رهبری خرازی (۱۳۸۴) وضعیت حاکمیت شرکتی در شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران و مقایسه آن با کشورهای جهان مورد برسی قرار داده است. نتایج تحقیق در برسی میزان رعایت حقوق سهام‌داران در بازار تهران اینگونه شد که حقوق سهام‌داران در ایران رعایت نمی شود.

ابراهیمی کردلر و حسنی آذر داریانی (۱۳۸۵) دلیل ارزان فروشی سهام و افت عملکرد قیمت دسهام اولین عرضه عمومی را کارا نبودن سرمایه ایران دانسته ­اند زیرا دسترسی به اطلاعات مربوط به شرکت­ها و عملکرد آن ها دشوار بوده لذا سرمایه ­گذاران از دانش و بینش کافی برای برای تحلیل اطلاعات برخوردار نمی باشند آن ها ریشه اصلی اینگونه مشکلات در بازار سرمایه کشور را وجود سهام‌داران عمده از جمله نهادها، سازمان­ های وابسته به دولت و بانک­ها در بازار می­دانند.

قالیباف اصل و رضایی (۱۳۸۶) با انتخاب ۷۲ شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی دوره زمانی ۱۳۸۴-۱۳۸۲ بهیئت مدیره بر عملکرد شرکت‌ها پرداختند. در این تحقیق با توجه به در نظر گرفتن اعضای غیر موظف در هیئت مدیره به عنوان متغیر مستقل و عملکرد شرکت به عنوان متغیر وابسته ‌به این نتیجه رسیدند که بین نسبت اعضای غیر موظف و هیچ یک از معیارهای عملکرد رابطه معناداری وجود ندارد.

قنبری (۱۳۸۶) اثر نسبت حضور اعضای غیر موظف، شفافیت اطلاعاتی، وجود حسابرسی داخلی و حضور سهام‌داران نهادی را به عنوان معیارهایی از حاکمیت شرکتی بر عملکرد شرکت مورد برسی قرار داده است. نتایج تحقیق نشان داده است که فقط سهام‌داران نهادی و حسابرسی داخلی بر عملکرد شرکت تاثیر دارد.

نمازی و کرمانی (۱۳۸۷) به برسی تاثیر ساختار مالکیت بر عملکرد شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران پرداختند. نمونه آماری این تحقیق شامل ۶۶ شرکت طی سال‌های ۱۳۸۶-۱۳۸۲ می‌باشد. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که بین مالکیت نهادی و عملکرد شرکت رابطه منفی و معنا داری وجود داردهمچنین بین مالکیت شرکتی و عملکرد شرکت رابطه مثبت و معنا داری وجود دارد.

حجازی و حق بین (۱۳۸۷) ناهنجاری­های اولین عرضه عمومی سهام را در بورس اوراق بهادار تهران را برسی نموده است. آن ها در تحقیق خود ‌به این نتیجه رسیده ­اند که ‌در مورد سهامی که برای اولین بار در بورس اوراق بهادار تهران عضه می­شوند، در زمان اولین عرضه عمومی و نسبت به عرضه اسمی سهام گران فروشی صورت ‌می‌گیرد. همچنین افت قیمت سهام اولین عرضه عمومی در بلند مدت با وقفه زمانی۶ ماه پس از اولین عرضه عمومی ایجاد می شود ‌به این معنا که امکان دسترسی اطلاعاتی برای سرمایه گذاران در بورس اوراق بهادار تهران در اولین عرضه بسیار محدود است در نتیجه پس از ورود شرکت­ها به بورس وبا توجه به ارائه گزارشات مالی میان دوره­ای مورد تقاضای بورس، تاثیر این اطلاع رسانی بر تصمیم افراد پس از ۶ ماه ظهور می­ نماید. در نتیجه بین صنعت و ارزش گذاری زیر قیمت اولین عرضه عمومی رابطه وجود دارد. همچنین بین سود سه سال قبل از اولین عرضه عمومی (به عنوان شاخص کیفیت، ریسک، اعتبار شرکت) و درصد سهام سهام منتشره در بلند مدت (به عنوان شاخص هزینه های نمایندگی) با افت قیمت سهام اولین عرضه عمومی در بلند مدت رابطه وجود دارد.

ایزدی نیا و رساییان (۱۳۸۸) با برسی ابزارهای نظارتی راهبری شرکتی، سطح نگه داشت وجوه نقد و عملکرد شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران با مطالعه اطلاعات ۱۰ ساله ۱۲۹ شرکت طی سال‌های ۱۳۸۷-۱۳۷۸ به وسیله رگرسیون چند متغیره ‌به این نتیجه رسیدند که بین درصد مالکیت سهام‌داران نهادی و ارزش شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران رابطه مثبت و معنا داری وجود دارد اما بین درصد اعضای غیر موظف هیئت مدیره و ارزش شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران رابطه مثبت و معنا داری وجود ندارد. همچنین سطح نگه داشت وجوه نقد رابطه مثبت و معناداری با ارزش شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران دارد.

