۱-۴- اهداف پژوهش

هدف اصلی پژوهش، شفاف‌سازی نقش اطمینان بیش‌ از حد مدیریت در تبیین برخی از جنبه‌های سیاست تقسیم سود شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران است.

هدف‌های فرعی پژوهش:

1. 1. تبیین دیدگاه مدیران و سرمایه‌گذاران نسبت به اطمینان بیش از حد مدیریت در بورس اوراق بهادار تهران

1. 1. بررسی تأثیر اطمینان بیش‌ از حد مدیریت در ارتباط با دیگر عوامل تأثیرگذار بر سیاست تقسیم سود

1. 1. تأثیر اطمینان بیش‌ از حد مدیریت بر رابطه بین سیاست تقسیم سود و فرصت‌های رشد شرکت

1. 1. واکنش قیمت سهام به اعلان خبر افزایش سود سهام به وسیله مدیریت دارای اطمینان بیش‌ از حد

1. 1. ارائه معیارهای اندازه‌گیری قابل‌اجرا برای اطمینان بیش‌ از حد مدیریت در بازار سرمایه ایران

۱-۵- فرضیه‌های پژوهش

فرضیه اول: بین اطمینان بیش‌ از حد مدیریت و سیاست تقسیم سود رابطه معناداری وجود دارد.

فرضیه دوم: اطمینان بیش‌ از حد مدیریت بر رابطه بین فرصت‌های رشد شرکت و سیاست تقسیم سود تأثیر دارد.

فرضیه سوم: اطمینان بیش‌ از حد مدیریت بر واکنش قیمت سهام به خبر افزایش سود سهام تأثیر دارد.

روش اجرای پژوهش

۳-۱- مقدمه

انتخاب روش پژوهش بستگی به هدف و ماهیت موضوع پژوهش و امکانات اجرایی آن دارد؛ ‌بنابرین‏، هنگامی می‌توان ‌در مورد روش بررسی و انجام یک پژوهش تصمیم گرفت که ماهیت موضوع پژوهش، هدف و وسعت دامنه آن مشخص باشد. به‌عبارت دیگر، هدف از انتخاب روش پژوهش آن است که پژوهشگر مشخص نماید چه شیوه و روشی را اتخاذ کند تا او را هرچه دقیق‌تر، سریع‌تر و ارزان‌تر در دست‌یابی به پاسخ یا پاسخ‌هایی برای پرسش یا پرسش‌های پژوهش موردنظر کمک کند (نادری و سیف نراقی، ۱۳۷۹: ۶۳).

در این فصل، روش‌شناسی پژوهش بیان می‌شود. ابتدا با توجه به هدف پژوهش، فرضیه‌ها بیان می‌شود. سپس مدل‌های پژوهش و روش آزمون فرضیه‌ها تشریح می‌شود. تعریف متغیرهای پژوهش و اندازه‌گیری هر یک از آن‌ ها، جامعه آماری و نمونه پژوهش، داده های مورد استفاده و روش تجزیه و تحلیل داده ها نیز در این فصل مطرح می‌شود.

۳-۲- روش پژوهش

هدف از انتخاب روش پژوهش آن است که پژوهشگر مشخص کند اتخاذ چه شیوه‌ای او را هر چه دقیق‌تر، آسان‌تر و سریع‌تر به پاسخ برای پرسش پژوهش موردنظر می‌رساند (نادری و سیف نراقی، ۱۳۷۹: ۶۴).

این پژوهش از منظر هدف پژوهش، کاربردی است. از منظر مکان پژوهش، در زمره پژوهش‌های کتابخانه‏ای قرار می‏ گیرد و در نهایت، این پژوهش از منظر روش پژوهش، در زمره پژوهش‌های توصیفی- همبستگی است. طرح پژوهش آن از نوع نیمه تجربی و با بهره گرفتن از رویکرد پس‌رویدادی (از طریق اطلاعات گذشته) است. از روش پس‌رویدادی زمانی استفاده می‌شود که پژوهشگر پس از وقوع رویدادها به بررسی موضوع می‌پردازد، افزون بر این، امکان دستکاری متغیرهای مستقل وجود ندارد (نمازی، ۱۳۸۹: ۳۹).

۳-۳- فرضیه‌های پژوهش

فرضیه حدس عالمانه‌ای درباره حل یک مسأله است. فرضیه را می‌توان به منزله رابطه‌ای منطقی بین دو یا چند متغیر تعریف کرد که به صورت جمله‌ای آزمون‌پذیر بیان می‌شود. این روابط بر پایه شبکه ارتباط‌هایی تجسم می‌شود که ریشه در چهارچوب نظری تدوین‌شده برای پژوهش دارند (صائبی و شیرازی، ۱۳۹۰: ۱۰۲).

طبق مبانی نظری و به‌استناد پژوهش‌های بومن (۲۰۰۹) و دشماخ و همکاران (۲۰۱۳) فرضیه‌های زیر تدوین شده است:

فرضیه اول: بین اطمینان بیش‌ از حد مدیریت و سیاست تقسیم سود رابطه معناداری وجود دارد.

فرضیه دوم: اطمینان بیش‌ از حد مدیریت بر رابطه بین فرصت‌های رشد شرکت و سیاست تقسیم سود تأثیر دارد.

