۱-۱- مقدمه

گذرهای عمر، مثل بازنشستگی،پرتنش هستند ونیاز به سازگاری یافتن دارند. در واقع یک سوم تمام بازنششستگان در گذرکردن مشکل دارند (فلوید و همکاران^[۱]،۱۹۹۲). بازنشستگی به خاطر دلایل مختلفی چون نگرانی مالی، قطع شدن روابط کاری وبیماری‌های جسمی‌وروانی، تنش زا می‌شود (میلر^[۲]،۱۹۹۷).

بازنشستگی ‌از حوادث و اتفاقات مهم زندگی است وتأثیر شدید وقابل توجهی درحیات روانی، عاطفی واجتماعی افراد دارد. در بازنشستگی نقشی راکه فرد دراجتماع قبول کرده وحداقل مدت ۲۵ تا۳۰ سال ازعمر خود ‌را صرف آن ‌کرده‌است، به ناگهان ازاو می‌گیرند ‌و او را بدون هدف ونقش رها می‌سازند ویا به شغل دیگری که چندان به مذاق او خوش نمی‌آید مشغول می‌کنند(دوبوار^[۳]،۱۳۷۰).

بازنشستگی فرایندی است که مراحل متعددی راشامل می‌گردد. گرچه برخی از بازنشستگان این دوران را باثبات وسلامتی ورفاه وخشنودی می‌گذرانند،اما عدۀ زیادی نیز با مسائل ومشکلات سازگاری وانطباق دست به گریبانند. افزایش میزان موفقیت وسازگاری فرد بازنشسته بامحیط اطراف خود وابسته به وضعیت وسلامت روانی اوست. اگر فردی بازنشسته از سلامت روان برخوردار نباشد در سازگاری با محیط تعادل رفتاری نداشته ‌و دچار ناسازگاری ومشکلات اجتماعی خواهد شد(اردبیلی،۱۳۷۹).

۱-۲- بیان مسأله

انسان از بدو تولد و به دنیا آمدن در هریک ‌از مراحل زندگی ویژگی‌ها وخصوصیات منحصر به فردداردو در فرایند رشد جسمانی، روانی واجتماعی خود مراحلی را می‌گذراند که باهم تمایز وتباین دارند. مرحله کودکی، مرحله نوجوانی، مرحله بزرگسالی وسر انجام مرحله پیری وبازنشستگی^[۴] که دوره فرزانگی وهدایت گری است(میچل^[۵]،۱۳۷۷). بازنشستگی ممکن است یکی ازلحظات بحرانی زندگی^[۶] راتشکیل دهدوبه این عنوان بانوعی نگرانی وعدم تعادل همراه باشد ( میشارا ورایدل^[۷]،۱۳۸۲). در همین راستا افراد بانزدیک شدن به زمان بازنشستگی به مسائل آن بیشتر توجه می‌کنند (اکرت،کوسلوسکی،دوینی^[۸]،۲۰۰۰).زنان ومردانی که از سلامتی کمتری برخوردارند تمایل به بازنشستگی پیش از موعد دارند واین تمایل درزنانی که حداقل یک نوع بیماری دارند شایع تر است (سابرینا^[۹]،روپندر،دبوراومگان،۲۰۰۹). یکی از عوامل پیش‌بینی کنندۀ مهم در بازنشستگی خود کارآمدی است(گوون^[۱۰]،۱۹۹۴).خود کارآمدی فرد،تحت عواملی مانند دانش ومهارت فردی،سلامت جسمانی وروانی وکنترل شرایط محیطی فرد است(لوثینز،یوسف،اویلی^[۱۱]،۲۰۰۷). هرچه خود کارآمدی بیشتر باشد سطح اضطراب دوران بازنشستگی پائین تراست (فرتز،گلوک، اوسانا،جونز ومری کانگاش^[۱۲]،۱۹۸۹). همچنین تاب آوری وکنترل اضطراب موجب می‌گردد فرد توانایی چشمگیری برای سازگار شدن با تغییرات بزرگ داشته باشد (لوثینز،وگیلسینک،اویلی،^[۱۳]۲۰۰۶).

برطبق تحقیقات انجام شده هرآنچه به کم شدن عزت نفس وکنترل فرد برروی محیط کمک می‌کند می‌تواند زمینه ظهور اختلالات روانی درسالمندی رامساعد سازد(میشاراورایدل،۱۳۸۲). کانون کنترل به عنوان یک ویژگی شخصیتی در نظریه راتر(راتر،^[۱۴]۱۹۶۶)تحت عنوان یک انتظار یاعقیده تصمیم یافته ای تعریف شده است که پیامد‌های اعمال یارفتار شخص، تحت کنترل خودش(درونی)است یا تحت کنترل نیروهای بیرونی نظیر شانس،یااشخاص قدرتمند است( دوهرتی^[۱۵]،۱۹۸۳).

