انسان ها در می‌یابند که در زندگی بسیاری از امور و وقایع مطابق میل آن ها نیست. آن ها با مشکلات و وقایع دردناک و غیر قابل تحمل روبرو می شوندو همچنین بسیاری از وقاع هستند که نمی توان بر آن ها کنترل داشت. والدین، دوستان نزدیک و کسانی را که دوست دارند از دست می‌دهند و خودشان در معرض بیماری و بلایای طبیعی هستند ‌بنابرین‏ از خود می پرسند که با این همه سختی و در نهایت مرگ، چرا باید زندگی کرد؟ این سوال سرآغاز جست وجوی معنای زندگی است هر چند که مطرح کردن مسئله جست و جوی معنای زندگی انسان ها رابه فلاسفه وجودگرا در غرب نسبت می‌دهند اما در آثار بزرگ ایران زمین مانند حافظ، سعدی و بخصوص مولوی این اندیشه به وضوح به چشم می‌خورد. روانشناسان وجود گرا بر این باورند که انسان ها اساسا در این جهان تنها هستند. این احساس تنهایی منجر به احساس پوچی و بی هدفی می شود که در نهایت از طریق خلق ارزش‌ها یافتن معنای زندگی می توان بر آن فائق آمد.

‌بر اساس دیدگاه SCET، بدون باورهای اساسی دینی انسان ها نمی توانند معنی زندگی را به درستی بیابند. بر اساس رویکرد SCET سه دسته باورهای اساسی دینی وجود دارد: باورهای اساسی مربوط به انسان، هستی و خدا. این سه دسته باورهای تفکر فرد را ‌در مورد خویشتن، دیگران و جهان مشخص می‌کند. تعبیر و تفسیر فرد را از وقایع تحت تاثیر قرار ی دهد و احساس سلامت روانی او را تعیین می‌کند (رجایی،۲۰۱۰).

درمان SCET را می توان به صورت دیاگرام زیر نشان داد:

GOD خدا

EXISTANCE هستی

HUMANانسان

احساس

رفتار

SELFخود

Life Events

رویدادهای زندگی

Though

فکر

General Mental Health

سلامت روان کلی

دیاگرام ۱: مدل کلی از آسیب شناسی در نظریه SCET

همان طوری که در دیاگرام نشان داده می شود هنگامی که فرد با وقایع مختلف زندگی روبرو می شود این واقعه را از طریق افکار و باورهایی که در ذهن داد مورد تعبیر و تفسیر قرار می‌دهد،. همان‌ طور که در در شکل دیده می شود در نظریه SCET سه باور اساسی مربوط به انسان، هستی و خدا مطرح شده است که این باورها می‌توانند نحوه تفکرات روزانه افراد را تحت تاثیر قرار دهند که در نتیجه افرادبرداشت ها و تعبیر وتفسیر منطقی تری از وقایع خواهند داشت و این موضوع منتج به احساس و رفتار مطلوب می شود. همان‌ طور که در دیاگرام دیده می شود بر اساس نظریه SCET آسیب شناسی اختلالات روانی در سطح فیزیولوژیکی، شناختی و معنوی رخ می‌دهد. ‌بنابرین‏ درمان اختلالات در این سه سطح امکان پذیر است (رجایی،۲۰۱۰).

باورهای اساسی دینی چه هستند؟

باورهای اساسی دینی حالت روانشناختی هستند که درآن فرد به درستی یک قضیه اعتقاد پیدا می‌کند. ادیان ریشه این باورها را می‌سازند. همان‌ طور که گفته شد در SCET این باورها به سه گروه طبقه بندی می‌شوند: باورهای اساسی دینی مربوط به انسان، هستی و خدا. این باورها می‌توانند به سوال های اساسی ‌در مورد خود، هستی و خدا و روابط بین آن ها و همچنین یافتن معنای زندگی به انسان ها کمک کنند. هنگامی که افراد پاسخ سوال های خویش را می‌یابند احساس خوب، پایدار و امیدوارانه ای نسبت به جهان پیدا می‌کنند. هدفمند هستند و زندگی با معنایی خواهند داشت. سه طبقه باورهای دینی عبارتند از:

