وقتی که این دو جنبه با یکدیگر در یک جدول ترکیب می‌گردد، به چهار سبک در تصمیم گیری مواجه می‌شویم: سبک های امری، تحلیلی، مفهومی و رفتاری.

۲-۵-۹-۱) سبک امری:

افرادی سبک امری^[۶۹] را به کار می‌برند که که تحمل ابهام کمتری داشته و روش های عقلایی را پی گیری می نمایند. اما کارایی آنان همواره تحت تاثیر تصمیم گیری بر اساس اطلاعات کم و ارزیابی تعداد محدودی از بدیل هاست. این سبک از تصمیم گیری، تصمیم گیری را سریعتر نموده و تصمیم گیران متوجه امور کوتاه مدت هستند.

۲-۵-۹-۲ )سبک تحلیلی

سبک تحلیلی^[۷۰] تحمل ابهام بیشتری از سبک گذشته داشته و این ویژگی نیاز به اطلاعات بیشتر و همچنین توجه به بدیل های زیادتر ما را راهنمایی می کند. مدیران علاقمند ‌به این سبک را می توان مدیران بادقت و توانا در تطبیق با شرایط نو دانست.

۲–۵-۹-۳) سبک مفهومی

افرادی که به سبک مفهومی^[۷۱]تصمیم می گیرند، کسانی هستند که به دورنما توجه داشته، مسائل را کلی دیده و آلترناتیوهای متعددی را در نظر می گیرند. تمرکز آنان بر مسائل دراز مدت بوده و برای استفاده از خلاقیت جهت حل مشکلات، این مدیران مناسب‌ترین افراد هستند.

۲-۵-۹-۴ )سبک رفتاری:

آخرین سبک یعنی سبک رفتاری، مدیرانی را توصیف می کند که با دیگران به صورت عالی کار می‌کنند. آن ها نگران دستاوردهای همتایان و زیردستان خود هستند. آن ها حاضر به قبول پیشنهادات دیگران هستند و به صورت عمده ای به جلسات برای ایجاد ارتباط با دیگران توجه دارند. این قبیل مدیران، از مناقشه اجتناب کرده و سعی در رسیدن به توافق دارند.

اگر چه این چهار مقوله مجزا و واضح هستند، اما اکثر مدیران مشخصاتی دارند که به لحاظ آن در بیشتر از یک مقوله جای می گیرند. ‌بنابرین‏ احتمالا بهترین راه آن است که مشخصه مسلط مدیر را انتخاب و در یکی از این چهار مقوله آن را جای دهیم.

۲-۶تکنولوژی واحد های سازمانی

سازمان ها در بخش های تولیدی، خدمات و آموزش همواره با تکنولوژی و یا فن آوری سروکار دارند. تکنولوژی عبارت است از ابزار، روش و عملیاتی که برای تبدیل مواد به محصول (داده به ستاده) مورد استفاده قرار می‌گیرد. تکنولوژی چیزی نیست مگر فرایند تولید و شامل ماشین آلات، شیوه ها، رویه ها و روش های انجام امور^[۷۲].

مسئله مهم سازگاری ساختار سازمان و تکنولوژی مورد استفاده سازمان است. چارلز پرو^[۷۳] بر اساس تحقیقاتی که در مؤسسه‌ های تادیب جوانان، بیمارستان‌ها و مؤسسات تولیدی متعدد انجام داده بود، مجموع تکنولوژیها را بر حسب تکنولوژی های عادی و غیر عادی^[۷۴] تقسیم بندی کرد. نکته جالب کار پرو آن بود که او تنها به کارخانه‌ها تولیدی نه پرداخت، بلکه مؤسسات خدماتی و آموزشی را نیز در تحقیق خود دخالت داد. پرو دو بعد از فعالیت های سازمانی را شناسایی کرد که به فرایند و ساختار سازمانی مربوط می شد. اول تنوع کار بود که عبارت است از تکرار رویدادهای غیر منتظره و جدیدی که در فرایند تبدیل رخ می‌دهد. درجه عادی بودن تکنولوژی بر حسب نسبت بین استثنائات به موارد معمولی که سازمان با آن ها مواجه می شود و نوع فرآیندهای مورد استفاده در تصمیم گیری برای مقابله با استثنائات تعریف می شود. هنگامی که استثنائات کم هستند و فرایند های مورد استفاده بر تجزیه و تحلیل منطقی و عقلایی استوار می‌باشند، تکنولوژی عادی است. هنگامی که سازمان با استثنائات زیادی مواجه است و روش مشخص و از پیش تعیین شده ای برای حل مشکلات وجود ندارد، تکنولوژی غیر عادی است.^[۷۵]

در دومین بعد تکنولوژی، به مسئله قابل تجزیه و تحلیل بودن فعالیت ها توجه می شود. زمانی که فرایند تبدیل، قابل تجزیه و تحلیل باشد، می توان کارها را به صورت مراحل مشخص درآورد و مجریان می‌توانند برای حل مسائل از روش های عینی و قابل محاسبه استفاده کنند. از سوی دیگر، برخی از کارها را نمی توان تجزیه و تحلیل کرد. هنگامی که مشکلی به وجود می‌آید، ارائه راه حل های مناسب و درست چندان ساده نیست. هیچ روش یا راه خاصی وجود ندارد که بتواند دقیقا مشخص کند چه باید کرد یا به طرف مقابل چه باید گفت. علت به وجود آمدن مشکل و نیز راه حل آن روشن نیست. ‌بنابرین‏ تصمیم گیر باید به تجربه، قضاوت و توان فکری خود تکیه کند. معمولا راه حل نهایی مسئله به میزان دانش و تجربه فرد بستگی دارد.^[۷۶]

