دانشگاهی
شهری
علمی

ماجراجویانه

اقتصادی

شکار

کشاورزی

زیست محیطی

دریایی

انسان شناختی

قومی

حیات وحش

باستان شناختی

پایدار

مذهبی

روستایی

تماس از نزدیک

فرهنگی

برخی از جامعه شناسان گردشگری را به لحاظ مفهومی و از موضعی انتزاعی، دسته‌بندی و سنخ شناسی کرده‌اند که به جوهره انواع گردشگری معطوف است و حتی می‌تواند چند نوع گردشگری متفاوت را ذیل معنای مفهومی خود جمع کند. از این دست برر سی‌ها میتوان به مطالعه کوهن اشاره کرد. وی گردشگری نوین را در هشت مقوله و با تمایزات مفهومی از هم تفکیک می‌کند:

1. 1. 1. گردشگری به مثابه مهما ن نوازی تجاری شده؛ این رویکرد بر عناصر دیداری نقش گردشگران تأکید دارد. درک این رویکرد از فرایند گردشگری بر اساس تجاری کردن رابطه سنتی میزبان- میهمان است. این تلقی از آن جا ناشی می‌شود که غریبه‌ها موقعیت و نقشی موقتی در جوامعی که از آن بازدید می‌کنند، به عهده دارند. این رویکرد، چشم اندازی مفید برای مطالعه تحولات و پویایی های روابط گردشگران و مقاصد آ نها و همچنین تحلیل تضاد نقش‌ها و نهادهای مرتبط با آنان است.

   

1. 1. گردشگری به مثابه مسافرت دموکراتیزه شده؛ از این منظر گردشگر به مثابه نوعی مسافر که به وسیله برخی ویژگی های تحلیلی شناخته می‌شود، دیده شده است. کسانی که پیشروان این رویکرد محسوب می‌شوند، گردشگری تود ه‌ای جدید را شکل دموکراتیزه شده مسافر ت های اشرافی گذشته می‌دانند.

1. 1. گردشگری به مثابه فعالیت فراغتی نوین؛ گردشگری به مثابه نوعی رفتار فراغتی محسوب شده است. بزرگان این رویکرد آن را فعالیتی فارغ از تعهد و مسئولیت کار می‌دانند. این جماعت با یک رویکرد کارکردگرایانه، فراغت و گردشگری را با تفریح و سرگرمی معرفی می‌کنند. این دسته کلا ن نگر و در پی تحلیل نهادی مقوله گردشگری هستند.

1. 1. گردشگری به مثابه صورت نوین سفرهای زیارتی سنتی؛ این تفکر بر اهمیت ساختاری و عمیق گردشگری نوین تأکید دارد و آن را در رابطه با سفرهای زیارتی به مقصد زیارت ودید و بازدید جوامع سنتی تعریف می‌کند. این رویکرد با مک کانل (۱۹۷۳) و گرابرن (۱۹۷۷) مطرح شده که گردشگری را به مثابه یک سفر مقدس می‌دانند.

1. 1. گردشگری به مثابه نمود مباحث اساسی فرهنگ؛ در این جا تأکید بر معنای فرهنگی گردشگری است. تأکید این رویکرد ردّ رویکردهای فرهنگ سویه است. این کار از طریق کشف معناهایی که گردشگران برای عمل خود قایل هستند، انجام می‌شود. این رویکرد آشکارا از تلقی گردشگری به عنوان مفهومی تحلیلی دور می‌شود و به سمت مطالعات مقایس های – تفاوت و تنوعات مسافر تهای فرهنگ سویه پیش می‌رود.

1. 1. گردشگری به مثابه فرایند فرهنگ پذیری؛ حامیان این رویکرد بر اثرات گردشگران بر میزبانان تأکید می‌کنند و سعی دارند مطالعات گردشگری را در قالب یک چارچوب وسیع تر فرهنگ پذیری ارائه کنند. این رویکرد خیلی عمومیت ندارد اما ادعا دارد که کنشگران در برخی مناطق دور افتاده نقش مهمی در رواج نوعی غربی شدگی کاریکاتوری دارند.

1. 1. گردشگری به مثابه نوعی از روابط قومی؛ در این رویکرد تلاش برای ایجاد ارتباط و همگرایی و تحلیل روابط گردشگر و میزبان در زمینه روابط قومی مورد تأکید است. این رویکرد بیشتر به کارهایی نزدیک است که در زمینه اثر ابژه‌های هنری اقوام (که برای بازار ‌گردشگری تولید می‌شود)، بر هویت یابی قومی انجام شده است.

1. گردشگری به مثابه اسعتمار نوین؛ بر نقش گردشگری در ایجاد وابستگی بین کشورهای مرکز (که گردشگر فرستند) و کشورهای اقماری تأکید می‌کند. از این منظر استعمار و امپریالیسم با اشکال تسلط و عدم توسعه ساختاری جایگزین شده است. این رویکرد را نش در سال ۱۹۷۷ مطرح ‌کرده‌است (کوهن، ۱۹۹۶ ۵۳-۵۲).

