در این صورت نظر دادستان دیوانعالی کشور اجراء خواهد شد. در مواردی که عقیده تعقیب باشد ادعانامه تهیه و به امضاء دادستان انتظامی قضات به دادگاه عالی انتظامی فرستاده می‌شود هرگاه دادگاه مذبور تحقیقات و رسیدگی‌های مقدماتی را ناقص تشخیص دهد می‌تواند با ذکر موارد نقص تکمیل تحقیقات را از دادستان انتظامی قضات بخواهد».

۲-۵وظائف و اختیارات دادستان کل کشور در رابطه با دادگاه انقلاب

۱ـ تأیید یانقض احکام اعدام صادره از دادگاه های انقلاب ‌در مورد جرائم مواد مخدر:

ماده ۳۲ قانون مبارزه با مواد مخدر مصوب ۱۳۶۷ مجمع تشخیص مصلحت نظام : « احکام اعدامی که به موجب این قانون صادر می‌شود پس از تأیید رئیس دیوانعالی کشور و یا دادستان کل کشور قطعی و لازم الاجراء است».

۲ـ تجدید نظر نسبت به سایر احکام دادگاه های انقلاب ‌در مورد جرایم مواد مخدر :

ماده ۳۲ قانون مبارزه با مواد مخدر مصوب ۱۳۶۷ مجمع تشخیص مصلحت نظام :« …… در سایر موارد چنانچه حکم به نظر رئیس دیوانعالی کشور یا دادستان کل کشور در مظان آن باشد که بر خلاف شرع یا قانون است و یا آنکه قاضی صادر کننده حکم صالح نیست رئیس دیوان عالی کشور و یا دادستان کل کشور حق تجدید نظر و نقض حکم را دارند لکن وجود این حق مانع قطعیت و لازم الاجرا بودن حکم نیست».

۲-۶وظایف و مسئولیت‌های دادستان کل کشور در رابطه با دادسراها

اصل ۱۶۱ قانون اساسی و استفساریه شورای محترم نگهبان :

به موجب اصل ۱۶۱ قانون اساسی « دیوانعالی کشور به منظور نظارت بر اجرای صحیح قوانین در محاکم و ایجاد وحدت رویه قضائی و انجام مسئولیت‌هایی که طبق قانون به آن محول می‌شود بر اساس ضوابطی که رئیس قوه قضائیه تعیین می‌کند تشکیل می‌شود».

ذکر این مهم که آیا دیوان‌عالی کشور اعم از دیوان و دادسرای دیوان است سؤالی است که در پی استفساریه از شورای محترم نگهبان مورد عنایت واقع شده^[۱۳]:

در این رابطه دادستان کل تازه منصوب سؤالی از شورای نگهبان کرد شورای نگهبان در ۱۰ تیر ۱۳۶۹ پاسخی داد که عیناً از شماره ۱۳۲۳۷/۲۴/۵/۶۹ روزنامه رسمی نقل می‌شود: « شورای محترم نگهبان ـ با عنایت به اینکه طبق قوانین موجود ( که قسمتی از آن به ضمیمه ارسال می‌شود) نظارت بر دادسراها و محاکم با دادسرای دیوانعالی کشور و دادستان کل کشور است و از سوی دیگر بر مبنای استنباط اصل ۱۶۱ قانون اساسی واجد نظارت بر محاکم زیرنظر ریاست محترم دیوانعالی کشور تشکیل شده است.

خواهشمند است اعلان نظر فرمائید:

۱ـ دیوانعالی کشور در اصل مذکور شامل دادسرای دیوان هم هست یا خیر؟

۲- در صورتی‌که دیوانعالی کشور شامل دادسرای دیوان هم باشد، نظارت ریاست دیوان بر محاکم نیاز به قانون دارد یا طبق همین اصل ریاست دیوان می‌تواند در عرض دادسرای دیوان نظارت بر محاکم داشته باشد؟ دادستان کل کشور

پاسخ شورای نگهبان با شرح است:

جناب … دادستان محترم کل کشور عطف به نامه شماره ۶۱/۸۶۶۱/۶۹/۱۴۰ مورخ ۱۰/۴/۶۹ موضوع سؤال در جلسه سه شنبه دوم مرداد ۶۹ شورای نگهبان مطرح و مورد بحث و بررسی قرار گرفت. نظر متفق علیه شورا به شرح زیر اعلام می‌شود:

ـ با توجه به تشکیلات موجود عنوان « دیوانعالی کشور» در اصل ۱۶۱ قانون اساسی شامل دادسرای دیوانعالی نیز می‌باشد.

ـ در خصوص نظارت رئیس دیوان عالی کشور و دادستان کل و ایجاد واحد نظارت توسط هر یک از آنان اصل ۱۶۱ ساکت است و نیاز به قانون دارد « قائم مقام دبیر شورای نگهبان.

قوانین عادی که از قبل وجود داشته و مغایرت آن ها با قانون اساسی و موازین شرعی هم اعلام نشده و همچنان اعتبار دارد، تکلیف موارد را روشن کرده‌اند فقط زحمت مراجعه می‌خواهد بعضی تصور می‌کنند هر شغلی را که متصدی شدند باید با تمایل و علاقه شخصی مقرراتی هم برای آن در برگیرند که با سلیقه آن ها تطبیق داشته باشد و با این نوع سؤالات مقدمات طرح و لایحه جدید را فراهم می‌سازند!؟

گویا قوانین باید خود را با علاقه آن ها تطبیق دهند و همان‌ طور که پرسنلی از دوستان و اقوام و یاران متناسب یا غیر متناسب با کار جمع می‌کنند و شگفتی‌ها می‌آفرینند درصددند که قوانین عجیب و غریب برای آن کار به ‌عنوان ابزار داشته باشند و برای موجه نشان دادن چنین اعمال بی‌سابقه ای یاد خدا را مطرح می‌سازند مثل اینکه خداود در انحصار آن ها است و دیگر مخلوقات نصیبی از این راه نبرده‌اند^[۱۴].