عباسی و بالا ورد (۱۳۸۸) آزمون پدیده ارزش­گذاری زیر قیمت عرضه عمومی اولیه سهام و عملکرد بلند مدت آن در بورس اوراق بهادار تهران را برسی کردند. آن ها ۷۸ مورد عرضه عمومی اولیه انجام شده در بورس اوراق بهادار تهران را طی دوره ۱۳۷۸ تا ۱۳۸۲ را مورد برسی قرار دادند نتایج حاصله از بازده­های تعدیل شده با شاخص بازار در کوتاه مدت با بهره گرفتن از آزمون تی تک نمونه ­ای نشان داد که پدیده ارزش گذاری زیر قیمت عرضه عمومی اولیه در بورس تهران وجود دارد. همچنین عملکرد بازده های بلند مدت عرضه عمومی اولیه سهام بالاتر از شاخص کل بازار است.

قائمی و شهریاری (۱۳۸۸) به برسی رابطه بین اجزای ساختار حاکمیت شرکتی پرداختند، که شامل ترکیب هیئت مدیره ساختار مالکیت و افشای اطلاعات در برسی عملکرد ۷۷ شرکت از شرکت­های پذیرفته شده در بازار بورس اوراق بهادار تهران طی سال­های ۱۳۸۲ تا ۱۳۸۴ بود . نتایج تحقیق آن ها نشان داد که بین ترکیب هیئت مدیره و عملکرد مالی شرکت­ها رابطه معنا داری وجود ندارد، اما بین افشای اطلاعات و عملکرد مالی شرکت‌ها رابطه معنا داری وجود دارد.

مدرس و همکاران (۱۳۸۸) در برسی اثر سهام‌داران نهادی به عنوان یکی از معیارهای حاکمیت شرکتی بر بازده سهام‌داران در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، با برسی اطلاعات ۵ ساله (۹۲-۸۷) از ۹۰ شرکت مورد برسی با بهره گرفتن از روش رگرسیون ‌به این نتیجه رسیدند که با وجود آنکه میزان مالکیت نهادی در شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران بسیار زیاد است اما هیچ گونه رابطه معنا داری بین سهام‌داران نهادی و بازده سهام وجود ندارد، در حالی که بر اساس نتایج به دست آمده از تحقیقات در سایر کشورها این رابطه مثبت یا منفی هم بوده است.

حساس یگانه و همکاران (۱۳۸۸) رابطه بین کیفیت حاکمیت شرکتی و عملکرد شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران را برسی نمودند. با بهره گرفتن از اطلاعات یک ساله ۹۰ شرکت با بهره گرفتن از پرسشنامه­ای حاوی ۲۵ معیار از معیارهای حاکمیت شرکتی برگرفته از مفاد آیین نامه نظام راهبری شرکتی و در سه طبقه شفافیت اطلاعاتی، ساختار هیئت مدیره و ساختار مالکیت تحقیق خود را انجام دادند و ‌به این رسیدند که هیچ گونه رابطه معنا داری بین کیفیت حاکمیت شرکتی و عملکرد شرکت وجود ندارد.

یعقوب نژاد و تاجیک­نیا (۱۳۸۸) با برسی تبیین عوامل مالی و غیر مالی بر عملکرد کوتاه مدت عرضه عمومی اولیه سهام در بورس اوراق بهادار تهران در برسی بازده سه ماهه عرضه های عمومی اولیه در بین سال‌های ۱۳۸۷-۱۳۸۳ و برای ۵۶ شرکت با بهره گرفتن از روش آماری رگرسیون چند متغیره و آنالیز واریانس ‌به این نتیجه رسیدند که تاثیر تاثیر عرضه عمومی اولیه بر روی وجود بازده کوتاه مدت در بورس اوراق بهادار تهران مثبت است.

راهبردهای ضمنی توانمندسازی از این دیدگاه عبارتنداز: ۱٫ توانمندسازی از مدیریت ارشد(سطح عالی) شروع می­ شود ۲٫ مأموریت‌­ها، چشم­اندازها و ارزش­های سازمانی به روشنی تعریف می­شوند ۳٫ وظایف، نقش­ها و پاداش­های کارکنان به وضوح روشن می­ شود ۴٫ مسولیت­ها تفویض می­شوند ۵٫ کارکنان در قبال نتایج پاسخگو هستند(همان).

توانمندسازی به عنوان یک سازه­ی ارگانیکی: اما گروه دوم به بعد روانی و ادراکی توانمندسازی پرداخته­اند و آن را یک عامل درونی در فرد می­دانند که رابطه مستقیمی با نگرش، احساس و ادراک وی از محیط­کاری دارد. به اعتقاد آن ها ایجاد یا تقویت احساس توانمندی در ابعاد ذهنی فرد منجر به توانمندسازی وی می­گردد(رابینز، کرینو و فریدندل، ۲۰۰۲). مطابق ایده نظریه­پردازانی که توانمندسازی را از دیدگاه کارکنان می­نگرند، توانمندسازی، وضعیت روان­شناختی کارکنان را انعکاس می­دهد(ارگنل، سگلم و متین^[۲۵]، ۲۰۰۷).

در رویکرد ارگانیکی، توانمندسازی، مفهومی چند بعدی دارد که ‌بر اساس ادراکات و باورهای کارکنان نسبت به نقششان در سازمان و نیز افزایش انگیزش درونی کارکنان نسبت به وظایف محول تعریف شده است(فیضی و ذوالفغارزاده، ۱۳۸۷).