۲-۳ آثار و کارکردهای گردشگری

تجربه های سفر، اثرات ژرف و عمیقی بر جامعه و مسافر دارد، زیرا اغلب تجربیات سفر جزء مهم‌ترین و برجسته‌ترین خاطرات زندگی است (الوانی و پیروز بخت، ۱۳۸۵ ۱۵۶). سفر، تأثیرات برجسته و مشخصی بر درک ملی و شناسایی سایر افراد دارد. حضور بازدیدکنندگان در هر کشوری بر الگوی زندگی افراد بومی تأثیر می‌گذارد. بازدید کنندگان نیز تحت تأثیر فرهنگ کشور میزبان و ارزش‌های موجود در آن قرار می‌گیرند. از سوی دیگر «صنعت جهانگردی همواره عاملی برای پیشرفت وضع اقتصادی بوده است. همچنین این صنعت می‌تواند موجب تغییرات اقتصادی و اجتماعی شود؛ در سایه گفتگو و ایجاد رابطۀ متقابل بین مردمان دو ناحیه، پیام صلح بدهد و از آن جا که این صنعت به ارائه خدمت متکی است می‌تواند موجب افزایش اشتغال و درآمد شود(گی، ۱۳۸۵ ۳-۲۶۲). هیچ فعالیت تجارتی بین‌المللی دیگری وجود ندارد که درآن گردشگری چنین تأثیر متقابل شدیدی میان عناصر اقتصادی، سیاسی، محیطی و اجتماعی وجود داشته باشد (لی، ۱۳۷۸ ۳). «ممکن است توسعه جهانگردی از جهتی ایجاد مزیت کند و از جنبه‌ای دیگر محدودیت به وجود آورد. مثلاً از جهت اشتغال‌زایی و ایجاد درآمد برای ساکنان یک منطقه مفید واقع شود ولی از سوی دیگر سبب آلوده ساختن محیط زیست و از میان رفتن محیط طبیعی و سرمایه های ملی شود.» (الوانی و پیروز بخت ۱۳۸۵ ۱۳۱).

۲-۴ هزینه های بالقوه

مشاغل فصلی

افزایش هزینۀ زندگی ساکنان آن منطقه (برای مثال افزایش ارزش زمین، خانه، غذا و خدمات)

آلودگی هوا

افزایش رفت و آمد، وسیله نقلیه، راه‌بندها

اثرات منفی این صنعت بر آثار فرهنگی و طبیعی

افزایش میزان جنایت

افزایش مالیات مردم آن ناحیه یا منطقه

نشت درآمدها به خارج از منطقه و افزایش وابستگی به کالاها و خدمات وارداتی

وابستگی بیش از حد منطقه یا ناحیه به صنعت جهانگردی و یک بعدی شدن فعالیت‌های اقتصادی (گی، ۱۳۸۵ ۷۷-۲۷۶).

بدین ترتیب می‌توان نتیجه گرفت گردشگری حاوی اثرات مثبت و منفی متعددی است و میزان یا چگونگی این اثرات بستگی به شرایط سیاسی، اقتصادی و فرهنگی کشور توریست پذیر و گردشگران ورودی خواهد داشت.

در ابتدا نظریه اهداف پیشرفت به دو بخش هدف‌های تسلط و هدف‌های عملکردی تقسیم شده بود. گرایش به هدف تسلط عبارت است از: تمرکز روی یادگیری، تسلط برتکالیف ‌بر اساس پیشرفت خود یا معیارهای تعیین شده توسط خود، کسب مهارت‌های جدید، بالا بردن یا ایجاد شایستگی، تلاش برای انجام کاری چالش برانگیز و تلاش برای رسیدن به درک و بینش است. گرایش به هدف عملکرد، برخلاف گرایش به تسلط، به تمرکز جلوه بیرونی شایستگی یا توانایی و این‌که چگونه توانایی در مقایسه با دیگران مورد قضاوت قرار می‌گیرد اشاره دارد، مثلاً سعی در پشت‌سر‌گذاشتن معیارهای معمول عملکرد، تلاش برای بهتر بودن از دیگران، تلاش برای استفاده از معیارهای مقایسه اجتماعی، سعی در بهترین بودن در گروه یا کلاس در یک تکلیف، بی‌اعتنایی به قضاوت‌هایی که حاکی از توانایی کم یا کم‌هوش هستند و در جست‌وجوی شهرت به لحاظ وضع بالای عملکرد بودن است(ایمز،۱۹۹۲؛ دوک و لگت،۱۹۸۸ ؛ نیکولز^[۳۰]،۱۹۸۴؛ به نقل از اخلاقی نیا، ۱۳۸۹). در برخی از معیارهای گرایش به عملکرد، به جای گرایش به عملکرد یا گرایش به ایگو، از عبارت گرایش به توانایی نسبی استفاده می‌شود(یوردان^[۳۱]، ۱۹۹۵). علاوه برتمایزی که بیش از همه بین اهداف تسلط و عملکرد به عمل آمده، در ادبیات پژوهش سایر انواع گرایش به هدف مورد بررسی قرار گرفته‌اند. به عنوان مثال، پنتریچ و همکاران،گرایش به هدف بیرونی را اندازه‌گیری کردند که درآن تمرکز روی گرفتن نمرات خوب، انجام تکالیف مدرسه برای گرفتن پاداش و امتیازات خاص یا برای اجتناب از افتادن در دردسر بود. یوردان(۱۹۹۷) نیز هدف بیرونی را در یادگیری و پیشرفت مورد بررسی قرار داده است، این گرایش به هدف بیرونی شباهت زیادی به انگیزش بیرونی در نظریه خودمختاری دارد(دسی و ریان^[۳۲]، ۱۹۸۵ به نقل از ویسی، ۱۳۸۹). نیکولز(۱۹۸۴) غیراز اهداف شامل ایگو ‌و تکلیف، دو هدف دیگر را نیز یافته‌‌است که آن ها را اجتناب از کار و بیگانگی از تحصیل نام نهاده‌است. هدف اجتناب ‌از کار، به احساس موفقیت در هنگامی اشاره می‌کند که کار یا تکلیف آسان است، در حالی که هدف بیگانگی ‌از تحصیل عبارت است از یک احساس، در زمانی که دانش‌آموز احساس می‌کند که می‌تواند وقت خود را به بطالت بگذراند و تکالیف مدرسه را انجام ندهد و از زیر آن در برود. میس و بلومنفلد و هویس(۱۹۸۸) نیز هدف اجتناب از کار را با تعریف تمایل به انجام تکالیف مدرسه بدون تلاش زیاد مورد بررسی قرار داده‌اند، یعنی هدف کاهش تلاش است(اخلاقی نیا،۱۳۸۹).