فرضیه سوم: اطمینان بیش‌ از حد مدیریت بر واکنش قیمت سهام به خبر افزایش سود سهام تأثیر دارد.

-۶- جامعه و نمونه آماری

۳-۶-۱- جامعه آماری

یک جامعه آماری عبارت است از مجموعه‌ای از افراد یا واحد‌ها که دارای حداقل یک صفت مشترک باشند. معمولاً در هر پژوهش، جامعه مورد بررسی یک جامعه آماری است که پژوهشگر مایل است درباره صفت یا صفت‌های متغیر واحد‌‌های آن به مطالعه بپردازد. تعریف جامعه آماری باید جامع و مانع باشد. به عبارت دیگر، این تعریف باید چنان بیان شود که ازنقطه‌نظر زمانی و مکانی، همه واحد‌های مورد مطالعه را در برگیرد و درعین‌حال، از شمول واحد‌هایی که نباید به مطالعه آن‌ ها پرداخته شود، جلوگیری به عمل آید (سرمد و همکاران، ۱۳۷۹: ۱۷۷).

جامعه‌ آماری این پژوهش، کلیه شرکت‌های پذیرفته‌ شده‌ در بورس اوراق بهادار تهران است.

۳-۶-۲- نمونه­‌ آماری

در این پژوهش برای تعیین نمونه آماری از روش غربال (حذف سامانمند) استفاده شده است؛ یعنی، ابتدا لیستی از کلیه شرکت‌های بورسی تهیه می‌شود و سپس شرکت‌هایی که دارای شرایط موردنظر در پژوهش حاضر نباشند، حذف می‌شوند و بقیه شرکت‌هایی که دارای شرایط موردنظر باشند، به عنوان نمونه انتخاب می‌شوند.

بدین ترتیب که از میان کلیه شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران (اعضای جامعه آماری)، شرکت‌هایی که واجد شرایط ذیل باشند، انتخاب شده‌‌اند.

1. 1. پایان سال مالی شرکت‌ها ۲۹ اسفند باشد و طی دوره زمانی موردنظر تغییر فعالیت یا تغییر سال مالی نداده باشند.

1. 1. داده های موردنظر برای آن‌ ها در دسترس باشد.

1. 1. شرکت‌های انتخاب‌شده جز بانک‌ها و مؤسسه‌های مالی نباشند.

1. طی دوره مورد بررسی در بورس به طور فعال شرکت داشته باشند.

بر اساس این شرایط، از بین شرکت‌های مربوط به جامعه آماری، تعداد ۹۲ شرکت که واجد شرایط فوق بوده‌اند از میان صنایع مختلف به عنوان نمونه انتخاب شده‌اند. لیست کامل شرکت‌های منتخب به عنوان نمونه در پیوست شماره یک درج شده است.

۳-۷- روش جمع ­آوری داده ها

به عنوان نتیجه می‌توان گفت، قانون مسئولیّت‌مدنی نسبت به قوانین دیگر جبران ضرر را در طیف وسیعی از خسارات به رسمیت می‌شناسد و دامنه خسارات قابل جبران را نسبت به قانون مدنی نیز گسترش می‌دهد. اما این بدان معنا نیست که خساراتی که در قانون مسئولیّت‌مدنی ذکر شد جنبه غیرحصری دارد بلکه آن چه در حقوق‌مدنی و فقه ملاک مسئولیّت، رابطه سببیت خسارت به فعل زیان بار است و تقصیر در خصوص ایراد خسارت به واسطه برای احراز سببیت به کار می‌رود و به نظر می‌رسد یکی از دلایل وجود اختلاف مورد استناد محاکم در آرا ناشی از همین مطلب باشد که در پایان تحقیق در بررسی آرا بدان خواهیم پرداخت.

گفتار چهارم: صور تحققّ مسئولیّت‌مدنی

در خصوص تحقق مسئولیّت‌مدنی چنین مطرح شد:«مسئولیّت‌مدنی به طورکلی به سه صورت تحققّ می‌یابد، گاهی ناشی ازفعل شخص زیان‌زننده است، گاهی شخص باید خسارت ناشی از فعل زیان آور دیگران را جبران کند و گاهی هم منشا خسارت، اموال و اشیای تحت مالکیت تصرف شخص است.»^[۵۶]

بند اوّل) مسئولیّت‌مدنی ناشی از اشیای تحت مالکیت و تصرف شخص

در صورتی که اموال و اشیای تحت مالکیت اشخاص موجب ورود خسارت به دیگری شود مالک آن مسئول خسارت وارده خواهد بود. اموال تحت مالکیت و تصرف شامل اشیا و حیوانات است که به هر یک اشاره می‌شود.

الف) مسئولیّت ناشی از خرابی بنا

یکی از مواردی که قانون گذار در قانون‌مدنی مسئولیّت ناشی از اشیا را پذیرفت ماده ۳۳۳ قانون‌مدنی است که اشعار می‌دارد:

«صاحب دیوار یا عمارت یا کارخانه مسئول خساراتی است که از خراب شدن آن وارد می‌شود مشروط بر اینکه خرابی در نتیجه عیبی حاصل گردد که مالک مطلع برآن بوده و یا از عدم مواظبت او تولید شده است.»

