۲-۴ . ساخت روایی هویت معلم
در دو دهه اخیر سنت پژوهش روایی، نقش موثرتری در پژوهش درباره تدریس و تربیت معلم داشته است. در ادامه چند مورد که با بهره گرفتن از اتوابیوگرافی ساخت روایی هویت معلم را بررسی کردهاند ارائه می شود.برخی از این مطالعات در این زمینه پژوهشی بسیار نافذ و تاثیر گذار بوده اند.
۲-۴-۱. روایت های اتوبیوگرافیک وهویت معلم(با تأکید بر مطالعات کانلی و کلندینین)
مایکل کانلی و جین کلندینین(۱۹۹۹) بر لزوم به کار گیری و تجزیه وتحلیل روایت های معلمان در کشف زندگی آن ها تاکیدمی کنند.تاثیر این دو اندیشمند در زمینه پژوهش روایی و هویت معلم حائز اهمیت است. آن ها چگونگی« ارتباط بین فهم روایی با دانش ، زمینه و هویت معلمان» را آشکار ساختند(کانلی و کلندینین،۱۹۹۹،ص۴). آن ها با ارائه مفهوم “داستانهایی که با آن ها زندگی میکنیم”[۶۹] بحث کردند که دانش معلم و هویت او پدیدههای روایی هستند و باید به همین صورت مطالعه و فهم شوند.کانلی و کلندینین در مفهوم پردازی”داستانهایی که با آن ها زندگی میکنیم”میگویند:
« اصطلاح داستانهای که با آن ها زندگی میکنیم[… .] به هویت اشاره میکند .هویت با فهم روایت گونه از دانش و زمینه معنا مییابد.داستانهایی که با آن ها زندگی میکنیم در اثرموضوعاتی چون روایت هایی از رازهای معلمان،داستان های خاص مدرسه وداستان های پنهان معلمان شکل میگیرد»(کانلی و کلندینین،۱۹۹۹،ص ۴).
مطالعه ایلیا استولا [۷۰](۲۰۰۳)درباره چگونگی ساخت هویت معلمی دانشجو معلمان از طریق داستان های اتوبیوگرافیک مثال خوبی از پژوهش در رشته اتوبیوگرافی پژوهش های روایی درباره هویت معلم است . استولا ۳۵ مقاله نوشته شده توسط دانشجویان در دوران پیش از خدمت را، تجزیه و تحلیل کرد. “تربیتی” قلمداد کردن مفهوم روایت های معلمان است که تاثیر ویژه ای در توانمند سازی ورشد حرفه ای معلمان دارد.
«…..داستانها جذابند زیرا هم بازنمایی مستقیم تجارب انسانی اند و هم پیوند نزدیکی با نظریه ها دارند که شرح و توضیحات تربیتی معناداری را برای مشارکت کنندگان در تحقیق و خوانندگان فراهم میکنند» (۲۰۰۳،ص۱۸).
سدوتیر(۲۰۰۱)در مقاله ای مروری درباره پژوهش روایی در عمل مدرسه ،پژوهش های روایت مدار در باب عمل مدرسه را یگانه پژوهش هایی توصیف میکند که«با عمل مدرسه،روایت های فردی معلمان و دانشجو معلمان و اتوبیوگرافیها مرتبط است»(۲۰۰۱،ص۲۲۶).تأکید بر شرح شخصی معلمان از روایتهای زندگی و حرفه شان در پژوهش های تربیتی روایی ،تاریخچه زندگی نمونه کوچکی از معلمان را در پی خواهد داشت(بیجارد و همکاران،۲۰۰۴).
ویژگی دیگر این رشته پژوهش ها میزان کم مطالعاتی است که بر زمینه اجتماعی و سیاسی گسترده تری که معلمان بخشی از آنند، تأکید کردهاست (بیجارد و همکاران،۲۰۰۴).