ـ ماده ۱۷ قانون اصلاح پاره‌ای از قوانین دادگستری مصوب ۱۳۵۶:

«‌دادستان کل بر تمام دادسراهای شهرستان و استان و دیوان کیفر نظارت دارد و برای حسن اجراء قانون و ایجاد هماهنگی بین آن ها پیشنهادهای لازم را به وزیر دادگستری می‌دهد.

اختیارات مفوضه ریاست قوه قضائیه مورخ ۸ اردیبشهت ۸۳ با مضمون: عطف به نامه شماره ۵۱/۲۸۹۳۵/۸۳/۱۴۰ مورخ ۱۶/۶/۸۲ جنابعالی و به منظور وحدت رویه و حسن جریان امور در دادسراهای سراسر کشور با انجام موارد ذیل توسط دادستانی کل کشور موافقت می‌شود.

۱ـ با اعزام دادیاران دادسرای دیوان‌عالی کشور، از تمام دادسراهای عمومی و انقلاب و نظامی به صورت نوبه‌ای بازرسی کرده و نتیجه بررسی‌ها و ارزیابی‌های خود را همراه با پیشنهادهای لازم و اجرایی ‌به این‌جانب و دیگر واحدهای نظارتی قوه قضائیه ارسال کنند.

۲ ـ جهت ایجاد هماهنگی و وحدت رویه، و پیشگیری از جرائم و نحوه برخورد با آن و اتخاد سیاست‌های واحد اجرائی در چهارچوب قوانین و مقررات، جلسات، همایش‌ها و نشست‌های مشترک فصلی، ماهیانه و منقطه‌ای با دادستان‌های عمومی و انقلاب و سایرقضات دادسراهای کشور برگزار کنند.

۳ـ نظارت دادستانی کل را ‌در مورد نصب دادستان‌های عمومی و انقلاب برای کمیسیون نقل و انتقالات ارسال کنند تا در کمیسیون مربوطه مورد توجه قرار گیرد.

۲-۷وظایف و مسئولیت‌های دادستان کل کشور در رابطه با پیشگیری از جرم

بخشی از وظایف دادستان کل کشور در رابطه با پیشگیری از جرم است که از جمله آن ها می توان به ریاست و یا عضویت در ستادها و کمیسیون های ذیل اشاره کرد:

۲-۷-۱ ریاست شورای مرکزی ستادهای پیشگیری و حفاظت اجتماعی

ستاد پیشگیری و حفاظت اجتماعی به موجب بخشنامه ریاست محترم قوه قضائیه در تاریخ ۲۶/۷/۸۳ تشکیل شد.« به موجب این بخشنامه هدف از تشکیل ستاد احیای امر به معروف و نهی از منکر و ارجاع بندهای ۴ و۵ اصل ۱۵۶ قانون اساسی و پیشگیری از وقوع جرم و به تجویز بند ۱ اصل ۱۵۸ قانون اساسی خواهد بود ریاست عالیه شورا و نظارت بر آن توسط ریاست قوه قضائیه اعمال می‌شود.

از جمله اعضای عالی این ستاد دادستان کل کشور است؛ چنانچه در ماده ۴ و ۶ این دستورالعمل تأکید شود، دادستان کل رئیس شورای مرکزی است و دبیر شورا با انتخاب اعضای شورا و تصویب دادستان منصوب شده و مسئول ابلاغ و پیگیری مصوبات شورا است.

به موجب ماده ۵ دستورالعمل تشکیل ستادهای پیشگیری و حفاظت اجتماعی وظایف و اختیارات شورای مرکزی به شرح زیر است:

الف ـ ایجاد هماهنگی بین ارگان‌های ذیربط

ب ـ اتخاذ تصمیم نسبت به سیاست کلی و برنامه های ستاد

ج ـ اتخاذ تصمیم در خصوص بودجه و اعتبارات ستاد در محدوده ای که تخصیص داده شده باشد .

رویکرد تکاملی^[۴۴] شارپ:

شیلا شارپ^[۴۵] (۲۰۰۰؛ به نقل از اعتمادی، ۱۳۸۷) رویکرد رشدی یا تکاملی عشق را مطرح می‌کند. از این دیدگاه رابطه صمیمانه زوجین پنج مرحله تکاملی را طی می‌کند. این مراحل عبارتند از:

۱)‌ عشق رومانتیک

۲) ‌عدم توافق و ناسازگاری

۳) تمایز و پذیرش

۴)‌ هماهنگی

۵) عشق بالغانه

الگوهای ارتباط و تماس و الگوهای جدایی و فردیت در طی مراحل نقش اساسی دارند. الگوهای ارتباط شامل سه مرحله؛ مراقبت^[۴۶]، یکی شدن^[۴۷] و ایده آل سازی^[۴۸] است. الگوهای جدایی و فردیت شامل چهار مرحله؛ ارزیابی مجدد^[۴۹]، کنترل، رقابت برای برتری^[۵۰] و قدرت و رقابت سه تایی می شود. در هر مرحله زوجین وظایف خاصی دارند و مشکلات نیز ممکن است به وجود آید.

مراحل تکاملی عشق و صمیمیت به طور خلاصه در جدول زیر آمده است.