۲-۷)تعریف دقت :

دقت یک موضوع اصلی مورد علاقه برای روان شناسان و محققان رفتار حرکتی است . صد سال پیش ویلیام جونز ۱۸۹۰ یکی از اولین و مشهور ترین روان شناسان تجربی می نویسد:

هر کسی می‌داند که دقت چیست. این تعیین موقعیت به وسیله تفکر به روشی روشن و واضح در اهداف ممکن پشت سر هم یا تربیت تفکر می‌باشد. تمرکز کردن و چیزی را کانون توجه قراردادن از روی آگاهی به عنوان اصول اصلی هستند.

این از بعضی چیزها به منظور این که به طور مؤثر با دیگران همراه باشیم به وجود می‌آید.

همانطورکه نورمن (۱۹۷۶) و موری(۱۹۷۰)اشاره کرده‌اند. تعاریف متفاوتی از دقت وجود دارد و مردم از این اصطلاح در روش های گوناگونی استفاده می‌کنند

۲-۷-۱)دقت و آگاهی

در تحقیق اولیه در تاریخ عملکرد انسان همان گونه که به وسیله اظهارات جیمز (۱۸۹۰) بیان شده است دفت با مفهوم آگاهی در ارتباط است که به عنوان چیزی که ما از آن در زمان داده آگاهی داریم تعریف می شود.

اندازه گیری آگاهی مسئله ساز است چون در زمان تنها راه برای درک چیزی که موضوع آگاهی می‌باشد این است که خواسته شود تا در ذهن خود تحقیق کنند و این برای رفتارگرایان حالت ذهنی دارد تا اطلاعات را محاسبه کرده و به شکل تئوری در می آورند روش های اندازه گیری مغزی به دانشمندان اجازه داده تا الگوهای مفالیت مغزی را مشاهده کنند و انواع عینی از اطلاعات را در مقایسه با آنچه قبلا در اختیار داشته اند نشان دهند.(کوهن اسکولر ۱۹۹۷ پسند و پترسون ۱۹۹).

(پالمرز ۱۹۹۵) آگاهی همچنین به مفهوم پردازش کنترل شده در مقابل خودکار ارتباط برقرار می‌کند .عملکرد با حافظه را به طور مستقیم وغیر مستقیم آزمایش می‌کند. (رودریگرومک در موت ۱۹۹۳)و استفاده از اندازه گیری را به طور مجزا (یاکوبی یا لوسینال و جنیینگز ۱۹۹۷) یک تاثیر مستقل از آگاهی و عدم آگاهی را در رفتار پیشنهاد می‌دهند .

۲-۷-۲)دقت به عنوان یک ظرفیت یا منبع

۲-۶ عملکرد صادراتی

دولت‌ها علاقه مند کمک به شرکت‌ها جهت افزایش صادرات هستند و با افزایش صادرات و تأثیرات مثبتی که بر روی اقتصاد ملی می‌گذارد، توجه بسیاری از پژوهش گران ‌به این مقوله معطوف شده است، شاید دلیل توجه روزافزون به صادرات را بتوان در واژه تراز پرداخت ها جستجو کرد چون اکثر کشورها به نحوی کسری تراز پرداخت ها را چه به صورت واقعی و چه در قابل یک پیش‌بینی صرف تجربه نموده اند، امروزه این امر به صورت یک قانون درآمده است که افزایش صادرات یک کشور می‌تواند به نحو چشمگیری منجر به کاهش بسیاری از کشورهای توسعه صادراتی یا بین‌المللی شدن تنها راه بقا و رشد باشد (نهاوندیان، ۱۳۸۰).

به طور کلی مزایای شرکتی که فروش برون مرزی دارد به شرح زیر است : (آلن^[۴]، ۵، ۱۳۸۰-۳)

۱) سود و درآمد بیشتری به دست می آورد.

۲) امکان دستیابی به تولید بیشتر و در نتیجه هزینه کمتر را فراهم می آورد و به شرکت امکان می‌دهد رقابتی تر عمل کند.

۳) شرکت را قادر می‌سازد در بازارهای گوناگون، با کیفیت مختلف، امکانات مختلف، عمل نموده و یا مبادرت به فروش محصولات خود بنماید، چنین تنوعی، صادرکننده راقادر می‌سازد تا در هریک از بازارها هر گونه کاهشی را با افزایش فروش در بازار دیگر جبران نماید، این امر شرکت را در وضعیت مستحکم تری در بازار قرار می‌دهد و آن را با خطر ورشکستگی کمتری مواجه می کند. در نتیجه شرکت بهتر می‌تواند در هریک از بازارها با رقبا مواجه گردد.

۴) مقام مقایسه با تولیدکنندگان فعال در یک بازار، شرکت صادراتی، بازار گسترده تری دارد. این شرکت گروه مدیریت متخصص را در تمام سطوح جذب می کند و محیطی رقابتی ایجاد می کند و غالباً حقوق بالاتری نیز می پردازد.