گفته شد«برای این که زیان دیده بتواند از مالک خسارت بگیرد باید ثابت کند که خراب شدن بنا سبب ورود ضرر بوده و این خرابی ناشی از عیبی است که یا مالک مطلع از آن بوده است؛ یا از عدم مواظبت او تولید شده است این هر دو فرض مفهومی جز تقصیر مالک ندارد چون انسان متعارف و معقول ساختمان خود را با چنین عیبی رها نمی‌سازد و از آن مواظبت لازم را می‌کند.»^[۵۷]

‌بنابرین‏ در قانون مدنی، مالک، مسئول ساختمان خود است. ‌به این شرط که خرابی ساختمان در اثر عیبی باشد که مالک از آن مطلع بوده یا این عیب در اثر مواظب نبودن او به وجود آمده باشد. به همین منظور هم برای ساخت و ساز، هم استانداردهای حرفه‌ای لحاظ شده است چنین مقرر شد که:«شهرداری‌ها، صاحبان حرفه مهندسی ساختمان و مالکان باید این مقررّات را رعایت کنند و الا ضامن جبران خسارت وارده خواهند بود.^[۵۸]

ب) مسئولیّت مرتبط با مالکیت یا حفاظت حیوان

وقتی صحبت از مسئولیّت‌مدنی ناشی از ضرر فعل حیوانات به میان می‌آید طبیعی است که منظور حیواناتی هستند که تحت تصرف انسان قرار می‌گیرند. ‌در مورد ضرری که ازحیوان به دیگران می‌رسد با توجّه به مادّه ۳۳۴ ق.م:«مفاد مادّه ناظر به صورتی است که نگاهداری حیوان برخلاف متعارف یا نظامات دولتی نباشد. زیان دیده در صورتی می‌تواند از مالک خسارت بخواهد که ثابت کند در حفظ حیوان تقصیر ‌کرده‌است.»^[۵۹] در خصوص ماده مذکور موارد زیر قابل ذکر است:

۱) حیوانی که در تحت ‌مالکیت و تصرّف شخصی قرار دارد.

۲) حیوانی که در ملک غیر قرار دارد.

۳) حیوان در ملک کسی نبوده بلکه به طور آزاد بوده است.

‌بنابرین‏ انسان فقط مسئول حیوانی است که تحت تصرّف وی می‌باشد.هرگاه محافظ در نگهداری حیوان تقصیر نماید و حیوان به کسی آسیب برساند؛ در این صورت محافظ مسئول جبران خسارت وارده می‌باشد.

ج) مسئولیّت راننده و دارنده وسیله نقلیه موتوری

مسئولیّت ناشی از حوادث رانندگی، از مهم‌ترین بخش‌های مسئولیّت‌مدنی است. اهمیّت این امر موجب گشته‌ است که قانون‌گذار توجّه ویژه‌ای نسبت ‌به این موضوع داشته باشد. هرچند مسئولیّت‌مدنی دارای مبانی حقوقی مختلفی است و در نتیجه، قانون‌های مختلفی نیز تدوین گشته ‌است امّا گفته شد.

با توجّه به قواعد عام مسئولیّت‌مدنی، قانون اصلاح قانون بیمه اجباری وسایل نقلیه موتوری زمینی و قانون مجازات اسلامی، مسئولیّت دارندگان وسایل نقلیّه، قانون دارنده اتومبیل را مسئول خطای راننده و گاه حوادث جوی می‌سازد و او را ناگزیر می‌کند تا با پرداخت حق بیمه در تمام خطاهای رانندگی درگیر شود و در رفع آثار آن‌ ها شرکت کند.^[۶۰]

در انتساب مسئولیّت ناشی از ایجاد محیط خطرناک عنوان شد:«در حوادث رانندگی به طور معمول تقصیر را راننده مرتکب می‌شود نه دارنده وانگهی در قانون مسئولیّت هر گونه انفجار و آتش سوزی اتومبیل نیز بر عهده دارنده‌ی آن است قانون دارنده اتومبیل را به لحاظ محیط خطرناکی که به وجود آورده مسئول زیان‌های ناشی از آن قرار داده است.»^[۶۱]

می‌توان گفت؛ در نتیجه تحّولات قانون بیمه اجباری دارندگان وسایل نقلیه موتوری ۱۳۸۷ این گونه استنباط می‌شود که برای مسئولیّت دارنده تقصیر شرط نیست بلکه مسئولیّت دارنده مفروض است و این نکته را هم یادآور می‌شویم که دارنده اعم از مالک یا متصرف است.