۲-۲-۸- مدل نیکولز^[۳۳]

در این مدل دو نوع جهت‌گیری هدف تحت عنوان جهت‌گیری تکلیف‌مشغولی و جهت گیری من‌مشغولی مطرح شده است. در این مدل فرض بر این است که جهت‌گیری هدفی فرد با عقاید و باورهای وی درباره علل موفقیت رابطه تنگاتنگ دارد. در این مدل اعتقاد بر این است که جهت‌گیری هدفی فرد، معیارهای کلی برای داوری و قضاوت نسبت به علل موفقیت به وسیله توجه به اسنادهای وی پیش‌بینی خواهدکرد. به عنوان مثال یادگیرنده‌ای با جهت‌گیری‌تکلیف‌مشغولی بر یادگیری به عنوان علت موفقیت تأکید خواهد داشت. اما یادگیرنده با جهت‌گیری‌من‌مشغولی، به توانایی بهتر از دیگران بودن به عنوان علت موفقیت تأکید خواهد داشت. استدلال این فرد ‌در مورد موفقیت در مدرسه این است که در امتحانات سعی داشته است بهتر از دیگران باشد و کوشش ‌کرده‌است دیگران را پشت سر بگذارد(اخلاقی نیا، ۱۳۸۹).

۲-۲-۹- مدل ایمز وآرچر

ایمز وآرچر^[۳۴] (۱۹۸۸) با توجه به پیشینه پژوهشی دو نوع جهت‌گیری هدفی را مطرح کرده‌اند که عبارتند از: هدف‌های تبحری و هدف‌های عملکردی. دانش‌آموزان دارای جهت‌گیری هدفی عملکردی بر توانایی و احساس خودارزشی تأکید دارند. آن ها توانایی خود را به بهتر عمل‌کردن نسبت به دیگران از طریق پیش‌افتادن در معیارهای هنجار محور نشان می‌دهند. موفقیت در این نوع جهت‌گیری هدف با حداقل کوشش همراه است. اما دانش‌آموزان دارای جهت‌گیری تبحری بر بسط و گسترش مهارت‌های جدید، بهبود سطح قابلیت و بالابردن احساس خودکارآمدی تأکید دارند و براین باورند که درصورت تلاش بیشتر، موفقیت بیشتری نصیب آن ها می‌شود. ازنظر ایمز(۱۹۹۲) وهویل^[۳۵] (۱۹۸۸) ونیکولز (۱۹۸۹)، دانش‌آموزانی که دارای جهت‌گیری هدفی تبحری هستند، به دنبال توسعه مهارت‌های جدید، تلاش برای فهم وظایف یا تکالیف درس می‌باشند و می‌کوشند مهارت‌های خود را با دستیابی به فهمی از مهارت مبتنی بر معیارهای خودمرجع بهبود ببخشند. اهداف تبحری همچنین با ترجیح برای کارهای چالش‌انگیز و ریسک پذیر(ایمز وآرچر،۱۹۸۸)، علاقه‌درونی به فعالیت‌های یادگیری (باتلر^[۳۶]،۱۹۸۸) نگرش مثبت به یادگیری(ایمزوآرچر،۱۹۸۸؛ به نقل از اخلاقی نیا، ۱۳۸۹)، مدت زمانی که صرف یادگیری می‌شود و پایداری در رویارویی با مشکلات مرتبط‌اند (اخلاقی نیا، ۱۳۸۹).

۲-۲-۱۰- مدل سه بخشی الیوت و چارچ، الیوت و هاراکیویکز

• • محققان

• • تحلیلگران حاکمیت‌شرکتی

اتاااا

بخش مالی:

• • بدهی

• حقوق مالکانه

هیات‌مدیره

انتصاب و نظارت

گزارش به

بازارها

• • بازارهای رقابتی محصول و عوامل تولید

• • سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی

• کنترل شرکتی

مدیریت

وظایف محوری

شرکت دستورالعمل حاکمیت شرکتی خاصی را تدوین نموده است که با تعیین مجموعه‌ای از انتظارات به هیات‌مدیره و کمیته‌های آن در اجرای وظایف خود مطابق با الزامات لازم‌الاجرا، کمک می‌کند (آیین‌نامه نظام راهبری شرکتی، بورس اوراق بهادار تهران، ۱۳۸۶).

۲-۲-۱۴ رتبه‌بندی شرکت‌ها

در سال‌های اخیر، علاوه بر استفاده از معیارهای قدیمی رتبه‌بندی شرکت‌ها شامل اندازه شرکت، شهرت، قابلیت بازپرداخت بدهی و نرخ رشد، از یک معیار جدید تحت عنوان کیفیت سازوکارهای حاکمیتی نیز بهره گرفته می‌شود. رتبه‌بندی ‌بر اساس حاکمیت شرکتی به دو دلیل زیر دارای اهمیت است؛

الف) بخش بزرگی از سرمایه‌گذاران، شامل سرمایه‌گذاران نهادی که نقش با اهمیتی را در بازار سرمایه بازی می‌کنند، از این رتبه‌بندی برای اخذ تصمیمات اقتصادی بهره می‌گیرند؛

ب) قرار گرفتن شرکت‌ها در رتبه‌های پایین، هشداری است برای مدیریت شرکت‌های مذکور، که توجه بیشتری به مسائل حاکمیت شرکتی داشته باشند؛

اگرچه ارائه‌کنندگان رتبه‌بندی اخیر، نمی‌توانند انتظار داشته باشند که در ساختار رتبه‌بندی بر مبنای حاکمیت شرکتی به توافق برسند، اما شباهت‌هایی نیز در کلیت این رتبه‌بندی‌ها، وجود دارد. آن ها از الزامات افشا در قوانین حسابداری، قوانین بازار سهام و اصول حاکمیت شرکتی الهام می‌گیرند. اما نقطه مورد توافق همه این است که، رتبه‌بندی باید بر مبنای ساختار مالکیت، حقوق سهام‌داران، ساختار و ترکیب هیات‌مدیره، شفافیت و افشا باشد، اگرچه رویکردشان در جمع‌ آوری، امتیازدهی و وزن‌دهی اطلاعات متفاوت باشد (توکلی، ۱۳۸۸).