۵) ایجاد درآمدی قابل توجه که به نوبه خود ارزش بالایی به وجود آورده، پول کشور را با ورود ارز به داخل با ثبات نموده و ایجاد کار نماید.

۶)هر قدر شرکتی کالای بیشتری به بازار های برون مرزی صادر نماید هزینه تولید آن کمتر می شود و به نوبه خود نیاز به تخصیص منابع مالی و انسانی بیشتری دارد که کار پژوهش و توسعه را انجام دهند. این امر بدان منظور تحقق می پذیرد که زمینه ای گسترده تر ایجاد گردد، زیرا شرکت ها رقابتی تر شده و دامنه نفوذ، فروش و بازاریابی خود را بر تکنولوژی و قیمت رقابتی مبتنی می‌سازند.

۷) شرکت توسعه یافته صادراتی با داشتن سهم بازار عمده، به سمت تخصص رو خواهند آورد. آمار نشان می‌دهد که در حال حاضر کشورهای بزرگ، بیشتر درگیر صادرات هستند و شرکت های کوچک تر تمایل کمتری را برای انجام کسب و کار در خارج از مرزهایشان از خود نشان می‌دهند. پژوهش های انجام گرفته بر روی شرکت های کوچک و متوسط بیانگر این امر است که این شرکت ها قابلیت و پتانسیل صادرات را دارند و می توان با ایجاد انگیزه و رفتار و تلاش هایی در زمینه تشویق صادرات در شرکت های غیر صادراتی، آن ها را ترغیب به فعالیت در امر صادرات نمود. طی سه دهه قبل تعداد برنامه های تشویقی صادرات در شرکت های کوچک و متوسط افزایش چشمگیری در کلیه سطوح، چه محلی و چه ملّی داشته است ولی با توجه ‌به این فعالیت ها و کمبود بودجه در این زمینه نتایج ضعیفی به دست آمده است و این گونه شرکت ها آنچنان تشویق به انجام صادرات نشده اند. در کل هنوز قابلیت صادرات در شرکت ها از اهمیت زیادی برخوردار است تا مشخص شود چه عواملی منجر به تشویق این شرکت ها برای صادرات می شود. تأثیرات عوامل سازمانی و غیرسازمانی بر روی موفقیت این شرکت ها چگونه است، و این که چه عواملی باعث می‌شوند که یک شرکت به طور موفقیت آمیزی به بازارهای صادراتی خود ارائه داده و در صورت امکان آن ها را توسعه دهد.

عملکرد صادراتی اساس تصمیم گیری در تجارت بین الملل قلمداد می شود هرچند که پژوهش گران در تعریف عملیاتی و مفهومی آن اتفاق نظر ندارند (شوهام^[۵]، ۱۹۹۸) . این اختلاف نظر خود باعث به وجود آمدن نتایج مغایر و متفاوت شده است (والترز و سامی^[۶] ۱۹۹۰) . یکی از مهم ترین دلایل این مغایرت در نتایج را می توان نبود معیاری یکسان در ارزیابی این متغیر دانست (ماتیسن و پاولز^[۷] ۱۹۹۶، زو و دیگران ، ۱۹۹۸) .

کادگان و همکاران در سال ۲۰۰۱ به فاکتور های اساسی رفتار صادراتی مبتنی بر بازار اشاره کردند. به همین منظور آن ها مدلی را برای عناصر کلیدی فعالیت های بازاریابی صادراتی مبتنی بر بازار ارائه دادند و آن را با بهره گرفتن از اطلاعات پیمایشی کسب شده از فنلاند و نیوزیلند آزمون کردند. در این زمینه نتایج مطالعات فراوانی نشان داده است شرکتهایی که رفتار بازاریابی آن ها با توجه به کارکردهای صادراتی بوده ، بسیار موفق تر می‌باشند تا کسانی که به رفتارهای صادراتی کمتر توجه می‌کنند. نتایج نشان داده است که چندین عامل برای کارکرد شرکت‌های صادراتی منحصر به فرد می‌باشند و نقش کلیدی در رفتار مبتنی بر بازار صادراتی ایفا می‌کنند (شم آبادی و خداداد حسینی ، ۱۳۸۴) .

کاووسگیل وزو (۱۹۹۴) عملکرد صادراتی را میزان رسیدن شرکت به اهداف خود در صادرات محصولات در بازارهای خارجی تعریف می‌کنند. ملاحظات اقتصادی(سود، فروش، هزینه ها و…) و استراتژیک (توسعه ی بازار، افزایش در سهم بازار و …) از طریق برنامه ریزی و اجرای استراتژی های بازاریابی نقاط اصلی و مهم می‌باشند. اغلب پژوهش گران بر این باور هستند که عملکرد صادراتی چند بعدی است و از روش های مختلف می توان آن را عملیاتی و مفهومی ساخت (رز و شوهام ، ۲۰۰۲، سوزا ، ۲۰۰۴) . عملکرد صادراتی باید شامل رضایت مدیریتی باشد زیرا رضایت مدیریتی خود معیاری است برای سنجش انتظارات سازمان که استراتژی های آینده ی سازمان را تحت تاثیر قرار می‌دهد (شوهام ۱۹۹۹) . به طور ویژه، یک روش که بسیار هم مورد توجه قرار می‌گیرد، جمع رضایت با معیارهای متفاوت عملکرد در یک معیار واحد عملکرد صادراتی می‌باشد. رضایت را به عنوان یک متغیر روانشناسی مرکب تعریف می‌کنند که اثربخشی برنامه ی بازاریابی را بر حسب عملکرد ارزیابی می‌کند (لاگس و مونتگومری^[۸] ، ۲۰۰۴) . شوهام در سال ۱۹۹۶ عملکرد در صادرات را نتیجه عمل شرکت ها در ‌بازار صادرات می‌داند. اگرچه ، ادبیات نیز به چنین نکته ای اشاره می کتد اما هنوز چارچوبی عملیاتی و مفهومی برای آن وجود ندارد. سوسا در سال ۲۰۰۴، ۵۰ بعد برای شاخص عملکرد در صادرات بر می شمارد که به دو دسته شاخص های ذهنی و عینی تقسیم می‌شوند. همچنین، لئونیدو و همکاران در سال ۲۰۰۲ شاخص های زیر را شاخص های عملکرد در صادرات می‌دانستند : سهم صادرات از فروش یا حجم صادرات، رشد فروش صادرات، سطح سود صادرات، سهم بازار و میزان سود حاصل از صادرات .

