۳- تأیید: به منظور تشویق و حمایت مراجع در خلال فرایند تغییر، درمانگر سبک مصاحبه انگیزشی مکرراً مراجع را در قالب عبارات مبتنی بر درک و قدردانی، مورد تأیید قرار می‌دهد. برخی نمونه های ساده تأیید و تصدیق عبارتند از: «برای انجام آن کار جرات و شجاعت به خرج دادی.» یا «واقعاً ایده و نظر خوبی است.»

۴- خلاصه و جمع بندی: خلاصه ها، نقش مهمی را در سرتاسر جلسات مصاحبه انگیزشی ایفا می‌کنند. انجام این کار نه تنها نشان دهنده این است درمانگر گوش می‌دهد ،بلکه می‌تواند مطالب و موضوعات را به هم ربط داده تا بتوان از آن ها در تأکید و تمرکز بر نکات خاص و معینی کمک گرفت.

۵- فراخوانی صحبت معطوف به تغییر: در پنجمین تکنیک، درمانگر بدون این که حامی و مدافعه تغییر باشد، به طور آگاهانه ای صحبت معطوف به تغییر را بیرون کشیده و استخراج می‌کند. صحبت معطوف به تغییر، مرکب از عبارات و صحبت هایی است که تمایل، توانایی ادراک شده، نیاز، آمادگی، دلایل و علل و یا تعهد و الزام به تغییر را منعکس می‌کنند. عبارات نشان دهنده الزام و تعهد به تغییر، قوی­ترین شاخص نتایج درمانی خوب هستند (میلر و رولنیک، ۲۰۰۲؛ آرکوویتز و همکاران، ۲۰۰۸؛ میلر و رولنیک، ۲۰۰۲). صحبت معطوف به تغییر را در چهار طبقه تقسیم بندی می‌کند: ۱- شناسنایی ابعاد منفی و ضررهای وضعیت بینابین فعلی. ۲- شناسایی ابعاد مثبت و فواید تغییر. ۳- ابراز خوش بینی ‌در مورد تغییر و ۴- بیان قصد و نیت مبنی بر تغییر.این چهار نوع عبارت در برگیرنده ابعاد شناختی، عاطفی و رفتاری متعهد شدن به تغییر است فراخوانی صحبت معطوف به تغییر یکی از مهارت های اصلی و عمده مصاحبه انگیزشی است و از طرفی یکی از مهارت­ های پیچیده و دقیق است زیرا برای انجام آن راه های زیادی وجود دارد (آرکوویتز و همکاران، ۲۰۰۸؛ واگنر و مک ماهان^[۱۸]، ۲۰۰۴).

ارائه اطلاعات در مصاحبه انگیزشی به صورت سنتی انجام نمی گیرد بلکه تبادل اطلاعات صورت می‌گیرد و بر اساس دستورالعملی انجام می شود،که ضرورت مشارکت بیشتر از جانب مراجع را می طلبد. بدین منظور از دو راهبرد «قطعه اطلاعات – بررسی و کنترل آن با مراجع- قطعه اطلاعات بعدی» و«فراخوانی اطلاعات از مراجع- ارائه اطلاعات جدید – فراخوانی مجدد اطلاعات» برای تبادل اطلاعات استفاده می­ شود. ارائه اطلاعات در این شیوه به صورت خنثی، بر اساس نیاز و با اجازه مراجع انجام می شود و به مراجع فرصتی داده می­ شود تا اطلاعات را ضمن پردازش، تغییر و تفسیر کنند (برودی^[۱۹]، ۲۰۰۵ آنستیس، ۲۰۰۹؛ میلر و رولنیک، ۲۰۰۲).

۲-۲-۵- برخی فواید مصاحبه انگیزشی

۱- آمادگی خوبی برای درمان عمل محور است.

۲- به برقراری رابطه و کاهش مقاومت کمک می‌کند.

۳- باعث افزایش ماندگاری و مشارکت در درمان می شود.

۴- به حل و برطرف شدن حالت دو سوگرایی کمک می‌کند.

۵- باعث افزایش انگیزه و صحبت معطوف به تغییر می‌گردد.

۶- به افزایش حس اطمینان در مراجع کمک می‌کند.

۷- از فرسودگی شغلی درمانگر یا مشاوره پیشگیری می‌کند (نویدیان، پورشریفی، ۱۳۹۰).

۲-۲-۶- نظریه ها و مدل های مصاحبه انگیزشی

هر چند گاهی اوقات از مصاحبه انگیزشی به عنوان شکلی از درمان شناختی رفتاری صحبت می شود ولی تفاوت های بسیار مهمی بین رویکرد مصاحبه انگیزشی و درمان شناختی رفتاری و حتی روان درمانی وجود دارد. شاید یکی از مهمترین تفاوت ها،آن است که مصاحبه انگیزشی بر کمک به فرد برای حل دو سوگرایی درباره تغییر بیشتر ازکمک به کسب مهارت های شناختی، هیجانی، مقابله ای و رفتاری مورد نیاز برای یک زندگی سالم تأکید می‌کند (آنستیس، ۲۰۰۹).