د) مسئولیّت دارنده ابزارهای الکترونیکی و سایت اینترنتی

هرچند مسئولیّت سازندگان سخت افزارها مانند مسئولیّت تولید کنندگان و سایل صنعتی است. حقوق و وظایف ایجاد کنندگان سایت‌های اینترنتی و درج کنندگان مطالب در آن‌ ها مثل ناشران، روزنامه‌ها و رسانه های همگانی است. اما به علت سرعت بالای پخش مطالب در سراسر دنیا نوع و مقدار ضرری که از این طریق وارد می‌شود به مراتب بیشتر از سایر رسانه های نوشتاری است. به همین خاطر قانون مقرر داشته است:

هرگاه در بستر مبادلات الکترونیکی در اثر نقص یا ضعف سیستم مؤسسات خصوصی و دولتی، به جز در نتیجه قطع فیزیکی ارتباط الکترونیکی، خسارتی به اشخاص وارد شود؛ مؤسسات مذبور مسئول جبران خسارت وارده می‌باشند مگر این که خسارات وارده ناشی از فعل شخصی افراد باشد که در این صورت جبران خسارات بر عهده این اشخاص خواهد بود.^[۶۲]

مسائل عمده مدنی که ‌در مورد مالکین و اداره کنندگان سایت‌ها فوق اتّفاق می‌افتد می‌تواند موضوع رسانه های متعدد باشد؛ عبارتند از: هتک حرمت و آبروی اشخاص، شایعه‌سازی و اظهار مطالب خلاف واقع و گمراه‌کننده اخذ مطالب سایر اشخاص بدون مجوز قانونی، ارسال برنامه های ویروسی و…

‌بنابرین‏ آن چه ‌در مورد ضرر و زیان مادی و معنوی و منع ورود ضرر و ضرورت جبران خسارت وارده در پیشتر گفته شد؛ به طریق اولی ‌در مورد دارنده سایت‌ها و ابزارهای الکترونیکی حاکم است.

بنددوّم) مسئولیّت‌مدنی ناشی از فعل غیر

جدول(۴-۴) ضرایب رگرسیونی متغیرها

Firm Performance: متغیر وابسته

کمترین مربعات : روش انجام

سطح معناداری

آماره t

انحراف معیار

ضرایب

نام متغیر

۰٫۰۰۲۵۶۴

۴٫۵۶۳۲۴۱

۰٫۱۱۲۵۴۶

۰٫۶۵۷۳۴۳

عرض از مبدأ

۰٫۰۰۳۳۶۹

۴٫۸۷۲۳۱۱

۰٫۰۸۴۳۵۲

۰٫۸۷۳۶۹۵

Board Size

۲٫۹۹۲۱۳۴ = آماره دوربین- واتسون

۰٫۸۰۳۲۴۵ = ضریب تعیین

۰٫۷۹۸۲۳۱ = ضریب تعیین تعدیل شده

۰٫۷۷۶۳۴۱ = آماره F فیشر

۰٫۰۰۰۳۷۶ = سطح معناداری

در جدول فوق ضریب ثابت یا همان عرض از مبدأ برابر ۰٫۶۵۷۳۴۳ است و چون سطح معناداری مربوط به آن برابر ۰٫۰۰۲۵۶۴ و کمتر از ۰٫۰۵ است نتیجه می گیریم که این ضریب در مدل رگرسیونی تاثیر دارد. همچنین ضریب متغیر اندازه هیئت مدیره برابر ۰٫۸۷۳۶۹۵ بوده و چون سطح معناداری ان برابر ۰٫۰۰۳۳۶۹ و کمتر از ۰٫۰۵ است پس نتیجه می گیریم که این متغیر نیز در مدل رگرسیونی تاثیر دارد. ضریب تعیین این مدل برابر ۰٫۸۰۳۲۴۵ است. مقدار امار فیشر برای این مدل برابر ۰٫۷۷۶۳۴۱ است و سطح معناداری مربوط به ان برابر ۰٫۰۰۰۳۷۶ و از ۰٫۰۵ کمتر است ‌بنابرین‏ نتیجه می شود که مناسبت مدل پذیرفته می شود. بدین معنا که مدلی که در آن عملکرد شرکت متغیر وابسته و متغیر اندازه هیئت مدیره متغیر مستقل است معنادار است. یکی از شرایط استفاده از رگرسیون به منظور استخراج نتایج نبودن خود همبستگی بین باقیمانده های مدل است. آزمون دوربین – واتسون آزمونی برای بررسی خود همبستگی بین باقیمانده هاست. اگر مقدار اماره این ازمون بین ۱٫۵ تا ۲٫۵ باشد خود همبستگی وجود دارد در جدول فوق چون مقدار اماره این آزمون برابر ۲٫۹۹۲۱۳۴ است پس می توان گفت که خود همبستگی وجود ندارد و میتوان از رگرسیون به منظور استخراج نتایج استفاده کرد. حال که مناسب بودن مدل پذیرفته شد و ضرایب رگرسیونی محاسبه شدند می توان مدل رگرسیونی را به صورت زیر نوشت.

Firm Performance = 0.657343 + 0.873695 Board Size

حال به منظور بررسی اختلاف بین دوره های قبل و بعد از تحریم های اقتصادی از ازمون اماری T استفاده می شود. نتایج این ازمون در جدول زیر آورده شده است.

جدول(۴-۵) آزمون T تحریم اقتصادی

روش انجام

مقدار

سطح معناداری

آزمون T

۱٫۸۵۴۶۳۲

۰٫۰۱۱۶۵۷

در جدول فوق مقدار آماره آزمون T برابر ۱٫۸۵۴۶۳۲ است و سح معناداری برابر ۰٫۰۱۱۶۵۷ بوده و کمتر از ۰٫۰۵ است، ‌بنابرین‏ نتیجه می گیریم که تفاوت معناداری بین دوره های قبل و بعد از تحریم های اقتصادی وجود دارد.

