لیپمن (۲۰۰۳) تفکر انتقادی را به عنوان تفکری کاربردی معرفی می‌کند که استفاده از آن ‌تغییراتی عقلانی حاصل ‌می‌آورد. دو سویه است که در پایین­ترین حد اتکای آن، قضاوت است و در بیشترین حد آن عمل کردن به قضاوت‌هاست می‌توان سه خصصیه را برای آن برشمرد: ۱- تکیه بر ملاک‌ها ۲- خود تصحیح­گر است ۳- حساس به زمینه‌های وقوع است ( به نقل از عباسی، ۱۳۸۰). از آن جا که تفکر انتقادی تفکر درباره تفکر است می‌تواند ضعف و کمبودهای خود را پیدا کند. «تفکر انتقادی مستلزم فرایندهای عالی ذهن و داوری بر اساس شواهد و مدارک است. تفکر انتقادی نوعی حل مسئله است. اما علاوه بر حل مسئله دارای عناصری از توانایی‌های تحلیل و ارزشیابی امور است » (سیف، ۱۳۸۹). مایرز (۱۹۶۰)، نیز این­گونه تفکر انتقادی را تعریف می‌کند: شناسایی استدلال‌های غلط، عدم هیجان عاطفی در مواجه با مسئله است. عامل کلیدی در تفکر انتقادی طرح سئوالات مسئله، نقد و بررسی راه ‌حل ‌ها و یافتن جایگزین‌هاست (ترجمه­ی ابیلی، ۱۳۸۴).

کوتاه سخن این که، چنین به نظر می­رسد بین متغیرهای اجتماعی از جمله سلامت اجتماعی با سبک­های هویت، یک ارتباط ضمنی وجود دارد. در تحقیق حاضر سه مدل متفاوت آزمایشی جهت بررسی نقش گرایش به تفکر انتقادی در ارتباط بین سبک­ها هویت و سلامت اجتماعی پیشنهاد شده است.

۱-مدل اثر مستقیم: در این مدل فرض می‌شود که سبک‌های پردازش هویت و تفکر انتقادی به طور مستقیم و مستقل با متغیر سلامت اجتماعی ارتباط دارند.

۲- مدل اثر تعدیل­کننده^[۱۳]: در این مدل فرض می­ شود قدرت و جهت ارتباط سبک­های هویت و سلامت اجتماعی با سطوح مختلفی از تفکر انتقادی تغیر می‌کند.

۳- مدل اثر واسطه­ای^[۱۴]: فرض این مدل آن است که رابطه­ بین سبک‌های پردازش هویت و سلامت اجتماعی وقتی که اثر متغیر تفکر انتقادی کنترل شود به طور معنی­داری تقلیل پیدا می‌کند(برزونسکی، ۲۰۰۴).

مروری در متون­های پژوهشی حاکی از آن است مطالعاتی که به بررسی و مطالعه‌ سه متغیر مطرح در پژوهش پرداخته باشد محدود است ‌بنابرین‏ ارائه­ نتایج تحقیقاتی که در پی می‌آید ممکن است به طور مسقیم با موضوع تحقیق حاضر ارتباط نداشته باشد ولی در راستای سوابق محسوب می شود با توجه به ادبیات مورد بررسی ‌در مورد متغیرهای سبک‌های هویت، ‌اثر آن برسلامت اجتماعی وابهام در نقش گرایش به تفکر انتقادی به عنوان زیر مجموعه‌ای از حل مسئله، سوال این پژوهش آن است که، در ارتباط بین سبک های هویت و سلامت اجتماعی آیا تفکر انتقادی نقش دارد؟ در صورت وجود نقش برای تفکر انتقادی، آیا تفکر انتقادی در ارتباط بین سبک‌های هویت و سلامت اجتماعی دارای نقش واسطه‌ای یا تعدیل‌گر؟

۱-۳ اهداف و فرضیه ­های پژوهش

هدف کلی:

شناخت نقش واسطه ­ای تفکر انتقادی ،بین سبک‌های هویت و سلامت اجتماعی است.

هدف­های فرعی:

۱ – شناسایی نقش واسطه‌ای تفکر انتقادی در ارتباط بین سبک‌های هویت و سلامت اجتماعی.

۲- شناسایی نقش تعدیل­گر تفکر انتقادی در ارتباط سبک‌های هویت وسلامت اجتماعی.

۳- بررسی سلامت اجتماعی در ارتباط با انواع سبک‌های هویت.

فرضیه ­های پژوهش:

۱- سبک‌های هویت پیش ­بینی کننده مناسبی برای سلامت اجتماعی و تفکر انتقادی است.

۲– بین سبک‌های هویت و سلامت اجتماعی تفکر انتقادی نقش واسطه‌ای دارد.

۱-۴٫ اهمیت و ضرورت پژوهش

مشخص بودن هویت یکی از مهمترین عوامل در روشن بود هدفمندی زندگی انسان است. فردی که در پرسش و پاسخ‌های مربوط به فرایند هویت خویش درست عمل ‌کرده‌است، دارای یک هویت شکل یافته است و با استناد ‌به این هویت شکل گرفته است که مسیرهای مختلف زندگی خویش را تعیین می‌کند و در هنگام برخورد با مشکلات و فشارها، می‌تواند راه‌حلی مناسب یابد در یک جامعه هنگامی که افراد به هویت یافتگی موفق رسیده ­اند از یک سو یاری دهنده آن­ها در برخورد چالش‌ها و تصمیم‌گیرهای درست است از سوی دیگر سبب کاهش مشکلات روحی و روانی آن­ها نیز هست و در کل زمینه‌ساز و پیش­نیاز سلامت اجتماعی فرد را تضمین می‌کند.