جدول شماره ۲: رشد الگوهای ارتباطی زوجین

حالات کلی

الگوهای تماس

الگوهای جدایی

مراقبت

یکی شدن

ایده آل سازی

ارزیابی مجدد

کنترل

رقابت برای قدرت

رقابت سه تایی

عشق رومانتیک

مراقبت رومانتیک

یکی شدن طلایی و یگانگی

ایده آل سازی رومانتیک

ارزیابی مجدد طلایی

کنترل کردن برای تشویق تماس

رقابت به عنوان بازی ابراز عشق

رقابت برای همسر

عدم توافق و ناسازگاری

هماهنگی با عدم توافق ها

بازشناسی جدا بودن

عدم ایده‌آل سازی

ارزیابی دوباره برای ایجاد جدایی

کنترل به عنوان تسلط والدینی برای تسریع اقتدار

رقابت برای تحسین و برتری

رقابت با همسر

تمایز و پذیرش

تمایز نیازها

پذیرش نیزها برای نزدیکی و جدایی

پذیرش واقعی همسر، خود و رابطه

پذیرش نقایص خود و همسر

تمایز خودکنترلی از کنترل همسر

پذیرش نیاز به رقابت

کار مجدد بر روی مثلث‌های رقابتی گذشته

هماهنگی و تعدیل

مراقبت دوجانبه

توسعه و تعادل با هم بودن

تصدیق کردن ایده آل

ارزیابی مجدد به عنوان نشانه پریشانی

تعدیل و پذیرش خواسته ها برای تسلط و تسلیم

تعدیل رقابت دو جانبه

تعادل مثلث‌های رقابتی

علل بروز مشکلات ناشی از صمیمیت:

علل و عوامل متعددی در بروز مشکلات ناشی از صمیمیت نقش دارند. برخی از این عوامل عبارتند از:

1. 1. گرایشات فرهنگی ‌در مورد مبادله عشق و محبت

1. 1. فشارهای ناشی از مراحل رشد طبیعی

1. 1. تجارب خاانواده اصلی

1. 1. وجود بد رفتاری و سوء استفاده

1. 1. وجود بیماری های فیزیکی یا روانی

1. 1. تفاوت های جنسیتی

1. عادات و خصوصیات شخصیتی (شارپ، ۲۰۰۰؛ به نقل از اعتمادی، ۱۳۸۷).

نظریه درک برابری والستر^[۵۱]:

نظریه ادراک برابری یک نظریه روان شناختی – اجتماعی است که مربوط به درک میزان صداقت، انصاف و وفاداری در روابط بین فردی است. این مفهوم توسط والستر و همکاران (۱۹۷۸؛ به نقل از اعتمادی،۱۳۸۷) مطرح شد. در این نظریه چهار اصل اساسی وجود دارد که عبارتند از:

1. 1. آدمی تلاش دارد پیامد و نتایج روابط خود با دیگران را با حداکثر منافع خود همراه سازد.

1. 1. یک گروه می‌تواند از طریق دگرگونی در ابعاد خود به منظور سرشکن کردن سود و زیان در بین تمام اعضاء مزایای به دست آمده را به حداکثر برساند. در نتیجه در گروه یک نظام متعادل و عادلانه که مورد پذیرش اعضاء است ایجاد خواهد کرد. گروه ها عموماً فردی را که برابری را رعایت کند پاداش می‌دهند و فردی که برابری را رعایت نکند تنبیه می‌کند.

1. 1. زمانی که افراد خود را در یک رابطه نابرابر احساس و ادراک کنند دچار آشفتگی می‌گردند. هر قدر این احساس نابرابری بیشتر باشد میزان استرس احساس شده بیشتر خواهد شد.

1. هرگاه افراد کشف کنند که در یک رابطه نابرابر به سر می‌برند، سعی در حذف استرس از طریق بازگرداندن برابری هستند.

در روابط زناشویی و صمیمانه اصول اساسی نظریه برابری ‌به این صورت است که زوجین در تلاش هستند سود حاصل از روابط را در برابر هزینه ای که پرداخت می‌کنند افزایش دهند. ‌بر اساس این نظریه یک فرد هنگامی از روابطش حداکثر احساس رضایت خواهد کرد که حداکثر برابری داشته باشد. یعنی نسبت بین سود و منفعت دریافت شده در روابط و میزان هزینه ای که بابت آن پرداخت ‌کرده‌است برابر درک شود. اخیراًً نظریه برابری به طور موفقیت آمیزی برای پیش‌بینی روابط صمیمانه مثل روابط زن و شوهر به کار می رود (دیویدسون^[۵۲]، ۱۹۸۴؛ پرنس^[۵۳]، ۱۹۹۳؛ لارسون، هاموند و هارپر^[۵۴]، ۱۹۹۸؛ به نقل از اعتمادی، ۱۳۸۷).

ادراک برابری مربوط به درک تعادل در روابط است. بعضی زوجین احساس می‌کنند همان قدر که در روابط خود هزینه می‌کنند، همان قدر نیز دریافت می‌کنند. به عبارت دیگر زوجین در بده بستان های خود در زمینه عشق، محبت، روابط جنسی، پول و زمان باهم بودن احساس تعادل کنند. زمانی که زوجین احساس کنند داده ها بیشتر از ستانده هاست احساس نابرابری می‌کنند. و زمانی که این احساس نابرابری ایجاد شود روابط زناشویی آشفته می شود. هر قدر احساس نابرابری بیشتر باشد میزان آشفتگی و تعارض افزایش می‌یابد. احساس نابرابری در روابط به دو صورت می‌تواند مطرح باشد:

• • یکی زمانی که زوجی احساس می‌کند بسیار کمتر از آنچه در روابط زناشویی هزینه ‌کرده‌است دریافت می‌کند، در نتیجه احساس ضرر و زیان، خشم، دلخوری، غم، ناکامی و افسردگی ایجاد خواهد شد.

• دیگری زمانی که یک زوج احساس می‌کند بسیار بیشتر از آنچه داده است ستانده است. در این حالت احساس گناه، شرم، حقارت، سرزنش خود، خود تحقیری و افسردگی خواهد نمود.