فرضیه فرعی۱: بین تاثیر اندازه هیئت مدیره بر Q توبین در دوره های قبل و بعد تحریم های اقتصادی تفاوت معناداری وجود دارد.

ضریب همبستگی بین متغیر Q توبین و اندازه هیئت مدیره در جدول زیر آورده شده است.

جدول(۴-۶) ضریب همبستگی بین متغیر Q توبین و اندازه هیئت مدیره

Q توبین

ضریب همبستگی

Board Size

سطح معناداری

۰٫۸۱۲۲۳۱

۰٫۰۱۱۷۱۷

با توجه به جدول بالا ضریب همبستگی بین متغیر Q توبین و اندازه هیئت مدیره برابر ۰٫۸۱۲۲۳۱ بوده و سطح معناداری برابر ۰٫۰۱۱۷۱۷ و کمتر از ۰٫۰۵ است پس نتیجه می گیریم که متغیر اندازه هیئت مدیره بر Q توبین تاثیر مثبت و معنا دار دارد.

اطلاعات مربوط به تحلیل رگرسیونی در جدول زیر آورده شده است.

جدول(۴-۷) ضرایب رگرسیونی متغیرها

Q توبین : متغیر وابسته

کمترین مربعات : روش انجام

سطح معناداری

آماره t

انحراف معیار

ضرایب

نام متغیر

۰٫۰۱۲۳۲۴

۳٫۶۱۱۴۵۲

۰٫۰۲۱۴۵۲

۰٫۰۳۲۴۵۳

عرض از مبدأ

۰٫۰۴۳۱۲۶

۳٫۷۸۴۵۳۲

۰٫۰۱۷۶۵۴

۰٫۶۹۷۲۳۱

Board Size

۲٫۷۷۷۸۹۳ = آماره دوربین- واتسون

۰٫۷۹۸۴۵۳ = ضریب تعیین

۰٫۷۶۴۵۳۱ = ضریب تعیین تعدیل شده

۰٫۸۳۵۶۴۲ = آماره F فیشر

۰٫۰۱۷۶۸۳ = سطح معناداری

در جدول فوق ضریب ثابت یا همان عرض از مبدأ برابر ۰٫۰۳۲۴۵۳ است و چون سطح معناداری مربوط به آن برابر ۰٫۰۱۲۳۲۴ و کمتر از ۰٫۰۵ است نتیجه می گیریم که این ضریب در مدل رگرسیونی تاثیر دارد. همچنین ضریب متغیر اندازه هیئت مدیره برابر ۰٫۶۹۷۲۳۱ بوده و چون سطح معناداری ان برابر ۰٫۰۴۳۱۲۶ و کمتر از ۰٫۰۵ است پس نتیجه می گیریم که این متغیر نیز در مدل رگرسیونی تاثیر دارد. ضریب تعیین این مدل برابر ۰٫۷۹۸۴۵۳ است. مقدار امار فیشر برای این مدل برابر ۰٫۸۳۵۶۴۲ است و سطح معناداری مربوط به ان برابر ۰٫۰۱۷۶۸۳ و از ۰٫۰۵ کمتر است ‌بنابرین‏ نتیجه می شود که مناسبت مدل پذیرفته می شود. در جدول فوق چون مقدار اماره آزمون دوربین – واتسون برابر ۲٫۷۷۷۸۹۳ است پس می توان گفت که خود همبستگی وجود ندارد و میتوان از رگرسیون به منظور استخراج نتایج استفاده کرد. ‌بنابرین‏ مدل رگرسیونی را به صورت نوشته می شود.

Q = 0.032453 + 0.697231 Board Size

نتایج آزمون T برای بررسی اختلاف بین دوره های قبل و بعد از تحریم های اقتصادی در جدول زیر آورده شده است.

جدول(۴-۸) آزمون T تحریم اقتصادی

روش انجام

مقدار

سطح معناداری

آزمون T

۱٫۳۵۹۷۶۵

۰٫۰۰۲۴۳۳

در جدول فوق مقدار آماره آزمون T برابر ۱٫۳۵۹۷۶۵ است و سح معناداری برابر ۰٫۰۰۲۴۳۳ بوده و کمتر از ۰٫۰۵ است، ‌بنابرین‏ نتیجه می گیریم که تفاوت معناداری بین دوره های قبل و بعد از تحریم های اقتصادی وجود دارد.

؟؟؟؟//فرضیه فرعی۲: بین تاثیر اندازه هیئت مدیره بر ROE در دوره های قبل و بعد تحریم های اقتصادی تفاوت معناداری وجود دارد.

ضریب همبستگی بین متغیر ROE و اندازه هیئت مدیره در جدول زیر آورده شده است.