۲-۲-۱۵ ماتریس بین‌المللی حاکمیت شرکتی

ماتریس بین‌المللی حاکمیت شرکتی، رتبه‌بندی حاکمیت را برای هزاران شرکت در سطح بین‌المللی انجام می‌دهد. ماتریس بین‌المللی حاکمیت شرکتی حدود ۵۰۰ مورد از معیارهای حاکمیتی پذیرفته شده در سطح جهانی را تحت پوشش قرار می‌دهد. این ویژگی‌ها در ۶ طبقه مجزا شامل ‌پاسخ‌گویی‌ هیات‌مدیره، افشا و کنترل‌های داخلی، حقوق سهام‌داران، پاداش، کنترل‌های بازار و رفتار شرکت، گروه‌بندی شده‌اند، که در نهایت برای ایجاد یک شاخص جامع‌تر با یکدیگر ترکیب می‌شوند. برای هر یک از این طبقات، رتبه بر اساس یک مقیاس ۱۰ نمره‌ای اندازه‌گیری می‌شود. ‌به این ترتیب بهترین رتبه‌ای که یک شرکت می‌تواند اتخاذ کند ۱۰ و بدترین رتبه ۱ می‌باشد. رتبه هر طبقه هم به صورت جهانی و هم به صورت منطقه‌ای محاسبه می‌شود. شرکت‌هایی که ‌بر اساس طبقه جهانی رتبه‌بندی می‌شوند، ‌بر اساس شاخص‌های جهانی با شرکت‌های کل دنیا مقایسه می‌شوند و شرکت‌هایی که ‌بر اساس شاخص منطقه‌ای ارزیابی می‌شوند، با تمام شرکت‌های فعال در همان کشور، مقایسه می‌شوند (رئیسی، ۱۳۸۷). در ادامه سعی شده تا هر یک از طبقات به اختصار تشریح گردند.

۲-۲-۱۵-۱ ‌پاسخ‌گویی‌ هیات‌مدیره

در این طبقه قدرت و انگیزه هیات‌مدیره برای انجام امور در جهت منافع سهام‌داران مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. معیارهایی که بر ‌پاسخ‌گویی‌ هیات‌مدیره تاثیر می‌گذارند شامل تعداد مدیران مستقل عضو هیات‌مدیره، تعداد دوره هایی که سهام‌داران می‌توانند هیات‌مدیره را انتخاب کنند و گستره‌ای که اعضای هیات‌مدیره در جهت منافع سهام‌داران عمل می‌کنند، می‌باشد؛

۲-۲-۱۵-۲ افشا و کنترل‌های داخلی

افشا از طریق کیفیت گزارش‌های مالی منتشر شده توسط شرکت، مذاکرات انجام شده با سهام‌داران و تجزیه و تحلیل‌های ارائه شده به سهام‌داران در خصوص شرکت، اندازه‌گیری می‌شود. همچنین این طبقه شامل معیارهایی مانند حدود استانداردهای حسابداری مورد پذیرش شرکت، حدود دستکاری سود از طریق روش‌های حسابداری و گستره‌هایی که هیات‌مدیره به طور مستقل مورد حسابرسی قرار می‌گیرد، می‌باشد؛

۲-۲-۱۵-۳ حقوق سهام‌داران

در این طبقه، محدوده‌ای که سیستم قانونگذاری شرکت در جهت حمایت از منافع سهام‌داران طراحی شده است، تلاش شرکت در جهت حضور سهام‌داران در جلسات، قدرت رأی‌ و منافع هر ذینفع، گستره‌ای که حقوق سهام‌داران توسط شرکت مورد حمایت قرار می‌گیرد و حدودی که سهام‌داران می‌توانند قدرت خود را اجرایی کنند، مورد اندازه‌گیری قرار می‌گیرد؛

۲-۲-۱۵-۴ پاداش

در این طبقه، وجود کمیته پاداش مستقل در شرکت، منصفانه بودن و همچنین شفافیت سیاست‌های پاداش برای سهام‌داران مورد ارزیابی قرار می‌گیرد؛

۲-۲-۱۵-۵ کنترل‌های بازار

در این طبقه، قدرت حمایتی مورد استفاده یک شرکت، گستره‌ای که مدیریت تصمیم‌گیری سهام‌داران را محدود می‌کند و نیز قدرت سهام‌داران در خصوص تعیین اعضای هیات‌مدیره، مورد ارزیابی قرار می‌گیرد؛

۲-۲-۱۵-۶ رفتار شرکت

در این طبقه، چگونگی ایفای مسئولیت‌های شرکت در قبال سهام‌داران، کارمندان، محیط‌زیست و تلاش شرکت برای باقی گذاشتن نامی خوب، مورد ارزیابی قرار می‌گیرد (حساس‌یگانه و داداشی، ۱۳۸۹).