حمایت بیشتری برای کار روی روابط صمیمانه به وسیله دوهرتی^[۵۵] و کلانگو^[۵۶] (۱۹۸۴؛ به نقل از اعتمادی، ۱۳۸۷) مطرح شده است. آن ها می‌گویند که صمیمیت زناشویی بدون حل مسائل اساسی تر مانند انصاف رشد نخواهد کرد. صمیمیت مانند مرکز یک هرم است که برای اکثر مردم زیربنای آن اعتماد ‌به این است که همسر مطمئن باشد که همسرش وقتی تعارضی بروز می‌کند، منصف خواهد بود. ‌بنابرین‏ صمیمیت فقط وقتی تجربه می شود که این اطمینان وجود داشته باشد که فرد دیگر منصف یا برابر است (لارسون، هاموند و هارپر، ۱۹۹۸؛ به نقل از اعتمادی، ۱۳۸۷).

عوامل مؤثر در زندگی زناشویی موفق

چرا برخی از ازدواج ها موفق و برخی دیگر ناموفق است؟

شخصیت اغلب به عنوان یک سازمان از صفتها،‌انگیزش‌ها، و رفتارها که برای هر شخص منحصر به فرد هستند، تعریف می شود. بیشتر مردم شخصیت را با ویژگی های شخصیتی مثلاً اجتماعی، مستقل، غالباً مضطرب و توضیح می‌دهند، و فرض می‌کنند که ویژگی ها در طول زمان ثابت است . اگر یک فرد را دمدمی مزاج بدانیم انتظار داریم این شخص در هر حال دمدمی مزاج باشد. وقتی خودمان را شرح می‌دهیم شخصیت واقعی خودمان را همان طور که خودپنداره ما مثبت یا منفی است با ویژگی های منحصر به فرد خودمان آشکار می‌کنیم. تمام قضاوت های ما از خودمان ، بالا یا پایین بر پایه خودپنداره مثبت یا منفی ماست که تصور از خود ما را می‌سازد (سیگلمن^[۶۸]، ۱۹۹۹).

یونگ^[۶۹] در نوشته های اولیه خود، خویشتن را برابر با تمام شخصیت یا روان گرفته است. ولی پس از ارائه مفهوم قومی ونژادی شخصیت، خویشتن را گرایش به وحدت شخصیت تعریف نمده است. خویشتن نیرویی است که تمام سیستم های شخصیت را متصل به یکدیگر نگه می‌دارد و باعث وحدت ، تعادل و ثبات شخصیت می شود. به خویشتن رسیدن یعنی رسیدن شخصیت به وحدت کامل و این هدفی است که همه مردم برای رسیدن به آن تلاش می‌کنند، ولی به ندرت به آن دست می‌یابند. خویشتن نیز مانند تمام آرکه تایپ های دیگر، انگیزهای برای رفتار بشر است و بسی جستجوی او برای رسیدن به وحدت، تمامیت و تکمیل شدن شخصیت،به خصوص از راه های مذهبی می شود ( یونگ، ۱۹۳۹ ).از نظر سالیوان^[۷۰] طرح کلی صفات شخصیت، سیستم خود نامیده می شود که طی مراحل و از راه تجربیات بین فردی ایجاد می‌گردد نه ظاهر شدن نیروهای درون روانی ( سادوک^[۷۱] و سادوک، ۲۰۰۷؛ ترجمه رضائی، ۱۳۸۷). سالیوان، تصویر ذهنی را تصور هر انسان از خود و دیگران می‌داند. این تصویر، مجموعه ای پیچیده از احساسات، طرز تلقی ها و تفکراتی است که هدف آن ها ارضای احتیاجات و کاستن اضطراب فرد است. مثلاً ، تصویر ذهنی کودک از مادر خوب، مادری است که احتیاجات او را برآورده می‌کند. تصویر ذهنی “من خوب” از تجارب بین فردی مثبت و پاداش دهنده حاصل می شود و تصویر ذهنی “من بد” از تجارب بین فردی اضطراب انگیز نشأت می‌گیرد. (سالیوان، ۱۹۵۳).

از آنجایی که پندار فرد از شخصیت خود ، تا اندازه ی زیادی تصور اورا در رابطه با محیطش تعیین می‌کند و این دو عامل ، نوع رفتارهای اورا طرح ریزی می‌کنند، خودپنداره برای متخصصان بهداشت روانی از اهمیت خاصی برخوردار است. اگر تصور از خود (خودپنداره) مثبت ونسبتاٌ متعادل باشد، شخص دارای سلامت روانی است و اگر به عکس، خودپنداره شخص منفی و نامتعادل باشد، او از لحاظ روانی، ناسالم شناخته می شود(ساعتچی، ۱۳۷۸).

اجزاء خودپندارنده

مفهوم خودپنداره سه جزء عمده دارد: جزء ادراکی، جزء مفهومی و جزء نگرشی

جزء ادراکی: تصوری است که فرد نسبت به اندام های ظاهری خود و برداشتی که دیگران از ظاهر وی دارند و شامل تصوری که وی از جذابیت و همخوانی آن و اهمیت قسمت های بدن مثل ماهیچه هایش می‌باشد که گاهی با خودپندارنده جسمانی مترادف است.

جزء مفهومی:تصور شخص از ویژگی‌های متمایز خودش از جمله توانایی های گذشته و آینده اش است این جزء اغلب خودپندارنده روانی نامیده می شود و شامل آن دسته از خصوصیات انطباقی زندگی مانند صداقت، اعتماد به نفس ،استقلال، شجاعت و خصوصیات منفی می‌باشد(محمودی،۱۳۷۸).

جزء نگرشی:شامل احساسات فرد نسبت به خود، نگرش درباره موقعیت کنونی و چشم انداز آینده ، احساسات ارزشمندی خویش و نگرش به وضع عزت نفس خود، خود عیبجویی، غرور و شرم و خجالت می‌باشد.(طاهری، ۱۳۸۵).