کسب هویت و فرآیندی که طی آن اتفاق می‌افتد بدور از رشد شناختی رخ نمی‌دهد رشد شناختی و استفاده از عنصر گرایش به تفکر انتقادی یک عامل بسیار مهم در ارزیابی افکار و باورهای مختلفی، که توسط اطرافیان، رسانه­های ارتباطی و فناوری ­های ارتباط جمعی است. تفکر انتقادی قبل از آن که در عرصه­ تصمیم‌گیری برای عملکرد در زندگی فرد، کارآ باشد به انتخاب شیوه­ زندگی و گزینش باورها و نگرش­هایی که زیر بنای شکل‌گیری مسیر زندگی فرد است کمک می­ کند.اگر نوجوان وجوانان از تفکر انتقادی و مهارت‌های آن مانند حل مسئله، در فرایند کسب هویت کمک گیرند علاوه بر یافتن شخصیتی محکم و منسجم، سلامت اجتماعی فرد از پیامدهای آن می ­تواند باشد.

جامعه مورد تحقیق این پژوهش دانشجویان( دانشگاه خوارزمی – کرج) است از آن جا که این قشر بخش عمده‌ای از جمعیت جوان کشور را تشکیل می‌دهند ضرورت پرداختن به سلامت اجتماعی آن­ها امری ضروری است چرا که هر گونه نارسایی در این مورد سبب کاهش توانایی‌های آنان و در نتیجه کاهش پیشرفت در جامعه را سبب می‌شود و از نگاه دیگر می‌توان پیش ­بینی کرد سلامت روانی و اجتماعی آن ها در بلند مدت تاثیری منفی بر سلامت تمام احاد جامعه خواهد گذاشت.

به طور کلی اهمیت تحقیق حاضر در بررسی متغیرهای مؤثر(واسطه‌ای و یا تعدیل‌گر) بر سبک‌های هویت بر سلامت اجتماعی در دانشجویان دانشگاه خوارزمی است و نتایج آن می‌تواند ابتدا به شناخت علمی دقیقی از روابط این متغیرها کمک کند و ابعاد بیشتری از سازه­ های مورد بررسی را که تاکنون ناشناخته مانده است را آشکار سازد از طرفی مطرح کردن این متغیرها می‌تواند از چند واقعیت اساسی پرده بردارد:

• • ضعف دانش آموزان و معلمان در مهارت‌های گرایش به تفکر و لزوم تجهیز آن­ها ‌به این مهارت.

• • ضرورت آموزش مهارت تفکر انتقادی و جاگرفتن در سیستم تعلیم وتربیت است که متاسفانه توجه وتعهد با این هدف در کلاس‌های درس و برنامه‌ریزی آموزش و پرورش مدارس به فراموشی سپرده شده است و یا از فعالیت‌های مربوط به آن پشتیبانی لازم به عمل نمی­آید.

• • آن چه در کشور ما در سال‌های اخیر مورد غفلت قرار گرفته است توجه ناکافی به سلامت اجتماعی افراد است اگر چه سلامت فیزیکی تا حد زیادی برآیند سلامت اجتماعی در هر جامعه­ای است اما پژوهش‌های اندکی در کشور در زمینه وضعیت سلامت اجتماعی در ارتباط با متغیرهای تاثیر گذار بر آن انجام گرفته است.

• در پژوهش‌های انجام شده در ایران در ارتباط با پایگاه‌های هویت باید گفت بیشترپژوهش‌ها انجام شده ‌در سال‌­های اخیر به دلیل در دسترس نبودن ابزار مناسب، اغلب در زمینه هویت شغلی بوده است.

هم­چنین با بررسی‌های اولیه‌ای که پژوهشگر در خصوص متغیرها و نحوه­ ارتباط آن ها به دست آورده، پژوهش‌های اندکی نزدیک ‌به این نوع پژوهش صورت گرفته است.

۱-۶. تعریف‌های نظری متغیرها

تفکر انتقادی

به طور خلاصه جنبش روانشناسی مثبت‌نگر بر سه اصل تأکید دارد که این سه اصل عبارتند از:

• • • تجاربی که مردم برای آن ها ارزش قایلند. مثل امید، خوش‌بینی و شادی

    

  

• • صفات فردی مثبت مثل ظرفیت عشق، کار، فعالیت‌، قریحه و مهارت‌های فردی

• ارزش‌های مثبت گروهی و شهروندی مثل مسئولیت‌پذیری، دلگرمی دادن و شکیبائی (سلیگمن، ۲۰۰۵).

اساس روانشناسی مثبت‌نگر بر پذیرش انسان در جایگاه موجودی توانمند و شایسته است که می‌تواند توانایی‌های خود را شکوفا سازد. ‌بنابرین‏ هدف رویکرد اخیر مطالعه نیرومندی‌ها و شادمانی انسان‌هاست. روانشناسی مثبت‌نگر سلامت روانی را معادل کارکرد مثبت روانشناختی تلقی و آن را در قالب اصطلاح بهزیستی روانشناختی مفهوم‌سازی ‌کرده‌است، از این منظر بهزیستی روانشناختی به معنی کارکرد روانشناختی بهینه است (رایان و دکی،۲۰۰۱). به بیانی دیگر بهزیستی روانشناختی را می‌توان واکنش‌های عاطفی و شناختی به ادراک ویژگی‌ها و توانمندی‌های شخصی، پیشرفت بسنده، تعامل کارآمد و مؤثر با جهان، پیوند و رابطه‌ مطلوب با جمع و اجتماع و پیشرفت مثبت در طول زمان تعریف کرد.این حالت می‌تواند مؤلفه‌هایی مانند رضایت از زندگی، انرژی و خلق مثبت را نیز در بر گیرد.(کارادماس،۲۰۰۷؛به نقل از حسینی،۱۳۹۲).بهزیستی روانشناختی به عنوان یکی از مفاهیم اصلی نشأت گرفته از روانشناسی مثبت‌نگر بر سلامت ذهنی مثبت دلالت دارد.

بهزیستی روانشناختی و مؤلفه‌های آن

اگر چه هیجان‌های مثبت^[۴۲] متعددی در حوزه هیجانی مرتبط با انسان وجود دارد، اما شاید بتوان گفت که مهمترین آن ها شادکامی یا بهزیستی ذهنی است. بهزیستی ذهنی مفهومی گسترده است که سطوح بالای تجارب هیجانی خوشایند، سطح پائین تجارب خلقی منفی و سطح بالای رضایت از زندگی را در بر می‌گیرد (دینر^[۴۳]، ۲۰۰۰، به نقل از میلر و نیکرسون^[۴۴]، ۲۰۰۸).