کانون کنترل راتر بخشی از نظریه اسناد است. اسناد یک رشته فرایند‌های فکری است که ما برای تعیین علل رفتار خودمان ودیگران از آن استفاده می‌کنیم(کالات^[۱۶]،۱۹۹۶ ).فریتز‌هایدر^[۱۷] (۱۹۸۵)، موسس تئوری اسناد معتقد بود مردم اغلب در تلاشند که تعیین کنند آیا رفتار یک شخص ناشی از علل درونی است یا بیرونی. علل درونی ازویژگیهای شخصی نظیر نگرش‌ها، صفات شخصیتی یا توانیها ناشی می‌شود. علل بیرونی موقعیت‌ها نظیر محرکها ی در محیط حوادث روزمره،پاداشها ومجازات مرتبط با اعمال معین ناشی می‌شود (کالات،۱۹۹۶).افراد دارای کنترل بیرونی در مقایسه با افراد دارای کنترل درونی از نظر استفاده از منابع محیطی، کار آمدی کمتری داشته و در حفظ فعالیت خود گردان،مشکلات بیشتری دارند (لفکرت^[۱۸]،۱۹۷۶). چون افراد دارای کنترل بیرونی بر این باورند که رفتارها ومهارتها ی آنان برای ‌تقویت‌های که دریافت می‌کنند چندان تأثیری ندارد از سلامت روانی پائین تر ‌در مقابل‌ کسانی که معتقد به کانون کنترل درونی هستنداز سلامت روانی بیشتری برخوردارند (سیف،۱۳۷۱). ‌بر اساس نظریه های روان شناسی عامل مهم وتأثیر گذار در رفتار واحساسات وعواطف در سلامت روانی، قدرت سازگاری،احساس رضایتمندی از زندگی یا نارضایتی ونظایر آن تاحدود زیادی متأثر ازچگونگی تفکر ‌و ادراک فرداز خود،دیگران ‌و رویدادهای زندگی می‌باشد (الیس^[۱۹]،۱۳۷۵).

همان‌ طور که ذکر شدیکی از رویدادهای مهم اواخر میان سالی ‌و دوران پیری، بازنشستگی است که به معنای جدایی از یک نقش است وعلیرغم اینکه بعدی جدید ومثبت است گاهی در فرد روحیه ای منفی ایجاد می‌کند وموجب سرگردانی واضطراب ومشکلات روانی جسمانی می‌گردد( وارسته گل محمدی،۱۳۷۸).اضطراب به منزلۀ بخشی از زندگی انسان درهمۀ افراد درحد اعتدال آمیز وجود دارد و در این حد به عنوان پاسخی سازش یافته تلقی می‌شود (دادستان،۱۳۷۸). اضطراب هشداری است که فرد را گوش به زنگ می‌کند تا بتواند برای مقابله با خطر اقداماتی به عمل آورد لذا موجب حفظ حیات می‌شود (کاپلان سادوک،۱۳۸۲). بالعکس اگر اضطراب،جنبۀ مزمن ‌و مداوم بیابد در این صورت نه تنها نمی‌توان پاسخ راسازش یافته دانست بلکه به منزلۀ منبع شکست سازش نایافتگی واستیصال گسترده تلقی کرد که طیف گسترده اختلات اضطرابی را از اختلال‌های روانی،بدنی تا ترس ها ی غیر موجه ووحشت زدگی گسترده به وجود می‌آورد (دادستان،۱۳۷۸). اضطراب در اواخر میان سالی پدیده ای نسبتاً رایج است که باسلامت نسبت عکس دارد (بزرگمهری،۱۳۸۹ ).

باوجوداینکه، ماستن (۲۰۰۴) با بررسی تأثیر تجربه بر زمان واکنش در آزمون درک خطر ‌به این نتیجه رسید که علی­رغم وجود سریع­ترین عکس ­العمل­ها در بین رانندگان تازه ­کار، اما کندتر بودن پاسخ­گویی آن‌ ها به آزمون­های درک خطر ویدئویی بیان­گر این موضوع است که تجربه­ راننده سرعت­ عمل وی را در این‌گونه آزمون­ها بالا می­برد.

مطالعات زیادی در این‌باره وجود دارد که نشان می­ دهند که سطح تجربه رانندگی می ­تواند بر راهبردهای جستجوی دیداری که مرور صحنه در حین رانندگی به کار گرفته می­شوند، تأثیر بگذارد. پژوهش­ مورانت و راکول^[۱۶۶] (۱۹۷۰، ۱۹۷۲) بیان کردند که رانندگان تازه ­کار نسبت به رانندگان باتجربه­ی همتا شده، فاقد توانایی‌های دیداری هستند (به نقل از کروندال، چاپمن، فلپس و آندروود، ۲۰۰۳). پژوهشگران در مطالعات بسیاری ‌به این نتیجه رسیده ­اند که تجربه، آگاهی رانندگان را از خطرات بالقوه بهبود می­بخشد و حرکات چشمی راننده را به مکان­ها و موقعیت­هایی که احتمال خطر در آنجا بیشتر است، هدایت می­ کند. توانایی پیش ­بینی خطرات بالقوه، از طریق راهبردهای جستجوی دیداری توسعه می­یابند، چنانچه راننده تجربه لازم را داشته باشد می ­تواند از طریق راهبردهای جستجوی دیداری، اطلاعات ترافیکی را ارزیابی کند (فالکمر و جرجرسن^[۱۶۷]، ۲۰۰۵). رانندگان تازه ­کار نسبت به باتجربه­ها بررسی و جستجوی کمتری دارند و از آینه­ها کمتر استفاده ‌می‌کنند (هاورث، سیمونز و کووالدو، ۲۰۰۰؛ بایلی^[۱۶۸]، ۱۹۹۴). همچنین، در هنگام اسکن جاده، کمتر می ­توانند نگاه گذرا^[۱۶۹] روی اشیاء داشته باشند و اغلب نگاهشان در یک بازه­ زمانی کوتاه روی اشیاء ثابت^[۱۷۰] می­شوند، و روی اشیاء ثابت نسبت به اشیای محرک به‌احتمال بیشتری، خیره می­مانند. کاولر^[۱۷۱] (۱۹۸۹) گزارش کرد که انتظارات شناختی مبتنی بر تجربه، می ­توانند پیش ­بینی­ حرکات چشمی را تحت تأثیر قرار دهند. کروندال و آندروود (۱۹۹۸) نشان دادند که راننده‌های باتجربه می ­توانند جستجوی دیداری خود را بر اساس نیازهای موجود در جاده تغییر دهند (انعطاف­پذیرند) در مقابل، راننده­های تازه ­کار تمایل دارند همان الگوی جستجوی خود را در شرایط مختلف حفظ کنند و برای همه نوع جاده­ها راهبردهای انعطاف‌ناپذیری را به کار ­برند. چاپمن و آندروود (۱۹۹۸) نشان دادند که رانندگان باتجربه در الگوهای جستجوی دیداری­شان با توجه به موقعیت‌های مختلف انطباق ایجاد ‌می‌کنند و این در حالی است که رانندگان تازه ­کار تمایل دارند از یک الگوی جستجوی دیداری یکسان برای انواع جاده­ها استفاده کنند، و طول مدت تثبیت یا تمرکز در آن‌ ها معمولاً طولانی­تر است. همین راهبردهای انعطاف­پذیر رانندگان باتجربه ممکن است توضیح­دهنده این باشند که چرا آن‌ ها در آزمون درک خطر بهتر عمل ‌می‌کنند (کروندال، چاپمن، فلپس و آندروود، ۲۰۰۳).

