اثرات اینگونه هزینه ها که از نوع ثابت و هماهنگی [۲۹] میباشند باعث افزایش هزینه های تغییر منبع و مآلاً تعمیق وابستگی خریدار به فروشنده [۳۰] میشود .
تحقیقات بیکاس(۱۹۹۷) مشخص نمود که هزینه های پائین جستجو که یکی از ردیفهای هزینه های ستادی تلقی میشوند موجب کاهش هزینه های تغییر منبع [۳۱] (هزینه ثابت) میشود .این کاهش در هزینه ها توامان در مورد کالاهای همگن و ناهمگن مشاهده شد [۳۲]. البته تناقضاتی بین یافته های بیکاس و سایرین (لی، ۱۹۹۵) (بیلی، ۱۹۹۸) که در حوزه خردهفروشی و تعاملات بین سازمان و مصرفکننده تحقیق نموده بودند ، مشاهده شد .
اسمیت و همکاران بعدها روش تحقیق و یافته های لی و بایلی را مورد بازنگری قرار داده و نقد کردند . آن ها متوجه شدند که لی بازار حراجی اتومبیل را مطالعه نموده بود لذا افزایش قیمت اتومبیلها نشانهای از کارآئی حراجی میتواند تلقی شود (اسمیت و دیگران، ۱۹۹۹: ۳).
۲-۱۶-۵-کشش قیمت
کشش قیمت ، تغییرات و حساسیت تقاضای خریدار نسبت به تغییرات قیمت است . در مورد اقلام و کالاهای اصلی کشش قیمت نقش بسیار مهمی ایفا میکند و از شاخصهای تعیینکننده کارآئی بازار است . پورتر معتقد است که کالای مذبور باید حائز شرایطی باشد تا مصرفکنندگان نسبت به تغییرات قیمت واکنش نشان دهند هر چند که بعضاً هیچ واکنشی نشان داده نمیشود .
کشش قیمت ناشی از هزینه های پائین جستجو در اینترنت ، سهولت تغییر منبع ، اطلاعات متقارن خریداران و رقبا و کوتاه بودن موانع ورود میباشد (کراونس، ۱۹۸۹: ۴۶۲) .به دلیل ناهمگن بودن بازار تجارت الکترونیکی ، کشش قیمت به دو دلیل نسبت به بازار کلاسیک کمتر است .
۱ – هزینه های پائین جستجو امکان انتخاب مناسبترین گزینه را برای خریداران فراهم میآورد .
۲ – کسب اطلاعات [ارزیابی] اگر فقط از طریق اینترنت انجام شود ، ممکن است به اطلاعات نادرست و گمراهی خریدار منجر شود بنابرین مشتریان غیر از قیمت به سایر جنبههای کیفیت از جمله مارک کالا ، اعتبار فروشنده ، خدمات پس از فروش و غیره … نیز توجه میکنند (اسمیت، ۱۹۹۹، باکوس، ۱۹۹۷)
۲-۱۶-۶- هزینه تعدیل قیمت
این هزینه ها عبارتند از مبالغی که سازمان در صورت اعمال هر گونه تغییری در قیمت فروش هزینه میکند . در بازارهای کلاسیک این دسته از هزینه ها شامل تجدید برچسبهای کالا ، تغییرات موردنیاز در بستهبندی ، تغییر بارکد ، تغییر کاتالوگها ، پوسترهای تبلیغاتی و غیره میباشد لیکن این مبالغ که در بازار کلاسیک اغلب ارقام سرسامآوری میشد و نوعاً منجر به ظهور پدیده چسبندگی قیمت [۳۳] میگردید . در بازار تجارت الکترونیکی محدود به اعمال تغییرات موردنیاز در اطلاعات قیمت کالاها در سرویسدهنده مرکزی [۳۴] و عمدتاًً ناچیز و قابل اغماض میباشد . اهمیت هزینه های تعدیل قیمت در مفهوم چسبندگی قیمت نهفته است و اساساً سازمانهای عرضهکننده زمانی هزینه های تعدیل قیمت را میپذیرند که امیدی به سودآوری محصول در بازار داشته باشند به طوری که هزینههای تعدیل قیمت پوشش داده و درصد سود موردانتظار سازمان تامین شود . حال اگر منافع آتی ناشی از اعمال تغییر قیمت کمتر از هزینه های آن باشد سازمان مجبور خواهد بود که کالا و محصولات خود را به قیمت فعلی عرضه نماید و این پدیده ، چسبندگی قیمت نامیده میشود (اسمیت، ۱۹۹۹: ۵).