۲-۶-۱ معیارهای سنجش عملکرد صادراتی

– یک مصرف کننده بیشتر تمایل دارد کالایی را انتخاب کند که آگاهی برند بالاتری دارد بدون توجه به کیفیت و یا قیمت آن.

– در فرایند خرید نیز آگاهی برند به مصرف کننده کمک می‌کند که به تصمیمات خود سرعت ببخشد.

– آگاهی برند بشدت بر رفتار خرید مجدد مشتری تأثیرگذار است(برورو ژاو،۲۰۱۰ : ۳۶-۳۵).

نگوین آگاهی برند را حتی یک عامل تأثیر گذار بر وفاداری برند می‌داند و بیان می‌کند در میان محققان مختلف این توافق وجود دارد که آگای برند یک عامل قابل اتکا و اعتماد برای ارزیابی قدرت برند است. آگاهی برند که خود می‌تواند نتیجه تعلق و انجمن برند باشد،یک سیگنال و نشانه ای از کیفیت است که در تصمیمات خرید مشتری به آن ها کمک می‌کند. ‌بنابرین‏ آگاهی برند می‌تواند به عنوان یک عامل تأثیرگذار بر وفاداری برند شناخته شود که به همراه کیفیت ادراک شده از برند نقش اساسی در توسعه وفادری برند دارند(نگوین و دیگران،۲۰۱۱ : ۲۲۵-۲۲۴). آگاهی برند یکی از ابعاد مهم ارزش برند است و به توانایی بالقوه مشتریان برای تشخیص و یادآوری برند به عنوان یک عضو از یک خانواده محصول برمی گردد. این دو عامل زیر مجموعه های آگاهی برند هستند. اولین گام اساسی در وطایف ارتباط برند،تشخیص برند است جایی که برند ویژگی های محصول خود را معرفی می‌کند و نام خود را تثبیت می کند(تونگ و هولی،۲۰۰۹ : ۲۶۴).

روی و چائو(۲۰۱۱) در تحقیق خود آگاهی برند را مؤثر بر دو عامل وفاداری برند و کیفیت ادراک شده می دانند که در شکل زیر مشخص است. کیفیت ادراک شده و وفاداری برند دو بعد ارزش ویژه برند معرفی شده است.

شک۲-۶) اثرات آگاهی برند (روی و چائو،۲۰۱۱)

در این تحقیق دو برند تویوتا و هوادن مورد بررسی قرار گرفته اند که هر دو در بازار های استرالیا برند های معروفی می‌باشند. نتایج بررسی های جدول ANOVA نشان می‌دهد که آگاهی برند در تویوتا بسیار مهم است و شرکت تویوتا از این به بعد در مقایسه با شرکت هولدن بسیار بالاتر و قوی تر عمل ‌کرده‌است. با توجه ‌به این که دو عامل کیفیت ادراک شده و وفاداری برند،عناصر ارزش ویژه برند می‌باشند لذا آگاهی برند عاملی است که از دو جهت بر ارزش ویژه برند تأثیر می‌گذارد و ازاهمیت بالایی برخوردار است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که در شرکت تویوتا این روابط(روابط مشخص شده در شکل بالا ) تأیید می شود یعنی در شرکت تویوتا آگاهی برند هم بر کیفیت ادراک شده و هم بر وفاداری برند تأثیر گذار است که این مشخص می‌کند ارزش برند تویوتا تأثیر زیادی از آگاهی برند می پذیرد. این روابط حتی در شرکت هولدن نیز تأیید شد و ارزش ویژه برند آن تا حد زیادی از آگاهی برند تأثیر پذیر است. اما با توجه به قدرت بیشتر تویوتا در آگاهی برند،اثر پذیری آن نیز بیشتر است (روی و چائو ،۲۰۱۱ : ۲۸۱-۲۷۸).

۳- تصویر برند

تصویر برند عبارت است از حافظه تصویری یک فرد از برند که در بر گیرند برداشت و ادراک بازار هدف از ویژگی ها، منافع،موقعیت های استفاده کاربران،تولید کنند گان و حتی بازار یابان یک محصول است. به عبارت دیگر این مفهوم به اندیشه و احساس افراد به هنگام دیدن یا شنیدن درباره یک برند اشاره دارد. تصویر یک شرکت یا فروشگاه همه مفاهیم مشابهی هستند و تنها تفاوت آن ها در آن است که این مفهوم به تصویر یک مکان فیزیکی اطلاق شده است.