مصاحبه انگیزشی به جای یک مکتب درمانی، بیشتر یک شیوه برخورد و زندگی با دیگران است. مصاحبه انگیزشی و دیگر انواع روان درمانی ها از این نظر که مقاومت و دو سوگرایی را به عنوان پدیده ای می­دانند که اطلاعات مهم درمانی در اختیار قرار می­ دهد، با هم مشترکند ولی از نظر نوع اطلاعات مهم دانسته شده و نحوه برخورد با آن متفاوتند. برای نمونه در مکتب روان تحلیلی دو سوگرایی، تعارض ناخودآگاهی است که از گذشته منتقل شده است در صورتی که مصاحبه انگیزشی، بدون توجه به گذشته به »اینجا و اکنون» تأکید دارد. در عوض در رویکردهای شناختی درمانی، گرچه برخی رفتار درمان گران و درمانگران شناختی رفتاری، مسئله مقاومت را مطرح کرده‌اند، ولی برای مقاومت دو سوگرایی ارزش و جایگاهی قائل نیستند. رفتار درمانی که پیشرو و منادی درمان شناختی رفتاری بود، مقاومت را به بی کفایتی درمانگر در مفهوم سازی اوضاع و شرایطی که رفتارها را کنترل می‌کند، نسبت می‌دهد. شناخت درمانگرانی مانند بک، مقاومت را به عنوان، فراهم نمودن اطلاعاتی در خصوص تفکرات و باورهای تحریف شده مراجع مورد توجه قرار می‌دهند. در مقایسه با مصاحبه انگیزشی، درمان شناختی رفتاری یک رویکرد نسبتاً دیکته شده و تجویزی است که بر آموزش رفتارهای جدید و روش های اصلاح باورهای ناکارآمد مراجعان تأکید دارد.استفاده از عبارت «تکالیف خانگی»، نقش درمانگر را بیشتر به عنوان معلم، در امرخطیر تغییر، پر رنگ تر می­سازد (آرکوویتز همکاران، ۲۰۰۸؛ میلر و رولنیک، ۲۰۰۲).

مصاحبه انگیزشی از دیدگاه «روان شناسی سنتی»، تلاش برای «ثبات»، «جبران» و یا «معالجه» فردی تلقی می­­شود که تا حدودی ناکارآمدی دارد. از نظر «روان شناسی مثبت نگر» روشی است برای کمک به فرد تا با ارزش ها و تجربه هیجانات مثبت در مسیر خود به سمت بهبود سلامت جسمانی و روان شناختی، مجدداً پیوند برقرار نماید. در واقع مصاحبه انگیزشی توانایی تجربه هیجانات مثبت، علاقمندی، امید، خرسندی و حس الهام بخش درونی را در فرد پرورش می­ دهد تا بیماران بتوانند آینده بهتری را برای خود تصور کنند، موفقیت­های گذشته را بخاطر آورده و اطمینان به توانایی خود برای تغییر و اصلاح را در زندگی گسترش دهند و این شاید یکی از مکانیسم های اثر بخشی این رویکرد مشاوره ای باشد (آنستیس، ۲۰۰۹).

مصاحبه انگیزشی نه یک الگوی مداخله­ای کاملاً جدید و نه هم یک الگوی مجزا است بلکه ترکیبی از اصول و فنون برگرفته شده از مجموعه ­ای از مدل های بسیارگسترده روان درمانی و تغییر رفتار است (کاکس و کینگر، ۲۰۰۴)، که مهمترین آن ها عبارت است از:

۱- مدل مراحل تغییر(پروچسکا و دی کلمنته، ۱۹۹۲): نقش مکمل را در تکامل مصاحبه انگیزشی و سایر مداخله های کوتاه مدت مبتنی بر مصاحبه انگیزشی ایفا می‌کند. دیدگاه فرا نظری ‌در مورد تغییر رفتار، شامل یک سری مراحل تدریجی است که در برگیرنده وظایف متعدد و فعالیت­های مقابله­ای مختلفی است. مشاوران نیاز دارند تا فرایند تغییر را به منظور عادی ساختن روند تغییر برای مراجعان و استفاده از راهبردهای مناسب برای کمک به آنان در جریان گذر از مراحل مختلف تغییر، درک کنند (میلر و رولنیک،۲۰۰۲). مدل مراحل تغییر، ۹۳ % مراجعان را می ­تواند از نظر میزان آمادگی و انگیزه برای تکمیل یا پایان زودرس دوره درمان، پیش‌بینی کند (ووگل ،هانسن،استیل و گوتستام^[۲۰]، ۲۰۰۶).

1. 1. 1. اصطلاح سیستم دیجیتال روش دیگری برای اشاره به رسانه‌هاست. خانم میندی تلاش می‌کند از واژه دیجیتال استفاده کند چون رسانه های اجتماعی را شامل رسانه های چاپی، آنالوگ و نحوه پخش آن‌ ها نمی‌داند.

      

   

1. 1. کلمه “رسانه” معادل واژه “شبکه” نیست. ‌بنابرین‏ زمانی که ما درباره‌ شبکه های اجتماعی بحث می‌کنیم، منظورمان متفاوت از وقتی است که درباره‌ رسانه اجتماعی حرف می‌زنیم.

1. 1. اگر هیچ لینکی به پروفایلی که به اشتراک گذارنده یک آیتم است وجود نداشته باشد (در واقع اگر پروفایلی نباشد)، ما با رسانه‌‌های اجتماعی سر و کار نداریم. پروفایل مشخصه‌ایست که از طریق آن افراد را دنبال می‌کنیم یا دنبال نمی‌کنیم، با آن‌ ها دوستیم یا نیستیم – به بیان ساده‌تر آن‌ ها را در مجموعه خودمان شامل می‌کنیم یا مانع از ورود آن‌ ها می‌شویم.