۲-۲-۱۶ کفایت حاکمیت شرکتی

کفایت حاکمیت شرکتی می‌تواند بر بهبود فعالیت‌های اقتصادی از کانال‌های مختلف تأثیر‌گذار باشد. به طور مثال کفایت حاکمیت شرکتی ممکن است تاثیر مثبتی بر رشد از طریق افزایش نظارت اعضای غیرموظف هیات‌مدیره بر عملکرد شرکت، بهبود شفافیت و کیفیت افشا اطلاعات، ارتباط قوی‌تر بین شرکت و مؤسسات حسابرسی و بهبود نسبت پرداخت سود سهام داشته باشد. اندازه‌گیری کفایت حاکمیت شرکتی کار مشکلی است چون نیاز به اندازه‌گیری هزینه های نمایندگی باقیمانده دارد. حاکمیت شرکتی زمانی کافی تلقی می‌شود که هزینه های نمایندگی باقیمانده در حداقل باشد (نیکومرام و محمدزاده سالطه، ۱۳۸۹). انتظار می‌رود در شرکت‌های دارای حاکمیت شرکتی اثربخش منافع مدیران و ذینفعان به هم نزدیک و تطابق بیشتری داشته باشند، که این امر مشوق‌های قوی‌ای را به منظور این که مدیران شرکت‌ها در جهت بالا بردن بهره‌وری بنگاه‌ها و بهبود آن از طریق تکنولوژی‌های پیشرو گام بردارند ایجاد می‌کند، که نتیجه این امر تخصیص کاراتر سرمایه در بخش شرکتی و افزایش رشد بهره‌وری می‌باشد. به طور کلی، حاکمیت شرکتی به عنوان تکنولوژی‌هایی که بنگاه‌ها آن ها را به منظور غالب آمدن بر محدودیت‌های محیط سازمانی که در آن فعالیت می‌کنند به کار می‌گیرند تعریف می‌شود. به طور مثال در پژوهشی که توسط کومین و مولانی^[۴۸] (۲۰۰۵) صورت گرفته است آن ها ترتیبات حاکمیت شرکتی را به عنوان ابداعات کلی در نظر گرفتند. در این صورت باید عنوان نمود که حاکمیت شرکتی تاثیرات ژرف و عمیقی بر فعالیت‌های کلان اقتصادی و رشد بهره‌وری خواهد داشت (مهربانی و دادگر، ۱۳۹۲).

۲-۲-۱۷ معیارهای حاکمیت شرکتی

معیارهای حاکمیت شرکتی که در این پژوهش استفاده شده‌اند به شرح ذیل می‌باشند؛

۲-۲-۱۷-۱ درصد سهام شناور آزاد در حاکمیت شرکتی

درصد سهام شناور آزاد، درصدی از کل سرمایه شرکت است که جهت معامله در بازار سهام در دسترس باشد یا قسمتی از سهام یک شرکت که بدون هیچ گونه محدودیت قابل معامله باشد و عددی است که از نتیجه کسر تعداد سهام غیرقابل معامله از کل سهام شرکت به دست می‌آید. این تعریف اولین بار توسط سالامون اسمیت^[۴۹] ‌در سال‌ ۱۹۸۹ میلادی ارائه گردیده است. درصد سهام شناور آزاد میزانى از سهام منتشره شرکت است که در دست آن عده از سهامدارانی است که با دریافت پیشنهاد قیمت مناسب حاضر به فروش سهم خود خواهند بود. ‌بنابرین‏ سهام سهامدارانى که بنا به دلایل استراتژیک سهم یک شرکت را خریدارى کرد‌ه‌اند، جز درصد سهام شناور آزاد محسوب نمی‌گردد. در تعاریف دیگر سهامی که متعلق به سهام‌داران استراتژیک نباشد سهام شناورآزاد محسوب می‌شود. گروه‌های اصلی سهام‌داران استراتژیک با کمی تفاوت در شاخص‌های مختلف شامل؛

در سال‌های اولیه زندگی، کودک خودهای متفاوت دارد و از عدم ثبات بین آن ها و از فقدان وحدت یا کلیت آن رنج نمی برد. این قسمت معمول و ضروری در رشد است. هویت انتزاعی پیچیده است که کودک به دلیل محدویت تفکرش که در سطح عملیات عینی است نمی تواند آن را به موقع درک کند.

۱۰Freud

۲٫Schultz

با ظهور عملیات صوری است که نوجوانان می‌تواند به صورت درون نگرانه به وحدت و یکپارچه بیاندیشد و در این زمان بسیاری از آنان حساس می‌شوند به اینکه فقط بازیگر نقش های مختلف هستند و کلیت ‌به این ترتیب آرمانی است که در اواخر نوجوانی درک می شود و ممکن است که با جدیت پی گیری شود. فرد باید در اواخر نوجوانی عناصر هویت خود از قبیل منش شخص، چهره، استعدادها، علایق، ترسها، تعارضات و خاطرات در یک کل دوام پذیر یکپارچه کند(کروگر،۱۹۸۵).

۲-۸٫مشکلات نوجوانان در هویت یابی

1. نهایت گرایی

درجاتی از نهایت گرایی در نوجوانی بهنجار است. آزمون نقش های جدید و طریقه های جدید تفکر شکلی سالم و ضروری برای آزمایش است. با این حال شکستن هویت کودکی در افرادی خاص ممکن است اضطرابی بیش از حد را برانگیزد که موجب توسل او به یک هویت نابالغ نهایت گرا گردد. استقلال – وابستگی، پرخاشگری- اطاعت تعارض هایی هستند که ممکن است نوجوانان برای تمام یا بعضی از آن ها راه حل های نهایت گرا اتخاذ کند. برای مثال نوجوانی که از وابستگی خود در رنج است اما آنقدر امنیت ندارد که خانه را ترک کند ممکن است در خانه به عنوان یک تصمیم شبانه روزی بی ملاحظه باقی بماند. در نهایت دیگر، کسی است که ‌در مورد وابستگی بسیار نگران و نا ایمن است و از کوچک‌ترین نشانه وابستگی به خاطر ترس از بازگشت به وضعیت کودکی احساس خطر و از والدین دوری می‌کند. نوجوانی که در هویت یابی دچار اشکال است اغلب در مقابل والدین و سایر نهادهای اقتدار سر پیچی می‌کند. و در عین حال به به بعض از الگوهای اقتدار متوسل می شود برای اینکه با کسی که تعریف روشنی از نقش خود در زندگی دارد همانند سازی کند(آقا محمدیان و شیخ روحانی، ۱۳۸۲).