جدول(۴-۳) ضریب همبستگی بین متغیر ROE و اندازه هیئت مدیره

Board Size

ضریب همبستگی

ROE

سطح معناداری

۰٫۷۳۰۱۱۱

۰٫۰۰۶۰۰۳

با توجه به جدول بالا ضریب همبستگی بین متغیر ROE و اندازه هیئت مدیره برابر ۰٫۷۳۰۱۱۱ بوده و سطح معناداری برابر ۰٫۰۰۶۰۰۳ و کمتر از ۰٫۰۵ است پس نتیجه می گیریم که متغیر اندازه هیئت مدیره بر ROE تاثیر مثبت و معنا دار دارد.

اطلاعات مربوط به تحلیل رگرسیونی در جدول زیر آورده شده است.

جدول(۴-۹) ضرایب رگرسیونی متغیرها

ROE: متغیر وابسته

کمترین مربعات : روش انجام

سطح معناداری

آماره t

انحراف معیار

ضرایب

نام متغیر

۰٫۰۰۰۳۶۵

۲٫۷۳۲۴۵۲

شخصی که در چنگ احساس غیر خوب گرفتار است ممکن است برای جلب اطمینان مبتنی بر واقعیت به شخص دیگری روی آورد(ِشکل(۲-۵).

و

و

ب

ب

ک

ک

شکل (۲-۵):رفتار متقابل مکمل “کودک”-“بالغ”

رفتار متقابل مکمل”بالغ”- “والد”:

مردی که می‎خواهد سیگار را ترک کند به اندازه کافی اطلاعات “بالغ” دارد که ترک سیگار برای سلامتی اش مهم است. با وجود این، از زنش می‌خواهد که (نقش “والد” را بازی کند که هرجا پاکت سیگار او را دید پایه کند و دور بریزد، یا اگر دید او سیگار روشن می‌کند به شدت مخالف نماید(شکل (۲-۶).

و

و

ب

ب

ک

ک

شکل (۲-۶): رفتار متقابل مکمل “بالغ”-“والد”

اولین قانون ایجاد رابطه

ویژگی یک رابطه متقابل مکمل، قابل پیش‌بینی بودن آن است. هر گفتگویی می‎تواند شامل یک رشته روابط متقابل مکمل باشد. در این صورت در کل این زنجیره ارتباطی این احساس وجود دارد که چیزی قابل پیش‌بینی رخ خواهد دارد. تا زمانی که رابطه متقابل به شکل مکمل باقی می‎ماند، رابطه می‌تواند تا بی نهایت ادامه پیدا کند (برن، ۱۹۶۱، ترجمه فصیح، ۱۳۷۳).

رابطه متقابل متقاطع

“رابطه متقابل متقاطع”، رابطه ای است که در آن بردارهای رابطه متقابل با یکدیگر موازی نباشندو یا این که از حالت نفسانی مورد خطاب، پاسخ داده نشود. رفتار متقابلی که باعث ناراحتی می شود(هریس، ۱۹۸۵، به نقل از محمدی، ۱۳۸۵). نمونه هایی از رفتار متقابل عبارتند از:

بیمار(“بالغ”): بدم نمی آید در بیمارستانی مثل اینجا کا رکنم.

پرستار(“والد”): قربونت برم، تو با مشکلات مغز خودت هم نمی تونی کنار بیایی

(شکل (۲-۷)).

و

و

ب

ب

ک

ک

شکل (۲-۷):رفتار متقابل متقاطع “بالغ”-“والد”

مادر(“والد”): برو اتاقت را تمیز کن.

دختر(“والد”): تو نمی تونی به من که دستور بدی. پدر رئیسه، تو که رئیس نیستی (شکل (۲-۸)).

و

و

ب

ب

ک

ک

شکل (۲-۸):رفتار متقابل متقاطع “والد”-“والد”

دکتر (“بالغ”): کدام مشکلی بوده که در زندگی همیشه در ذهنت مانده و همیشه هست؟

بیمار(“کودک”): کاغذ پراکنی! (با مشت روی میز می‎کوبد) کاغذ پراکنی لعنتی(شکل(۲-۹))!

و

و

ب

ب

ک

ک

شکل (۲-۹):رفتار متقابل متقاطع “بالغ”-“کودک”

دومین قانون ایجاد رابطه

دومین قانون ایجاد رابطه چنین می‎گوید: وقتی که رابطه متقابلی متقاطع می‎شود، در رابطه اخلالی حاصل می‎شود و یک یا دو طرف رابطه باید تغییر حالت نفسانی دهند تا بتوانند رابطه را دوباره ایجاد کنند(جونز و استوارت، ۱۹۴۰، به نقل از ترکان، ۱۳۸۵).

نوازش ها

تفریح مهم است. انسان باید برای سالم ماندن هر روز به بازی های تفریحی بپردازد. بازی کردن دو حسن دارد: یکی به دست آوردن نوازش به ویژه در صورت برنده شدن و دیگر این‎که کودکتان حوصله‎اش سرنمی رود(فرید، ترجمه عظیمی، ۱۳۸۲). ولی نوازش چیست؟

نوازش عبارت است از هر نوع عملی از طرف شخص دیگر نسبت به شما تا به شما اطلاع دهد از وجود شما آگاه است. ما نیاز داریم که حضور ما توسط دیگران درک شود. یک تبسم، یک تعریف و یا حتی یک اخم نشان می‌دهد که حضور ما درک شده است. نیاز ما به نوازش بر مبنای عطشی است که برای مورد توجه قرار گرفتن و به حساب آورده شدن داریم(فرید، ترجمه عظیمی، ۱۳۸۲).