از طرف دیگر، بندا و هویوز (۱۹۸۳؛ به نقل از بورووسکی، شینار و اورون-گیلاد، ۲۰۱۰) دریافتند که رانندگان باتجربه به جزئیات توجه بیشتری دارند. در مقابل، رانندگان تازه ­کار در محیط رانندگی به جزئیات بی­اهمیت توجه بیشتری دارند. مای­هوی و سیمسون (۱۹۹۵) دریافتند که رانندگان تازه ­کار نسبت به باتجربه­ترها، به نواحی محدودتر جاده توجه^[۱۷۲] دارند و این هم ‌در مورد مسیر اصلی جلوی رو صحیح است و هم در موردتوجه به محیط پیرامون صادق است (به نقل از ماستن، ۲۰۰۴). بندا و هویوز (۱۹۸۳) بیان می­کردند که رانندگان باتجربه یک درک کلی­گرایانه­تری به تک­تک جزئیات موجود درصحنه دارند (به نقل از بورووسکی، شینار و اورون-گیلاد، ۲۰۱۰). رانندگان تازه ­کار کمتر احتمال دارد که نگاه کل­گرایانه­ای به محیط رانندگی­شان داشته باشند، یعنی تمایل دارند ویژگی­های موجود در محیط رانندگی را به صورت مستقل در نظر بگیرند و همین­طور به تک­تک ویژگی­ها، مستقل از ویژگی­های دیگر، پاسخ دهند (بندا و هویوز، ۱۹۸۳؛ دیری، ۱۹۹۹؛ میلچ، گلنکراس و هارتلی، ۱۹۸۹؛ به نقل از ماستن، ۲۰۰۴؛ بورووسکی، شینار و اورون-گیلاد، ۲۰۱۰؛ سومر، ۲۰۱۱). در این راستا نیز پژوهش­هایی نشان دادند که در مقایسه با رانندگان باتجربه، رانندگان تازه ­کار در هریک از مراحل فرایند درک خطر، شامل جستجوی مؤثر جاده، تشخیص خطرات بالقوه و انجام یک عکس­العمل مؤثر برای پیشگیری از تصادفات، با شکست مواجه شدند (گریسون و گروگر، ۲۰۰۰؛ سومر، یونال و بیردال، ۲۰۰۷).

الشافعیه قالوا:

الحجر شرعا:منع التصرف فی المال لاسباب مخصوصه فخرج بقوله منع التصرف فی المال:التصرف فی غیره فلا حجر فیه.

فیصح للسفیه و المفلس و المریض ان یتصرفوا فی الامور الخری کالخلع و الطلاق و الظهار و الاقرار بما یوجب العقوبه و کالعباره البدنیه سواء کانت واجبه او مندوبه.

اما العباده المالیه فان لا ینفذ منها الا الواجبه کالحج.بخلاف المنوبه کصدقه التطوع فانها لا تنفذ منهم.اما الصبی و المجنون فانهما لا یصح تصرفهما فی شیء مطلقا. ^[۱۵]

الحنابله قالوا:

الحجر هو:منع المالک من تصرفه فی ماله سواء کان المنع من قبل الشرع کمنع الصغیر و المجنون و السفیه.او کان قبل الحاکم کمنع الحاکم المشتری من التصرف فی ماله حتی یقضی الثمن الحال علیه.

ابوحنیفه درتعریف حجرمعتقد است: حجر یعنی منع مخصوص ، مربوط به شخص مخصوص، ‌از تصرف مخصوصی ‌از نفوذ در تصرفی که منع شده است^[۱۶].

در فقه حنبلی حجر در دو قسم اصلی آمده اولین دسته کسانی هستند که به خاطر حق دیگران محجور شده‌اند و دسته دوم کسانی هستند که به دلیل جلوگیری از ضایع شدن حق خودشان محجور شده‌اند.و هر یک از این دو قسم به تعداد دیگری تقسیم شده‌اند.

الضرب الاول: المحجور علیه لحق الغیر

احداهما: حجر الفلس عباره عن منع الحکام من علیه دین حال یعجز عنه ماله الموجود مده الحجر من التصریف فیه.