احساس بهزیستی روانشناختی هم دارای مؤلفه‌های عاطفی و هم دارای مؤلفه‌های شناختی است. افراد با احساس بهزیستی بالا به طور عمده‌ای هیجانات مثبت را تجربه می‌کنند و از حوادث و وقایع پیرامون خود ارزیابی مثبت دارند، در حالی که افراد با بهزیستی پائین حوادث و موقعیت‌های زندگی‌شان را نامطلوب ارزیابی می‌کنند و بیشتر هیجانات منفی نظیر اضطراب و افسردگی و خشم را تجربه می‌کنند (مایرز^[۴۵] و دینر، ۱۹۹۵). باید توجه داشت که تجربه هیجانات خوشایند و مثبت همزمان با تجربه‌ هیجانات ناخوشایند و منفی صرف کند به همان نسبت زمان کمتری را برای هیجانات منفی باقی می‌گذارد. از سوی دیگر باید توجه داشت که هیجانات مثبت و منفی حالات دو قطبی نیستند که فقدان یکی وجود دیگری را تضمین کند، یعنی احساس رضایتمندی ذهنی مثبت تنها با فقدان هیجانات منفی پدید نمی‌آید و عدم حضور هیجانات منفی لزوماًً حضور هیجانات مثبت را به همراه نمی‌آورد، بلکه برخورداری از هیجانات مثبت خود به شرایط و امکانات دیگری نیازمند است. ‌بنابرین‏ احساس بهزیستی (شادی) را باید با سه مؤلفه مجزا و در عین حال مرتبط با یکدیگر مورد شناسایی قرار داد، که این سه مؤلفه عبارتند از:

الف) حضور نسبی هیجانات مثبت

ب) فقدان و عدم حضور هیجانات منفی

ج) رضامندی از زندگی (کار، ۱۹۵۷، ترجمه پاشا شریفی و همکاران، ۱۳۸۵).

مدل ریف در خصوص بهزیستی روانشناختی

یکی از مهمترین مدل‌هایی که بهزیستی روانشناختی را مفهوم سازی و عملیاتی ‌کرده‌است، مدل ریف و همکاران (۱۹۹۸) است. ریف بهزیستی روانشناختی را تلاش فرد برای تحقق توانایی‌های بالقوه واقعی خود می‌داند. این مدل از طریق ادغام نظریه های مختلف رشد فردی عملکرد سازگارانه شکل گرفته و گسترش یافته است. در واقع نتایج پژوهش‌های ریف منجر به پیداش مفهوم جدید عینی از بهزیستی روانی شد که دارای شش مؤلفه خودمختاری- پذیرش خود- هدفمندی در زندگی، تسلط بر محیط، روابط مثبت با دیگران و رشد شخصی است، که در ادامه به توضیح این مؤلفه‌ها خواهیم پرداخت.

مؤلفه‌های خودمختاری: که به احساس استقلال، خودکفایی و آزادی از هنجارها اطلاق می شود؛ فردی که بتواند بر اساس افکار، احساسات و باورهای شخصی خود تصمیم بگیرد، دارای ویژگی خودمختاری است؛ در حقیقت، توانایی فرد برای مقابله با فشارهای اجتماعی، ‌به این مؤلفه مربوط می شود (ریف و سینگر، ۱۹۹۸).

خودمختاری یعنی توانایی و قدرت پیگیری خواست ها و عمل بر اساس اصول شخصی حتی اگر مخالف آداب و رسوم و تقاضاهای اجتماعی باشد(ریف،۱۹۸۹).

مؤلفه پذیرش خود: به معنی داشتن نگرش مثبت به خود و زندگی گذشته خویش است؛ اگر فرد در ارزشیابی استعدادها، توانایی‌ها و فعالیت‌های خود در کل احساس رضایت کند و در رجوع به گذشته خود احساس خشنودیی کند، کارکرد روانی مطلوبی خواهد داشت. همه‌ انسان‌ها تلاش می‌کنند که علی‌رغم محدودیت‌هایی که در خود سراغ دارند، نگرش مثبتی به خویشتن داشته باشند، این نگرش پذیرش خود است (هوسر، اسپرینگر و پاروسکار^[۴۶]، ۲۰۰۵؛به نقل از حسینی،۱۳۹۲).

پذیرش خود به معنای توانایی دیدن و پذیرفتن قوت ها و ضعف های خود است(ریف،۱۹۸۹).

مؤلفه هدفمندی در زندگی: به مفهوم دارا بودن اهداف دراز مدت و کوتاه‌مدت در زندگی و معنادار شمردن آن است؛ فرد هدفمند نسبت به فعالیت‌ها و رویدادهای زندگی علاقه نشان می‌دهد و به شکل مؤثر با آن ها، درگیر می‌شود؛ یافتن معنی برای تلاش‌ها و چالش‌های زندگی در قالب این مؤلفه قرار می‌گیرد.هدفمندی در زندگی به معنای داشتن غایت ها و اهدافی است که به زندگی فرد جهت و معنا بخشند(ریف،۱۹۸۹؛به نقل از میکائیلی منیع،۱۳۸۹).

مؤلفه تسلط بر محیط: به معنی توانایی فرد برای مدیریت زندگی و مقتضیات آن است. لذا فردی که احساس تسلط بر محیط داشته باشد می‌تواند ابعاد مختلف محیط و شرایط آن را تا حد امکان دستکاری کند، تغییر دهد و بهبود بخشد (دستجردی و همکاران، ۱۳۹۰).مؤلفه‌­ی تسلط بر محیط یعنی توانایی تنظیم و مدیریت امور زندگی به وی‍ژه مسائل زندگی روزمره(ریف،۱۹۸۹).

مؤلفه روابط مثبت با دیگران: دیگر مؤلفه این مدل، به معنی داشتن رابطه‌ با کیفیت و ارضا کننده با دیگران است. افراد با این ویژگی عمدتاًً انسان‌هایی مطبوع، نوعدوست و توانا در دوست داشتن دیگران هستند و می‌کوشند رابطه‌ای گرم و صمیمی بر اساس، اعتماد متقابل با دیگران ایجاد کنند (کی یس، ۲۰۰۲).