خودپنداره و عزت نفس

ویلیامز جیمز از نخستین کسانی بود که واژه عزت نفس را به کار برده و آن را احساس مثبت فرد نسبت به خود توصیف ‌کرده‌است این واژه با نگرش ما نسبت به آنچه که هستیم رابطه مستقیمی دارد. عزت نفس به معنای احساس و شیوه ارزشیابی مثبت ما نسبت به خودمان است و خودپنداره به معنای باور کلی ما نسبت به خودمان است. از سوی دیگر می توان عزت نفس را ارزش گذاریدرباره خودپندارنده دانست. (خاطری،۱۳۸۴).

هارتر^[۷۲] (۱۹۹۹) نیز بین عزت نفس و خودپنداره تفاوت قائل است. از نظر او اگرچه دو اصطلاح عزت نفس و خودپنداره غلباً قابلیت به کارگیری به جای یکدیگر را دارند ، تفاوتی را هم نشان می‌دهند، اما در ساختار به یکدیگر مربوط هستند. خودپنداره بیشتر ادراکات فرد از توانایی ها و شایستگی ها در قلمروهای تحصیلی و غیر تحصیلی،( اجتماعی، رفتار و فردی) برمی گردد و به وسیله نمایی از خود ادراکی ها در زمینه‌های مختلف به بهترین نحو نشان داده می‌شوند. مدارس محتمل ترین محیط هایی اند که می‌توانند از عزت نفس مثبت دانش آموزان به وسیله اجزای راهبردهایی که خودپنداره آن ها را بهبود می‌دهد، حمایت کنند.

عوامل مؤثر بر خود پنداره

1. خانواده: والدین یکی ازمهمترین منابع شکل گیری خودپنداره و خانواده محیط اجتناب ناپذیری است که کودک با آن ها تماس برقرار می‌کند کودکانی که طرد می‌شوند، نهایتاًً به طرد خود می پردازند و اساس بر ارزشی می‌کند. (محمودی ،۱۳۷۸)

اوایل زندگی ، والدین منبع اصلی اطلاعات می‌باشند که به شکل گیری و رشد دیدگاه کودک از خود کمک می‌کنند و نقش اساسی در بازخورد بازی می‌کنند. در واقع اولین عامل مؤثر بر خودپنداره، والدین می‌باشند.(فنونی،۱۳۸۰)

1. مدرسه : کودک هنگامی که با ورود به مدرسه تولد اجتماعی می‌یابد ، خودپنداره اش تحت تأثیر نگرش معلمان ، تجربیات وپاسخهای کلامی آن ها قرار می‌گیرد. حتی معلمان می‌توانند عقایدی را القاء کنند که خودپنداره کودک در منزل نیز تغییر یابد. (طاهری،۱۳۸۵)

به گفته هاینر نوریس (۱۹۹۰) تجربیات اولیه مدرسه دربرگیرنده تعاملات اجتماعی با کودکان و بزرگسالان می‌باشد. تجربیات ،موفقیات،پیشرفت ها و شکست ها و احساس پیوند جویی و یا طردشدگی، تأثیرات خود را بر احساس فرد از خود کارآمدی و خودارزشی می‌گذارد.

1. فرهنگ:خودپنداره افراد توسط ارزش‌های فرهنگی شکل می‌گیرد. جامعه ای که در آن فرد بزرگ شده است تعریف می‌کند که چه چیزی در رفتار و شخصیت افراد، مورد علاقه فرد است یا نیست.وقتی مردم انتظارات فرهنگی را همسو با توانایی ها و رفتارهاشان می بینند درباره خودشان احساس خوبی می‌کنند و خودپنداره آن ها بهبود می‌یابد و بالعکس ( واین ولیور،۱۹۹۷ به نقل از فنونی، ۱۳۸۰).

مطالعات انجام شده در داخل ایران

در سال ۱۳۷۷ تحقیقی توسط ایمان زاده صورت گرفت که در این تحقیق مادران ۳۰ پسر بیش فعال و مادران ۶۰ دانش آموز عادی مورد مقایسه قرار گرفتند . در این تحقیق از پرسشنامه های عزت نفس کوپراسمیت وSCL90 استفاده شده است. نتایج تحقیق بیانگر تفاوت معنادار میان دو گروه از نظر میزان عزت نفس، افسردگی واضطراب بود.

در سال ۱۳۹۰ تقوی اثربخشی درمان شناختی رفتاری را بر کاهش علایم بیش فعالی و افزایش خودکنترلی کودکان بیش فعال بررسی نمود، نتایج تحقیق بیانگر تاٌثیراین درمان بر کاهش علایم بیش فعالی و افزایش خودکنترلی در کودکان تحت درمان بود.

۲- تجارب نیابتی: دستاوردهای عملکردی مهمترین منشا کارآمدی هستند (چون مبنای آن ها موفقیت واقعی است) ولی تجارب نیابتی هم بی تاثیر نیستند. به عبارت دیگر مشاهده موفقیت دیگران می‌تواند انتظار کارآمدی را در مشاهده گرانی که معتقدند توانایی‌های شخصی موفق را دارند بالا ببرد (پاجارس، ۱۹۹۶). همینطور وقتی مشاهده گر می بیند کسی که قابلیت ها و توانایی‌های مشابه قابلیت ها و توانایی‌های او را دارد شکست می‌خورد، انتظار کارآمدی در او افت می‌کند و تلاش کمتری به خرج می‌دهد (به نقل از غلامی رنائی و همکاران، ۱۳۸۳).