1. 1. منظور از اشتراک‌گذاری در این‌جا به معنی حرکت دو طرفه‌ی اطلاعات است، در مقابل سیستم‌های رسانه‌ای سنتی اخبار که حرکت اطلاعات در آن‌ ها یک‌طرفه‌اند.

1. 1. اشتراک‌گذاری اشاره دارد به یک گروه جهت‌دار، ما اطلاعات را با گروه خودمان به اشتراک می‌گذاریم. حتی اگر آن چه به اشتراک گذاشته‌ایم به سرعت از محدوده گروه خارج شود. در اشتراک‌گذاری انتظار بازخورد وجود دارد.

1. اما اطلاعات، شما ممکن است به جای آن از کلمه پیام “استاتوس” خبر، یا داده ها استفاده کنید. اطلاعات می‌تواند به شکل عکس، صدا، نقشه، سمبل‌ها، ویدیو، و غیره باشد. و البته اطلاعات می‌تواند به صورت متن یا لینک به هر یک از این انواع را نیز شامل شود. (Mindy, 2012)

۲-۲-۲ مفهوم رسانه های اجتماعی

در حالی که بیشتر مردم ‌در مورد وب ۲٫۰صحبت ‌می‌کنند، رسانه های اجتماعی به ذهن خطور می­ کند. صدها میلیون از مردم ابزارهایی مثل فیس­بوک را به عنوان ابزار اصلی خود برای ارتباط با دوستان، بستگان و به طور فزاینده برای کسب و کار استفاده ‌می‌کنند. رسانه های اجتماعی و وب۲٫۰ اغلب به صورت اصطلاحات قابل جایگزین با یکدیگر و در واقع رسانه های اجتماعی بزرگترین حوزه در وب۲٫۰ به حساب می ­آید.( McHaney,2013)

رسانه های اجتماعی فعالیت رسانه های اجتماعی را تسهیل می­ کند و بر اساس فرض قبلی ما که مردم عمیقاً اجتماعی هستند و نیاز دارند تا با بهره گرفتن از صدا، حرکت و زبان نوشتاری تعامل کنند، ‌می‌باشد. مردم نه تنها به دنبال رسانه های اجتماعی هستند بلکه به آن ها به عنوان راهنمای اجتماعی در تصمیم گیری، برنامه­ ریزی و ارتباطات تکیه ‌می‌کنند. رسانه های اجتماعی انواع متفاوت تعاملات در محیط دیجیتال را با قادر ساختن کاربران به تهیه و جمع ­آوری و فیلتر و مصرف اطلاعات در شکل­های مختلف پشتیبانی می­ کند (McHaney, 2013). طرز تفکر وب۲٫۰ این امکان را فراهم می­سازد تا مردم بر اساس ذات طبیعی اجتماعی خود به سمت پلت­فرم­های دیجیتال جدید حرکت کنند. رسانه های اجتماعی چیزی بیش از فیس­بوک^[۵] است. فیس بوک ایجاد و استفاده از شبکه های اجتماعی را تسهیل می­ کند. شبکه های اجتماعی آنلاین به شکل فضای مجازی که اجتماع مردم اطلاعات را ‌در مورد خودشان و علاقمندی های خود به اشتراک می­گذارند ظاهر می­ شود. این شبکه ها می ­تواند عمومی و یا محدود به مجموعه دوستان باشند. مردم به شبکه های اجتماعی به وسیله ارسال پیام غیر­همزمان یا استفاده از ابزارهای گفتگو به صحبت یا ارسال پیام می­پردازند دسترسی دارند.

کاربران رسانه های اجتماعی می ­توانند پیام های چندرسانه ای روی صفحه خود قرار دهند. اعضا پروفایل آنلاینی از زندگی نامه، عکس­ها، وضعیت کنونی، عادات، علاقمندی ها و اطلاعات دیگر ایجاد ‌می‌کنند. برای مثال از محبوبترین برنامه های رسانه های اجتماعی می توان به لینکداین^[۶] و مای اسپیس^[۷] اشاره کرد. رسانه­های اجتماعی همچنین به عنوان منابع جدید اطلاعات آنلاین، که اطلاعات در خود آن ایجاد شده، آغاز شده، توزیع شده و مورد استفاده مصرف کنندگان برای آموزش یکدیگر ‌در مورد محصولات، نام تجاری، خدمات، شخصیت ها و مسائل مربوط قرار می‌گیرد، معرفی می­ شود. (W.McHaney, 2013)

۲-۲-۳ تاریخچه رسانه های اجتماعی

نخستین بار مفهومی با عنوان شبکه های اجتماعی اینترنتی با قالب امروزی در سال ۱۹۶۰ اولین بار در دانشگاه ایلی نویز در ایالت متحده امریکا مطرح شد. پس از آن در ۱۹۹۷ نخستین شبکه های اجتماعی اینترنتی به آدرس SixDegrees.com راه‌اندازی شد. این سایت به کاربرانش اجازه ایجاد پروفایل داد تا آن ها بتوانند لیستی از دوستان خود ایجاد کنند. در سال ۱۹۹۸ به کاربران خود اجازه داد تا دوستان خود را جستجو کنند. این ویژگی‌ها در ابزارهای قبل از SixDegrees مانند AIM,ICQ نیز وجود داشتند ولی لیست دوستان قابل نمایش نبود،classmats.com به افراد اجازه می‌داد تا با هم­کلاسی­ها یا دانشگاهیان خود مرتبط شوند و در شبکه برای یافتن و ایجاد ارتباط با دوستان خود گشت و گذار کنند اما کاربران قادر به ایجاد پروفایل یا لیستی از دوستان خود نبودند تا اینکه SixDegrees این ویژگی­ها را با هم ترکیب کرد. این سایت سعی در ارتقای ابزارهای خود داشت اما در آن موفق نشد و بعد از سه سال متوقف شد. (Weinreich,2007)