مؤلفه‌­ی ارتباط مثبت با دیگران به مفهوم داشتن ارتباط نزدیک و ارزشمند با افراد مهم در زندگی است.(ریف،۱۹۸۹).

مؤلفه رشد فردی: به گشودگی نسبت به تجربیات جدید و داشتن رشد شخصی پیوسته باز می‌شود. فردی با این ویژگی همواره در صدد بهبود زندگی شخصی خویش و از طریق یادگیری و تجربه است (برن سون و لاندبرگ۲۰۰۶؛به نقل از میکائیلی منیع،۱۳۸۹).

مؤلفه‌­ی رشد شخصی احساس اینکه استعدادها و توانایی‌های بالقوه فرد در طول زندگی بالفعل خواهد شد(ریف،۱۹۸۹).

بهزیستی روانشناختی

خودمختاری

رشد فردی

زندگی هدفمند

تسلط بر محیط

پذیرش خود

روابط مثبت با دیگران

شکل ۱-۱- (الگوی ردیف در خصوص سازه بهزیستی روانشناختی، اقتباس از تمینی، ۱۳۸۴)

تعریف مقابله

۲-۱-۹-۶- جمع بندی مبحث رهبری

همان گونه که مطرح شد در زمینه ی رهبری تئوریها، رویکردها و مدل‌های زیادی وجود دارد که تشریح کننده ی ویژگی‌ها و کارکردهای مختلفی می‌باشند. اما به منظور بررسی رهبری در حوزه ی سلامت سازمانی باید رویکرد جدیدی نسبت به رهبری مطرح نمود که دربردارنده ی جهت گیری روشنی نسبت به مسئله ی سلامت سازمانی باشد. در این فصل تئوری های رهبری تحول آفرین، رهبری معنوی، جهان بینی رهبری و رهبری راهبردی مورد بررسی قرار گرفته اند که به نظر می‌رسد رهبری راهبردی به شکل مناسبتری بتواند به ‌پاسخ‌گویی‌، انسجام و اثربخشی سازمانی کمک نماید. همان گونه که مطرح شد رهبری راهبردی سعی دارد از طریق تعیین مقاصد، گزینش بهترین راه کارها و کاربست درست بهترین وسایل به طور موقعیتی متناسب با شرایط درونی سازمان و اقتضائات محیط راهبردی، آینده مطلوب را بسازند (میشل و گیلت، ۲۰۰۵) که این ویژگی می‌تواند سازمان‌ها را در دستیابی به اثربخشی و تحقق مقاصد آن ها کمک کند. در این تلاش یک رهبر راهبردی باید بتواند بین فرصت های محیط، مقاصد رهبری و منابع سازمان تناسب برقرار کند و راهبرد را به عنوان مفصل بین دنیای متحول بیرونی و منابع داخلی سازمان، به گونه‌ای توسعه دهد و به کار بگیرد که به حصول مزیت رقابتی و تحقق مطلوبیت های راهبردی سازمان منجر شود (ترک‌زاده، ۱۳۸۸)؛ لذا تلاش های صورت گرفته برای ایجاد مزیت‌های رقابتی و بقا در محیط نیازمند ایجاد انسجام است. رهبری راهبردی می‌تواند از طریق توسعه‌ ارزش‌ها و باورهای مشترک و تأکید بر مفروضه های اساسی سازمان نوعی انسجام و پیوستگی در سازمان ایجاد نماید.

در واقع رهبری راهبردی به منظور مدیریت محیط تعاملی و نفوذ در وضعیت حال و آینده سازمان و محیط می‌تواند از طریق مهیا ساختن ابعاد انسجام، تلاش برای ‌پاسخ‌گویی‌ به محیط و اثربخشی سازمانی تا از طریق تغییر الگوی سازمانی وضعیت مورد نظر یا جهت دهی، بتواند در تعامل با سایر شرایط و عوامل، آینده مطلوب نظر خود را بسازد و در نهایت به تضمین سلامت سازمانی نیز منجر شود. از آنجایی که مأموریت‌ اساسی رهبری راهبردی، تامین و تضمین سلامت سیستم و استمرار بقای معنادار سازمان در محیط متغیر و متلاطم راهبردی است (ترک‌زاده، ۱۳۸۸) این کوشش معنادار می‌تواند از طریق توسعه ی ابعاد مختلف ‌پاسخ‌گویی‌ به محیط، اثربخشی و انسجام تضمین کننده ی سلامت سازمانی باشد.

۲-۲-پژوهش‌های عملی

۲-۲-۱- پژوهش‌های داخلی

در زمینه ی ابعاد مطرح شده و رابطه ی آن ها با سلامت سازمانی پژوهش‌های چندی صورت گرفته است که به ذکر برخی از آن ها می پردازیم. برای مثال در پژوهش‌هایی شریعتمداری (۱۳۸۸)؛ ملاحسینی و ارسلان (۱۳۸۸)؛ واعظی و همکاران (۱۳۸۸)؛ قرونه (۱۳۸۷) و جاهد (۱۳۸۵) رابطه سلامت سازمانی و اثربخشی را مورد بررسی قرار داده‌اند که همگی موید این مطلب هستند که بین سلامت سازمانی و اثربخشی رابطه ی مثبت و معناداری وجود دارد و سلامت سازمانی منجر به افزایش اثربخشی سازمانی می شود. ‌بنابرین‏ از دیدگاه این پژوهشگران اثربخشی سازمانی یکی از مهم ترین ابعاد سلامت سازمانی به شمار می رود.

انصاری، استادی و جاوری (۱۳۸۸) در پژوهشی با عنوان بررسی رابطه بین سلامت سازمانی و نگرش‌های مثبت کاری کارکنان در ادارات امور مالیاتی استان اصفهان ‌به این نتیجه دست یافتند که رابطه مثبت معنادار بین سلامت سازمانی و نگرش های مثبت کاری کارکنان وجود دارد. همچنین توجه به سلامت سازمانی به دلیل تأثیری که بر اعمال تلاش های کاری دارد، از اهمیت زیادی در سازمان برخوردار است.

