ب – الگوی کشف فرصت

در این الگو که متأثر از نظرات شومپیتر و هایک ارائه شده اند یکی از دو بخش عرضه و تقاضا موجود می‌باشند و نقش کارآفرین جستجوی آگاهانه برای کشف بخش غایب و ایفای نقش میانجی بین آن ها‌ است.

ج – الگوی خلق فرصت

در این الگو هر دو بخش عرضه و تقاضای در محیط عینی غایب بوده و نقش کارآفرین آفرینش ذهنی هر دو بخش و تلاش همزمان برای عینیت بخشیدن به آن در جهان واقع می‌باشد.

نظریه کارآفرینی کرزنر

کرزنر در تئوری کارآفرینی خود بیان می­ کند که کارآفرینی دارای نقش متعادل کننده در شرایط نامتعادل بازار است. فرصت­های کارآفرینی وجود دارند و کارآفرینان بعد از کشف آن ها با عمل کارآفرینانه خود بازار را در جهت تعادل پیش می­برند. کرزنر تنها بر رفتار کارآفرینان در محیط اقتصادی تمرکز می‌کند.

پایه­ترین مفهوم در تئوری کرزنر، مفهوم” هوشیاری “^[۱۰۵] است.

هوشیاری افراد موجب می­ شود که آنان در محیط اقتصادی ، موقعیت های سودآوری را کشف کنند و به بهره ­برداری برسانند. در واقع هوشیاری کارآفرینانه شامل توانایی فردی است که بدون تحقیقات گسترده فرصت­هایی را به بهره ­برداری نرسیده­اند را شناسایی می­ کند.

هوشیاری افراد برای کشف فرصت­های ارزشمند لازم است، از این رو کرزنر هوشیاری را ویژگی بارز کارآفرینان و عامل تمایز آنان با افراد غیر کارآفرین عنوان می­ کند.

کرزنر در سال ۱۹۸۲ نظریه خود را تا حدودی اصلاح می­ کند^[۱۰۶]. کرزنر بین دو نوع بازار تفاوت قائل می­ شود: بازار یک حلقه ای و بازار دو حلقه ای^[۱۰۷]. در بازار دو حلقه ای دو عامل زمان و عدم قطعیت را بیان می­ کند و نقش خلاقیت و تخیلات در فرایند کارآفرینی را در این بازارها مؤثر می­خواند. ویژگی بارز تئوری کرزنر مبتکرانه بودن و نقش متعادل کننده فرایند کارآفرینی است .

جایگاه فرصت کارآفرینانه در مدل تیمونز

تیمونز معتقد است که کارآفرینی عبارت است از یک شیوه تفکر، استدلال و اقدام، که با مشغولیت ذهنی معطوف به فرصت، رویکرد کل­گرا، و رهبری متوازن همراه است. در دل این فرایند، ایجاد و تشخیص فرصت‌ها قرار دارد که با رویا و ابتکار عمل برای چسبیدن ‌به این فرصت‌ها دنبال می­ شود. این امر در هرجا و در هر سازمانی امکان وقوع دارد. مهم این است که یک کارآفرین وجود داشته باشد که برای تحقق آرمان خود تلاش کند(تیمونز۱۹۹۹).^[۱۰۸]

ویژگی اصلی مدل ارائه شده توسط تیمونز این است که از “فرصت” آغاز می شود. در این مدل، نیروهای محرک فرایند کارآفرینی ‌به این شرح تعریف شده اند: ۱٫ فرصت ۲٫ هدایت توسط یک کارآفرین رهبر یا یک تیم کارآفرینانه ۳٫ کمبود منابع و خلاقیت ۴٫ توازن و فاصله بین نیروها و سازمان ۵٫ کل نگری و یکپارچه بودن ۶٫ پایدار بودن(همان منبع).

عوامل بالا را ‌می‌توان اجزای قابل کنترل و ارزیابی فرایند کارآفرینی نامید. بنیانگذاران و سرمایه گذاران کسب و کارها، با تمرکز بر این نیروها، می ­توانند ریسک­های محیط را تحلیل کنند و ‌در مورد تغییرات بهتر تصمیم گیری کنند. در شکل زیر این مدل را می بینیم:

عدم اطمینان

ابهام

نیروهای برون‌زا

زمینه بازار سرمایه

ارتباطات

رهبری

خلاقیت

توازن‌ها و فاصله ها

شکل ‏۲‑۶: مدل تیمونز، ۱۹۹۹

فرصت کارآفرینانه در مدل شین

شین برای ارائه یک چهارچوب عمومی برای کارآفرینی، رابطه‌ فرد-فرصت را پیشنهاد می‌کند. این چهارچوب به بررسی خصوصیات فرصت‌ها، افرادی که آن ها را کشف و بهره برداری می‌کنند، فرآیندهای اکتساب و سازماندهی منابع و استراتژی‌های مورد استفاده برای بهره‌برداری و کسب سود می‌پردازد(شین،۲۰۰۳).^[۱۰۹]

شین روابط بین اجزای فرایند کارآفرینی را بررسی می­ کند تا مخاطبین بتوانند فرایند را به عنوان یک کل مرتبط با هم و نه اجزای غیرمرتبط در نظر بگیرند. منطق اصلی شین این است که کارآفرینی می‌تواند از طریق تفکر در رابطه بین افراد جسور و فرصت‌های با ارزش و استفاده از این رابطه برای درک فرآیندهای کشف و بهره برداری از فرصت‌ها، اکتساب منابع، استراتژی کارآفرینان و فرایند سازماندهی، تشریح شود، شین در دیدگاه همجواری فرد-فرصت خود، فرصت‌ها را موقعیت‌هایی از پیش موجود تصور می‌کند که فرد با یک جستجوی اصولی به کشف آن ها نائل می‌شود(همان منبع).