از سال ۱۹۹۷تا ۲۰۰۱ رسانه ها و شبکه های زیادی ایجاد شد که به کاربران خود اجازه می­دادند تا پروفایل شخصی، حرفه­ای بسازند. کاربران می­توانستند دوستان را در پروفایل شخصی خود داشته باشند بدون اینکه دنبال تأیید برای ایجاد اتصال باشند اما آن ها نتوانستند موفقیت خاصی به دست بیاورند، تا اینکه انفجار تجارت در وب سایت‌های اجتماعی در سال ۲۰۰۲ باعث به وجود آمدن شبکه های اجتماعی فرنداستر^[۸]، اورکات^[۹] و لینکداین شد و باعث شکوفایی قارچ گونه وب سایت‌های شبکه های اجتماعی در اینترنت شد.

از سال ۲۰۰۱ به بعد شبکه های اجتماعی متفاوتی با کاربری های متنوع ایجاد شد و در واقع موج جدیدی از شبکه های اجتماعی شکل گرفت. به عنوان مثال شبکه Ryze که با هدف تجاری و کسب و کار شکل گرفت و به بزرگترین شبکه خدمات کسب و کار تبدیل شد. پدیدآورنده Ryze می­گوید ابتدا او سایت را به دوستان خود معرفی کرد و اولین کاربران آن کسب و کارها و فناوری ارتباطات در سانفرانسیسکو بودند. افراد پشت Tribe.net, Ryze,friedsterبه شدت از لحاظ شخصی و حرفه­ای به هم آمیخته بودند. آن ها معتقد بودند که این سایت­ها می ­توانند یکدیگر را بدون رقابت پشتیبانی کنند (Festa, 2003). در انتها Ryze هرگز نتوانست محبوبیت عمومی به دست آورد. Tribe.net برای کسب جایگاه پرشوری از کاربران رشد یافت، linkedin یکی از قویترین سرویس های کسب وکار شد و friendster یکی از مهمترین رسانه های اجتماعی شد (Chafkin, 2007).

توضیح کامل برنامه در قسمت پیوست آمده است.

۲٫ پرسشنامه ارزیابی رفتار اجتماعی توسط معلم ” اقتباس از ویر و داوین ( ۱۹۸۰ ؛ به نقل از جدیدی ، ۱۳۷۵ ) جهت ارزیابی جنبه‌های مثبت رفتار اجتماعی کودکان گروه سنی ۵ تا ۱۱ ساله استفاده می شود. از این پرسشنامه برای سنجش شایستگی اجتماعی در دو مرحله ی پیش آزمون و پس آزمون استفاده خواهد شد. این پرسشنامه شامل ۲۰ سوال است. هر سوال در یک مقیاس سه امتیازی _ به ندرت ، تا حدی یا گاهگاهی ، مطمئنا_ درجه بندی و به ترتیب نمره ، ۱ ، ۲ و ۳ به آن اختصاص داده شده است. دامنه نمرات پرسشنامه بین ۲۰ و ۶۰ است.ویر و داوین ( ۱۹۸۰ ) ضریب اعتبار آن را ( ۸۷/. ) به دست آورده و آن را وسیله ی خوبی برای ارزیابی جنبه‌های مثبت رفتار اجتماعی کودکان معرفی کرده‌اند. در هنجاریابی این پرسشنامه در ایران جدیدی (۱۳۷۵) ضریب اعتبار آن را ( ۸۱/. ) به دست آورده است. با توجه به اینکه در تحقیقاتی که هدف آن ها پژوهش است ، ضریب اعتبار کافی بین ۷۰/. تا ۸۰/. است ، می توان آن را آزمون قابل اعتباری دانست ( شریفی ،۱۳۷۲؛ به نقل از جدیدی ، ۱۳۷۵).

روش اجرای پژوهش

پس از نمونه گیری و انتخاب افراد گروه آزمایشی و گواه ، در طی یک یا دو کارگاه آموزشی برای مربیان اهداف تحقیق توضیح داده می شود ،هم چنین نحوه ی اجرای برنامه ی آموزشی Hearthsmart برای آن ها توضیح داده می شود.آزمون شایستگی اجتماعی ویر و داوین ( ۱۹۸۰ ) در مرحله ی قبل از مداخله توسط مربیان پر شده و پس از مرحله ی مداخله ،این آزمون برای مشاهده ی تغییرات ایجاد شده ی احتمالی دوباره پر می شود. پیش‌بینی می شود مرحله ی مداخله ۳ماه به طول بینجامد و استفاده از راهبردهای این برنامه هر روز در موقعیت هایی لازم در کلاس صورت گیرد.