شریعتمداری (۱۳۸۸) در پژوهشی با عنوان بررسی رابطه بین سلامت سازمانی با اثربخشی مدیران مدارس مدیریت آموزش و پرورش شهر تهران ‌به این نتیجه دست یافت که نتایج تجزیه و تحلیل داده های پژوهش نشان داد که بین کلیه ابعاد سلامت سازمانی (ساخت‌دهی، ملاحظه‌گری، پشتیبانی منابع، روحیه، تأکید علمی و یگانگی نهادی) و اثربخشی سازمانی رابطه معنی‌دار وجود دارد و اگر مدیران مدارس در به کاربردن روش های ایجاد سلامت سازمانی تلاش کنند، اثربخشی مدارس آن ها در تمام ابعاد بهبود خواهد یافت.

ساعدی، خلعت بری و موری نجف آبادی (۱۳۸۹) در پژوهشی تحت عنوان بررسی رابطه کیفیت زندگی کاری و سلامت سازمانی با خوشنودی شغلی ‌به این نتیجه دست یافتند که به طور کلی بین کیفیت زندگی کاری و سلامت سازمانی با خوشنودی شغلی همبستگی معنادار وجود دارد.

رضایی صوفی، دوستار و سعادت (۱۳۹۱) در پژوهشی با عنوان بررسی رابطه بین سلامت سازمانی و اثربخشی در اداره کل ورزش و جوانان استان گیلان نتایج نشان داد بین تمامی ابعاد سلامت سازمانی شامل ارتباط، مشارکت، تعهد، اعتبار، روحیه، اخلاقیات، عملکرد، تعیین هدف، رهبری حمایتی، کارایی و منابع با اثربخشی سازمان ارتباط مثبت و معنی‌داری وجود داشت و در نهایت بین سلامت سازمانی با اثربخشی رابطه مثبت و معنی‌داری مشاهده شد. همچنین نتایج آزمون رگرسیون نشان داد که ابعاد رهبری حمایتی، عملکرد و تعیین هدف پیش‌بینی کننده مناسبی برای اثربخشی سازمان هستند. در کل نتایج پژوهش از این موضوع حمایت کردند که سلامت سازمانی و ابعاد آن به عنوان یک پیش‌بینی کننده قوی تا حد زیادی اثربخشی را تحت تأثیر خود قرار می‌دهند.

۲-۲-۲- پژوهش‌های خارجی

پژوهشگرانی مانند سانگ^[۱۰۲] (۲۰۱۱)؛ فیشر^[۱۰۳] (۲۰۰۹) و هوی و ولفوک (۱۹۹۰) در پژوهش هایی به بررسی مبحث سلامت سازمانی و اثربخشی در سازمان‌ها پرداخته‌اند و هر یک از مدل هایی مختلفی برای ارزیابی سلامت سازمانی و اثربخشی استفاده نموده‌اند. نتایج پژوهش همگی آنان موید این نکته است که بین سلامت سازمانی و اثربخشی رابطه‌ مثبت و معناداری وجود دارد و سلامت سازمانی منجر به افزایش اثربخشی می شود. از این رو یکی از مهم ترین ابعاد سلامت سازمانی را می توان اثربخشی سازمان قلمداد نمود.

شیوا و دامودار^[۱۰۴] (۲۰۱۲) در پژوهشی با عنوان “رهبری تحولی، فرهنگ سازمانی، اثربخشی سازمانی و نتایج برنامه ها در سازمان‌های غیردولتی” که در هند انجام دادند ‌به این نتایج رسیدند که رهبری تحولی، فرهنگ سازمانی را به وجود میآورد و فرهنگ سازمانی، اثربخشی سازمانی را در سازمان‌های غیردولتی افزایش می‌دهد. در واقع رهبری تحولی به طور مستقیم بر اثربخشی سازمانی تأثیر ندارد. به علاوه اثربخشی سازمانی، نتایج تضمین شده برنامه ها را بهبود می‌بخشد.

نتایج پژوهش خادم فر و ادریس (۲۰۱۲) در بررسی رابطه بین سبک رهبری تحولی و سلامت سازمانی نشان داد که رابطه‌ مثبت و معناداری بین ادارک افراد از سبک رهبری تحولی و سلامت سازمانی وجود دارد. نتایج نشان داد هر اندازه ادارک مثبت تری از رهبری در سازمان وجود داشته باشد سطح سلامت سازمانی نیز بالاتر خواهد بود.

مطالعه‌ هیوآنگ و رامی (۲۰۰۸) در ارزیابی سلامت سازمانی شرکت‌های رومانیایی نشان داد که ابعاد اثربخشی، رهبری و کارایی کار گروهی عوامل تعیین کننده‌ سلامت سازمانی این شرکت‌ها می‌باشند. مطالعه‌ تامسون^[۱۰۵] (۲۰۰۲) نیز موید این یافته است. نتایج مطالعه‌ وی نیز نشان داد که رهبری تحولی می‌تواند زمینه ساز ایجاد انسجام در سازمان گردد.

• 1. جمع‌بندی پژوهش های پیشین

امروزه تلفن بانک موظف است خود را در آئینه مشتری ببیندوسعی کند در محیط پر رقابت، خواسته‌ها و تمایلات مشتریان خود را درک نماید و کاری کند که مشتری از سازمان رضایت کامل داشته باشد. در بازاریابی امروز هزینه از دست دادن یک مشتری برابر است بااز دست دادن منافع مربوط به سیستمی که آن مشتری در طول عمر خود به آن نیاز دارد. اگر مشتری ما۴۰ ساله است و ۶۵ سال عمرکند، فرصت و منفعت فروش ۲۵ سال سیستمی که ما می‌توانستیم باز هم به آن بدهیم را از دست داده‌ایم. علاوه بر این منافع سیستمی که می‌توانست ناشی از مشتریان جدیدی باشد که معرفی می‌کند رانیز از دست خواهیم داد. ‌بنابرین‏ بحث مشتری مداری رکن بسیار حساسی است که باید به آن توجه کنیم.