برخلاف دیدگاه مکانیکی که مطرح کرده ­اند اقدامات مدیریت فقط مجموعه ­ای از شرایط هستند که می ­توانند کارکنان را توانمند کنند، اما الزاماً این طور نخواهد بود، ‌بر اساس رویکرد ارگانیکی، توانمندسازی کاری نیست که باید مدیران برای کارکنان انجام دهند؛ بلکه طرز تلقی و ادراک کارکنان درباره نقش خویش در شغل و سازمان است. در عین حال مدیران می ­توانند بستر و فرصت­های لازم را برای توانمندشدن کارکنان فراهم کنند(زاهدی، بودلایی، ستاری­نسب و کوشکی، ۱۳۸۸). در این رویکرد توانمندسازی به عنوان سازه انگیزشی تعریف می­ شود که بر ادراک­های کارکنان نسبت به محیط کاری­شان مبتنی است(موغلی و همکاران، ۱۳۸۸). به عبارت دیگر، بر طبق این نگرش توزیع قدرت لزوماًً منجر به توانمندشدن کارکنان نمی­ شود. چرا که ممکن است کارکنان چنین تصوری را نداشته باشند. چنین فرضی این رویکرد را به یک فرایند ارگانیک و پایین به بالا تبدیل می­ کند که طبق آن توانمندی زمانی رخ می­دهد که تصور توانمندسازی در کارکنان(حالت روان­شناختی در افراد) ایجاد شود(اسپریتزر، ۲۰۰۷). توانمندسازی به عنوان مفهوم انگیزشی و شناختی بر ادراک­های کارکنان نسبت به محیط کاری­شان مبتنی است. از این جنبه، توانمندسازی به معنای توان­افزایی است و شامل ایجاد شرایط لازم برای بالابردن انگیزش افراد در انجام وظایفشان از طریق پرورش احساس شایستگی و یا کاهش احساس بی­قدرتی در آ نها است.

راهبردهای ضمنی رویکرد ارگانیکی عبارتند از: ۱٫ توانمندسازی از رده پایین سازمان با درک نیازهای آنان شروع می­ شود ۲٫ ‌رفتار کارکنان توانمند و موفق را برای سایر کارکنان الگو سازیم ۳٫ تیم­ها را برای تشویق رفتار مشارکتی تشکیل دهیم ۴٫ ریسک­پذیری را تعریف نماییم ۵٫ به کارکنان برای انجام وظایف اعتماد کنیم(امیرخانی، ۱۳۸۷).

مزیت­های رویکرد ارگانیکی(انگیزشی و شناختی) را در دو مورد عنوان کرده ­اند که عبارتنداز:

۱) مقدار قدرت در سیستم سازمانی ثابت در نظر گرفته نمی­ شود و قابل گسترش و توسعه تلقی می­ شود

۲) تعریف توانمندسازی به عنوان مفهومی ارگانیکی، اهمیت فرآیندهای شناختی و روان­شناختی توانمندسازی را تشخیص می­دهد و به همین خاطر فرض نمی­ شود که تکنیک­های طراحی شده برای تواناسازی کارکنان، به طور اتوماتیک منجر به توانمندسازی می­ شود(حسن­پور، عباسی و نوروزی، ۱۳۸۸)

جدول۲-۱- رویکردهای توانمندسازی در یک نگاه

باید توجه داشت که توانمندسازی فقط تفویض قدرت به کارکنان نیست. گرچه قدرت همانند توانمندسازی، دلالت بر توانایی انجام کارها را دارد، اما قدرت و توانمندسازی یک چیز نیستند. افراد می ­توانند هم قدرت داشته باشند و هم نداشته باشند. اگرچه فردی می ­تواند به فرد دیگری قدرت بدهد، ولی فرد باید پذیرای توانمندشدن برای خودش باشد “شما نمی­توانید مرا توانا سازید، شما فقط می­توانید شرایطی را فراهم کنید که تحت آن شرایط، بتوانم خود را توانمند سازم”.

جدول۲-۲- تفاوت بین قدرت و توانمندسازی(نعمتی، ۱۳۸۴)

از بعد انگیزشی، فرایند توانمندسازی در پی دستیابی به دو هدف عمده ‌می‌باشد:

۱). کاهش احساس بی قدرتی در کارکنان ۲). پرورش کفایت نفس آن ها(محمدی، ۱۳۸۱).

نیاز به توانمندسازی کارکنان، زمانی بیشتر آشکار می­گردد که آن ها احساس بی­قدرتی ‌می‌کنند. ‌بنابرین‏ باید با شناسایی شرایطی که باعث ایجاد و تقویت احساس بی­قدرتی گردیده­اند، استراتژی­ها یا تاکتیک­هایی را برای رفع آن شرایط به کار گرفت. اما، استراتژی­ها و تاکتیک­های فوق، به تنهایی نمی ­توانند منجر به توانمندسازی کارکنان گردند مگر آن­که با پرورش کفایت نفس آن ها همراه گردند. از این رو، فرایند توانمندسازی را ‌می‌توان به صورت فرایند پنج مرحله­ ای تصور کرد که شامل حا­لت روان­شناختی تجربه توانمندسازی، پیش شرایط لازم و پیامدهای رفتاری آن است. این پنج مرحله به صورت زیراست: جدول۲-۳- مراحل توانمندسازی:

اولین مرحله، شناسایی شرایطی است که باعث بی قدرتی کارکنان در سازمان ‌شده‌اند. رفع این شرایط، استراتژی­ های مدیریتی­ای را طلب می­ کند که در مرحله (۲) بیان ‌شده‌اند هدف از اجرای این استراتژی­ها نه تنها رفع شرایطی است که باعث احساس بی­قدرتی شده، بلکه مهم­تر از آن، آماده ساختن زیردستان از طریق فراهم آوردن اطلاعات مربوط به کفایت­شان ‌می‌باشد(مرحله۳). نتیجه فراهم آمدن این اطلاعات، پرورش زیردستانی خواهد بود که احساس توانمندی ‌می‌کنند(مرحله۴). پیامدهای رفتاری این احساس در مرحله(۵) ذکر ‌شده‌اند(همان).