باورهای مربوط به خدا

الف: خداوند یکتا وجود دارد که خالق هستی است، ب: خداوند دانا و توانا است، ج: خداوند بخشنده و مهربان است. این باور بسیار مهم و اساسی هستند و اعتقاد به آن ها اثرات مهمی در زندگی فرد دارند. پذیرش خداوندی بخشنده و مهربان و توانا به زندگی فرد جهت می‌دهد. مسئولیت و تکلیف او را روشن می‌سازد. آن ها را در مقابل ناملایمات زندگی مقاوم می‌کند واحساس آرامش خواهند کرد. البته در ادیان مختلف صحبت از خدا شده است، مثلا راسل می‌گوید خدا از نظر فلسفی قابل اثبات است و می‌گوید مفهوم خدا عبارتند از یک هستی متشخص متعال و متمایز ا زجهان و خالق جهان ( راسل، ۱۳۸۲). حسن زاده(۱۳۸۷) چنین نتیجه می‌گیرد که خدا در زندگی بشر از الست تا اذل می‌باشد یعنی خدا از آغاز ظهور و حضور داشته و تا انجام نیز حضور خواهد داشت. وی پس از بررسی اندیشمندان مختلف می‌گوید درک و تصور از خدا در گروه ها و فرقه های مختلف در سرتاسر جهان متفاوت می‌باشد. انکار یا تردید در وجه اسمی و صفتی از وجوه اسما و صفات خدایی، انکار خدا نیست. مفهوم خدا که در یک برهه از تاریخ توسط گروهی یا نهادی ارائه گردیده است می‌تواند در برهه ی دیگر با افزایش معرفت بی معنا باشد. همین نکته ‌در مورد الحاد و بی خدایی نیز صادق است. نتیجه این اعتقاد به حضور خداوند قادر و توانا همیشه به زندگی آدمی معنا و مفهوم بخشیده است. عقل بشر برای اثبات وجود خدا دلایل فراوانی می‌تواند پیدا کند که البته این پیدایش رخ داده است. ولی برای رد خدا و امتناع از قبول حضور پروردگار حتی یک دلیل هم نتوانسته بیاورد. ‌بنابرین‏ ایمان به خدا و عمل کردن با احکام الهی مقتضای عقل می‌باشد. در این راستا می توان گفت ایمان زاییده امید و امید زاییده ایمان است. آرزوی انسان رسیدن به سعادت و خوشبختی همه جانبه است، و تنها راه رسیدن ‌به این هدف ایمان و امید می‌باشد (رجایی،۲۰۱۰).

باورهای مربوط به انسان

الف) در زنجیره مخلوقات جهان در عالی ترین مرتبه قرار دارد و نماینده خداوند بر روی زمین است، ب) انسان دارای عقل و شعور و اراده است، ج) تکلیف انسان در زندگی رسیدن به تعالی است، د) هنگامی که انسان می میرد زندگی او پایان نمی پذیرد بلکه متحول می شود. این باورهای اساسی دینی به افراد در رسیدن به اعتماد به نفس کمک می‌کند و زندگی آن ها را هدفمند می‌سازد و احساس ارزشمندی خواهد نمود (رجایی،۲۰۱۰).

باورهای مربوط به هستی

۱-۱٫مفاهیم

مسلماً در هر رشته ی علمی و درون آن در هر گرایشی، مفاهیم و اصطلاحات خاصی مربوط به آن رشته و گرایش وجود دارد، که می بایست برای فهم مطلب اول به تعریف و تبیین آن مفاهیم پرداخت. ‌در مورد بحث تلقیح مصنوعی، بهتر است توضیحاتی ‌در مورد باروری مصنوعی و انواع آن، هویت، نسب داده شود بعد به تببین موضوع در فصول دیگر پرداخت. لذا عناوین اصلی دخیل در تحقق حق هویت کودک مورد اشاره قرار می‌گیرد.