الثانیه: و هو علی ضربین

حجر لحق الغیر: کالحجر علی المفلس و المریض بمازاد ثلث و العبد و المکاتب و المشتری اذا کان الثمن فی البلد.

حجر لحظ نفسه: کالحجر علی الصغیر و المجنون و السفیه.فهذا غشره الاسباب الحجر. ^[۱۷]

بند دوم: مصلحت

مصلحت در لغت به معنای منفعت و در مقابل مفسده به معنای مضرت و زیان آمده است^[۱۸].

در جای دیگر، مصلحت به معنای خیر و آسایش و در معنای دیگر آنچه باعث خیر و صلاح و نفع و آسایش انسان باشد^[۱۹].

همان گونه که اهل لغت مصلحت را تعریف کرده‌اند، مصلحت وزناً و معناً مانند منفعت است. واژه‌ مصلحت یا اسم مکان به معنای جایگاه و مکان صلاح است و یا مصدر میمی است که به معنای صلاح‌دیدن و حسن داشتن. همچنین در مفهوم مصدری‌اش به معنای اصلاح است که ضد آن افسادی می‌باشد .

همین‌طور در یک معنا مفرد «مصالح» است و در تعریف دیگر از مصلحت آمده است که: مصلحت در اصطلاح علمای شریعت عبارت است از منفعتی که شارع مقدس آن را برای حفظ دین و نفوس و عقول بندگان مورد توجه قرار داده است.

بند سوم: ازدواج (نکاح)

نکاح در لغت عرب در معانی متعددی به کار رفته است که همه ی آن معانی با معانی اصطلاحی نکاح، مناسبت دارد و آن‌ ها عبارتند از:

واژه ی نکاح مصدر ثلاثی و از ریشه نکحّ، ینکحُ می‌باشد، اهل لغت نیز ان را در عداد مصادر ثلاثی منظور ‌داشته‌اند.باید توجه داشت که هرچند اعل لغت نکاح را مصدر ثلاثی دانسته‌اند، ولی فعال، که نکاح بر آن وزن است، از اوزان قیاسی مصادر ثلاثی نیست بلکه از اوزان سماعی ان به شمار می‌رود.^[۲۰]

۱-«تقابل و ارتقاء» لذا عرب هرگاه دو کوه در مقابل یکدیگر قرار گرفته باشند می‌گوید: «تناکح الجبلان» یعنی دو کوه در مقابل هم واقع شده‌اند.^[۲۱]

۲- سلطه و غلبه ۳- وصول و اختلاط ۴- ضم ۵- وطی ۶- عقد

و در اصطلاح بیشتر به معنای وطی و عقد به کار رفته است. البته مقصود از عقد تنها صیغه‌ی نکاح نیست، بلکه مراد، حاصل از آن است که در فارسی از آن یه زن گرفتن و شوهر کردن تعبیر می‌کنند.

و در اصطلاح حقوق دانان فارسی زبان، «نکاح» به معنای ازدواج به کار می‌رود و به ندرت به معنای نزدیکی جنسی (وطی) زن و مرد به کار می‌رود. به هر حال برای نکاح در اصطلاح، تعاریف گوناگونی شده است از قبیل: ۱- نکاح عقدی ست که به موجب آن ، زن و مردی به منظور تشکیل خانواده و شرکت در زندگی، با هم متحد می‌شوند^[۲۲].

۲- «نکاح» رابطه ای است بین زن و مرد برای تشکیل خانواده^[۲۳].

۳- نکاح عبارت است از: تراضی زن و مرد برای تشکیل زندگی مشترک^[۲۴]

۴- «نکاح» رابطه ای است حقوقی و عاطفی که به وسیله عقد بین زن و مرد حاصل می‌شود و به آن‌ ها حق می‌دهد با یکدیگر زندگی کنند و مظهر بارز این رابطه تمتع جنسی است^[۲۵].

نکاح از منظر مذاهب اهل سنت:

از نظر اهل سنت نکاح دارای دو رکن اصلی است و آن دو رکن ایجاب و قبول است که ایجاب از طرف ولی یا کس دیگری که جایگزین ولی می شود و رکن دوم که شامل قبول است و آن معمولاً از طرف زوج بیان می شود.

للنکاح رکنان وهما جزآه اللذان لایتم بدونها:

احدهما: الایجاب و هو اللفظ من الولی أو من یقوم مقامه.

ثانیهما: القبول و هو اللفظ الصادر من الزوج أو من یقوم مقامه فعقد النکاح عباره عن الایجاب والقبول و هل هذا هو المعنی الشرعی أو هناک معنی آخر زائد علیه‌ ما؟و الجواب ان هناک امر آخرزائد علیه‌ ما و هو ارتباط الایجاب بالقبول.^[۲۶]

در رابطه با معنی نکاح در فقه اهل سنت سه معنی بیان شده است که آن ها به ترتیب دیل می‌باشند:

للنکاح معان ثلاثه:

الاول:المعنی و هو الوطء و الضم.

ثانیها:انه مشترک لفظی بین العقد و الوطء و قئ یکون هذا اظهر ألاقوال الثلاثه لأن الشرع تاه یستعمله فی العقد و تاره یستعمله فی الوظء بدون ان یلاحظ فی الاستعمال هجر المعنی الأول و ذلک یدل علی أنه حقیقه فیهما.

أنه حقیقه فی العقد مجاز فی الوطء عکس المعنی اللغوی و یدل لذلک کثره ورود بمعنی العقد فی الکتاب و السنه و من ذلک قوله تعالی«حتی تنکح زوجا غیره» و ذلک عند الشافعیه و المالکیه.