روش تجزیه و تحلیل داده ها

بنا به طرح پژوهشی مورد استفاده، در تحلیل داده ها در نخستین گام شاخص های توصیفی محاسبه می شود.و سپس از روش آماری تحلیل کوواریانس استفاده می شود.

منابع فارسی

برک،لورا(۲۰۰۷).روانشناسی رشد( از لقاح تا کودکی)،ویرایش چهارم.ترجمه یحیی سیدمحمدی.تهران:نشر ارسباران،۱۳۸۹

جدیدی،هوشنگ(۱۳۷۵).برسی تاثیر الگوی رفتار والدین بر توانایی حل مسایل اجتماعی دانش آموزان شهرستان خمین.پایان نامه ی کارشناسی ارشد چاپ نشده دانشگاه تهران.

کرین،ویلیام سی(۱۹۹۸).نظریه های رشد،ترجمه ی علیرضا خویی نژاد و غلامرضا صفایی.انتشارات رشد،۱۳۸۴٫

منابع انگلیسی

Adela Moraru, Mihaela Stoica, Elena-Adriana Tomuletiu,Filpisan Monica.(2011). Evaluation of a program for developing socio-emotional competence in preschool children. Procedia –Social and Behavioral Sciences .( 30 ),pp(2161-2164).

Berk,L.E. ( 2007) .Child development. Allyn and Bacon.Boston, U.S.A

Bierman KL,Domittrovich CE,Nix RL,Gest SD,Welsh JA,Greenberg MT,Blair C,Nelson KE,Gills.(2008).Promoting academic and social-emotional school readiness: the headstart REDI program.Child development(79),pp(1802-17).

Bradley Raymond Trevor,Atkinson Mike,Tomasio Dana,Rees Robert A.( 2009 ). Facilitating Emotional Self-regulation in preschool children: efficacy of the early.

Brophy-Herb Holly E.Robert E.Lee,M.Angela Nievar,Gary Stollak.(2007 ).Preschooler ‘ssocial competence : Relations to family characteristics,teacher behaviors and classroom climate.Journal of Applied Developmental Psychology.(28),pp ( 134-148 ).

Brown, A.Chavaughn. (2011). The association between social-emotional competence and children ‘s academic readiness,Doctoral dissertation.George Mason university.

Cole,M.,John-Steiner.V.,Scribner,S.,and Souberman,E.(Eds).(1978).Mind in society:the development of higher psychological processes.Cambridge,MA:Harvard university press.ole, M., John-Steiner, V., Scr Mind in society: the development ~[” hi

Elias.J Maurice, Gara.A Michael, Schuyler.F Thomas, Branden.R Leslie, Sayette.A Michael.(2010).The promotion of social competence:Longitudinal study of a preventive school-based program.American Journal of orthopsychiatry. Volume 61, Issue 3, pages 409–۴۱۷

Feldman,David henri. Flower,R.Clarke(1997).The natures of developmental change: Piaget,Vygotsky,and the transition process.New Ideas in psychol.3,pp(195-210).

Flavell,John.H(2004).Theory of mind development: Retrospect and prospect,Merril Quarterly,vol.50,no.3

Frey,Karin S, Nolen Suson Bobbitt, Edstrom Leihua Van Schoiack, Hirschstein Miriam K.(2005). Effects of a school-based social-emotional competence program: Linking children”s goals, attribotions and behavior. Applied developmental psychology (26), pp(171-200).

Greenberg Mark.T, Kusche Carol.A.(2010).A introduction to promoting alternative thinking strategies.The public of department of health and human services.www.samhsa.gov

Halberstadt Amy. G , Denham Susanne.A,Dunsmore Julie. C . ( 2001 ).Affective social competence. Department of psychology.North Carolina State University.

Hennessey Betha.A(2007).Promotion social competence in school-aged children:The effects of the open circle program.Journal of school psychology.(45),pp(349-360).

Macklem, Gayle L .(2007 ).Practitioner “ s Guide to Emotion Regulatio in School-aged Children.

McLaughin Katie,A., Hazenbuehler.Mark L, Mennin Douglas,S .,Nolen-Hoeksema Susan.( 2011 ).Emotion dysregulatio and adolosecent psychopathology : A prospective study.Behavioral Research and Therapy.(49 ),pp ( 544-554 ).

Raver, C. C., & Zigler, E. F. (1997). Social competence: An untapped dimension in evaluating Head Start’s success. Early Childhood Research

۲-۵۲- همزمانی اختلالات

تقریبأ ۷۵ درصد افراد مبتلا به احتکار، اختلال خلقی یا اضطرابی همزمان دارند. رایج ترین اختلالات همزمان، اختلال افسردگی اساسی (بالغ بر ۵۰ درصد موارد)، اختلال اضطراب اجتماعی و اضطراب فراگیر هستند. تقریبأ ۲۰ درصد افراد مبتلا به اختلال ذخیره کردن نشانه هایی نیز دارند که ملاک های تشخیصی OCD را برآورده می‌کنند. این همزمانی اختلالات ممکن است اغلب دلیلی برای مشاوره باشند، زیرا بعید است که افراد به طور خودانگیخته نشانه های احتکار را گزارش کنند، و اغلب در مصاحبه های معمول، ‌در مورد این نشانه سوال نمی شود(انجمن روانپزشکی آمریکا،۲۰۱۳).