برای تحقق مشتری مداری باید به چند نکته توجه شود که مهم‌ترین آن‌ ها پاسخ‌گویی روشن و صریح به نیازهای روز مشتری یعنی تنوع سیستم و سیستم تازه، جدید و ابتکاری است. اگر امروز بحث دنیای تلفن بانک مطرح می‌شود، بانک‌هایی موفق هستند که ابزارها و زمینه‌های لازم برای پاسخ دادن به نیاز مشتری در زمینه بانک‌های فناوری اطلاعات را فراهم آوردند. اگر امروز کارت اعتباری مورد نیاز است بانکی موفق است که زمینه استفاده از آن را بهتر از دیگر رقبا فراهم کند (ونوس و صفائیان،۱۳۸۲،۳۷(. امروزه مشتری پاشنه آشیل هر کسب و کاری به حساب می‌آید و بانک‌ها نیز به عنوان سازمان‌های ارائه دهنده سیستم مالی، نه تنها از این امر مستثنی نیستند بلکه به دلیل این که قسمت اعظم سرمایه بانک‌ها از سپرده‌های مشتریان آن ها تأمین می‌شود. در شرایط فعلی مشتری و مشتری‌گرایی به عنوان یکی از مهم‌ترین سیاست‌های بانک‌ها تلقی می‌شود و مدیران بانک‌ها باید در امر سیاست‌گذاری نظام بانکی اولویت ویژه‌ای ‌به این مقوله بدهند. شرایط حساس رقابتی در دنیای کسب و کار در داخل و خارج از کشور بخصوص در حوزه های کسب و کار سیستم محوری چون بانک‌ها ضرورت داشتن نگرش مشتری‌مدرانه را صد چندان می‌کند (بیات،۱۳۸۷،۳۰).

در نهایت راهبرد بانک در ارتباط با مسأله مشتری محوری باید بر اساس یک اصل اولیه و اساسی باشد وآن این که همه چیز از مشتری شروع می‌شود و به مشتری ختم می‌شود و برای مشتری‌گرا بودن لازم است ویژگی‌های مشتریان بانک و نیازهای آن ها شناسایی شوند.

۲-۳-فرایند پذیرش:

فرایند پذیرش: عبارت است از”فرایند ذهنی که شخص از مرحله اولیه شنیدن ‌در مورد نوآوری تا مرحله نهایی پذیرش آن طی می‌کند “منظور از پذیرش تصمیمی است که توسط فرد اتخاذ می‌گردد تا استفاده کننده مستمر یک محصول گردد (اسماعیل پور،۱۳۸۲،۲۶۴).

به عبارت دیگر پذیرش تأیید و تداوم استفاده از یک محصول، خدمت یا ایده است. هاوارد و مور (۱۹۸۲) تأکید کردند که برای پذیرش مشتریان باید از مارک‌های جدید آگاه شوند. علاوه بر این مطابق با گفته های روگرس(۱۹۹۵) مشتریان باید قبل ‌از پذیرش یک نوآوری درباره آن آموزش ببینند، که این یادگیری دانش فرایند پذیرش نامیده می‌شود. در مفهوم برنامه‌ریزی بازاریابی بانک، اطلاعات(آگاهی) درباره مزایای استفاده از محصول/ سیستم به عنوان مبانی راهبردی ترفیع محصول/ سیستم معروف است (پورمیرزا،۲۰۰۷،۱۷).

راجرز پنج مرحله را برای پذیرش نوآوری لازم است.این مراحل عبارتند از:

۱- آگاهی: در این مرحله مشتری نسبت به وجود کالای جدید آگاهی پیدا می‌کند، اما هنوز اطلاعات لازم را ‌در مورد کالا را ندارند.

۲- علاقه: در این مرحله مشتری تمایل پیدا می‌کند که اطلاعات لازم را ‌در مورد کالا به دست آورد.

۳- ارزیابی: در این مرحله مشتری با نگرشی که نسبت به محصول پیدا ‌کرده‌است، تصمیم می‌گیرد که کالا را امتحان کند و یا امتحان نکند.

۴- آزمایش: مشتری محصول جدید را مورد آزمایش قرار می‌دهد تا بفهمد که آیا این محصول نیاز و خواسته‌اش را برآورده می‌کند.

۵- پذیرش: قبول محصول و استفاده مکررآن ‌در مورد محصولات ارزان قیمت، منظور از پذیرش تکرار در خرید کالا می‌باشد (اسماعیل پور،۱۳۸۲,۲۶۵-۲۶۴).

۲-۴-تئوری انتشار نوآوری:

روگرس (۱۹۹۵ ) تئوری انتشار نوآوری یک مدل مشهور در توجیه پذیرش کاربران فناوری استفاده می‌شود. او انتشار را به عنوان فرایندی که یک نوآوری را از طریق کانال‌های اضافی بین اعضای جامعه اجتماعی انتقال می‌دهد معرفی می‌کند. همچنین نوآوری را به عنوان “یک ایده، روش، یا هدفی که توسط افراد یا واحد پذیرش جدید ادراک می‌شود” تعریف ‌کرده‌است. افراد در شرایط متفاوت ویژگی‌های ادراک شده متفاوتی از یک نوآورری دارند. طبق تئوری روگرس (۱۹۹۵)؛ ویژگی‌های ادراک شده پذیرنده‌های بالقوه ازیک نوآوری مبتنی بر ویژگی‌های نوآوری نظیر: مزیت نسبی، سازگاری، پیچیدگی، آزمون‌پذیری و قابلیت مشاهده ارزیابی می‌شود (پورمیرزا،۲۰۰۷،۱۷).

نوآوران همواره در جستجوی اطلاعات جدید بوده و به عنوان اولین پذیرنده‌ها مشتاقانه ایده جدید را امتحان می‌کنندو علاقه‌مند به خطرهستند. جوانان و تحصیل کرده ها گرایش بیشتری به نوآوری دارند. اغلب شرکت‌های تجاری در گروه نوآوران شرکت‌های تهاجمی، دیدگاه ریسک‌پذیری داشته و مشتاق قبول ریسک انجام برخی چیزهای ‌جدید و متفاوت می‌باشند (ویلیام مک کارتی، ۲۰۰۲) .