و اما المعنی الثالث: للنکاح فهو المعنی الفقهی و قد ‌اختلاف فیه عبارات الفقهاء و لکنها کلها ترجع الی معنی واحد و هو ان عقد النکاح وضعه الشارع لیرتبعلیه انتفاع الزوج ببضع الزوجه و سائر بدنها من حیث تلذذ.

النکاح له معنیان فی اللغه و معنی فی شرع.

فمعناه فی اللغه«الوطء» و قبل للتزویج: نکاح، لانه سبب الوطء.

و معناه فی الشرع: «عقد التزویج فهو حقیقه فی العقد مجاز فی الوطء علی الصحیح».^[۲۷]

از نظر احکام شرعی وارد بر نکاح این گونه بیان شده است:

النکاح ترد علیه الاحکام الشرعیه الخمسه: الوجوب و الحرمه و الکراهه او الندب و الاباحه. ^[۲۸]

اهمیت ازدواج در اسلام:

نظرنگارنده: اسلام ازدواج ‌و تشکیل خانواده را اصل و اساس قرار داده و در کتاب آسمانی خود فرموده است:

یا ایها الناس انا خلقناکم من ذکر و انثی و جعلناکم شعوبا و قبائل لتعرفوا ان اکرمکم عند الله اتقکم.

ای مردم ما شما را از مردو زن آفریدیم و شما را به صورت ملت‌ها و قبیله‌ها قرار دادیم تا یکدیگر را بشناسید.(و نه به یکدیگر فخر بفروشید و دچار برتربینی فردی یا گروهی شوید)مسلماًً گرامی ترین شما نزد پروردگار، پرهیزکارترین شما است.

ازدواج در اسلام امری بس پسندیده و مورد تأکید است ، به گونه ای که در احادیث آمده در نزد

خداوند، بعد از اسلام هیچ بنایی ، ‌محبوب‌تر از ازدواج نیست.و در سایه ی ازدواج است که وسیله-ی آرامش و سلامت انسان فراهم می‌شود.

نکاح سبب سلامت فرد

نکاح سبب سلامت اجتماع

۱-۳ اهمیت و ارزش پژوهش

با توجه به توسعه زندگی شهر نشینی و بیماری های ناشی از آن و اثرات مختلف تمرینات ایروبیک روی شادکامی و کیفیت زندگی و ویژگی های شخصیتی، نیاز به انجام تحقیقات بیشتری در این زمینه احساس می شود. لذا در این تحقیق، محقق بر آن است که تأثیر تمرینات ویژه ی ایروبیک را روی میزان شادکامی و کیفیت زندگی و ویژگی های شخصیتی، زنان غیر ورزشکار را مورد مطالعه قرار دهد. با شناخت تأثیرات مثبت روانشناختی این ورزش ها می توان گام مثبتی در جهت پیشگیری و درمان برخی بیماری ها برداشت و باعث ارتقاء سلامتی جسمی و روانی شد.

صنعتی شدن جوامع و به طبع آن کاهش تحرک و فعالیت بدنی در افراد، ضرورت پرداختن به ورزش را بیش از گذشته نمایان ساخته است و توجه گسترده ای را نسبت به ورزش، بویژه نقش مسائل روانشناسی در ورزش معطوف ‌کرده‌است. تمرینات ایروبیک با توجه به ویژگی های خاص آن که عبارتند از اجرای تمرینات ورزشی با موسیقی موزون، شادابی و نشاط خاصی به همراه دارد، به احتمال زیاد در بهبود سلامت روان مفید می‌باشد. تمرینات ایروبیک یک سری حرکات ریتمیک و متناوب عضلانی است که ضربان قلب و تنفس را در مدت زمان خاصی بالا می‌برند و در قالب معین در سیستم هوازی انجام می‌گیرد.

هدف تمرینات ایروبیک، رسیدن به یک تعادل جسمانی، بالا بردن درصد سلامتی و داشتن روحیه خوب است. البته تنها راه اثرگذاری آن، تمرینات منظم و مداوم می‌باشد (پرانک^[۴۲]، ۱۹۹۵). پرانک و همکارانش در پژوهشی که بر روی زنان انجام دادند، ‌به این نتیجه رسیدند که تمرینات بدنی آثار مهمی بر رفتار و خلق و خوی زنان داشته و به کاهش استرس، تنش و افزایش اعتماد به نفس منجر می شود (وینگ^[۴۳]، ۱۹۷۷). همچنین در پژوهش دیگری نشان داده شد فعالیت بدنی می‌تواند در حفظ و تأمین سلامت روانی نقش مثبتی داشته و در کاهش اضطراب و افسردگی، افزایش بهداشت روانی، ارتقاء کیفیت زندگی، کاهش ترس از موفقیت و نگرانی از شکست، مؤثر است (درخشان، ۱۹۹۷).

با توجه به اهمیت تأثیر شادکامی بر روی حیطه های مختلف زندگی، بحث پیرامون روش های ایجاد و افزایش شادکامی ضروری به نظر می‌رسد. در پژوهش های مختلف که زمینه ی شادی انجام شده است، روش های متعدد برای ایجاد شادمانی مورد استفاده قرار گرفته است، ولی در یک تقسیم بندی کلی می توان این روش ها را به دو قسمت تقسیم کرد: ۱- روش های آموزشی، ۲- روش های مشاوره ای.