۲-۵۳- درمان اختلال احتکار

به طور کلی پاسخ به درمان در بیماران مبتلا به اختلال احتکار در مقایسه با بیماران OCD، چه درمان دارویی و چه درمان های روان شناختی ضعیف است. بعضی از محققان دلیل اثر بخشی ضعیف(SSRIs)ها را در این بیماران ناشی از این می دانند که آسیب عصب- زیست شناختی^[۱۰۹] این بیماران (مانند پایین بودن فعالیت قشر کمربندی قدامی^[۱۱۰]) خاص و متفاوت است(سکینا و همکاران، ۲۰۰۴). علاوه بر این، انگیزه پایین در این بیماران از جمله دلایل دیگر اثربخشی پایین درمان های روان شناختی در این افراد است.

۲-۵۴- درمان رفتاری

مواجه سازی و جلوگیری از پاسخ (ERP) از جمله بهترین درمان های غیر دارویی است که برای OCD به کار برده می شود. برای درمان اختلال احتکار نیز دقیقأ از این روش استفاده می شود. یعنی فرد مورد تشویق قرار می‌گیرد که وسایل و اشیای غیر ضروری را دور بریزد و همچنین از رفتارهای خرید غیر ضروری و انبار کردن بی مورد بپرهیزد. هر چند تحقیقات نشان می‌دهند که نسبت اثر بخشی درمان رفتاری برای اختلال احتکار در مقایسه با بیماران OCD ضعیف تر است(ماتیکس- گالز^[۱۱۱] و همکاران، ۲۰۰۲؛ابرامویتز^[۱۱۲] و همکاران، ۲۰۰۳).

۲-۵۵- درمان شناختی- رفتاری(CBT)

درمان شناختی- رفتاری برای درمان اختلال احتکار به وسیله (فروست و هارتل، ۱۹۹۶؛ استکی و فروست،۲۰۰۷،۲۰۰۳؛ فروست و تولین، ۲۰۰۷)تدوین و گسترش یافته است. به اعتقاد این افراد، دلبستگی به اموال، فرآیندهای شناختی ناکارآمد، نگرانی های انگیزشی، رفتارهای اجتنابی و رفتارهای وسواسی علت این اختلال است. در این درمان سعی می شود که باورها و افکار ناکارآمد مانند ناتوانی و عدم تحمل در آینده بدون ذخیره سازی، مورد شناسایی و چالش شناختی قرار گیرند. همچنین فرآیندهای شناختی ناسازگار مانند سوگیری توجه، شناسایی و اصلاح می‌شوند. علاوه بر این، در این رویکرد بر روی اصلاح کمال گرایی و مسئولیت پذیری افراطی نیز تمرکز می شود. در نهایت نیز از آزمایش های رفتاری، مواجه سازی و جلوگیری از پاسخ نیز استفاده می‌گردد. پژوهش ها نشان می‌دهند که اثربخشی CBT نسبت به درمان رفتاری ERP سودمندی بیشتری را در بردارد (استکی و همکاران، ۲۰۱۰).

۲-۵۶- دارو درمانی

درمان های دارویی مختلفی برای اختلال احتکار پیشنهاد و استفاده شده است. ولی تحقیقات از اثربخشیSSRIs (کلومی پرامین، فلوکستین، فلوکسامین، سرترالین، پاروکستین و سیتالوپرام) برای درمان این اختلال حمایت می‌کنند(استین و همکاران، ۲۰۰۷). با این حال، تحقیقات نشان می‌دهد که درمان دارویی به تنهایی اثربخشی ضعیفی بر روی این بیماران دارد(استین و همکاران، ۲۰۰۷).

تعدادی از باورها و علائم خاص که در اختلال احتکار مورد مطالعه قرار گرفته است به شرح زیر است:

قبل از اینکه راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی(DSM-5)، در سال ۲۰۱۳ از سوی انجمن روانپزشکی آمریکا منتشر شود، اختلال احتکار به عنوان یکی الگوهای اختلال وسواس فکری- عملی مورد توجه قرار می گرفت و خود به صورت اختلال مجزا مطرح نشده بود اما امروزه این اختلال روانی نه تنها به صورت مجزا تشخیص گذاری می شود بلکه پژوهش های زیادی برای شناخت عوامل روانشناختی و باورهای شناختی فراشناختی این اختلال و تشابه روانشناختی این اختلال با اختلال وسواس فکری- عملی به راه افتاده است در زیر چندی از نتایج این تحقیقات مرور می شود.

در پژوهشی که توست( دیانی و همکاران، ۱۳۹۲) با هدف بررسی ارتباط باورهای فراشناختی با رفتار ذخیره ای در جمعیت غیر بالینی انجام شد. نتایج نشان داد بین رفتار ذخیره ای/ احتکار و باورهای فراشناختی همبستگی مثیت معنادار وجود دارد (۰۱/۰p<). نتایج تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که ۵/۲۰ درصد از واریانس عامل درهم ریختگی توسط باورهای مثبت در باره نگرانی و خودآگاهی شناختی، ۸/۲۵ در صد از واریانس عامل اندوخته سازی توسط باورهای مثبت در باره نگرانی، کنترل ناپذیری و خطر و اطمینان شناختی، و ۹/۲۰ درصد از عامل کسب اشیاء توسط باورهای مثبت در باره نگرانی، کنترل ناپذیری و خطر، کنترل افکار و خود آگاهی شناختی تبیین می شود.‌بر اساس یافته های این پژوهش، سه بعد فراشناختی: باورهای مثبت در باره نگرانی، کنترل ناپذیری و خطر، و خودآگاهی شناختی نقش جدی در پیش‌بینی رفتارذخیره ای/احتکار دارند که لازم است توسط پژوهشگران و درمانگران بیشتر مورد توجه قرار گیرند.