۲- گریز از واقعیت.

بسیاری از نوجوانان در اجتماع احساس آسودگی ندارند. برای مثال احساس می‌کنند که دارای بدن بدترکیبی هستند و از جنسیت خود ناراضی و حتی شرمگین اند. این نا آسودگی باعث می شود که از فعالیت ها ارتباطات اجتماعی دوری کنند و از واقعیت اجتماعی به انفعال و خیال پردازی ‌در مورد موقعیت های رمانتیک، ورزشی و اجتماعی روی آورند. گریز از واقعیت نیز مانند نهایت گرایی هم می‌تواند جنبه ای بهنجار در نوجوانی باشد و هم می‌تواند آسیب زا گردد. در حقیقت این آسیب شدید ترین خطر در رشد دوره نوجوانی است و آنهایی که دارای اضطراب های اجتماعی شدیدتری هستند و کسانی که ‌در مورد ابراز عواطف و به عهده گرفتن نقش های ممکن، بیشترین تعارض را دارند به دنیای تخیلات و رویاها پناه می‌برند با این امید که از ترس و دردی که انتظار دارند از تماس با دیگران نصیبشان خواهد شد اجتناب کنند. سرانجام حالت گریز از واقعیت شکل‌گیری هویت اسکینروئید است و می‌تواند از طریق دائمی زندگی فرد گردد. (مارکستروم- آدامز^۱ و همکاران، ۱۹۹۳).

۲-۹٫پایگاه های هویت از نظر مارسیا

جیمز مارسیا پس از اریکسون ‌به این نتیجه رسید که شکل گیری هویت در مراحل مختلفی صورت می‌گیرد. او دو روند را در شکل گیری هویت اساسی تلقی می‌کند که عبارتند از بحران و تعهد. (بی ریا،۱۳۸۵)مارسیا با توجه ‌به این دو روند چهار سبک را برای هویت معرفی می‌کند: ۱- هویت آشفته یا سردرگم(پراکندگی هویت)، ۲- هویت زود شکل گرفته (ضبط هویت) ۳- هویت به تعویق افتاده (وقفه) ،۴- هویت پیشرفته (کسب هویت).( برک.۲۰۰۱)

1. 1. هویت آشفته یا سردرگم (پراکندگی هویت)

1. مشخصه اصلی این نوع هویت بی تفاوتی همراه با فقدان تعهد و جستجوگری است. این افراد عمدتاًً بی تفاوت و بی علاقه هستند و نقش های اجتماعی را امتحان نموده، به سرعت ترک می نمایند و خود را به دست سر نوشت و شانش می سپارند و هر کاری که جماعت انجام دهند با آن ها هم داستان می‌شوند. عزت نفس کمی دارند، تکانشی هستند و تفکری نا منظم دارند( برک،۲۰۰۱،ترجمه سید محمدی۱۳۸۴ ).آنان نه به ارزش‌ها و باورهای معینی رسیده اند و نه کوششی برای دستیابی به آن ها به عمل می آورند. با آنکه این گروه هیچ آزمایش و کوشش قابل ملاحظه ای در این مورد نکرده اند فکر می‌کنند چنین کوششی بسیار دشوار و مستاصل کننده است (لطف آبادی، ۱۳۸۰).

Markstrom-adams¹

۳-هویت زود هنگام (ضبط هویت)

افرادی که هویت ضبط شده دارند، خود را به ارزش‌ها و اهدافی متعهد ساخته اند بدون اینکه گزینه های دیگر را بررسی کرده باشند. در عوض آن ها هویت حاضر و آماده ای را می‌پذیرند و ضبط می‌کنند که یک فرد مقتدر (معمولاً والدین اما گاهی معلمان، رهبران مذهبی، یا معشوقهای رمانتیک) آن را برای ایشان برگزیده است.(برک، ۲۰۰۱،ترجمه سید محمدی۱۳۸۴)

افرادی که در ضبط هویت گرفتار شده اند، متحجر، متعصب و انعطاف ناپذیر هستند. برخی از آن ها تعهدات خود را به صورت دفاعی به کار می‌برند و هر گونه اختلاف عقیده ای را تهدید قلمداد می‌کنند(کروگر، ۱۹۹۵). اغلب آن ها می ترسند افرادی که برای محبت و عزت نفس به آن ها وابسته هستند طردشان کنند(استریت ماتروپیت ،۱۹۹۶، به نقل از برک، ۲۰۰۱).