در روش های آموزشی تلاش بر این است که با آموزش افراد میزان شادمانی آنان افزایش یابد. این روش ها توانسته اند دو جزء از اجزای شادمانی یعنی ایجاد احساس مثبت و رضایت از زندگی را پوشش دهند. در روش های مشاوره ای تلاش بر این است که ضمن مشاوره ی تخصصی با افراد و کشف افکار و ‌مشکلات ت آنان با روش های مشاوره ای مختلف از جمله شناخت درمانی یا رفتاردرمانی، میزان شادمانی یعنی افسردگی و اضطراب ر اپوشش دهند (عابدی، ۱۳۸۳).

فریش (۲۰۰۶) با ترکیب رویکرد شناختی- رفتاری آرون تی بک و روان شناسی مثبت به همراه استفاده از استعاره، آموزش آرمیدگی و مراقبه «مشاوره مبتنی بر بهبود کیفیت زندگی^[۴۴]» را در ۱۶ حیطه برای ‌گروه‌های بالینی و غیر بالینی ارائه می‌دهد. فریش معتقد است که این درمان مانند روان درمانی های مثبت به دنبال مطالعه و ارتقاء شادی و بهزیستی انسان ها از طریق کشف توانمندی و کیفیت زندگی برتر است.

در حال حاضر، مطالعات بسیاری در حول بررسی فواید فعالیت های جسما نی (ورزش) بر ارتقای سطح سلامت و کیفیت زندگی برروی بیماری های مختلف مانند بیماری های قلبی (هیج^[۴۵]، ۲۰۰۳)، پوکی استخوان (دیاس^[۴۶]، ۲۰۰۳)، بیماری های کلیوی (برودین^[۴۷]، ۲۰۰۱) و بیماری های کبدی (هیکمن^[۴۸]، ۲۰۰۴) متمرکز شده اند. به نظر می‌رسد که بررسی ارتباط انجام فعالیت های بدنی و تأثیر آن بر ایجاد شادکامی، ویژگی های شخصیتی و ارتقای سطح کیفیت زندگی، درباره جمعیت غیربیمار، کمتر مورد توجه قرار گرفته است. اگرچه، در مطالعاتی، وجود ارتباط مثبت بین^[۴۹] فعالیت های جسمانی و ابعاد کیفیت زندگی مرتبط با سلامتی به اثبات رسیده است. در این زمینه، با توجه به اهمیت ورزش ایروبیک در ارتقای سطح کیفیت زندگی، تحقیق حاضر با هدف بررسی اثرات نوع منظم آن بر کیفیت زندگی، شادکامی و ویژگی های شخصیتی بانوان انجام گردید.

۱-۴ اهداف و فرضیه های پژوهش

۱-۴-۱ هدف کلی

هدف کلی این پژوهش مطالعه تأثیر آموزش ایروبیک بر شادکامی و کیفیت زندگی و ویژگی های شخصیتی در زنان غیر ورزشکار می‌باشد.

۱-۴-۲ اهداف جزئی

تعیین تأثیر آموزش ایروبیک بر شادکامی زنان غیرورزشکار.

تعیین تأثیر آموزش ایروبیک بر کیفیت زندگی زنان غیرورزشکار.

تعیین تأثیر آموزش ایروبیک بر با وجدان بودن وظیفه شناسی زنان غیرورزشکار.

تعیین تأثیر آموزش ایروبیک بر توافق جویی مطلوبیت زنان غیرورزشکار.

تعیین تأثیر آموزش ایروبیک بر تجربه پذیری گشودگی زنان غیرورزشکار.

تعیین تأثیر آموزش ایروبیک بر برون گرایی زنان غیرورزشکار.

تعیین تأثیر آموزش ایروبیک بر روان رنجوری زنان غیرورزشکار.

۱-۴-۳ فرضیه ی اصلی

آموزش ایروبیک بر شادکامی و کیفیت زندگی و ویژگی های شخصیتی زنان غیرورزشکار تأثیر دارد.

۱-۴-۴ فرضیه های فرعی

آموزش ایروبیک بر شادکامی زنان غیرورزشکار تأثیر دارد.

آموزش ایروبیک بر کیفیت زندگی زنان غیرورزشکار تأثیر دارد.

آموزش ایروبیک بر باوجدان بودن وظیفه شناسی زنان غیرورزشکار تأثیر دارد.

آموزش ایروبیک بر توافق جویی مطلوبیت زنان غیرورزشکار تأثیر دارد.

آموزش ایروبیک بر تجربه پذیری گشودگی زنان غیرورزشکار تأثیر دارد.

آموزش ایروبیک بر برون گرایی زنان غیرورزشکار تأثیر دارد.

آموزش ایروبیک بر روان رنجوری زنان غیرورزشکار تأثیر دارد.

۱-۴-۵ پیش فرض های تحقیق

آزمودنی های گروه کنترل در طول تحقیق هیچ گونه تمرین و فعالیت بدنی منظم را انجام نداده اند و فقط در شروع و پایان دوره های تمرینی در پیش آزمون و پس آزمون شرکت کرده‌اند.

آزمودنی ها به صورت دقیق پرسشنامه‌ها را تکمیل کرده‌اند.

آزمودنی های مورد مطالعه نمونه مناسبی از زنان غیر ورزشکار بوده اند.

۱-۵ تعاریف مفهومی و عملیاتی اصطلاحات و مفاهیم

۱-۵-۱ تعاریف مفهومی

۱-۵-۱-۱ تعاریف مفهومی ورزش ایروبیک

تمرینات ورزشی (ایروبیک) هوازی عبارتند از تمریناتی که از حرکات ریتمیک و متناوب ماهیچه ای بهره برده و ضربان قلب و تنفس را در مدت زمان خاصی بالا می‌برند (صفوی، ۱۳۸۷).