در تحقیقی ارتباط بین احتکار و نشانه های وسواسی فکری- عملی میان افراد غیر بالینی بررسی شده است(رید^[۱۱۳] و همکاران۲۰۱۳)،در این مطالعه بین رفتار احتکار و شناختهای احتکار همبستگی مثبت مشاهده شد.رفتار احتکار همچنین با اضطراب اجتماعی، نگرانی و افسردگی نیز همبستگی داشت.مدل رگرسیون معنی دار نشان داد که نشانه های افسردگی بیشتر

گزارش ها حاکی از آن است که اختلال ذخیره سازی معمولأ ریشه در محرومیت های کودکی دارد. شاید به خاطر همین مسئله است که بیماران مبتلا ‌به این اختلال، رفتارهای انبار کردن خود را راهبردی در مقابل ترس از محرومیت های آینده می دانند. با این حال، شواهد تجربی از علی بودن این مسئله برای تبیین اختلال احتکار کمتر حمایت می‌کنند (فروست و گراس، ۱۹۹۳).در عوض مدل های کنونی برای تبیین اختلال احتکار، بیشتر به نقص در فرایند شناختی و الگوهای رفتاری تأکید دارند (فروست و تولین، ۲۰۰۸). علاوه بر این، همچنین شواهد تجربی از مکانیسم های عصب- روانشناختی^[۱۱۴] در پدیدآیی و تداوم اختلال احتکار حمایت می‌کنند.

د) مقابله غیر مؤثر: این پاسخ ها که عملا نقشی در حل مسئله نخواهند داشت، بر ۵ نوع تقسیم می‌شوند:

۱- تکانشگری: پاسخ تکانشگری شامل از دست دادن صبر و شکیبایی، تصمیم گیری عجولانه و عمل کردن با وجود نداشتن اطلاعات کافی و توجه نکردن به نتایج عمل می شود.

۲- تفکر خرافی: در این شیوه فرد از پاسخ هایی استفاده می‌کند که خرافی است، مثلا این تصور که صحبت کردن ‌در مورد واقعیت، از وقوع آن جلوگیری نمی کند، یا اینکه به دنبال اتفاق بعدی یک اتفاق خوب هم خواهد افتاد.

۳- تفکر آرزومندانه: در این شیوه، فرد سعی می‌کند به وقوع معجزه امید ببندد. آرزوی تغییر رویداد، یا آرزوی اینکه کاش این اتفاق رخ نداده بود یا اینکه کاش آن چه که اتفاق افتاده خواب باشد را دارد.

۴- تفکر منفی: در این شیوه، فرد بر نقاط ضعف و علتهای آن تمرکز می‌کند. و به دنبال آن دچار احساس درماندگی می شود. تفکر ‌در مورد حوادث ناخوشایند، تصور رویدادهای بدو روبرو شدن با بدترین احتمال ممکن، از جمله افکار منفی است، که فردی می‌تواند داشته باشد.

۵- استفاده از دارو، دخانیات، مواد مخدر یا الکل: فرد در این شیوه، برای کمتر اندیشیدن به مسئله به استفاده از داروها، مواد مخدر یا مصرف الکل روی می آورد(کارور، ۱۹۸۹).

۶- نظریه راجرز و نجاریان:

برطبق نظر راجر و نجاریان سبک های مقابله ای عبارت است از مجموعه رفتارهایی که شخص در مواجهه با مسایل و اضطراب های زندگی در پیش می‌گیرد که عبارت است از:

1. 1. سبک مقابله عقلانی،

1. 1. سبک مقابله انفصالی

1. 1. سبک مقابله هیجانی

1. سبک مقابله اجتنابی

که سبک های اول و دوم انطباقی و سبک های سوم و چهارم غیر انطباقی می‌باشد.

سبک های انطباقی کمک می‌کنند که افراد راحت تر بتوانند با مطالبات و استرس ها کنار آیند و سبک های غیر انطباقی باعث آسیب پذیری بیشتر می‌شوند.

1. 1. شیوه مقابله عقلانی: سبک هایی است که هشیارانه برای مقابله مستقیم با منبع اضطراب جهت حل مسئله به کار برده می شود.

1. 1. شیوه مقابله انفصالی: اشاره دارد به استعداد فاصله گرفتن و بریدن از هیجان ها به منظور بررسی مسائل از چشم اندازی وسیع و گسترده.

1. 1. شیوه مقابله اجتنابی: چنانچه از معنای لغوی اجتناب برمی آید می توان آن را تدبیر کپک ها نامید.یعنی پنهان کردن سر در برف و امید به اینکه دشمن چیزی ندیده و یا کاری با ما نخواهد داشت.

1. شیوه مقابله هیجانی: این شیوه آمادگی برای فرسوده شدن در انبوه هیجانات را نشان می‌دهد در این حالت شخص احساس درماندگی می‌کند و دستخوش یاس و درماندگی در انبوه هیجان ها می شود(راجرر ۲۰۰۲، ترجمه نجاریان ۱۳۸۵).