تعریف نسب

از آن جا که منظور ما از هویت خانوادگی در این تحقیق علم به اطلاعات مربوط به والدین ژنتیکی می‌باشد و

در قوانین داخلی نیز این موضوع با عنوان نسب مطرح می‌باشد، ‌بنابرین‏ می بایست به بررسی مفهوم نسب پرداخت.

با آنکه باب اول از کتاب هشتم قانون مدنی ایران به احکام مربوط به نسب اختصاص داده شده است ولی تعریف صریحی از ماهیت نسب در این قانون به چشم نمی خورد، از این رو حقوق ‌دانان به منظور شناسایی ماهیت حقوقی نسب تعاریف مختلفی را ارائه داده‌اند .

صاحب جواهر در تعریف نسب می نویسد )) : نسب عبارت است از منتهی شدن ولادت شخصی به دیگری مانند پدر و پسر یا انتهای ولادت دو شخص به ثالث، مانند دو برادر نسبت به پدر)) )نجفی.۱۴۰۴٫ج۳۹٫ ۷) بعضی از حقوق دانان نیز، نسب را چنین تعریف کرده‌اند : نسب مصدر است و به معنی قرابت و خویشاوندی می‌باشد.سپس اضافه می‌کنند: (( نسب امری است که بواسطه انعقاد نطفه از نزدیکی زن و مرد به وجود می‌آید)) از این امر، رابطه طبیعی خونی طفل و آن دو نفر که یکی پدر و دیگری مادر باشد موجود می‌گردد. (امامی .۱۳۷۹،۵،ص۱۵۱)

ایرادی که در تعاریف فوق بنظر می‌رسد این است که نسب را به امر حاصل از انعقاد نطفه زن و مرد تعریف و

تبیین نکرده اند و اینکه آیا این امر، یک رابطه اعتباری و قرار دادی است یا نه ولی حقیقت امر این است که این یک رابطه و ارتباط تکوینی و واقعی است و چون در مقام تعریف باید از الفاظ مبهم پرهیز شود از این رو تعاریف فوق موجه بنظر نمی آید.

با توجه به عدم تعریف ماهیت نسب از سوی شارع یا قانون‌گذار شاید بتوان ادعا کرد که مقنن در رابطه باحقیقت نسب از عرف پیروی نموده و همان معنایی که عرف از نسب به دست می‌دهد را شناسایی نموده است؛ زیرا اگرمقنن، اصطلاح دیگری غیر از معنای عرفی نسب، در نظر داشت، منطق تقنین اقتضا می نمود که معنی مورد نظرخویش را بیان نماید. و به اصطلاح اصولی ‌در مورد عنوان نسب حقیقت شرعیه یا قانونی وجود ندارد .

با توجه به همین مطلب معلوم می شود که تعاریف مذکور در صدد تبیین حدود معنای عرفی نسب بر آمده اند، بهر حال،چون قانون‌گذار در تبیین ماهیت نسب از عرف تبعیت ‌کرده‌است، لازم است ابتدا معنای عرفی نسب را بیان نموده، سپس تصرفاتی را که قانون‌گذار در این معنای عرفی بعمل آورده است را متذکر شد).قزوینی،۱۳۷۴،ص۱۷۷)

شکی نیست که عرف تکون یک انسان از اسپرم مرد و تخمک زن را منشأ تحقق رابطه نسبی می‌داند؛ بدین معنی که عرف بعد از پیدایش طبیعی طفل از والدین خویش، یک امر اعتباری و رابطه قرار دادی بین طفل و والدین خود بر قرار می کند که آن را نسب می نامد و بر این رابطه اعتباری نیز آثاری مترتّب می‌کند؛ البته شایان ‌ذکر است که مقصود از اعتباری بودن نسب، این نیست که نسب از اموری است که وجود یا عدم آن ها صرفا در اختیارمعتبرین بوده و هیچ گونه وجود حقیقی نداشته باشد، بلکه نسب از اعتباریات نفس الامری است، ‌به این معنی که نسب امر اعتباری است که دارای منشأ اعتبار واقعی و حقیقی است که این امر اعتباری از این منشأ اعتبار انتزاع می شود؛ به عبارت واضح تر، عقلا و قانون‌گذار در مقابل این منشأ اعتبار، ناگزیر از اعتبار رابطه نسبی هستند مانندزوجیت در ارتباط با اعداد زوج. بهرحال، با توجه به توضیحات فوق می توان در تعریف نسب گفت :