وسیله‌ای مؤثر برای جلوگیری از افسردگی، بی‌حوصلگی، بی‌تابی است، چون هورمون اندروفین در بدن تولید می‌شود و باعث ایجاد نشاط، تمرکز ذهن و بالا رفتن خلاقیت فکری می‌شود. جزو فعالیت هوازی (شدت تمرین بالا است و مدت تمرین پایین است). www.iranianasp.com

۱-۵-۱-۲ تعاریف مفهومی شادکامی

نوعی ارزشیابی است که فرد از زندگی خود دارد و مواردی از قبیل رضایت از زندگی، هیجان و خلق مثبت و فقدان افسردگی را شامل می شود ( آیزینگ، ۱۳۷۵، جبل عاملی، ۱۳۸۷).

۱-۵-۱-۳ تعاریف مفهومی کیفیت زندگی

اگر چه بیشتر کلاس های دانشگاه از آموزش سنتی چهره به چهره استفاده می‌کنند، بسیاری از دوره های آنلاین در دسترس هستند که در آن از سخنرانی ویدئویی به صورت دیجیتال استفاده می شود. که به صورت ضبط فیلمی از یک مدرس دانشگاه می‌باشد.این سخنرانی ها ممکن است پیچیده ویا همراه با ارائه اسلاید باشند (اسبورن،۲۰۱۰).

سخنرانی های ویدئویی آنلاین در سال های اخیر به طور فزاینده ای رایج شده اند؛ سخنرانی های ویدیوئی اغلب برای دانش آموزان و دانشجویان زمان اضافی به منظور یادگیری مطالب کلاسی را فراهم می‌کند و این امکان را برای آن ها فراهم می‌کند که بارها به سخنرانی ها گوش دهند. (برشت واگیلبی،۲۰۰۸). علاوه بر این، سخنرانی های ویدئویی آنلاین با آموزش های صوتی و تصویری می‌تواند تجربه یادگیری غنی تررا برای دانشجویان فراهم کند و برای آن ها این امکان را فراهم می‌سازد که همانند یک کلاس واقعی به دیدن و گوش دادن بپردازند. برای یادگیری مؤثر، دانش آموزان و دانشجویان باید دانش قبلی خود را با دانش جدید پیوند دهند. دانش آموزانی که قادر به پیوند دانش جدید با دانش قبلی نیستند برای درک، یادآوری و دسترسی به دانش جدید دچار مشکل می‌باشند (اندرسون، ۱۹۹۵). روش های ارزیابی مرسوم (به عنوان مثال، ارزیابی و محاسبه نمرات و اعلام آن) اطلاعات اندکی ‌در مورد وضعیت دانش آموز یا سطح دانش وی می‌دهند (لاو و یوئن، ۲۰۱۰). ‌بنابرین‏ برای اصلاح این محدودیت های ارزیابی سنتی تکنیک های ارزیابی جایگزین مورد ‌نیاز است (ریوز، ۲۰۰۰). یک تکنیک جایگزین در ارزیابی سطح دانش دانش آموزان نقشه مفهومی^[۷۱] می‌باشد، که ساختار دانش آن ها را نشان می‌دهد . با این حال، نقشه مفهوی اغلب برای ارزیابی و مقایسه ساختار دانش گروه بیشتری از دانش آموزان نامناسب است، و آن ها فاقد مقیاس برای اندازه گیری کیفیت دانش می‌باشند. یک راه حل برای بررسی تعداد زیادی از دانشجویان و مشخص نمودن کیفیت دانش فردی ،شبکه راه یاب^[۷۲] است. شبکه راه یاب یک الگوریتم بر اساس نظریه گراف برای نشان دادن دانش در قالب شبکه می‌باشد، که قادر است از دانش آموزان متعدد ارزیابی نماید و همچنین ارزیابی کیفیت دانش با مقایسه شباهت ها اعمال می شود(کوک، ۱۹۹۲؛ کوک و شوانولدت^[۷۳]، ۱۹۸۸). این روش سه اندازه گیری از کیفیت دانش افراد به دست آورده است: شاخص PRX، شاخص GTD، و شاخص PFC (شاخص C). مطالعات قبلی تأیید می‌کنند که این شاخص ها برای ارزیابی کیفیت دانش دانشجویان در حوزه های مختلف یادگیری مؤثر است (چن، ۱۹۹۷؛ داویس، کورتیس، و اسکتر^[۷۴]، ۲۰۰۳؛ گلد اسمیت، جانسون، و اکتون^[۷۵]، ۱۹۹۱؛ گومز، هدفیلد و هانسر^[۷۶]، ۱۹۹۶). با این حال، یادگیرندگان با نمرات دانش مشابه ممکن است درک ویا تصورات مختلف ساختارهای دانش های متفاوت داشته باشند .

در حال حاضر پیشرفت های فناوری اطلاعات راه حل های مؤثر برای این مشکل است. بسیاری از محققان سیستم های یادگیری الکترونیکی^[۷۷] شخصی را برای افزایش بهره وری یادگیری فردی پیشنهاد کرده‌اند
(چن، لی، و چن، ۲۰۰۵، چن، لیو، و چانگ، ۲۰۰۶؛ چن، ۲۰۱۰، لاو و یوئن، ۲۰۱۰؛ تنگ و مک کالا، ۲۰۰۳).