تصاویر ذهنی یک برند تا جه اندازه در ذهن افراد قوی هستند؟ برای پاسخ ‌به این سؤال به چند برند جا افتاده در بازار توجه کنید، برای بسیاری از مصرف کنند گان شنیدن هر کدام از این نام ها معانی و احساسات زیادی را به ذهنشان القا می‌کند. تصویر یک برند می‌تواند در هر رده از محصول از اهمیت فوق العاده ای برخوردار باشد. در طول جند سال اخیر شرکت ولو تعدادی از مدل های جدید خود را بر روی بازار مشتریان جوان و نسبتاً کم درآمد هدف گذاری ‌کرده‌است. مدیری عامل ولوو در این زمینه می‌گوید : مصرف کنند گان ما همچنان با شنیدن برند به ایمنی محصولات ما مطمئن هستند، اما به دلیل تغییر تصویر ولوو نمی دانند که آیا اتومبیل های این شرکت را اتومبیل های لوکس بدانند یا خیر همچنین از سطح متوسط قیمت های این خودروهای اطلاع چندانی ندارند و نمی دانند که مشتریان هدف این خودروهای جدید چه کسانی هستند. اصل مفروض پیرامون برند این است که مشتریان تنها خریدار محصول نیستند بلکه تداعیات مربوط به تصویر برند همچون قدرت،ثروت و مهارت و مهم تر از همه هویت و تداعی با سایر مصرف کنند گان برند را خریداری می‌کنند. اساساً تصویر برند خوب بی درنگ منجر به ایجاد احساسی قوی در افراد می شود (هاوکینز و دیگران،۱۳۸۸ : ۱۲).

تصویر برند شامل دانش و عقاید بیشتری ‌در مورد محصولات مختلف و متنوع یک برند و حتی سایر ویژگی های آن می‌باشد. تصویر برند شامل دانش و عقاید مشتری ‌در مورد محصولات مختلف و متنوع یک برند و حتی سایر ویژگی های آن می‌باشد. تصویر برند نشان دهنده نماد های انسانی است که مصرف کنند گان به برند ربط می‌دهند و شامل تمامی اطلاعات توصیفی و اطلاعات ارزیابی مربوط به برند می‌باشد. وقتی که مشتریان تصویر برند مطلوب خود را دریافت می‌کنند، پیام های برند تأثیر بیشتری در مقایسه با رقبا بر مشتریان خواهد گذاشت. ‌بنابرین‏ تصویر برند یک عامل تعیین کننده مهم در رفتار مصرف کننده می‌باشد. یک تصویر برند مطلوب تأثیر مثبتی روی رفتار مصرف کننده می‌گذارد که این تأثیر از طریق افزایش وفاداری، مزیت قیمتی و افزایش تبلیغات دهان به دهان صورت می‌گیرد. تحقیقات نشان می‌دهد تصویر برند بر ارزش ویژه برند نیز تأثیرگذار است. هر چه تصویر برند بهتر باشد مشتریان تمایل بیشتری برای پرداخت هزینه برای مصرف برند دارد که در نتیجه افزایش ارزش برند را به همراه خواهد داشت. شرکت هایی وجود داشته اند که تصویر برند آن ها در حد متوسط بوده ولی اقدام به ادغام خود در دیگر شرکت ها کرده‌اند تا از طریق آن بتوانند سهم بازار خود را افزایش دهند و یا از مزایای یک برند با تصویر مطلوب استفاده کرده و تصویر برند خود را بهبود بخشند(لی و دیگران،۲۰۱۱ : ۱۰۹۴-۱۰۹۳).

جدول (۲-۲) : ارزیابی نگره های زیست محیطی (سعادت و همکاران، ۱۳۸۶).

عامل

محیط گرای دهه ۱۹۷۰

بازاریابی سبز در عصر حاضر

تأکید

روی مسایل زیست محیطی

روی شناخت مسایل مربوط به سیستم های اجتماعی، اقتصادی، فنی و قانونی

تمرکز جغرافیایی

روی مسایل محلی

(مانند آلودگی هوا)

روی مسایل جهانی

(مانند گرم شدن کره زمین)

هویت

در ارتباط نزدیک با سایر مجادله­ی مربوط به ضدیت با بنگاه ها

جنبشی متمایز از مجادله­های ضد بنگاهی

منبع حمایت

یک قشر نخبه تحصیل کرده و افراد دیگری در حاشیه جامعه

یک پایگاه اجتماعی وسیع

مبنای طرح جامع ترفیع

استفاده از پیش‌بینی­های مربوط به مخاطرات رشد بر مسایل زیست محیطی

استفاده از شواهد مبتنی بر محیطی فعلی (مانند شکاف در لایه اوزون)

نگرش نسبت به کسب و کارها

مشکل از خود کسب و کا‌رها است. کسب و کارها عموماً دشمن محیط زیست هستند.

کسب و کارها به عنوان بخشی از راه حل دیده می­شوند که باید مشارکت بیشتری نمایند.