جدول۲-۴- مقایسه رویکرد مکانیکی و رویکرد ارگانیکی توانمندسازی در یک نگاه: (منون^[۲۶]، ۲۰۰۱).

توانمندسازی روان­شناختی

توماس و ولتهوس تعریف کامل­تری از توانمندسازی ارائه کرده ­اند و اصطلاح روان­شناختی را به آن افزوده­اند. به زعم آنان توانمندسازی روان­شناختی به عنوان مجموعه ­ای از حوزه ­های شناختی-­انگیزشی است که علاوه بر خودکارآمدی سه حوزه­ دیگر شناختی را شامل می­ شود. این سه حوزه عبارتنداز: معنی­دار بودن، حق انتخاب، تاثیرگذاری. اسپریتزر یک بعد دیگر را به مفهوم توانمندسازی روان­شناختی اضافه کرد که شامل احساس شایستگی است)کروبی و متانی، ۱۳۸۸).

قالب روان­شناختی توانمندی را به عنوان یک حالت شناختی تعریف کرده ­اند که به وسیله حسی از«درونی شدن اهداف»، «درک شایستگی» و «فهم کنترل « تصور شده است (اتوک^[۲۷]، ۲۰۱۰).

الف:پیشگیری اجتماعی جامعه مدار یا محیطی:همان‌ طور که از نام آن پیدا‌ است عوامل اجتماعی جرم زا را در یک جامعه معین هدف قرار می‌دهد.یعنی با انجام اقداماتی که در این زمینه انجام می شود می کوشد تا زمینه‌های اجتماعی ارتکاب جرم را برطرف کند تا سبب بروز انگیزه های مجرمانه از بین برود.یعنی بهانه های اجتماعی که ممکن است بزهکار آن را مستمسک و توجیه برای عمل خود داشته باشد عقیم می‌کند.به عنوان مثال،با برنامه ریزی و کارهای عملی در زمینه ایجاد اشتغال و از بین بردن فقر،رفع فاصله طبقات اجتماعی و ایجاد عدالت اجتماعی زمینه‌های بروز اندیشه‌های مجرمانه و همینطور انگیزه های مالی و حتی انتقام جویانه و حقارت های اقتصادی که در اثر احساس فقیر بودن به افراد دست می‌دهد تا حد زیادی از بین برود.همچنین با دادن آموزش و آشنا کردن مردم با ‌مضرات و لطمات فردی و اجتماعی مواد مخدر یا مواد روانگردان به مردم و آگاهی لازم به خانواده و مدارس از آلوده شدن افراد ‌به این معضل جلوگیری شود.در این راستا نه تنها از مجرم شدن خود فرد جلوگیری به عمل می‌آید بلکه زمینه بروز انگیزه های مجرمانه بسیار خطرناک در فرد از بین خواهد رفت که بعد ها در اثر اعتیاد ‌به این مواد ایجاد می شود.ب:پیشگیری رشد مدار یا زودهنگام:که به علل ارتکاب جرم از سوی کودکان و نوجوانان پرداخته می شود.^[۵۶] نمونه ای از پیشگیری وضعی را می توان در فرمایشات حضرت علی(ع)مشاهده نمود که به فرماندار خود سفارش می‌کند نسبت به کارکنان خود همه مراقبت ها را انجام دهد. ایشان می فرمایند:«پس اعمال آنان را مورد بررسی و جستجو قرار بده و مأموران مخفی را که اهل راستگویی و وفاداری هستند به سوی آنان بفرست،زیرا مقید بودن تو به بازرسی و امور سری با ایشان آنان را به رعایت امانت و نرمی با مردم وادار می‌کند.»^[۵۷] نظر دکتر نجفی ابرند آبادی ‌در مورد پیشگیری وضعی چنین است:«پیشگیری وضعی عبارت است از اقدامات غیر کیفری که معادله جرم را برهم می زند و هزینه انجام بزه را بالا می‌برد،به نحوی که بزهکار بالقوه از ارتکاب جرم صرف نظر می‌کند. به بیان دیگر در پیشگیری وضعی هدف این است که به دنبال شناخت این واقعیت باشیم که خارج از بزهکاران و محیط های مجرمانه،چه موقعیت ها و وضعیت هایی در ذهن آنان وسوسه ارتکاب جرم را پدید می آورد تا با شناسایی آن ها به پیشگیری از وقوع جرائم بپردازیم.^[۵۸]