(( نسب عرفا و لغتا رابطه ای است اعتباری که از پیدایش یک انسان از نطفه انسان دیگر انتزاع می شود)). (همان ص ۱۷۸)

۱-۱-۲٫مفهوم هویت

درباره مفهوم هویت، مطالب بسیاری نگاشته شده است که از جمله می توان به کیفیت تشخیص فرد و شناسایی وی در جامعه اشاره کرد؛ به نحوی که فرد، بدون آن، احساس گم گشتگی، تهی بودن، عدم تکامل زندگی و عدم توان برای ادامه زندگی کند. هویت می‌تواند در اشکال مختلف خانوادگی، قبیله ای،زیستی و سیاسی وجود داشته باشد. همچنین، این حقیقت که شناسایی هویت، جزء ضروری شخصیت فرد است، مورد وفاق همگان است و در حقوق بین الملل به عنوان حقوق بشر دارای ارزش حمایتی می‌باشد؛ زیرا منفعت کودکان در آن منظور شده است .

مفهوم لغوی : دهخدا هویت را در لغت به تشخص تعریف ‌کرده‌است. این معنی میان متکلمان و حکیمان نیز مشهور و متداول است. گاه هویت بر وجود خارجی اطلاق می شودو زمانی بر ماهیت با تشخص اطلاق می‌گردد که عبارت است از حقیقت جزئیه یا آن چه موجب شناسایی شخص باشد ( دهخدا، ۱۳۷۷، ج۱۵، ص ۲۳۵۶۹)؛ یعنی هرگاه ماهیت با تشخص لحاظ و اعتبار شود، هویت، حقیقت جزئیه است. هویت گاه به معنی وجود خارجی است و مراد تشخیص است و گاه بالذات و گاه بالعرض است(معین، ۱۳۸۱، ص۱۲۲۳).

مفهوم اصطلاحی: برای رسیدن به مفهوم اصطلاحی هویت، لازم است به بررسی مفهوم هویت در سه حوزه علم روان شناسی، جامعه شناسی و سیاست، پرداخت و تعریفی از آن در این سه حوزه ارائه داد. روان شناسان، بیشتر ‌در مورد هویت فردی و بحران های آن بحث می‌کنند؛ جامعه شناسان به مشکلات هویت اجتماعی افراد توجه دارند و در علوم سیاسی، بحث هویت ملی اهمیت زیادی پیدا می‌کند (کمالی اردکانی، ۱۳۸۳، ص ۳۲۱).

هویت از دیدگاه روان شناسی، همان اوئیت یا آنیت شخص یا شیء است که به معنی این همانی فرد یا شیء می‌باشد. (آزاد ارملکی، ۱۳۸۶، ص ۱۳۲).

در جامعه شناسی، هویت عبارت است از مجموعه خصوصیات و مشخصات اساسی اجتماعی، فرهنگی، روانی، زیستی و تاریخی همسان که به رسایی و روایی بر ماهیت یا ذات گروه به معنی یگانگی یا همانندی اعضای آن با یکدیگر دلالت کند و آن را در یک ظرف زمانی و مکانی معین به طور مشخص و قابل قبول و آگاهانه از سایر گروه ها و افراد متعلق به آن ها متمایز سازد (الطائی، ۱۳۷۸، ص ۱۳۹؛ محرمی، ۱۳۸۳، ص ۶۲).