نگرش نسبت به رشد

تمایل به عدم رشد

تمایل به رشد پایدار

نوع نگاه به تعامل محیط/ کسب و کار

تمرکز بر اثرات منفی فعالیت های کسب و کارها روی محیط

تمرکز بر روابط متقابل کسب و کارها، جامعه و محیط

۲-۲-۳-۲ بازاریابی یا پایداری

بازاریابی سبز به عنوان “بازاریابی پایدار” هم شناخته شده است. فرض عمومی این است که بازاریابی و پایداری مقابل هم قرار می­ گیرند. بازاریابی درباره فروش بیشتر است و پایداری درباره مصرف کمتر.

یکی تحت عنوان اصول تحریک مصرف شناخته می­ شود و دیگری “توانایی همه افراد در سراسر جهان در ارضای نیازهای اساسی­شان و لذت بردن از کیفیت زندگی بهتر بدون تهدید کیفیت زندگی نسل­های آینده را دنبال می‌کند”.

دو دیدگاه متقابل ‌در مورد بازاریابی وجود دارد:

دیدگاه اول، بازاریابی را تشویق افراد به خرید چیزهایی که احتیاج ندارند، تعریف می­ کند. این دیدگاه که به فراوانی هم بیان شده است، بازاریابی را فعالیت­های تجاری ارائه­ کالاها و خدمات، به روش­های که آن­ها را مطلوب می­ کند و کمتر خیرخواهانه است، معرفی می­ کند. براون( ۱۹۹۵) به صورت بسیار انتقادی دیدگاه عموم نسبت به بازاریابی را مطرح می­ کند؛ وی آن را به عنوان “تقلب، غیراخلاقی و ذاتاً ناخوشایند” تعریف می­ کند. بسیاری از منتقدان آن را به عنوان ترویج مادی گرایی، ترغیب افراد به کار طولانی مدت و موجب بدهی­های قابل ملاحظه می­دانند و بازاریابان را به عنوان نمایندگان تخریب و فساد تجارت می­نامند.

دومین دیدگاه، نقطه نظر دانشگاهیان را نشان می­دهد که بازاریابی را به عنوان فلسفه­ی بنیادی تجارت تعریف می­ کند؛ بنیادی که ایجاد مشتری می­ کند و نیازهای آن­ها را برآورده می­سازد. در این دیدگاه، بازاریابی به عنوان یک فرایند اجتماعی و مدیریتی تعریف می­ شود که به وسیله آن افراد و گروه­ ها از طریق تولید و مبادله­ کالا با یکدیگر، برای تأمین نیازها و خواسته­ های خود اقدام ‌می‌کنند.

مفهوم پایداری از دهه­ ۱۹۷۰ وارد ادبیات زیست محیطی شد. به نظر می­رسد بعد از آن به عنوان هدفی مطلوب در بیشتر حوزه ­های فعالیت بشری دیده شده است.

یکی از اولین تعاریف ‌در مورد پایداری اکولوژیکی را مامفورد(۱۹۹۷) ‌به این صورت بیان ‌کرده‌است:

“برآوردن نیازهای انسانی بدون به خطر انداختن سلامت اکوسیستم­ها”

اریکسون(۲۰۰۷) پایداری را ‌به این شکل تعریف ‌کرده‌است: پایداری یک اصطلاح جامع برای هر چیزی است که با مسئولیت در قبال دنیای که در آن زندگی می­کنیم انجام می­ شود؛ یک موضوع اقتصادی- اجتماعی و زیست محیطی است. درباره مصرف متمایز و اثر بخش، به معنی تسهیم منافع بین فقیر و غنی و حفاظت از جهان است، به طوری که نیازهای نسل­های آینده به خطر نیفتد(طالقانی و رحمتی، ۱۳۸۸).

۲-۲-۳-۳ تعریف بازاریابی سبز

پلونسکی بازاریابی سبز را چنین تعریف می­ کند: بازاریابی سبز یا محیطی شامل تمام فعالیت­های است که برای ایجاد و تسهیل مبادلات به منظور ارضای نیازها و خواسته­ های بشری طراحی می­ شود به طوری که این ارضای نیازها و خواسته ­ها با حداقل اثرات مضر و مخرب روی محیط زیست باشند. نکته مهمی که باید به آن اشاره نمود این است که در بازاریابی سبز باید اظهار شود که کمتر به محیط زیست آسیب می­رسد نه اینکه اصلاً به محیط آسیب نمی­رسد(پلونسکی و روسنبرگر^[۱۹]، ۲۰۰۱).

سالمون و استوارت بازاریابی سبز را چنین تعریف ‌می‌کنند: یک استراتژی بازاریابی است که از طریق ایجاد مزایای قابل تشخیص محیطی بر اساس آنچه که مشتری انتظار آن را دارد از محیط حمایت می­ کند(رنجبر، ۱۳۸۹).

پتی معتقد است که بازاریابی سبز فرایند مدیریت یکپارچه­ای است که مسئول تعیین، پیش‌بینی و ارضای نیازهای مشتریان و جامعه به گونه ­ای سودآور و در عین حال پایدار ‌می‌باشد(تان و لاو^[۲۰]، ۲۰۱۰). انجمن بازاریابی آمریکا در سال ۱۹۷۶ بازاریابی سبز را چنین تعریف می­ کند: مطالعه جنبه­ های مثبت و منفی بازاریابی روی آلودگی و کاهش منابع انرژی و سایر منابع. ولی باید بیان نمود که این تعریف جامع نیست و بایستی تعریف جامعه­تری را بیان کرد(دعایی و همکاران، ۱۳۸۵).