پیشگیری وضعی بیشتر توجهش به آماجهای بزهکاری است.‌به این معنا که با محدود کردن آزادیهای فردی از طریق محاصره و تحدید فضاهای اجتماعی و محیط های عمومی و با حضور نهاد های متولی امنیت و مشارکتهای محلی به حمایت از کسانی می پردازد که امکانات مادی لازم برای ایمن سازی خود و اموالشان از محیط را ندارند و از کسانی که بیشتر در برابر آماج بزهکاری هستند حمایت می‌کند.^[۵۹]در پیشگیری اجتماعی توجه بیشتر به محیط اجتماعی و جایی که انسان در آنجا رشد و تکامل پیدا می‌کند هست که محیط اجتماعی خود به چهار گروه تقسیم می شود:الف:محیط اجباری: که شخص به طور اجتناب ناپذیر در آن زندگی می‌کند، مانند خانواده و خانه ب:محیط شخصی اتفاقی:که انسان به صورت اتفاقی در آن قرار می‌گیرد مانند اداره،مدرسه ج:محیط شخصی انتخابی:مانند استادیوم ورزشی که افراد با انتخاب خود به آنجا می‌روند.د:محیط شخصی تحمیلی که بر افراد تحمیل می شود و اراده آنان هیچ نقشی در انتخاب آن ندارد مانند زندان.در پیشگیری وضعی به کاهش فرصت های ارتکاب جرم و زمینه‌های وقوع یک جرم توجه می شود. در این نوع پیشگیری موضوعی که مهم است دو عامل مراقبت و نظارت است.اقداماتی نظیر نصب دوربین مداربسته در مغازه ها و معابر،استفاده از کارت به جای پول نقد،علامت گذاری دام ها،گشت های شبانه پلیس و…از جمله اقدامات پیشگیری وضعی یا موقعیت مدار است.^[۶۰]

فصل دوم:

مبانی تعدیل گرایش های مجرمانه با تکیه بر باورهای دینی

در این فصل به مبانی فردی و اجتماعی مکانیزم های تعدیل گرایش مجرمانه و مفاهیم و پیوند های پایه ای آن می پردازیم.

مبحث اول: مبانی فردی

پدیده جنایی که در متن جامعه رخ می‌دهد زاییده فعل انسان است و به عنوان یک واقعیت انسانی شناخته می شود.واقعیت انسانی ‌به این معنا که عمل جنایی از موجودی به نام انسان سر می زند نه اشیاء و یا حیوانات،بلکه این موجود انسانی است که از اراده و شعور برخوردار است و یک پدیده مجرمانه در نهاد انسان شکل می‌گیرد و باید در برابر عمل خود پاسخگو باشد.البته که نباید دیدگاه واقع گرایانه را نیز از منظر دور نگاه داشت و نقش عوامل پدید آورنده وقوع جرم شامل وراثت،محیط اجتماعی،اقتصادی ،فرهنگی ودیگر عوامل زمینه ساز ارتکاب جرائم را از یاد برد.^[۶۱] در این فصل بحث از موجودی به نام انسان، هویت وجودی وی، ایمان او به باورها و تاثیر این باورها بر روی روش و منش آدمی است.بحث از کشاکشی است که در درون بین باورهای مومنانه با گرایشات مجرمانه در غَلَیان است.در گفتار اول می خوانید که انسان به دنبال گوهر گمشده خود”هویت” و نقشه راه باور های دینی در پیدایی این حقیقت وجود آدمی است.در فصل بعد در پیوند با باورهای دینی و سلامت روانی خواهیم دید که محیط روان با باور به ایمان، سالم و بهداشتی می‌گردد و هنگامی که روانی سالم گشت،سایه شوم جرم نیز از سر آدمی رخت بر می بندد.و در گفتار آخر می خوانیم که شعله های سرکش شهوت و خشم و غضب و مال پرستی چگونه با تکیه بر ایمانی راسخ فروکش کرده و روانی معتدل و متعادل به وجود می‌آید.

گفتار اول: باورهای دینی و هویت یابی انسانی

«قُل کُلَّ یَعمَلُ عَلی شاکِلَته فَرَبَّکُم اَعلَمُ بِمَن هوَ اُهدی سَبیلاً: بگو هر کس بر طینت خود عمل می‌کند پروردگارتان داناتر است که چه کسی به راه راست هدایت یافته تر است.»^[۶۲] از دیدگاه قرآن انسان موجودی است که بر شاکله و طینت خود عمل می‌کند.همواره هویت و کیستی آدمی اولین پرسشی است که بعد از چیستی هر انسان مطرح می‌گردد.اینکه هر فرد بداند در درون او چه می گذرد،به چه چیزهایی علاقه دارد،از چه مسائلی به دور است،اینکه به چه احساس و گروهی تعلق دارد خود داستانی مفصل است.