۴-هویت به تعویق افتاده (وقفه)

تعویق هویت به معنای جستجوگری فعال همراه با تعهد اندک است. در این حالت هویت، فرد نیاز دارد که خود را در تجارب مختلف بیازماید تا به شناخت عمیقی ‌در مورد خود برسد. حالت تعویق ممکن است همراه با پریشانی واسترس باشد و در نتیجه این افراد در مقایسه با سایر حالت ها بیشتر تمایل دارند که مدت کمتری در حالت تعویق باقی بمانند(شووارتز۱، ۲۰۰۱)

^۱. Schwartz

۵- هویت پیشرفته (کسب شده):

افرادی که هویت کسب کرده‌اند، مثلاً گزینه ها را بررسی نموده و به یک رشته ارزش‌ها و اهدافی پای بند هستند که خودشان آن ها را برگزیده اند. آن ها احساس سلامت روانی می‌کنند. در طول زمان از احساس یکسانی برخوردارند. و می دانند راه به کجا می‌برند(برک ۲۰۰۱،ترجمه سید محمدی،۱۳۸۴)

نوجوانانی که هویت کسب کرده‌اند یا فعالانه آن را کاوش می‌کنند. احساس عزت نفس بیشتری دارند، به ‌احتمال بیشتری به صورت انتزاعی و نقادانه فکر می‌کنند، بین خود آرمانی و آنچه امیدوارند که بشوند) و خود و اقعی شان شباهت بیشتری وجود دارد، و در استدلال اخلاقی پیشرفته هستند(جو سلسون^۱، ۱۹۹۴؛ مارسیا و همکاران ۱۹۹۳، به نقل از برک،۲۰۰۱،ترجمه سید محمدی،۱۳۸۴). در ضمن افرادی که هویت کسب کرده‌اند کمتر خود محور هستند و ‌در مورد نشان دادن خود واقعی شان به دیگران احساس ایمنی بیشتری می‌کنند(اوکانور^۲، ۱۹۹۵،به نقل از برک،۲۰۰۱ )

۲-۱۰٫تفاوتهاری جنسیتی و هویت

در خصوص تفاوت‌های ‌جنسیتی هویت، اریکسون اعتقاد داشت که تحول هویت در زنان و مردان متفاوت است. به نظر می‌رسد که تفاوت‌های جسمانی احتمالاً در جریان تحول هویت تاثیر گذارد. تحقیقات انجام شده طی سال‌های ۱۹۶۰ – ۱۹۷۰ نظر اریکسون را درباره تفاوت‌های جنسیتی موجود در شکل گیری هویت را تأیید کردند. در سال‌های قبل از ۱۹۸۰، دست یابی به هویت جداگانه بررسی می شد چون گمان می‌رفت هر جنس به گونه ای متفاوت به هویت می‌رسند، اما از ۱۹۸۰ به بعد در بررسی ها هر دو جنس را با هم در نظر گرفتند و تفاوت ها و شباهت ها را بین دو جنس در شکل گیری هویت مطالعه کردند( آقا جانی، ۱۳۸۱).

(به نقل از مسعود سعیدی «سنجش نگرش سکولاریزاسیون در گروه سنی ۲۰ تا ۵۰ ساله مردم شهر مشهد در سال ۸۴ و بررسی عوامل مؤثر براین نگرش» پایان نامه دوره کارشناسی ارشد)

اصلاح مذهبی پروتستان

یکتا پرستی

عقلانیت

علم

اخلاق پروتستان

سرمایه داری صنعتی

رشد اقتصادی

تکنولوژی

آگاهی فن سالارانه

فردگرایی

تمایل به فردگرایی و جدایی

جدایی و پیدایش فرقه‌ها

با سوادی و انجمن‌های

داوطلبانه

تفکیک ساختاری

تفکیک اجتماعی

برابری خواهی

تکثر اجتماعی فرهنگی

حکومت‌های سکولارو

لیبرال دموکراسی

تکثر دینی

بخشی سازی و

خصوصی سازی

نسبیت باوری

فرقه‌ها و کلیساهای میانه‌رو

بروس در فصل اول کتاب خود این پارادایم را مختصراً توصیف می‌کند و در بخش‌های بعد با مدارک و شواهد بیشتری بحث را تکمیل می‌کند و انتقالات وارد را نیز پاسخ می‌گوید.

وی ابتدا دو نکته را ‌در مورد ارتباطات علی موجود در این پارادایم بیان می‌کند. می‌گوید: “من ادعا نمی‌کنم که هر کدام از این علت‌ها به تنهایی می‌تواند اثر نموده شده را به وجود آورد. بسیاری شرایط دیگر نیز لازم است… ثانیاًً من ادعا نمی‌کنم که هر کدام از این علت‌ها (برای به وجود آمدن اثر خاص) همیشه لازم است… مانند ژاپن (که به سرمایه‌داری صنعتی تبدیل شد در حالی که فرهنگ متفاوت با غرب دارد) یعنی این عوامل نه کافی هستند و نه لازم.

اصطلاحاتی که بروس برای پارادایم سکولاریزاسیون آورده تقریباً روشن است و مفهوم آن تفاوت چندانی با مفهوم رایج ندارد. فقط دو اصطلاح «بخشی سازی» (compoutmentalization) و «خصوصی سازی» (priuatization) قدری نیاز به توضیح دارد.

این دو اصطلاح مربوط به جنبه فردی سکولاریزاسیون می‌شوند و در واقع واکنش فرد را به فرآیندهایی مثل تفکیک و تکثیر بیان می‌کنند.

یک راه برای اینکه مومنین ایمانشان را با تنوع و تکثر فرهنگی و دینی آشتی دهند این است که یکپارچگی را در سطح بالاتری از انتزاع بازسازی کنند ‌به این صورت که همه ادیان را به یک معنا یکسان در نظر بگیرند.

امکان دیگر- که با اولی سازگار نیست- این است که فرد ایمانش را به بخش خاصی از زندگی اجتماعی محدود نماید.

«برگر» و «لاکمن» در «ساخت اجتماعی واقعیت» نشان داده‌اند که تفکیک و تمایز که از ویژگی‌های مدرنیته است ما را ملزم می‌کند که نه در یک جهان واحد، بلکه در تعدادی از جهان‌ها زندگی کنیم که هر کدامشان ارزش‌ها و منطق خاص خودش را دارد. پس مقصود از «بخشی‌سازی» این است که فرد فقط در حیطه خاصی از زندگی اجتماعی تابع ایده و ارزش‌های دینی خود است.