سونتونسمی بازاریابی سبز را به عنوان فعالیت­های شرکت­هایی تعریف می­ کند که نسبت به محیط زیست یا مسائل سبز نگران هستند و این نگرانی خود را با ارائه کالاها و خدمات زیست محیطی برای برآوردن رضایت مصرف کنندگان و جامعه ابراز ‌می‌کنند(سونزونسامی^[۲۱]، ۲۰۰۷).

۳ ـ ۹ ـ چالش‌های نوبه دلیل تحولات پزشکی و پیدایش بیماری‌های جدید:

در این بخش، ضمن بررسی قابل درمان شدن برخی از عیوب مذکور در قانون مدنی و تأثیر آن بر حق فسخ، به پیدایش برخی از عیوب و بیماری‌های مسری خطرناک و امکان تسرّی حق فسخ نکاح به امراض نوظهور خواهیم پرداخت.

۳ ـ ۹ ـ ۱ ـ قابل درمان شدن برخی عیوب:

در صورتی که عیوب مذکور در قانون مدنی جزء بیماری‌های قابل درمان باشد، آیا حق فسخ ساقط خواهد شد یا خیر؟ میان فقها و حقوق ‌دانان اختلاف نظر است. به نظر می‌رسد پاسخ این پرسش، مثبت باشد؛ چنان که برخی از فقهای معاصر ضمن بیان دو وجه و استدلال بر آن ها، در فرض مسئله، سقوط خیار فسخ را اولی دانستند.^[۲۰۱]

افزون براین ملاک این حکم از عیب عنن نیز فهمیده می‌شود؛ زیرا طبق روایات، به مرد یک سال فرصت داده می‌شود تا خود را معالجه کند.^[۲۰۲] بی شک نمی‌توان گفت صبر زوجه محمول بر استحباب است و یا امر به صبر، امر ارشادی است؛ چون مشهور فقها معتقدند فسخ به موجب عنن متوقف است بر انقضای اجل.^[۲۰۳] ممکن است گفته شود با توجه به عدم پیشرفت دانش پزشکی در زمان قدیم، ائمه معصوم (ع) فقط درباره عیب عنن که در آن مقطع امکان درمان آن وجود داشته است، اظهارنظر کرده‌اند و به مرد این امکان را داده‌اند تا خود را درمان کند. برخی حقوق ‌دانان معتقدند: با این ادعا که هرچند اسقاط حق فسخ در چنین مواردی با ظاهر عبارات قانون مخالف است، ولی به طور قطع با روح قانون موافق تر به نظر می‌رسد، حق فسخ ساقط خواهد شد؛ زیرا از نظر این عده، مبنای حق فسخ در این موارد، جلوگیری از ضرر است و با درمان عیوب، ضرری متوجه طرف نخواهد بود.^[۲۰۴]

علاوه بر این، مفاد قانون حمایت از خانواده و لایحه قانونی دادگاه مدنی خاص، این تفسیر را تقویت می‌کند؛ زیرا از آن ها استفاده می‌شود که قانون‌گذار خواسته است از خانواده و استحکام آن حمایت شود و از جدایی‌های بی مورد جلوگیری کند.^[۲۰۵]

بر این اساس می‌توان گفت چنانچه زن قبل از اعمال حق فسخ از سوی همسرش، به درمان خودش مبادرت ورزد، حق فسخ، ‌موضوعش را از دست می‌دهد و در واقع از آنجا که تبدّل موضوع پیش می‌آید حکم فسخ نیز منتفی می‌شود؛ یعنی ‌به این زن دیگر عنوان «قرناء» یا «عفلاء» اطلاق نمی‌شود تا حق فسخ جریان یابد.^[۲۰۶] این نظر با ملاک سقوط حق فسخ در صورت عدم ممانعت از نزدیکی قرن، سازگار است.

۳ ـ ‌۹ ـ ۲ ـ پیدایش بیماری‌های جدید و امکان تسرّی از عیوب منصوصه:

با توجه به اینکه بیماری‌های دیگری نیز وجود دارد که باعث اختلال در امر زناشویی می‌شود؛ از این رو این پرسش به طور جدی مطرح می‌شود که آیا می‌توان با توجه به وجود امراض خطرناک و مسری، با الغای خصوصیت از عیوب منصوصه، حق فسخ را ‌در مورد بیماری‌های جدید اعمال کرد؟

اگر بنا باشد از مبنای «لاضرر» درباره پیدایش حق فسخ ‌در مورد عیوب منصوصه دفاع کرد، چه بسا ضرر بیماری‌های جدیدی مانند «ایدز» ، «هپاتیت»، «سفلیس»، «سرطان» و … بیش از آن عیوبی است که در قوانین و شرع مقدس آمده است.

در اینکه آیا برای زوجین در غیر از عیوب منصوصه، حق فسخ وجود دارد یا خیر؟ میان فقیهان اختلاف است.