در چند دهه گذشته، سیستم آموزشی امریکا بین دو روش آموزش سنتی و آزاد نوسان داشته است. در دهه ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰، آموزش آزاد محبوبیت کسب کرد، محبوبیتی که دیدگاه پیاژه ‌در مورد کودک به عنوان یادگیرنده فعال و با انگیزه، الهام بخش آن بود. بعد زمانی که نگرانی درباره پیشرفت تحصیلی کودکان و جوانان امریکایی افزایش یافت، جنبش « عقب نشینی به اصول اولیه» پدیدار شد. کلاس ها به آموزش سنتی برگشتند و امروزه همین شیوه متداول است.گرچه کودکان بزرگتر در کلاس های سنتی، پیشرفت تحصیلی اندکی بیشتر دارند، کلاس های باز از امتیازات دیگری برخوردار هستند که از جمله آن ها: افزایش تفکر انتقادی، ارزش گذاری بیشتر برای تفاوت‌های فردی در ‌همکلاسی‌ها، و نگرش مثبت تر به مدرسه هستند(والبرگ۱۹۸۶به نقل از برک،۱۳۸۶) دررهنمودهای فلسفی جدید، فلسفه برخی معلمان بین روش سنتی و آزاد قرار دارد. آن ها می خواهند علاوه بر تقویت کردن پیشرفت زیاد، تفکر انتقادی و روابط اجتماعی مثبت را پرورش دهند و یادگیری را رویداد مهیجی کنند. تجربیات جدید در آموزش ابتدائی، که بر اساس نظریه اجتماعی- فرهنگی ویگوتسکی قرار دارند، بیانگر این دیدگاه بینابینی است؛ تأکید ویگوتسکی بر منشأ اجتماعی فرایندهای شناختی عالی، الهام بخش موضوعات آموزشی بوده است از جمله؛ معلمان و کودکان به عنوان شرکای در یادگیری، کلاس سرشار از تبادل نظر، بین معلم با کودک و کودک با کودک، انتقال شیوه های تفکر فرهنگ پسند را به کودکان تقویت می‌کند. تجربه کردن انواع ارتباط نمادی در فعالیت‌های با معنی، هنگامی که کودکان در خواندن، نوشتن، و استدلال کمی تسلط می‌یابند، از سیستم‌های ارتباطی فرهنگشان آگاه می‌شوند، درباره تفکر خودشان تأمل می‌کنند، و آن را تحت کنترل ارادی قرار می‌دهند.تدریس باید با منطقه مجاور(پتانسیل) رشد کودک متناسب باشد، کمک رسانیهایی که با آگاهی فعلی کودکان متناسب باشد، ولی آن ها را ترغیب کند گام بعدی را بردارند، تضمین می‌کند که هر کودکی تا حد امکان پیشرفت خواهد کرد(برک، ۱۳۸۶).

از نظر آنهایی که با دانش آموزانی در سطوح مختلف تحصیلی، تدریس و ارزیابی داشته اند، اصل کلیدی این است که برای بهره گیری هرچه بیشتر دانش آموزان از آموزش و ارزشیابی، حداقل بخشی از هر موضوع یا درس باید با سبک فکری آن ها تطابق داشته باشد. هر چند دانش آموزان باید یاد بگیرند که دنیا همیشه بر وفق مراد نخواهد بود و همه چیز همیشه به شیوه دلخواه آن ها صورت نخواهد پذیرفت. انعطاف پذیری همان اهمیتی را که برای معلمان دارد، برای دانش آموزان نیز دارد. اما اگر بخواهیم دانش آموزان آنچه را واقعاً می‌توانند انجام دهند، نشان بدهند، هماهنگی آموزش و ارزیابی یک امر اساسی است. روش های مختلف آموزشی می‌تواند بهترین کارایی را برای سبک‌های مختلف تفکر داشته باشد. اگر معلمی بخواهد به یک تعامل واقعی با یک دانش آموز دست یابد، باید انعطاف لازم را در تدریس برای سبک‌های مختلف تفکر داشته باشد، یعنی سبک‌های مختلف تدریس برای سبک‌های مختلف دانش آموزان(استرنبرگ،۱۳۸۱). زمانی که معلمان از دانش آموزان سؤالات مبتنی بر تفکر^[۴۴] بپرسند سبک به کار گرفته شده با توجه به نوع سؤالات احتمالاً قضاوتگر یا قانون‌گذار خواهد بود. اگر سؤالات مستلزم تحلیل و قضاوت باشد سبک قضاوتگر و در حالی که اگرپرسشها نیاز به پاسخ مبتکرانه داشته باشند به احتمال زیاد باید به دانش آموزان سبک قانون‌گذار واگذار گردند. بررسی های توصیفی از کلاس های درس بیانگر آن است که روش های تدریس پرسش مبتنی بر تفکر به مراتب کمتر از سخنرانی است. از نقطه نظر تئوری سبک‌های تفکر روش های آموزشی محدودی است، که می‌تواند برای همه مفید باشد. این روش‌ها ممکن است در حد میانگین بهتر از روش های دیگر باشند ولی میانگین ها تفاوت‌های فردی دانش آموزان را مخفی نگه می‌دارد، به طور مثال یادگیری گروهی خیلی بیشتر برای افراد برونگرا مناسب است تا افراد درون گرا زیرا افراد برونگرا از کار در گروه لذت برده و فعالانه در جستجوی چنن کارهایی هستند، در حالی که درون گراها از گروه دوری گزیده و کار انفرادی را ترجیح می‌دهند.لازم به ذکر است که مقصود این نیست که دانش آموزان را فقط به روشی آموزش دهیم که برایشان راحتتر باشد مثلاً افراد درونگرا لازم است کار کردن به شیوه ای مؤثر را در درون گروه ها بیاموزند و همین طور دانش آموزان برون گرا نیز باید بتوانند از عهده کارهای انفرادی بر آیند. ‌بنابرین‏ هر دوگروه باید کار کردن به هر دو روش را یاد بگیرند. از نقطه نظر تطابق سبک‌های تفکر و نیز از نقطه نظر لزوم تنوع روش های آموزشی، به نظر می‌رسد که این تلقی که یادگیری دسته جمعی همیشه بهتر از یادگیری فردی است اشتباه باشد. روش های پژوهشی دانش آموزان را به انتخاب مسیر خود و تدوین تجربه های علمی خود تشویق می‌کند. پروژه ها به دلیل دعوت ‌از دانش آموزان به شکل دادن وظایف یکه باید به وسیله آن ها انجام پذیرد مورد استقبال دانش آموزان قانون‌گذار قرار می‌گیرد. پروژه ها فضای زیادی برای قانونگذاری و در واقع خلاقیت به وجود می آورند(استرنبرگ،۱۳۸۱). در طراحی آموزشی، آموزش دهندگان باید یک راهبردی را فراهم کنند که مطابق با سبک هر یادگیرنده در فرایند طراحی باشد(دمایر باس،دمایرکن،۲۰۰۷).