انواع نوازش

ما می‌توانیم انواع نوازش‌آموزش‌ها را به شرح زیر طبقه بندی کنیم:

نوازش کلامی یا غیرکلامی

نوازش گرم و نرم(مثبت) یا نوازش سرد و نیشدار(منفی)

نوازش شرطی یا غیرشرطی

نوازش کلامی در مقابل غیرکلامی

‌نوازش‌های کلامی از یک سلام گرفته تا یک مکالمه عریض و طویل را در برمی گیرد.

‌نوازش‌های غیرکلامی می‌توانند شامل دست تکان دادن، سرتکان دادن، دست دادن و یا بغل کردن و در آغوش گرفتن باشند.

نوازش گرم ونرم (مثبت) در مقابل نوازش سرد و نیشدار(منفی)

‌نوازش‌های گرم و نرم نوازش‎هایی هستند که به شخص نوازش گیرنده احساس و تجربه خوبی بدهد، مثل: یک لبخند، با دست به پشت کسی زدن، یک سوت، به نام صدا کردن افراد، لمس کردن، در آغوش گرفتن، حرف زدن، بازی کردن، سلام کردن، تعریف کردن و یک نگاه گرم و دوستانه.

در حالی که ‌نوازش‌های سرد و نیشدار عبارت است از یک تجربه ناخوشایند و دردناک را به دست نیاوریم، همین ‌نوازش‌های منفی می‌توانند ما را زنده نگاه دارند(هر نوع نوازشی بهتر ازنبود آن است).

نوازش منفی غیرکلامی مثل اخم کردن و نوازش منفی کلامی مثل «روز خوبی بود ولی تو خرابش کردی!»

نوازش شرطی در مقابل غیرشرطی

نوازش غیرشرطی یعنی نوازشی که فرد مجبور نباشد برای به دست آوردن آن تلاشی بکند. در این نوع نوازش برای فرد شرطی نمی‎گذاریم که اگر فلان کار را انجام بدهی یا انجام ندهی دوستت دارم وگرنه نه. بلکه دیگران را صرفاً به خاطر وجود داشتنشان نوازش می‌کنیم. در نوازش شرطی نوازش منوط به عملکرد فرد ‌بر اساس قواعد و در چهارچوبی است که برای او مشخص کرده‌اند. به طور خلاصه نوازش شرطی به کاری که انجام می دهید مربوط می شود، درحالی که نوازش غیرشرطی به آنچه که واقعاً هستید مربوط است.

نوازش شرطی مثبت: «کاری که انجام دادی خیلی خوب بود».

نوازش غیرشرطی مثبت: «چقدر خوبه که یک آدم دوست داشتنی مثل تو پهلوی آدم باشه».

نوازش شرطی منفی:«من این لباس تو را دوست ندارم»(برن۱۹۶۱ به نقل از فرهنگی، ۱۳۸۳).

نوازش غیرشرطی منفی:«من از تو متنفرم» (جونز و استوارت، ۱۹۴۰، ترجمه فصیح، ۱۳۸۶).

راه‎های به دست آوردن نوازش

۱- رایگان (بهترین نوازش ها آنهایی هستند که فرد مجبور نباشد برای به دست آوردنشان تلاشی بکند. نوازش‎هایی که فرد فقط به خاطر وجود داشتن از طرف افرادی که برای او مهم هستند به دست می آورد. ‌به این ها ‌نوازش‌های رایگان می‌گویند).

۲- کسب کردن(نمره خوب و …) یا موفق شدن یا انجام کاری برای مردم.

۳- طلب کردن آن(مثل این که به فردی بگوییم خواهش می کنم به من بگو که از من خوشت می‌آید). این نوع نوازش ها به همان خوبی نوازش هایی هستند که در ازای چیزی به دست می آوریم.

۴- نوازش کردن خود توسط خودیا خویشتن نوازی (فرید، ترجمه عظیمی، ۱۳۸۲).

نوازش و تقویت رفتار

به عنوان یک نوزاد ما هر نوع رفتاری را تجربه می‌کنیم تا بفهمیم کدامیک از آن ها نوازش مورد نیاز ما را تأمین می‌کند. زمانی که رفتار خاصی باعث کسب نوازش برای ما بشود، به احتمال زیاد ما آن رفتار را تکرار خواهیم کرد و هر موقع که نوازش‎های بیشتری از آن رفتار به دست می‎آوریم آمادگی بیشتری پیدا می‌کنیم تا آن رفتار را در آینده تکرار کنیم.