۳- اقناع کلامی: به متقاعد کردن شخص نسبت به دارا بودن قابلیت‌های موفق شدن اشاره دارد و معمولاً هم نتیجه ‌بخش است. زیرا موفقیت‌های یک شخص بیش از آن که به توانایی‌های ذاتی وی بستگی داشته باشند، به میزان تلاش وی بستگی دارند (کراین^[۵۴]، ۲۰۰۰). اقناع کلامی معمولا با این هدف انجام می شود که شخص بپذیرد توانایی لازم برای رسیدن به هدفش را دارد. به عنوان مثال بسیاری از پدر و مادرها بچه ها را تشویق می‌کنند و به آن ها می‌گویند می‌توانند در عرصه های مختلف موفق شوند. اگر این تشویق بچه ها را قانع کند که تمام تلاش خود را به خرج دهند مهارت آن ها پرورش خواهد یافت و احساس کارآمدی در آن ها شکل می‌گیرد. اما تشویق ها باید واقع بینانه باشند چون موفق نشدن کودکان می‌تواند انتظار کارآمدی را در آن ها کم کند و از اعتبار تشویق کننده بکاهد. در مقابل پدر و مادرهایی که با تحقیر و مسخره کردن فرزندانشان را دلسرد می‌کنند در واقع انتظار کارآمدی کم را در او پرورش می‌دهند (ریکمن، ۲۰۰۸).

۴- حالت‌های فیزیولوژیکی: سختی ها و وضعیت‌های پراسترس موجب بالا رفتن انگیختگی آدمها می‌شوند. آدمها نیز از این انگیختگی برای قضاوت ‌در مورد توانایی‌های خود استفاده می‌کنند. چون انگیختگی زیاد بر عملکرد آدم ها تاثیر سو می‌گذارد، انتظار شکست در آن ها بالا می رود و ‌بنابرین‏ انتظار کارآمدی در آن ها پایین می‌آید. اما وقتی در مقابل مشکلات و موانع احساس آرامش می‌کنند و خیلی برانگیخته نمی شوند، احتمال موفقیت آنان بیشتر می شود و ‌بنابرین‏ انتظار کارآمدی در آنان بیشتر می شود. گاهی اوقات توانایی‌ها بر اساس نشانه ها و علائم فیزیولوژیکی مورد قضاوت قرار می‌گیرند. این نشانه ها دربرگیرنده علائم جسمانی مانند اضطراب و تنش هستند و هر کدام از افراد این نشانه ها را به طریقی متفاوت مورد تفسیر قرار می‌دهند (کراین، ۲۰۰۰، و زیگلر^[۵۵]، ۲۰۰۵).

به اعتقاد بندورا (۱۹۸۲) خودکارآمدی الگوهای فکری و واکنش‌های هیجانی افراد را در برخورد با محیط پیرامون تحت تاثیر قرار می‌دهد و با ابعاد گوناگونی از رفتارهای انسان و عوامل مؤثر بر آن چون انگیزش، تلاش و مداومت در انجام فعالیت و خودپندار در ارتباط می‌باشد (بندورا، ۱۹۸۹).

به طور خلاصه به منظور دستیابی به احساس کارآمد بودن، یک فرد می‌تواند مهارت یا عملی را به طرز موفقیت‌آمیزی به انجام برساند، شخص دیگری را مشاهده کند که در انجام تکلیف موفق بوده است، بازخوردی مثبت از انجام یک عمل کسب کند یا به نشانه ها و علائم فیزیولوژیکی اعتماد کند (زولکاسکی^[۵۶]، ۲۰۰۹).

۲-۲- تحقیقات پیشین

۲-۲-۱- جهت گیری هدف پیشرفت و خلاقیت

در تحقیقات و پژوهش های متعددی رابطه بین جهت گیری های هدف و عملکرد تحصیلی مورد مطالعه قرارگرفته است. اما کمتر تحقیقاتی به رابطه جهت گیری هدف و خلاقیت پرداخته‌اند. بر اساس نتایج پژوهش‌های پیشین افرادی که از جهت گیری هدف تسلطی برخوردارند، تکالیف پیچیده تری را انتخاب نموده و در انجام تکالیف از فرآیندهای شناختی عمیق تری استفاده می نمایند (پیر ^[۵۷] ، ۲۰۰۷). این افراد انگیزش درونی بالایی دارند و از تکمیل یک تکلیف و تسلط بر آن احساس رضایت درونی می‌کنند. بنا بر این از آنجا که خلاقیت به میزان زیادی وابسته به انگیزش درونی است (شیخ الاسلامی و رضویه، ۱۳۸۴) انتظار می رود جهت گیری های هدفی که بر انگیزش درونی مبتنی هستند به خلاقیت بیشتری منجر شوند (واندی وال^[۵۸]،۲۰۰۱).

لینگ ^[۵۹] (a2010) تحقیق آزمایشی بر روی ۱۵۰ دانش آموز انجام داد. در گروه آزمایش، معلم از راهبردهای هدف گزینی استفاده می کرد درحالی که گروه کنترل به صورت سنتی اداره می شد. نتایج پژوهش نشان داد نمرات خلاقیت گروه آزمایش به صورت معناداری بهبود پیدا می‌کند. بیشترین بهبود در افرادی مشاهده شد که پیش از عملکردآزمایشی، جهت گیری تسلطی متوسطی و یا جهت گیری عملکردی پایینی داشتند.

همچنین پیر (۲۰۰۷) از نتایج پژوهش خود در خصوص رابطه بین جهت گیری هدف و خلاقیت این نتیجه کاربردی را گرفت که دانش آموزان برخوردار از جهت گیری هدف تسلطی خلاقیت بیشتری دارند. به اعتقاد وی ‌کلاس‌هایی که در آن ها دانش آموزان مجاز به انتخاب تکالیف درسی خود هستند، بروز خلاقیت تسهیل می شود.

لینگ (b2010) مجددا در مطالعه ای که در خصوص رابطه جهت گیری های هدف و خلاقیت دانش آموزان متوسطه انجام داد ‌به این نتیجه رسید که همبستگی مثبتی بین هدف تسلطی و خلاقیت و همچنین هدف عملکردی-گرایشی و نمرات خلاقیت وجود دارد. در مقابل رابطه بین هدف عملکردی- اجتنابی و خلاقیت منفی بود.