۲-۴-۱-فاکتورهای مؤثردر انتشار و گسترش نوآوری‌ها و محصولات جدید:

مطالعه پذیرش محصولات جدید برای بازاریابان با اهمیت است. برای رشد کردن، شرکت باید محصولات موجود را به طور مستمر بهبود دهد و محصولات جدید را برای بازار در حال تغییر توسعه دهد. مطالعه پذیرش محصول به خاطر نرخ موفقیت نسبتاً پایین محصولات جدید نیزبااهمیت است. هزینه کلی معرفی یک محصول جدید در حدود ۶۰ میلیون دلار برآورده شده است. احتمال اینکه یک محصول جدید موفق باشد برای کالاهای مصرفی حدود۵۳درصد است (موون،۴۱۶،۱۳۸۶).

نرخ انتشار نوآوری در یک بخش بازار تابعی از ۱۰ فاکتور زیر است:

۱-نوع گروه: بعضی از گروه‌ها بیش از سایرین، پذیرای تغییر و تحولات هستند. به طور کلی افراد جوان، ثروتمند، و تحصیل‌کرده به‌ سرعت، پذیرای تغییر وتحولات، و به تبع آن پذیرای محصولات جدید بازار هستند. ‌بنابرین‏ بازار هدف برای نوآوری و محصولات جدید، یک فاکتور و عامل تعیین کننده در میزان انتشار و گسترش آن ها محسوب می‌شود.

۲–نوع تصمیم‌گیری: نوع تصمیم به تصمیم‌گیری فردی یا گروهی اشاره دارد. هرچه تعداد افرادی که در تصمیم‌گیری خرید شرکت دارند کمتر باشد سرعت گسترش و انتشار نوآوری افزایش می‌یابد.

۳-تلاش‌های بازاریابی: میزان گسترش محصولات جدید در جامعه به شدت تحت تأثیر میزان تلاش‌های بازاریابی انجام شده در آن بخش است. بر همین اساس، می‌توان گفت که نرخ انتشار نوآوری تا حدودی در کنترل شرکت است.

۴-ارضای نیازها: هر چه قدرنیاز به نوآوری در محصول یا خدمت، بارزتر و آشکارتر باشد، سرعت انتشار نوآوری بیشتر می‌شود.

۵-انطباق: هر چه خرید و استفاده از نوآوری در راستای ارزش‌ها و باورهای فردی و گروهی باشد، خدمت یا محصول جدید، سریع‌تر انتشار می‌یابد.

ابطال صورتجلسات شرکت‌های تجاری توسط مرجع قضایی و با درخواست شخص ذینفع صورت می‌گیرد. در صورتی که صورتجلسه‌ای توسط یک شخص حقوقی تنظیم شود و در آن تشریفات قانونی به ویژه قانون تجارت و لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت رعایت نشود، هر شخص ذینفع می‌تواند ابطال آن صورتجلسه را از دادگاه محل وقوع شرکت در خواست نماید. خواسته ابطال صورتجلسه غیر مالی است.

در صورتی که یکی از موارد اساسی جلسه یا تشریفات دعوت و یا مواد لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت مراعات نشده باشد، آن صورتجلسه قابل ابطال می‌باشد. در صورتی که صورتجلسه‌ای ابطال گردد، همه تصمیمات آن ابطال می‌شود. مثلا در صورتجلسه مجمع عمومی فوق العاده مبنی بر افزایش سرمایه اگر تشریفات دعوت از قبیل عدم رعایت زمان نشر آگهی و زمان جلسه، کمتر از ۱۰ روز و یا بیشتر از ۴۰ روز باشد. آن صورتجلسه قابل ابطال است و در صورتی که ابطال گردد، کان لم یکن می‌گردد. شرکت به سرمایه قبل از افزایش سرمایه باز می‌گردد.^[۱۲۹]

یا در صورتجلسه مجمع عمومی عادی به طور فوق العاده در صورتی که رعایت تشریفات مقرر در لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت نگردد، مانند عدم رعایت ماده ۱۰۱ مبنی بر حضور فیزیکی چهار نفر هیات رئیسه در جلسه که می‌بایست رئیس و دو ناظر آن از سهام‌داران باشد و یا در صورت امضای یکی از اعضای هیات رییسه و یا سایر موارد مقرر در قانون می‌توان ابطال آن صورتجلسه را از مرجع قضایی درخواست نمود و در صورتی که صورتجلسه مذبور باطل شود، اعضای هیات مدیره جدید هیچ گونه سمتی در شرکت ندارند و حقوق و مسئولیت‌ها در شرکت کماکان بر عهده اعضای هیات مدیره سابق باقی می‌ماند.

لازم به ذکر است که ابطال هر صورتجلسه‌ای در هر زمان که باشد و لو در اداره ثبت شرکت‌ها ثبت شده باشد ممکن است و گذر زمان هیچ گونه تاثیری در روند کار ندارد.

۴-۶-۱٫ روش رسیدگی به صورتجلسات مجمع عمومی فوق العاده

در مجمع عمومی فوق العاده دارندگان بیش از نصف سهامی که حق رأی‌ دارند، باید حاضر باشند. اگر در اولین دعوت حد نصاب مذکور کامل نشد، مجمع برای بار دوم دعوت و با حضور دارندگان بیش از یک سوم سهامی که حق رأی‌ دارند رسمیت یافته و اتخاذ تصمیم خواهد نمود. به شرط آن که در دعوت دوم، نتیجه دعوت اول قید شده باشد(ماده ۸۴ ل. ا. ق. ت). تصمیمات مجمع عمومی فوق العاده همواره با اکثریت دو سوم آرای حاضر در جلسه رسمی معتبر خواهد بود. (ماده ۸۵ ل. ا. ق. ت). لازم به ذکر است که حد نصاب قانون را از لحاظ حداقل می‌تواند در اساسنامه بالا برد. در این صورت حد نصاب ذکر شده در اساسنامه یا در سرمایه شرکت یا انحلال شرکت قبل از موعد منحصراًً در صلاحیت مجمع عمومی فوق العاده است، لذا از جمله وظایف و اختیارات مجمع عمومی فوق العاده، تبدیل نوع شرکت، افزایش یا کاهش سرمایه، تغییر یا اصلاح اساسنامه، انحلال شرکت، تغییر حقوق نوع مخصوصی از سهام ‌می‌باشد.