رویکرد روایی دستیابی به ادراکات غنی و پیچیده درباره هویت معلمان و چگونگی شکل گیری آن به وسیله هر معلم را فراهم میکند.بنابرین اگر میخواهیم چنین پژوهش هایی چیزی بیش ازبازنمایی روایت های فردی را به ما عرضه کنند بر ما به عنوان پژوهشگران در این حوزه فرض است تا به زمینه یابی[۷۱] روایت های اغواکننده و موجود از هویت بپردازیم ؛یعنی هویت معلم را در ارتباط با موقعیتی که در آن قرار داردمورد مطالعه قرار دهیم.چنین زمینه یابی ضرورت دارد چنان که:
«. . .. زندگی ها و روایت ها با متن های اجتماعی گسترده تری در ارتباطند—آن ها تنها تولیدات فردی نیستند بلکه همچنین ساخت هایی اجتماعی اند.ما باید این اطمینان را ایجاد کنیم که روایت های فردی و عملی موجبات کاهش[۷۲]،اغوا[۷۳] یا بازتولید[۷۴] ذهنیت های معلم را فراهم نکرده و ما را از الگوهای گسترده تر فهم و ادراک دور نمی کنند»(گودسون[۷۵]،۱۹۹۷،ص۱۱۶).
اگر روایت های معلمان زمینه یابی نشوند،بیم آن می رود که تواناییهای تربیتی وبالقوه روایت های معلمان به بازتولید عادی و غیر انتقادی فهم و ادراکات پژوهشگران از معلمان و معلمان از خودشان فرو کاهد. از این رو در این پژوهش بر آنیم تا با بهره گرفتن از رویکرد اتواتنوگرافی از محدودیت صرف روایت فراتر رفته ،به تحلیل و تفسیر فرهنگی آن ها بپردازیم.در واقع همین «ماهیت تحلیلی و تفسیری است که اتواتنوگرافی را از دیگر انواع خودنوشت نامه ها متمایز میکند»(چنگ،۲۰۰۸).
۲-۴-۲ . مطالعات اتواتنوگرافیک و هویت معلم
استینسون( ۲۰۰۹)[۷۶] در رساله دکتری خویش با عنوان” مطالعه ای اتواتنوگرافیک:سفر یک معلم ریاضی در باره شکل گیری هویت و تغییر”[۷۷]هدف از انجام پژوهش را شرح استفاده یک معلم از تدریس فکورانه به عنوان عامل تغییر میداند و به توصیف فرایند خودکاوی یک معلم و بهبود عملکردش می پردازد.یافته های این پژوهش نشان میدهد که هویت معلم در اثر ویژگیهای در هم تنیده بسیاری شکل گرفته است که همزمان بر کار او تاثیر دارند.همچنین نتایج این پژوهش حاکی از آن است که تغییر عمل یک فرد فرآیندی دشوار و پرزحمت اما امکان پذیر است.
نیمن[۷۸](۲۰۱۱)هدف از رساله دکتری خود با عنوان”صدای قلبم :تاملی در باره خود و دیگران از منظر تعلیم و تربیت:مطالعه ای اتواتنوگرافیک”[۷۹]را بهبود نتایج تحصیل دانش آموزان میداند.او در این رساله به بررسی تدریس در اوکراین و آمریکا و شباهتها و تفاوتهای دو نظام تربیتی می پردازد.این مطالعه که به صورت تصاویر اتو اتنوگرافیک[۸۰]طراحی شده است ،به دنبال کشف تاثیرات تغییرهای شخصی و حرفه ای او بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان است و به بررسی شرایطی می پردازد که وی را در قالب “معلمی که امروز است”در آورده است.او میگوید:«با تأمل در فرایند پیشرفت خود به مثابه یک فرد و یک معلم،دریافتم که اعتمادسازی بین مدرسه و خانواده شرط زیر بنایی بهبود عملکرد تحصیلی دانش آموزان ،انضباط و همه خوبی هاست.این رساله به من توانایی تحلیل مرزهای بین فرد و حرفه را بخشید و نیز تشخیص اینکه اخلاق انسانی، عنصر اصلی برای تدریس و یادگیری پربار دانش آموزان است.این مطالعه رهبری اخلاقی معلم را به مثابه عامل کلیدی میداند که در فرایند تربیت جاری شده و آن را کامل و موفق میسازد».