۷- نظریه فلیپس و چارویس (۱۹۹۴):

فلیپس^[۹۶] و جارویس^[۹۷] ‌بر اساس تحقیقات خود ‌در مورد راهبردهای مقابله ای به چهار عامل مقابله اشاره کرده‌اند:

۱- مقابله اجتنابی

۲- مقابله هیجان مدار

۳- مقابله فعال

۴- مقابله پذیرش

مقابله فعال: شامل رفتارهایی مانند استفاده از راه‌های راهبردی و حمایت‌های اجتماعی می‌باشد.

مقابله اجتنابی: شامل انکار رویدادهایی است که رخ داد و یا تاثیر گذارده، مانند دور شدن فیزیکی از موقعیت و فرار از موقعیت با بهره گرفتن از دارو و یا الکل.

مقابله هیجان مدار: شامل، آزادسازی هیجان ها (مثل گریه کردن) و استفاده از حمایت های اجتماعی برای کاهش هیجان‌ها می‌باشد.

مقابله پذیرش: شامل دور شدن روانشناختی فرد از موقعیت می‌باشد. یعنی از نظر شناختی موقعیت یا رویداد، تحریف می شود و یا رویداد همان طور که هست پذیرفته می شود(فلیپس و جارویس، ۱۹۹۴، به نقل از نادی، ۱۳۸۷).

۸- نظریه موس و اسکافر:

موس و اسکافر^[۹۸] (۱۹۹۷) به چهار نوع شیوه مقابله اشاره کردند:

1. 1. مقابله رویارویی رفتاری: شامل جستجوی راهنمایی و حمایت و انجام عمل به طور صحیح برای بررسی مستقیم یک موقعیت یا نتیجه آن است.

1. 1. مقابله رویارویی شناختی: در این شیوه، فرد تحلیل منطقی می‌کند و ارزیابی مجدد، پذیرش واقعیت و بازسازی آن برای رسیدن به راه های مناسب حل مسئله انجام می‌دهد.

1. 1. هیجان رفتاری اجتنابی: در این شیوه تخلیه هیجانی و رفتارهای کاهش دهنده استرس مثل پرخوری یا استفاده از داروهای آرامبخش صورت می‌گیرد.

1. مقابله اجتنابی شناختی: در این روش در افکار فرد به طور هدف دار واکنش هایی صورت می‌گیرد تا شدت یک بحران یا نتایج آن، یا پذیرش این واقعیت که شرایط غیر قابل تغییر است، کاهش یاید(به نقل از بلالوک و توینر^[۹۹]۲۰۰۰).

۹- نظریه آلتمایر:

در نظریه آلتمایر(۱۳۸۷) دو تمایز عمده از فرایند مقابله مطرح می شود که عبارتنداز:

1. 1. تمایز بین مقابله هیجان مدار و مسئله مدار: که به ویژگی‌های فردی مربوط است. مانند خودکارآمدی، مقابله مسئله مدار بر عامل استرس زا متمرکز است ، در حالی که مقابله هیجان مدار، به فرد امکان می‌دهد تا پیامدهای هیجانی همراه استرس را مهار نمایند.

1. تمایز بین منابع مقابله: منابعی است که در دسترس فرد می‌باشد، در حالی که پاسخ های مقابله اعمالی هستند که به طور عملی در شرایط خاصی بکارگرفته می‌شوند.

۱۰- نظریهء کرونی:

‌بر اساس نظریه کرونی^[۱۰۰](۲۰۰۰)، چهار نوع کلی مقابله ‌بر اساس نظرمحققان مشخص می شود:

1. 1. رفتار فعالانه یا مسئله مدار: در این شیوه به طور مستقیم و آشکار با مسئله و نتایج آن سر و کار دارد.

1. 1. ارزیابی مدار یا فعال شناختی: که هدف آن مهار ارزیابی از موقعیت استرس زا است.

1. 1. مقابله هیجان­مدار: این شیوه هدفش مهار هیجانات مربوط به عامل استرس زا و نگهداری و حفظ تعادل فرد می‌باشد.

1. مقابله اجتنابی: در این شیوه، هدف فرد دوری از عامل استرس و موقعیت های استرس زا است.

۱۱- نظریه اندلر و پارکر:

اندلر و پارکر^[۱۰۱] (۱۹۹۰) جهت بررسی فرایند مقابله عمومی افراد را برحسب سه نوع اساسی سبک مقابله ای متمایز می‌سازند: سبک مقابله ای مسئله مدار، سبک مقابله ای هیجان مدار، سبک مقابله ای اجتنابی .

1. 1. راهبرد مقابله ای مسئله مدار: شیوه هایی را توصیف می‌کند که ‌بر اساس آن فرد اعمالی را که باید برای کاهش یا از بین بردن یک استرس انجام دهد محاسبه می‌کند. رفتارهای مسئله مدار شامل جستجوی اطلاعات بیشتر درباره مسئله، تغییر ساختار مسئله از نظر شناختی و اولویت دادن به گام هایی برای مخاطب قرار دادن مسئله می شود.

1. 1. راهبرد مقابله ای هیجان مدار: شیوه هایی را توصیف می‌کند که ‌بر اساس آن، فرد برخود متمرکز شده و تمام تلاش او متوجه کاهش احساسات ناخوشایند است. واکنش­های مقابله­ای هیجان­مدار شامل گریه کردن، عصبی و ناراحت شدن، پرداختن به رفتارهای عیب جویانه، اشغال ذهنی و خیال پردازی است.