۴-۶-۱-۱٫ تبدیل نوع شرکت

شرکت سهامی خاص در صورتی می‌تواند به شرکت سهامی عام تبدیل شود که اولاً موضوع به تصویب مجمع عمومی فوق العاده شرکت سهامی خاص رسیده باشد، ثانیاًً سرمایه آن حداقل به میزانی باشد که برای شرکت‌های سهامی عام مقرر شده است و یا شرکت سرمایه خود را به میزان مذکور افزایش دهد. ثالثاً دو سال تمام از تاریخ تأسيس و ثبت شرکت گذشته و دو ترازنامه آن به تصویب مجمع عمومی صاحبان سهام رسیده باشد. رابعاً اساسنامه آن با رعایت مقررات قانون تجارت ‌در مورد شرکت‌های سهامی عام تنظیم یا اصلاح شده باشد (ماده ۲۷۸ ل. ا. ق. ت). پس از اتخاذ تصمیم مجمع عمومی فوق العاده از لحاظ تبدیل شرکت، مدیران شرکت موظفند ظرف مدت ‌یک‌ماه از تاریخ اتخاذ تصمیم مجمع عمومی فوق العاده، صورتجلسه مجمع عمومی فوق العاده را همراه با یک نسخه اساسنامه که برای شرکت سهامی عام تنظیم شده و به تصویب مجمع عمومی فوق العاده رسیده است و ترازنامه حساب سود و زیان دو سال اخیر شرکت را که به تأیید حسابرس رسمی رسیده باشد و همچنین صورت دارایی شرکت را که متضمن تقویم اموال منقول و غیر منقول شرکت و مورد تأیید کارشناس رسمی دادگستری باشد و اعلامیه تبدیل شرکت را که می‌بایست به امضاء دارندگان امضای مجاز شرکت رسیده باشد (ماده ۲۷۹ ل.ا. ق. ت) و اولین اعلامیه را که می‌بایست مشتمل بر نکات مندرج در ماده ۲۷۹ قانون تجارت باشد، جهت ثبت و آگهی تبدیل شرکت به مرجع ثبت شرکت‌ها تسلیم نماید. اداره ثبت شرکت‌ها پس از وصول مدارک مذکور و تطبیق آن با ل.اقدام به ثبت شرکت و آگهی آن (به هزینه شرکت) خواهد نمود. آگهی تبدیل شرکت که به وسیله ممیز تهیه و ثبت در دفتر گردیده، باید علاوه بر روزنامه کثیرالانتشار که آگهی‌های شرکت در آن درج می‌گردد، اقلا در یک روزنامه کثیرالانتشار دیگر نیز آگهی شود (ماده۲۸۱ ل. ت ا. ق. ت). ممیز ذیل آگهی مذکور باید تمام مندرجات اعلامیه تبدیل شرکت را در آگهی قید و تصریح نماید که اساسنامه شرکت و ترازنامه مربوطه به دو سال قبل از اتخاذ تصمیم مبنی بر تبدیل شرکت، همچنین صورت دارایی و اموال منقول و غیر منقول شرکت در اداره ثبت شرکت‌ها و مرکز شرکت، برای ملاحظه متقاضیان آماده است. هرگاه این تبدیل از طریق افزایش سرمایه صورت گیرد، باید سهام جدید را که دراثر افزایش سرمایه ایجاد خواهد شد، جهت اطلاع عموم برای پیش نویس عرضه نماید. مرجع ثبت شرکت‌ها در این مورد پس از وصول تقاضا و مدارک مربوط به تبدیل سهامی خاص به عام و تطبیق آن ها با مقررات قانون در صورتی که شرکت بتواند با افزایش سرمایه از طریق پذیره نویسی عمومی به شرکت سهامی عام تبدیل شود، اجازه انتشار اعلامیه پذیره نویسی سهام را صادر خواهد نمود. در اعلامیه پذیره نویسی باید شماره و تاریخ اجازه نامه مذبور قید گردد. هرگاه بهای سهام جدید عرضه شده، تماماً تادیه نگردد، شرکت نمی‌تواند به سهامی عام تبدیل گردد(ماده۲۸۳ ل.ا. ق. ت). قانون گذار موادی را برای تبدیل شرکت سهامی عام به خاص پیش‌بینی ننموده ولی بنظر می‌رسد، در صورت تصویب مجمع عمومی فوق العاده شرکت سهامی عام، رعایت مقررات مربوط به شرکت‌های سهامی خاص منعی جهت تبدیل وجود نداشته باشد. تبدیل سایر انواع شرکت به نوع دیگر، به استثنای شرکت‌های تعاونی، منع قانونی ندارد. کارشناس در موقع اقدام موظف به رعایت قانون تجارت می‌باشد.

۴-۶-۱-۲٫ افزایش یا کاهش سرمایه

سرمایه شرکت ممکن است بنا به اقتضای وضعیت مالی شرکت به اجبار و یا به اختیار کاهش داده شود؛ هر گاه بر اثر زیان‌های وارده حداقل نصف سرمایه شرکت از میان رفته باشد و مجمع عمومی فوق العاده رأی‌ به انحلال شرکت ندهد، سرمایه شرکت باید به مبلغ سرمایه موجود کاهش داده شود( ماده ۱۴۱ ل. ا. ق. ت) ولی به هر حال سرمایه شرکت نمی‌تواند در صورت سهامی خاص بودن کمتر از مبلغ یک میلیون ریال و در صورت عام بودن کمتر از مبلغ پنج میلیون ریال باشد. هرگاه سرمایه شرکت از میزان مقرر کمتر باشد و امکان افزایش آن تا حداقل میزان مقرر در قانون وجود نداشته باشد، می­بایست شرکت به نوع دیگری از انواع شرکت‌های ذکر شده در قانون تبدیل شود (ماده ۵ ل. ا. ق. ت).

کاهش اجباری سرمایه از دو طریق امکان پذیر می‌باشد. الف- از طریق کاهش مقدار سهام ب- کم کردن مبلغ اسمی سهام.