بزرگترین تفاوت بین یادگیری ‌جدید و یادگیری سنتی و چهره به چهره در کلاس درس استقلال آن از زمان و مکان است. اما این استقلال موانع و مشکلاتی را نیز در بر دارد. مثلا این روش دانشجویان را از معلمان و دیگر دانشجویان در زمان و فضا جدا می کند به طوری که دانشجویان نمی توانند سئوال بپرسند و پاسخ آن را به موقع از معلمان دریافت کنند.همچنین معلمان دقیقا نمی توانند حس و شرایط یادگیری یادگیرنده را برای انطباق با میزان پیشرفت آن ها مورد سنجش قرار دهند. این امر به ویژه در صورت عدم استفاده ازویدیوهای کامپیوتری بسیار صدق می کند.‌بنابرین‏، مؤثر بودن استراتژی یادگیری جدید به طور جدی مورد سوال می‌باشد. مشکلات روش های سنتی تدریس یادگیری عمدتاً بر نظرات شخصی کارشناسان و یا نتایج حاصل از پرسشنامه تکیه دارد. با این حال معلمان باید شیوه تدریس خود را با مواد آموزشی منطبق سازند و این امر از طریق مشاهده پاسخ دانش آموزان در کلاس امکان پذیر می‌باشد. اما در حال حاضر، به لطف ظهور کامپیوتر و اینترنت، مربیان به صورت دقیق می‌توانند میزان یادگیری دانش آموزان را ثبت نمایندکه این اندازه گیری و ثبت در گذشته مشکل بود.این کمک های فنی جدید تکنولوژی را با آموزش و پرورش ادغام می‌کند.

به لطف فن آوری اطلاعات، یادگیری ها را می توان عینی ثبت نمود و این یکی از مزیت های مهم یادگیری جدیداست. اطلاعات یادگیری را می توان به دو دسته تقسیم نمود: صفات یادگیری^[۷۸] و صفات یک برنامه آموزشی^[۷۹]. صفات یادگیری شامل توانایی یادگیری،عملکرد یادگیری، استعداد یادگیری، سبک یادگیری و سبک شناختی می‌باشد. در حالی که صفات یک برنامه آموزشی شامل سطح دشواری مواد یادگیری، فعالیت های یادگیری، و ارزیابی است.

۲-۲-۳-۵-۱- ارتباطات با واسطه کامپیوتر (CMC)^[80]

در آموزش و پرورش در مواجهه با پیشرفت تکنولوژی، مربیان و اساتید مجبور به ترکیب تکنولوژی کامپیوتر با شیوه های آموزشی می‌باشند. ارتباط با واسطه کامپیوتر سبب تسهیل یادگیری سازه ^[۸۱]و یادگیری فردی^[۸۲]
می­گردد (ابرمی وبرس، ۱۹۹۶؛ هرزیگ، ۲۰۰۴). در محیط های با واسطه،دانشجویان برای بیان نظرات خود و یا برای کمک گرفتن ازاساتیدو همسالان کمتر احساس تهدید می‌کنند (برس، ابرمی و آموندسن^[۸۳]، ۲۰۰۰)
و ازسیستم آموزشی دانشگاه انتظار می رود پس از ورود کامپیوتربه سیستم آموزشی بیشتر دانشجو محورباشد (گوزلی،آوانزینو، و بور^[۸۴]، ۲۰۰۱). مطالعات متعدد نشان داد که استفاده از رایانه در آموزش و پرورش در وظایف یادگیری پیچیدگی به ارمغان می آورد و در نتیجه سبب افزایش انگیزه دانش آموزان و دانشجویان می‌گردد (بیکر، گیرهارت، و هرمان، ۱۹۹۰؛ دویر، ۱۹۹۴). این امر کمک می‌کند تا دانش آموزان بیشتر متکی به خود گردند، مربیگری همسالان را تشویق می کند و منجر به تسهیل همکاری در این مسیر می‌گردد.

برخی از محققان عوامل مؤثر بر CMC در آموزش و پرورش را مورد بررسی قرارداده اند. ایرانی نشان داد که غنای اطلاعات و فاکتورهای طراحی سیستم بر نگرش دانش آموز،عملکرد و رضایت آنان و بر عملکرد یادگیری آنان اثر دارد (ایرانی، ۱۹۹۸). زاگورسکی اشاره کرد که نگرانی ‌در مورد پذیرش دانش آموزان و
دانشجویان از ابزار جدیدرا نباید نادیده گرفت(زاگورسکی^[۸۵]،۱۹۹۷).بارس و همکاران نشان ‌دادند که انگیزه دانش آموز در پذیرش دانشجو از کنفرانس کامپیوتری (CC)^[86] به عنوان یک ابزار آموزشی تاثیر داشت
(بارس و همکاران، ۲۰۰۰). دانش آموزانی که معتقد بودند که CC به آن ها برای یادگیری مواد درسی کمک خواهد کرد (دستاورد انتظار) و دانش آموزان که بر این باور بودند که آن ها می‌توانند توانایی استفاده از CC را به دست آورند(خودکارآمدی) فعالیت و عملکرد یادگیری بهتری را نسبت به دانش آموزانی که نگران عملکرد خود در مقایسه با دیگران بودند (هدف مدار) داشتند. محققان همچنین دریافتند که آموزش فن آوری برای معلمان مورد نیاز است برای اینکه آن ها را قادر می‌سازد تا از فن آوری به عنوان یک ابزار برای برنامه درسی خود استفاده نمایند (هرزیگ^[۸۷]، ۲۰۰۴).

۲-۲-۳-۵-۲- فن آوری های ارتباطی تلفن همراه در آموزش و پرورش