ماریا ^[۶۰] (۲۰۰۸) عنوان می‌کند که جهت گیری هدف در پیدا کردن کارفرمایان خلاق مفید است اما رابطه مستقیم بین خلاقیت و جهت گیری هدف وجود ندارد.

۲-۲-۲- خودکارآمدی و خلاقیت

خودکارآمدی از پیش‌بینی کننده های با ثبات دامنه گسترده ای از رفتارهای انسانی است. نتایج پژوهش ها نشانگر آن است که احساس خودکارآمدی قوی با بهداشت روانی، پیشرفت تحصیلی و خلاقیت در ارتباط می‌باشد (بندورا، ۱۹۹۷). به اعتقاد بندورا انتظارات خودکارآمدی تعیین می‌کند که افراد چگونه رفتار خود را آغاز می‌کنند، چه میزان تلاش می‌کنند و چقدر در مقابل موانع و شکست ها از خود مقاومت نشان می‌دهند (شوارزر^[۶۱] و اسمیتز، ۲۰۰۵).

همچنین احساس شایستگی و کفایت، فرایندها و عملکردهای شناختی را در شرایط مختلف مثل شرایط حل مسئله و پیشرفت تسهیل می‌کند. افرادی که از خودکارآمدی بیشتری برخوردارند، فعالیت های چالش برانگیز را انتخاب می‌کنند و ایده های نو و خلاقانه ارائه می‌کنند (بندورا، ۱۹۹۷). علاوه بر این، باورهای خودکارآمدی بالا افراد را قادر می‌کند در محیط تغییر ایجاد کنند و شرایط جدیدی را به وجود آورند (شوارزر،۱۹۹۲). بدون باورهای خودکارآمدی، تلاش در جهت رسیدن به هدف کاهش پیدا می‌کند، تصمیمات خود محدود کننده ای گرفته می شود که فرصت پیشرفت را از انسان می‌گیرد حتی اگر از مهارت‌های ضروری برای گام برداشتن در یک مسیر برخوردار باشد (بندورا به نقل از لوکاس و کوپر^[۶۲]، ۲۰۰۵). به اعتقاد مک مانوز ^[۶۳] (۲۰۰۵) وقتی اطلاعات تخصصی از کیفیت بالایی برخوردار باشد و خودکارآمدی قوی باشد، خلاقیت افراد و سازمان‌ها پرورش می‌یابد.

نهاد استیناف در قضیه ” جوامع اروپایی – موزهای (۲) ” این قاعده را نهادینه ساخت. نهاد استیناف در این قضیه با استدلال جوامع اروپایی مبنی بر این که اگر پیش نویسان گاتس می خواستند که ماده ۲ تبعیضات دو فاکتو را هم دربرگیرد می بایست آن را صریحا ً ذکر می‌کردند مخالفت کرد.^[۳۴۷] نهاد استیناف چنین گفت :

” هر چند تعهد وضع شده بر طبق ماده ۲، توصیف و تعریف نشده است اما معنای عرفی حاصل از این مقرره این است که تبعیض دو فاکتو مستثنی نیست . علاوه بر این چنان چه ماده ۲ قابل اعمال به تبعیضات دو فاکتو نباشد مشکلی پیش نخواهد آمد و در واقع در چنین حالتی (تجارت خدمات) بسیار آسان تر خواهد بود به نسبت تجارت کالاها ، که معیارهای تبعیض آمیزی را اختراع کنیم که هدفش طفره رفتن از هدف اصلی ماده باشد.”^[۳۴۸]

در قضیه ” جوامع اروپا – موزهای (۳) ” قواعد گوناگونی برای تخصیص مجوزهای واردات به موزهای مورد بحث مطرح شد. مطابق با دادخواست های ارائه شده چنین قواعدی که ظاهراً ً بی طرفانه هم بودند اما به نوعی میان توزیع کنندگان موزهای آمریکای لاتین و موزهای کشورهای غیر ACP به نفع توزیع کنندگان موزهای جوامع اروپایی و موزهای کشورهای ACP تبعیض روا می داشتند.^[۳۴۹]

مبحث دوم. معیارهای عدم تبعیض در ماده (۲)۱ گاتس

ماده ۲ گاتس همانند ماده (۱)۱ گات ۹۴ یک معیار سه بندی را جهت انطباق با تعهد مندرج در ماده (۱)۲ گاتس ارائه داده است: ‌به این شرح ،

الف. آیا اقدام مورد بحث اقدام تحت شمول گاتس هست یا خیر.

ب. آیا خدمات یا متصدیان خدمات مربوطه ، خدمات یا متصدیان خدمات مشابه به حساب می‌آیند یا خیر.

ج. آیا رفتار اعطا شده به خدمات یا متصدیان خدمات یک عضو از مطلوبیت کمتری برخوردار بوده است یا خیر.

بند اول. اقدامات تحت شمول موافقت نامه گاتس

ماده ۱ گاتس بیان می‌کند که این موافقت نامه نسبت به اقداماتی قابل اعمال است که تجارت خدمات را متاثر می‌سازد.برای این که اقدامی تحت شمول گاتس قرار گیرد بایستی آن اقدام منتسب به یک دولت عضو باشد و تجارت خدمات را هم متاثر سازد.اقدام منتسب به یک دولت عضو معنای موسعی دارد. ماده یک گاتس بیان می‌کند که اقدام یک دولت عضو تنها محدود به اقدامات اتخاذی از سوی حکومت یا مقامات و ارکان آن حکومت نیست بلکه اقدامات اتخاذی از سوی حکومت های محلی یا منطقه ای و مقامات آن ها را نیز شامل است. اقدامات اتخاذی از سوی نهادهای غیردولتی نیز در صورتی منتسب به دولت عضو تلقی خواهد شد که این اقدامات در راستای اختیارات تفویض شده به آن ها از ناحیه مقامات حکومتی انجام شده باشد.^[۳۵۰] اقدامات اشخاص خصوصی ، شرکت ها یا سازمان ها که در راستای اختیارات تفویض شده دولتی انجام نشده است(اعمال حاکمیتی) و نوعی اعمال تصدی به حساب می‌آیند منتسب به دولت عضو تلقی نخواهد شد.