برخی فقیهان امکان فسخ نکاح در امراض مسری به غیر از عیوب منصوصه را منتفی دانسته، به اصل لزوم استناد کرده‌اند و در پاسخ افرادی که می‌گویند حق فسخ در جذام که بیماری مسری است، وجود دارد، پس در عیوب جدیدی که مسری باشد نیز می‌آید، می‌گویند: این مسئله قیاس است که در مذهب امامیه مردود است.^[۲۰۷] این عده راه حل مشکل را در رجوع به حاکم می‌دانند تا ‌بر اساس نظر وی عمل شود. صاحب ریاض در مقام رد استدلال شهید ثانی، به اشتراک برص و جذام در زن و مرد مبنی بر مسری بودن آن ها می‌فرماید: «اگر بنا باشد ‌بر اساس اینکه این ها از عیوب مسری اند، قائل به اشتراک برص و جذام بشویم، لازمه‌اش این است که این کلام را در تمام امراض تسّری بدهیم که به نظر نمی‌رسد خود شهید ثانی به آن ملتزم باشد»^[۲۰۸]

همین سیاق را می‌توان در کلام شیخ انصاری ناظر به استدلال شهید ثانی دید.^[۲۰۹]

برخی فقها در همین مسئله، ثبوت حق فسخ در جمیع عیوب مسریه را از ساحت همه فقیهان نفی کرده‌اند.^[۲۱۰]

از مجموع کلمات فقیهان می‌توان برداشت کرد که اکثر فقها به عدم امکان تسرّی از عیوب منصوصه نظر دارند؛ امری که با اصاله اللزوم در عقود به ویژه در عقد نکاح و اهتمام شارع مقدس بر حفظ و حراست از کیان خانواده همسو است و در آرای شعب دیوان عالی کشور نیز آمده است.^[۲۱۱]

البته تعداد معدودی از فقها به تفصیل درباره امکان حق فسخ در صورت ابتلای یکی از زوجین به «ایدز» به بحث و بررسی پرداخته‌اند^[۲۱۲] و معتقدند در این باره به دلیل قاعده «لاضرر» که در برخی از روایات به آن استدلال شده است، حق فسخ وجود دارد؛ همچنان که قاعده لاحرج نیز قابل استفاده است.^[۲۱۳]

چه ضرری بالاتر از ابتلای مرد به ایدز است؟ نهایت چیزی که در این باره می‌توان گفت اینکه حاکم شرع بر حسب احتیاط، مرد را به طلاق امر کند و در صورت امتناع از طلاق خود زن نکاح را فسخ کند و حاکم نیز از باب ولایت، احتیاطاً وی را طلاق دهد.^[۲۱۴]

این عده حتی تا آنجا پیش رفته اند که گرویدن مشهور فقهای امامیه به عدم وجود خیار فسخ در امراض مسری را منکر شده اند؛ زیرا اولاً اصل این مسئله ثابت نیست، چون بسیاری از تألیفات فقها به دست ما نرسیده است؛ ثانیاًً، ضرر امراض مسری برای مردم و فقها روشن نبوده است؛ ثالثاً، گرایش مشهور فقها به عدم وجود خیار فسخ در امراض مسریه، مانع از آن نیست که ما از روی دلیل، فتوا بر خلاف مشهور بدهیم و دلیل نیز دو قاعده «نفی حرج» و «نفی ضرر» است که لزوم عقد نکاح در ارتباط با زن را بر می‌دارند.^[۲۱۵] در ارتباط با سخن صاحب جواهر مبنی بر اینکه می‌توانیم از راه وجوب تجنب و پرهیز مقاربت زن و مرد، از ضرر دوری کنیم فرموده اند: «این مطلب ضعیف است؛ زیرا در وجوب تجنب زوجین از یکدیگر حرج شدیدی نهفته است و چه فایده‌ای پی این ازدواجی که فاقد سکون و مودّت و رحمت است، بار است».^[۲۱۶]

حال مطلب را ‌به این صورت طرح می‌کنیم که در صورتی که شخصی بدون اینکه بداند با فردی که دچار بیماری مسری مثلاً ایدز است، ازدواج کند و بعد از ازدواج ‌به این امر پی ببرد، آیا برای وی حق فسخ وجود خواهد داشت؟

باید گفت در صورت ابتلای زن به ایدز، اینکه برای مرد حق فسخ باشد مشکل است؛ زیرا آنچه از روایات استفاده می‌شود، این است که عیوب موجود در زن که برای مرد حق فسخ می‌آورد، در آنچه در روایات باب آمده است، منحصر است؛ مثلاً می‌توان به صحیح حلبی اشاره کرد:

ملاحظه می‌شود که راوی از امام (ع) می‌پرسد: در صورتی که ظاهر شود، زن یک چشم بوده آیا مرد حق فسخ دارد؟ امام (ع) در جواب می‌فرماید: خیر.^[۲۱۷] فقط «انّما در ادبیات عرب، مفید حصر است» ازدواج را می‌توان به واسطه برص، جذام، جنون و عفل فسخ کرد و عیوب مستحدثه از آن دسته نیست. البته روشن است که مرد اختیار طلاق دادن زن را دارد؛ ولی درباره زن و اینکه آیا در صورت ابتلای مرد به «ایدز» وی از حق فسخ برخوردار است یا خیر؟ باید گفت بعید نیست گفته شود برای وی حق فسخ وجود دارد، به جهت قاعده «لاضرر» که در برخی روایات به آن استدلال شده است؛ چنانچه قاعده لاحرج نیز در مقام قابل استفاده است.^[۲۱۸]