جدول۲-۱- نکات آموزشی ‌در مورد سبک‌های تفکّر

• • همخوانی بین سبک‌های تفکر و توانایی ها یک نیروی افزایشی ایجاد می‌کند، انتخاب‌های زندگی مستلزم تناسب بین سبک‌های تفکر و توانایی هاست.

• • افراد در انعطاف پذیری^[۴۵] نسبت به سبک‌های تفکر خود متفاوت هستند.

• • سبک‌های تفکر دارای ویژگی جامعه پذیری^[۴۶] هستند.

• • هیچ یادگیرنده ای به طور کامل ویژگی‌های یک سبک تفکر را دارا نمی باشد.

• • محیط یادگیری باید به گونه ای تنظیم گردد، که سبک‌های تفکر و یادگیری تمامی دانش آموزان ملحوظ گردد.

در این تحقیق تلاش خواهد شد تا با به کارگیری تئوری‏ها و ادبیات موجود به دنبال پاسخ ‌به این سئوال باشیم که رهبران تحول‏ آفرین می ‏توانند قدرت رقابت‏پذیری سازمان خود را افزایش دهند؟

۱-۳ اهمیت و ضرورت انجام تحقیق

توسعه های اخیر در نظریه های رهبری، از نظریه های رهبری کاریزماتیک^[۵] که رهبر را موجودی غیر معمولی فرض می کرد و پیروان را وابسته به رهبری می‌دانست به سمت تئوری‌های نئوکاریزماتیک و رهبری تحول آفرین که به توسعه و توانمندسازی پیروان جهت عملکرد مستقل توجه می‌کنند، انتقال یافته است (عابدی جعفری و آغاز، ۱۳۸۷).

تفکر سنتی در اقتصاد که مبتنی بر اندازه ‏گیری منابع و دارایی‏های مشهود مادی بود امروزه جای خود را به ارزش‏آفرینی ناشی از دارایی‏های نامشهود داده است. در اواسط قرن ۲۰ اقتصاد دانان مالی تلاش کردند تا توجه شرکت‏ها را به رویکرد جدیدی در کسب و کار جلب کنند. این رویکرد مبتنی بر این تفکر بود که هر سازمانی توانایی‏ها، امتیازات و منابع غیرمادی منحصر به‏ فرد و متمایزی از سایر سازمان‏ها دارد که منشأ خلق ارزش و ثروت است. از این رو لازم است همه منابع و ظرفیت‏های سازمانی و دارایی‏های برون ترازنامه‏ای شناسایی و اندازه ‏گیری شوند (سیسارامان و دیگران^[۶]، ۲۰۰۲).

قرن جدید امواج تازه ای از تغییر را با خود به همراه آورده است. محیط پیرامون سازمان ها پویاتر از قبل شده و باعث گردیده تا سازمان ها در پی یافتن پاسخ هایی برای این پویایی ها باشند برای موفقیت و حتی بقا در چنین محیطی ضروری است. سازمان ها به سمت انعطاف پذیری، پویایی و تحول حرکت نموده و از سکون به پرهیز می‌کند. بدین جهت است که بحث مدیریت تغییر در سازمان ها اهمیتی بیش از پیش یافته است. در این رابطه موضوع رهبری و به عبارتی دیگر رهبری تغییر نقش قابل ملاحظه ای ایفا می‌کند. اهمیت رهبری در فرایند مدیریت تغییر ‌به این دلیل است که تغییر مستلزم ایجاد و نهادینه سازی سیستم ها و رونده ای جدیدی است و این امر بدون رهبری مؤثر امکان پذیر نخواهد بود؛ ‌بنابرین‏ مدیریت تغییر و پیاده سازی آن وابسته به رهبری می‌باشد. در حقیقت، جریانی گسترده از تغییرات و تحولات از اواخر قرن بیستم آغاز شده است که پایه های پارادایم های سنتی و نیوتنی را در همه حوزه ها و به ویژه در اقتصاد، مدیریت و کسب و کار به شدت سست ‌کرده‌است. در پارادایم های جدید به جای تأکید بر مدل سنتی فرماندهی و کنترل بر استفاده از تیم های کاری مشارکتی، یادگیری مستمر، خود کنترلی، تحول آفرینی، یکپارچگی زندگی کاری و معنوی، و غیره تأکید می شود. مفاهیمی همچون رهبری تحول آفرین نیز در راستای همین حرکت به سمت پارادایم های منعطف تر در سال های اخیر مطرح شده است.در واقع، سازمان های امروزی نمی توانند روند و سرعت تغییرات را متوقف سازند، بلکه تنها می‌توانند تردیدها، نوسانات و بی ثباتی ها را به فرصت هایی برای آموختن، تطابق و هم خوانی مطلوب تبدیل کنند.جهت مقابله با این محیط نامطمئن و تغییرات مستمر، نیاز به افرادی در نقش رهبر به شدت احساس می شود.بدیهی است که رهبری سنتی در هزاره سوم ادامه حیات نخواهد یافت و جهان نیازمند رهبرانی تحول گرا خواهد بود (ضیائی و نرگسیان، ۱۳۸۹).