-۳-۱۰-۱دوره تصدی حسابرس:

موافقان تصدی بیشتر حسابرس بر ضعف اطلاعاتی حسابرس در مدت کوتاه تصدی حسابرسی تأکید کرده و معتقدند چرخش اجباری باعث به وجود آمدن ضعف اطلاعاتی حسابرس و در نتیجه باعث افزایش عدم تقارن اطلاعاتی بین حسابرس و صاحبکار و کاهش کیفیت حسابرسی می شود. دوره تصدی حسابرس در این تحقیق به عنوان متغیر مستقل در نظر گرفته شده است که اگر دوره تصدی حسابرس ۳ سال و یا بیشتر باشد از متغیر مصنوعی یک، و در غیر اینصورت از متغیر مصنوعی صفر استفاده می شود.

همچنین اگر دوره تصدی حسابرسی ۳ سال و یا بیشتر باشد از متغیر مصنوعی یک و در غیر این صورت از متغیر مصنوعی صفر استفاده می شود.

-۴-۱۰-۱تقلب:

“عبارت است از هر گونه اقدام عمدی یا فریبکارانه یک یا چند نفر از مدیران، کارکنان یا اشخاص ثالث ، برای برخورداری از یک مزیتی ناروا یا غیر قانونی”( استاندارد حسابرسی شماره ۲۴۰ تجدید نظر شده ۱۳۸۴).

-۵-۱۰-۱تحریفات در برآوردهای حسابداری:

تحریفات در برآورد های حسابداری که مهم بوده و در گزارش حسابرسی ذکر شده است با کل تحریفات در برآوردهای حسابداری(تحریفات کشف شده و تحریفات کشف نشده ) تطبیق داده می شود . از مصادیق این طبقه از تحریفات می توان به موارد زیر اشاره کرد: تحریف در برآورد مالیات بر درآمد, تحریف در برآورد ذخیره بازخرید , تحریف در برآورد ذخیره کاهش ارزش موجودی ها و تحریف در برآورد ذخیره مطالبات مشکوک الوصول.

-۶-۱۰-۱تحریفات در قوانین:

تخطی از موارد قانونی با اهمیت که کشف شده با کل تحریفات در قانون ذیربط (کشف شده و کشف نشده) مقایسه می شود. از مصادیق این طبقه از تحریفات می توان به عدم رعایت قوانین در ثبت هزینه بیمه, عدم رعایت قوانین در ثبت هزینه عوارض, عدم رعایت قوانین در باره مالیات‌های تکلیفی و عدم منظور نمودن اندوخته قانونی اشاره کرد .

-۷-۱۰-۱تحریفات در به کارگیری رویه های حسابداری:

موارد تحریف در به کارگیری رویه های حسابداری با اهمیت که کشف شده با کل تحریفاتی که در به کارگیری رویه های حسابداری انجام شده , مقایسه می شود. مصادیق این طبقه از تحریفات شامل عدم رعایت استانداردهای حسابداری می‌باشد از جمله تحریف در شناخت درآمدهای عملیاتی, تحریف در اصول تلفیق صورت های مالی, تحریف در به کارگیری رویه های مناسب در پیمانهای بلند مدت , تحریف در حسابداری سرمایه گذاریها و ….

در پژوهش حاضر، مقایسه تحریفات کشف شده و گزارش شده توسط سازمان حسابرسی بزرگ و تحریفات کشف شده و گزارش شده توسط سازمان حسابرسی کوچک در گزارش های حسابرسی به تفکیک ۳ نوع تحریف، در هر یک از مراحل عمر شرکت (رشد، بلوغ و افول) انجام می شود.و چرخه عمر شرکت به عنوان یکی از معیارهای ساده همواره مورد توجه بوده, سن شرکت (چرخه عمر شرکت) بر مبنای میانگین تفاوت سال صورت های مالی و سال حضور شرکت در بورس اوراق بهادار تهران می‌باشد به طوری که از عمر شرکت ۱۴سال و یا کمتر از آن باشد به عنوان شرکت در مرحله رشد تلقی شده و از متغیر مصنوعی یک برای آن استفاده می شود و اگر عمر شرکت بیشتر از ۱۴وکمتر از ۳۰سال باشد به عنوان شرکت در مرحله بلوغ تلقی شده و از متغیر مصنوعی دو و اگر عمر شرکت ۳۰سال یا بیشتر از آن باشد به عنوان شرکت در مرحله افول از آن یاد شده و از متغیر مصنوعی سه برای ثبت و اندازه گیری آن استفاده شده است.