در این صورت، نوازش، رفتاری را که منجر به نوازش شده است تقویت می‌کند. افراد بزرگسال نیز به اندازه نوزادان نیاز به نوازش دارند و به همان اندازه آمادگی دارند که رفتارشان را به صورتی مؤثر شکل دهند تا بتوانند به وسیله آن نوازش بگیرند.(کرو ریدلی، ۲۰۰۶، ترجمه موسوی، ۱۳۸۴)

۰/۱۵۰
-۶/۹۶۴۰/۰۰۰

بازده دارایی-۵/۲۴۰۰/۹۸۷-۰/۵۰۴-۵/۳۱۱۰/۰۰۰۱/۰۰۰۱/۰۰۰۲(Constant)-۰/۸۰۹۰/۱۵۴
-۵/۲۵۹۰/۰۰۰

بازده دارایی-۴/۶۵۷۰/۹۳۳-۰/۴۴۸-۴/۹۹۱۰/۰۰۰۰/۹۷۱۱/۰۳۰نوع اظهارنظر حسابرس-/۶۶۴۰/۱۸۰-۰/۳۳۰-۳/۶۸۱۰/۰۰۰۰/۹۷۱۱/۰۳۰۳(Constant)-۱/۳۸۴۰/۳۰۸
-۴/۴۹۸۰/۰۰۰

بازده دارایی-۴/۵۹۰۰/۹۱۴-۰/۴۴۱-۵/۰۲۲۰/۰۰۰۰/۹۷۰۱/۰۳۱گزارش حسابرس-۰/۶۸۶۰/۱۷۷-۰/۳۴۱-۳/۸۸۱۰/۰۰۰۰/۹۶۸۱/۰۳۳تصدی حسابرس۰/۶۳۷۰/۲۹۷۰/۱۸۶۲/۱۴۳۰/۰۳۵۰/۹۹۶۱/۰۰۴a. Dependent Variable: محافظه کاری۲

در نهایت با توجه به جدول ضرایب می‏توان معادله مدل رگرسیون را با بهره گرفتن از متغیرهای باقی مانده در مدل که sig ان کمتر از ۵ درصد است به صورت ذیل تدوین نمود

(دوره تصدی حسابرس)۰/۶۳۷+(نوع اظهارنظر حسابرس) ۶۸۶/۰- + (بازده داراییها) -۴/۵۹ + -۱/۳۸۴ y= = محافظه کاری

این نتایج نشان می‏ دهد به ازای یک واحد تغییر یا افزایش در متغیرهای بازده دارایی‏ها، نوع اظهارنظر حسابرس و دوره تصدی حسابرسی به ترتیب ۵۹۰/۴-، ۶۸۶/۰- و ۱۸۱/۰ واحد در محافظه‏کاری شرکت‏ها قابل پیش ‏بینی می‏ باشد.بر اساس یافته های این تابع اگر تأثیر متغیرهای بازده دارایی‏ها، نوع اظهارنظر حسابرس و دوره تصدی حسابرسی را ثابت نگه داریم (ساعی، ۱۳۸۱)، متوسط محافظه‏کاری معادل ۳۸۴/۱- است

از طرفی برای اینکه مشخص شود سهم هر یک از متغیرها در تبین متغیر وابسته به چه میزان می‏ باشد، جهت تفسیر بهتر مدل از معادله رگرسیون استاندارد (بدون نوشتن a (عرض از مبدأ)) استفاده می‏ شود. این ضرایب همان ضرایب بتا است که نسبت مؤثر بودن و اهمیت هر یک از متغیرهای مستقل را نشان می‏ دهد (مولوی، ۱۳۸۶).

(دوره تصدی حسابرسی) ۱۸۱/۰ + (نوع اظهارنظر حسابرس ) ۳۴۱/۰- +(بازده دارایی ها) ۴۱/۰ – y= = محافظه کاری

تابع (مدل) رگرسیونی استاندارد بیانگر آن است که متغیر بازده دارایی‏ها سهم بیشتری در تبیین محافظه‏کاری شرکت‏ها دارد.

۴-۴) نرمال سازی

جهت استفاده از رگرسون ابتدا باید پیش فرض هایی را مد نظر قرار داد. در هر مدل رگرسیون خطی چند پذیره داریم که با فرض درستی آن ها ، نتایج رگرسیون معتبر هستند و در غیر این صورت با مدل دیگری را جایگزین ساخت. این پذیره ها(مفروضات) عبارتند از:

۱ – نرمال بودن

۲ – ثابت بودن واریانس ها

۳ – مستقل بودن

۴ – هم خطی

مفروضات رگرسیون از طریق آزمون باقیمانده های مدل مورد بررسی قرارمی گیرند .

۴-۴-۱) تعریف فرضیه‌ها

در این تحقیق رابطه چهار متغیر مستقل با دو متغیر وابسته بررسی می شود ‌بنابرین‏ دو فرضیه اصلی و ۸ فرضیه فرعی مطرح می شود ، به طوری که متغیرهای کیفیت حسابرس، اندازه حسابرس، دوره تصدی حسابرس و نوع اظهارنظر حسابرس به عنوان متغیر مستقل و محافظه‏کاری (روش اول و روش دوم) به عنوان متغیر وابسته در نظر گرفته می‏ شود. لذا دو فرضیه اصلی وجود دارد که فرضیه اصلی به صورت عمومی مطرح می شود.

فرضیه اصلی ۱: بین برخی ویژگی‏های حسابرس (کیفیت حسابرسی، اندازه حسابرسی ، دوره تصدی حسابرس، نوع اظهارنظر حسابرس) با محافظه کاری حسابداری (روش اول) رابطه معنی داری وجود دارد.