خصوصی سازی نیز همراه بخشی سازی فرا می‌رسد یعنی این احساس و درک که حیطه دسترسی دین محدود می‌شود فقط به کسانی که آموزه‌های این یا آن دین را می‌پذیرند.

‌در مورد «آگاهی فن سالارانه» نیز مفهوم وی تفاوت اندکی با مفهوم مورد نظر هابرمالن دارد. مقصود بروس از این اصطلاح شیوه خاصی از اندیشه است که همراه علم و تکنولوژی مدرن به انسان‌ها تحمیل می‌شود.

در میان خصوصیات این شیوه «استیوبروس»، پیش فرض‌هایی بنیادی نهفته در علم و تکنولوژی را مطرح می‌کند. وی پارادایم پیشنهادی خود را در یک جمله این چنین خلاصه می‌کند:

«فردگرایی ، تکثر (تنوع) و برابری خواهی در یک زمینه لیبرال دموکراسی، اقتدار باورهای دینی راست کرد».

او در جای دیگر می‌گوید: «اگر در گزارش من از این تغییرات ابتکاری وجود داشته باشد، در تأکیدی است که بر تکثر و تنوع می‌کنم. در حالی که دیگران تبیین خود را برای افول دین با پیرایش حکومت به نحوه فزاینده بی‌طرف، شروع می‌کنند، من به علت این بی‌طرفی توجه می‌کنم.

تنوع فرهنگی ناشی از تعامل فرهنگ دینی متکثر با تفکیک ساختاری و اجتماعی، دین را از عرصه عمومی به عرصه خصوصی راند (و حکومتی بی طرف تأسیس نمود) و همراه دین هم ایده های دینی به جز ملایم‌ترین آن ها نیز به حوزه خصوصی رانده شده … برداشته شدن حمایت از دین در سطح ساختار اجتماعی بر روانشناسی اجتماعی باور، تأثیری مشابه به جای می‌گذارد.

یقین‌های جزعی کلیسا و فرقه‌ جای خود را به اظهارات ملایم‌تر انجمن مذهبی و کیش می‌دهد…

تأثیر سکولارکننده تکثر و تنوع به مقدار زیادی به فرهنگ برابری خواه جامعه دموکراتیک بستگی دارد؟

«استیوبروس» می‌گوید: که این نسبت غلط و رایج است که گمان می‌کنند پارادایم سکولاریزایسون به معنای پیش‌بینی الحاد و انکار خدا در همه افراد است: «من استدلال خواهم کرد که کاهش اهمیت اجتماعی دین، تعداد علاقه‌مندان به دین را کاهش می‌دهد. و این یک رابطه علمی است و نه فقط موضوعی برای تعریف. ولی حتی در نظریه رادریکال‌تر من این انتظار وجودندارد که دین ناپایدار خواهد شد.

من مشکلی نمی‌بینم در این که واژه‌ای برای توصیف فرآیندی به کار رود که فقط پایانی قطعی و معینی ندراد… سکولاریزاسیون می‌تواند ‌به این معنی باشد: «حرکت و تحول به سوی کمتر دینی بودن».

دین در بعد فردی (دینداری)، در دنیای مدرن متأثر از تکثر و تنوع فرهنگی تحول می‌یابد. صورت‌های سنتی دین جای خود را به اشکال جدید می‌دهند. صنعتی شدن و شهرنشینی، اقوام و گروه‌های مذهبی و نژادهای مختلف را کنار هم جمع کرده. همین تنوع و تکثر فرهنگی فرایند خصوصی‌سازی دین را به دنبال دارد. زیرا نمی‌توان در حوزه عمومی، هنجارها و ایده هایی را اعمال کرد که مورد توافق گروه‌های مختلف نیست. ‌بنابرین‏ دین به حوزه خصوصی راندده می‌شود دو دوست بی‌طرفی، اجتماع را ‌بر اساس کلی‌ترین ارزش‌های مشترک اداره می‌کند.

پیامد دیگر تکثر فرهنگی، فردی شدن دین است. فردی شدن را می‌توان با بحث «وورتساخر» ‌در مورد اجتماعی و فرهنگ پذیرشدن، توضیح داد.

وی می‌گوید شخص در برخورد با هنجارهای متفاوت و متناقض و ایده ها و اندیشه‌های ناهمخوان دچار تزلزل می‌شود و این تزلزل، تلاش در جهت تعادل دوباره را بر می‌انگیزد.

این دوباره متعادل شدن نوعی تفسیر شرایط است که به شخصیت شناخت می‌دهد و آن را نسبت به دو هنجار یا ایده ناهمخوان به طور نسبی مرزی (مارجینالیزه) می‌کند و به آن هویتی بالنبه مستقل می‌دهد.

«وورتساخر» کل فرایند متزلزل شدن‌ها و دوباره متعادل شدن‌ها در طول زندگی را فرایند شخصی شد (پرسونالیزاسیون) می‌نامد که همان دست‌یابی به هویت مستقل است.(حیدری بیگوند، ۱۳۸۰ ، ۸ –۱۰۷)

فردی شدن دین نیز مصداقی از همین فراگرد است. شخص در محیط متکثر دینی و در برخورد با مذاهب و نظام‌های فکری و ارزشی متنوع نسبت به آنچه خود دارد مرزی می‌شود و می‌تواند از بیرون و با دیدی انتقادی‌تر به آنچه خود و دیگران دارند نگاه کند و به نحوی مستقل‌تر از گذشته به انتخاب یا انتقاد و حتی نوآوری دست یازد.