-۸-۱۰-۱چرخه عمر شرکت:

یکی از ویژگی های اقتصادی, چرخه عمر شرکت است. طبق تئوری چرخه عمر , شرکت ها در مراحل مختلف چرخه عمر از نظر مالی و اقتصادی دارای نمودگر ها و رفتارهای خاصی هستند, بدین معنی که ویژگی های مالی و اقتصادی یک شرکت تحت تاثیر مرحله ای از چرخه عمر است که شرکت در آن قرار دارد. چرخه عمر شرکت در حوزه حسابداری به چهار مرحله تقسیم می شود ۱- مرحله تولد یا ظهور که در این مرحله معمولاً میزان دارایی ها (اندازه شرکت) در سطح پایینی قرار دارد و در این مرحله جهت تامین مالی و تحقق فرصت های رشد شرکت به نقدینگی بالایی نیاز دارد. ۲-مرحله رشد که در این مرحله اندازه شرکت نسبت به مرحله قبلی بزرگتر شده و منابع مالی بیشتر در دارایی های مولد سرمایه گذاری شده و شرکت انعطاف پذیری بیشتری از لحاظ نقدینگی دارد. ۳-مرحله بلوغ که در این مرحله شرکت دارای ثبات بوده و نقدینگی از طریق منابع داخلی تامین می شود و اندازه دارایی ها ی این شرکت‌ها بیشتر از مراحل قبل می‌باشد. ۴- مرحله افول یا سکون که در این مرحله شرکت در شرایط رقابتی بسیار شدیدی بوده و هزینه تامین مالی از منابع خارجی بالا بوده و فرصت های رشد وجود ندارد یا خیلی ناچیز می‌باشد.

چرخه عمر شرکت به عنوان یکی از معیارهای ساده همواره مورد توجه بوده, سن شرکت (چرخه عمر شرکت) بر مبنای لگاریتم طبیعی تفاوت سال صورت های مالی و سال تأسيس شرکت اندازه گیری شده است , البته معیار دیگری نیز در این خصوص در نظر گرفته شده است که شامل لگاریتم طبیعی تفاوت سال صورت های مالی و سال حضور شرکت در بورس اوراق بهادار تهران می‌باشد. اما با توجه به قوانین و مقررات در ایران شرکت های خصوصی الزامی ندارند که صورت های مالی خود را به طور سالیانه برای عموم مردم گزارش کنند. لذا عمر یک شرکت از تاریخ پذیرش آن در بورس اوراق بهادار تهران اندازه گیری می شود. که در این تحقیق چرخه عمر شرکت در سه مرحله یعنی رشد ، بلوغ و افول مورد بررسی قرار گرفته شده است.

با توجه به موارد گفته شده هر یک از تحریفات سه گانه حسابداری مطرح شده در هر یک از مراحل عمر شرکت برای دوره تصدی حسابرس و اندازه حسابرس مورد بررسی قرار می‌گیرد.

در این تحقیق از آزمون فرض نسبت موفقیت در جامعه(P) و آزمون دقیق فیشر استفاده می شود. نتایج آزمون دقیق فیشر و آزمون Z برای نمونه بزرگ بسیار مشابه می‌باشد اما در نمونه های با تعداد کم ،ممکن است نتایج کاملاً متفاوتی حاصل شود.

اگر p1مربوط به مؤسسه‌ حسابرسی بزرگ و یا دوره تصدی ۳سال به بالاباشد و P2 مربوط به دستگاه حسابرسی کوچک ویا دوره تصدی کمتر از ۳سال باشد آنگاه فرضیه‌ها به صورت فرضیه های آماری برای تحریفات ۳گانه (تحریف در قوانین , تحریف در به کارگیری رویه ها , تحریف در برآوردهای حسابداری) به صورت زیر بیان می شود:

H0: P1 = P2

H1: P1≠ P2