اقدام منتسب به یک دولت عضو می‌تواند در قالب قانون، آئین نامه، تصمیم قضایی یا عملکرد اداری و یا هر شکل دیگری باشد.^[۳۵۱] لذا اقدام منتسب به یک دولت عضو در معنای ماده یک گاتس می‌تواند یک مصوبه پارلمانی بوده و یا احکام داخلی یا قواعد اتخاذ شده از طرف نهادهای تخصصی باشد.^[۳۵۲] مفهوم اقدامی که تجارت خدمات را متاثر می‌سازد در قضیه ” کانادا- ماشین ها ” به خوبی توضیح داده شده است . اقدام مورد بحث درآن قضیه مربوط به معافیت از پرداخت عوارض ورود بود که از طرف کانادا نسبت به واردات سازندگان خاصی از وسایل موتوری اعطا شده بود. جوامع اروپایی و ژاپن شکات پرونده بودند. آن ها مدعی بودند که این اقدام با ماده ۲ گاتس منطبق نیست زیرا رفتار ویژه ای را به خدمات و متصدیان خدمات خاصی ارائه داده است که در مقایسه با رفتار اعطا شده به دیگر اعضا از مطلوبیت بیشتری برخوردار است.

پانل ‌به این نتیجه رسید که معافیت از عوارض گمرکی ورود در واقع با ماده ۲ گاتس منطبق نیست. کانادا در مقام دفاع استدلال می کرد که نتیجه گیری پانل در عدم انطباق اقدام مورد بحث با ماده ۲ گاتس با یافته دیگر پانل مبنی بر این که اقدام مورد بحث داخل در قلمرو ماده ۲ گاتس است در تعارض می‌باشد. به عبارت دیگر، مطابق ادعای کانادا اقدام مورد بحث اقدامی نیست که تجارت خدمات را متاثر سازد. نهاد استیناف در این قضیه بیان داشت که دو موضوع کلیدی را باید بررسی کرد تا مشخص شود که آیا یک اقدام تجارت خدمات را متاثر ساخته است یا خیر.

موضوع اول این است که آیا تجارت خدمات در معنای ماده یک گاتس صورت گرفته است یا خیر. و موضوع دوم آیا اقدام مورد بحث تجارت خدمات در معنای ماده یک گاتس را متاثر ساخته است یا خیر.^[۳۵۳] گاتس هیچ تعریفی را از ” خدمت ” ارائه نمی دهد. از ماده یک گاتس برمی آید که واژه ” خدمات ” شامل هر نوع خدمتی و در هر بخشی می شود به استثنای خدماتی که در راستای اعمال حاکمیتی ارائه می شود زیرا که دسته اخیر نه برپایه تجارت و نه بر پایه رقابت با یک یا چند متصدی خدمت ارائه می‌شوند^[۳۵۴]. مثال هایی از این دست نظیر خدمات بهداشتی ، پلیسی، جزایی و تحصیلات پایه می‌تواند باشد. اما در تعداد فزاینده ای از سرزمین های دولت های عضو برخی از این خدمات که از لحاظ سنتی خدماتی بودند که در راستای اعمال حاکمیتی ارائه می شدند، موضوع خصوصی سازی قرار گرفتند و لذا می توانستند در قلمرو گاتس قرار گیرند^[۳۵۵]. هر چند گاتس ” خدمات ” را تعریف نکرده است اما ماده یک روش های ارائه خدمات را احصا نموده است. مطابق ماده یک تجارت خدمات این گونه تعریف می شود:

” ۱٫ارائه خدمت از سرزمین یک عضو به سرزمین هر عضو دیگر.

۲٫ارائه خدمت در سرزمین یک عضو به مصرف کننده خدمت هر عضو دیگر.

۳٫ارائه خدمت متصدی خدمت یک عضو از طریق حضور تجاری اش در سرزمین هر عضو.

۴٫ ارائه خدمت متصدی خدمت یک عضو از طریق حضور اشخاص حقیقی یک عضو در سرزمین هر عضو دیگر. “

این ۴ روش ارائه خدمات عبارتند از:

۱٫روش ارائه متقابل مرزی (Cross border) برای مثال ، مشاوره حقوقی که از طرف یک مشاور حقوقی در کشور الف به طرف مشاوره در کشور ب داده می شود.

۲٫روش مصرف در خارج (Consumption abroad) برای مثال ، درمان بیمارانی که از کشور ب برای درمان به پزشکی که در کشور الف است می‌آیند.

۳٫ روش حضور تجاری (Commercial presence) برای مثال خدمات مالی که در کشور ب از طریق بانک کشور الف که یکی از دفاترش در کشور ب قرار دارد ارائه می شود.^[۳۵۶]

۴٫روش حضور فیزیکی (Presence of Natural) برای مثال ، خدماتی که در کشور ب از طریق یک برنامه نویس رایان های که از کشور الف به کشور ب سفر ‌کرده‌است ارائه می شود.^[۳۵۷]

لذا مفهوم ” تجارت خدمات ” در معنای ماده یک بسیار موصع است. در رابطه با معنای عبارت ” متاثر می‌سازد ” که در ماده یک آمده است مرجع استیناف در قضیه جوامع اروپای- موزهای (۳) چنین می‌گوید:” به کار بردن اصطلاح ” تاثیر ” قصد پیش نویسان را دایر به اعطا یک قلمرو گسترده و وسیع به گاتس نشان می‌دهد “.