شرکت های همراه اول و ایرانسل نیز از این قاعده مستثنی نیستند. با این مقدمه می‏توان ادعا کرد که به کارگیری و استفاده از شیوه های جدید مدیریتی در این تحقیق با تأکید بر رهبری تحول‏ آفرین بر بهبود مزیت رقابتی شرکت‏ها می‏تواند سیاست‌گذاران را در تدوین استراتژی‏های توسعه سازمانی و تکنولوژیکی پویا یاری کند.

۱-۴ جنبه جدید بودن و نوآوری در تحقیق

بررسی و تأمین رضایت مشتری با در نظر گرفتن خواسته ها و الزامات مشتریان در طراحی و تولید محصولات در بلندمدت می‌تواند منجر به افزایش وفاداری گردد، عنصری که در شرایط متلاطم اقتصادی و رقابتی امروز کلید حیاتی و مایه نجات سازمان ها به شمار می رود که به نوبه خود می‌تواند در افزایش سهم و سودآوری سازمان ها نقشی بسزایی داشته باشد (کاوسی و سقایی، ۱۳۸۴).

در این بین شرکت‌های خدماتی مانند شرکت‌های ایرانسل و همراه اول با درک این موضوع، در پی یافتن شیوه های جدید برای کسب مزیت‌های رقابتی هستند. تحقیق حاضر سعی دارد به تعیین تاثیر مثبت و معنادار عامل رهبری تحول آفرین بر بهبود مزیت رقابتی بپردازد. با توجه به اینکه تاکنون تحقیقی با این عنوان در داخل کشور انجام نگرفته است، لذا، شرکت‌های مذکور می‌توانند از نتایج حاصل از این تحقیق در بخش‌های بازاریابی و خدمات خود به منظور ارائه خدمات مناسب در جهت کسب مزیت رقابتی استفاده کنند.

۱-۵ اهداف تحقیق

۱-۵-۱ هدف اصلی

• شناخت تأثیر مثبت و معنادار «رهبری تحول‏ آفرین» بر «بهبود مزیت رقابتی».

۱-۵-۲ اهداف ویژه

• • شناخت تأثیر مثبت و معنادار «کارایی هزینه» بر «بهبود مزیت رقابتی».

• • شناخت تأثیر مثبت و معنادار «ارائه انعطاف پذیر خدمات» بر «بهبود مزیت رقابتی».

• • شناخت تأثیر مثبت و معنادار «ارائه خدمات با کیفیت» بر «بهبود مزیت رقابتی».

• شناخت تأثیر مثبت و معنادار « زمان مناسب ارائه خدمات » بر «بهبود مزیت رقابتی».

۱-۵-۳ هدف کاربردی

با توجه به ماهیت تحقیق که از نوع تحقیقات کاربردی محسوب می‌شود، هدف کاربردی این تحقیق را می توان اینگونه بیان کرد که با توجه به انجام فرضیات تحقیق و شناسایی عوامل تاثیرگذار بر بهبود مزیت رقابتی از جمله رهبری تحول‌آفرین، این عوامل را به عنوان شاخص های کلیدی در راستای تدوین و اجرای صحیح و موفق برنامه ریزی‌های راهبردی و میان مدت بازاریابی، در اختیار تصمیم گیرندگان حوزه بازار و مشتریان شرکت‌های تحت مطالعه قرار داد تا از این طریق بتوان به تدوین مناسب برنامه‌ریزی ها و همچنین اتخاذ سیاست صحیح در ورود به بازار هدف و کسب مزیت رقابتی مدنظر قرار داد.

۱-۶ قلمرو تحقیق

• • قلمرو موضوعی : تأثیر رهبری تحول‏ آفرین بر بهبود مزیت رقابتی شرکت همراه اول در مقایسه با شرکت ایرانسل

• • قلمرو مکانی : شهر کرمانشاه

• قلمرو زمانی : قلمرو زمانی تحقیق حاضر مربوط می شود به دوره اسفند ۱۳۹۳- مرداد ۱۳۹۴٫

۱-۷ فرضیه ‏های تحقیق

۱-۷-۱ فرضیه اصلی

• «رهبری تحول‏ آفرین» بر «بهبود مزیت رقابتی» تأثیر مثبت و معناداری دارد.

۱-۷-۲ فرضیه ‏های فرعی

• • «کارایی هزینه» بر «بهبود مزیت رقابتی» تأثیر مثبت و معناداری دارد.

• • «ارائه انعطاف پذیر خدمات» بر «بهبود مزیت رقابتی» تأثیر مثبت و معناداری دارد.

• • «ارائه خدمات با کیفیت» بر «بهبود مزیت رقابتی» تأثیر مثبت و معناداری دارد.

• «زمان مناسب ارائه خدمات» بر «بهبود مزیت رقابتی» تأثیر مثبت و معناداری دارد.

۱-۸ روش شناسی تحقیق

پژوهش پیش رو، از نظر هدف، کاربردی و از لحاظ چگونگی پردازش داده ها و دستیابی به نتایج از نوع توصیفی می‌باشد و از نظر نحوه اجرا قیاسی است.

پیمایش روشی در تحقیق است که معمولا برای نظرسنجی ها استفاده می شود. مانند نظرسنجی برای پیش‌بینی انتخابات این ابزار فراتر از جمع‌ آوری اطلاعات با پرسش نامه است و هدف آن توصیف شرایط خاص یا نگرش عده ای درباره چیزی است(خاکی، ۱۳۹۱).