از منظر این پژوهش پدیده چسبندگی قیمت به خودی خود هرچند بااهمیت است لیکن اهمیت آن زمانی صدچندان میگردد که اثر آنرا در پرتوی رقابت سازمانی تحلیل کنیم .
چسبندگی قیمت به طور بالفعل یک عامل تهدیدکننده سازمانی است و موجبات تسخیر بازارهای سازمان توسط رقبای هزینه اثربخش را فراهم میآورد .
بیلی (۱۹۹۸) به استناد یافته های خود تأیید میکند سازمانهای مجازی که از طریق اینترنت محصولات خود را بازاریابی و عرضه میکنند نسبت به سازمانهای دفترمحور بیشتر به تعدیل قیمت اقدام میکنند .
این سازمانها مستمراً در شرایط تعدیل و بعضاً تبعیض قیمت موردی قرار دارند (اسمیت، ۱۹۹۹: ۵) لذا نه تنها نسبت به خریداران قدرت چانهزنی [لحظهای] بیشتری کسب میکنند بلکه در مقایسه با رقبا نیز مزیت رقابتی به دست میآورند .
۲-۱۶-۷- تنوع قیمت
منشاء تبعیض قیمت [۳۵] ناشی از هزینه های بالای جستجو و تغییر منبع میباشد . اسمیت و همکاران اطلاعات نامتقارن خریداران از شرایط بازار کلاسیک را یکیدیگر از عوامل تبعیض قیمت برشمردهاند .
طبیعتاً با کاهش هزینه های جستجو و بهبود اطلاعات خریداران ، در مقایسه با بازارهای کلاسیک امکان اعمال تبعیض قیمت کاهش مییابد لیکن چابکی جریان اطلاعات در پهنه اقتصاد شبکهای موجبات نوسانات لحظهای قیمتها را نیز به وجود میآورد . بنابرین قیمتها در حدفاصل زمانی [۳۶] به صورت لحظهای و پویا [۳۷] تغییر میکند (توربان، ۲۰۰۰: ۱۰) .
معهذا یافته های بایلی (۱۹۹۸) و همچنین اسمیت – برایان جلفسون (۲۰۰۰) تبعیض و تنوع قیمت کمتر در بازار تجارت الکترونیکی را تأیید نکردند .
مثلاً اسمیت – برایان جلفسون در خردهفروشی On Line قیمت کتب و لوحهای فشرده (CD) مشابه را در فروشگاههای زنجیرهای ، متفاوت و حدوداً با ۵۰% تغییر مشاهده نمودند .
این پژوهشگران در تفسیر و توجیه این تناقض اعلام نمودند که هنوز بازار تجارت الکترونیکی در مرحله پیکربندی است و تا وصول به مرحله رشد و حصول بلوغ کامل بازار زمان موردنیاز است . آن ها همچنین به نامتجانس بودن خصیصههای خردهفروشان از نظر خریداران اسناد گردند .
تحقیقاتی در این زمینه توسط مرکز مطالعات تجارت الکترونیکی دانشگاه تگزاس در حال انجام است [۳۸].
جدول ۲-۴- خلاصه یافته های اسمیت – برایان جلفسون را نمایش میدهد .
سازمان باید در بازار تجارت الکترونیکی استراتژی مشخصی برای قیمتگذاری محصولات خود اتخاذ کند . داکترز (۱۹۹۷: ۱۱)[۳۹] استراتژیهای قیمتگذاری بازار تجارت الکترونیکی را به شرح ذیل خلاصه کردهاست:
شکل شماره ۲-۳ : خلاصه استراتژیهای قیمتگذاری داکترز
مؤسسه مطالعاتی – تحقیقاتی مککینزی (McKinsy) ضمن بررسی استراتژیهای قیمتگذاری جهت قیمتگذاری در بازار تجارت الکترونیکی دستورالعمل ذیل را پیشنهاد نموده است .
۱ – جهت اجتناب از کاهش حاشیه سود مبانی و فلسفه قیمتگذاری سازمان را تقویت کنید .
۲ – به بهترین نحو روش قیمتگذاری خود را نسبت به رقیب یا رقبا متمایز کنید .
۳ – بین قیمت و مطلوبیت ناشی از مصرف محصول رابطه منطقی برقرار کنید .
۴ – در صورت لزوم مدل قیمتگذاری خود را ارتقاء بخشید (مارن، مایک، ۲۰۰۰) . [۴۰]
جدول شماره ۲-۴- خلاصه یافته های اسمیت – برایان جلفسون