شین در مدل خود، منشأ فرصت‌های کارآفرینانه را به دو دسته تقسیم می‌کند؛ دسته اول ویژگی‌های فردی شخص در جستجوی فرصت است، که خود شامل عوامل روانشناختی و عوامل جمعیت شناختی می‌شود، و دسته دوم محیط پیرامون شخص است که فرصت‌ها را از دل آن بیرون خواهد کشید(همان منبع).

فرض اساسی شین ‌در مورد مفهوم کارآفرینی چنین است: “کارآفرینی مستلزم وجود فرصت‌ها، یا موقعیت‌هایی است که در آن ها افراد ‌به این باور می‌رسند که می ­توانند از چهارچوب‌های وسیله-هدف جدید برای ترکیب مجدد منابع به منظور کسب سود استفاده نمایند”(همان منبع).

همان­گونه که در شکل زیر نشان داده شده، فرایند کارآفرینی شامل تشخیص و ارزیابی فرصت‌های کارآفرینانه، تصمیم برای بهره ­برداری از آن، تلاش برای اکتساب منابع، فرایند سازماندهی این منابع به ترکیبات جدید و توسعه استراتژی برای کسب و کار جدید است. این فعالیت­های متفاوت بر عوامل سطح فردی، صنعتی، و نهادی تأثیر می­گذارند.

محیط

*صنعت

*محیط کلان

ویژگی های فردی

*عوامل روانشناختی

*عوامل جمعیت شناختی

اجرا

*اکتساب منابع

*طراحی سازمان

شکل ‏۲‑۷: فرصت های کارآفرینانه؛ شین ، ۲۰۰۳

همان­گونه که در شکل صفحه بعد نشان داده شده است، فرایند کارآفرینی با این فرض که فعالیت کارآفرینانه نظام­یافته و منظم است، شروع می­ شود. ترتیبی که فعالیت کارآفرینانه رخ می­دهد ‌به این صورت است: قبل از آنکه فرصت‌ها شناسایی شوند، منابع فرصت باید منجر به ظهور آن ها شود. برای اینکه ارزیابی صورت گرفته و تصمیم ‌در مورد بهره ­برداری از فرصت‌ها گرفته شود، این فرصت‌ها باید شناسایی شوند. برای اینکه منابع جمع ­آوری شوند، تصمیم ‌در مورد بهره ­برداری از فرصت‌ها باید اتخاذ شود. برای اینکه منابع در یک شکل جدید، ترکیب مجدد شوند(فرایند سازماندهی)، منابع باید جمع‌ آوری شده باشند. برای اینکه رویکرد کارآفرینی به بهره برداری، منجر به سازماندهی یک موجودیت جدید شود، کارآفرین باید برای بهره برداری از فرصت، به صورت ضمنی یا صریح برای خود یک استراتژی را در نظر بگیرد. برای اینکه این عملکرد اتفاق بیافتد، تلاش برای بهره برداری از فرصت باید در یک موجودیت جدید سازماندهی شود (همان منبع).

وجود فرصت

تصمیم به­بهره برداری از فرصت

تخصیص منابع

کشف

فرایند سازماندهی

عملکرد

استراتژی کارآفرینانه

شکل ‏۲‑۸: شین، ۲۰۰۳

سبب پیدایش فضای ناسالم در روابط اجتماعی و تراکم دعاوی در تشکیلات قضایی است، فراهم سازد. رضای مبتنی بر عوامل مبهم همان است که در فقه از آن به عنوان «غرر» یاد می شود و بطلان معامله غرری را به همراه می آورد و در حدیث مشهور نبوی «نهی النبی عن بیع الغرر» یا «نهی البنی عن الغرر» وارد شده است.

در بعضی از عقود به طور استثنایی، قانون گذار برای اینکه در روابط اجتماعی دست اشخاص بسته نباشد و قوانین برای افراد انعطاف پذیر باشند، علم تفضیلی به مورد معامله را لازم شمرده و به وجود علم اجمالی بسنده ‌کرده‌است. منظور از علم اجمالی، آگاهی محدودی است به درجه ای که امر معلوم را از امور دیگر متمایز می‌کند.

عقودی که قانون گذار علم اجمالی را نسبت به مورد آن کافی دانسته است، معاملاتی است که معمولاً در روابط متعارف اجتماعی با گذشت و تسامح نگریسته و الزامی شدن علم تفصیلی نسبت به آن موارد، مانع از ایجاد روابط ضروری و منظم حقوقی به وسیله اشخاص می شود. مثلاً در جعاله مطابق ماده ۵۶۳ ق.م. «معلوم بودن اجرت من جمیع الجهات لازم نیست ‌بنابرین‏ اگر کسی ملتزم شود که هر کس گمشده او را پیدا کند حصه مشاع یعنی از آن مال او خواهد بود، جعاله صحیح است.» علم تفصیلی به مورد جعاله ضروری نیست و در این قرار داده علمی که اجمالات و صرفاً در واقع مشخص است: می‌تواند در برابر دستمزدی که آن نیز اجمالاً معلوم است به عنوان عوض و معوض قرار داده شود.

همچنین از ماده ۷۶۶ ق.م. استفاده می شود که علم تفصیلی به مورد صلح لازم نیست و اموال و حقوقی را که اجمالاً معلوم باشد، می توان مورد صلح قرار داد.^[۳۶] مانند اینکه طلبکاری که نمی داند چه مبلغ از دیگری طلبکار است مقام طالب خود را در برابر یک میلیون ریال به بدهکار صلح کند که در این صورت میزان طلب مذبور نزد طرفین تفصیلاً مجهول و به لحاظ مشخص بودن طرفین، اجمالاً معلوم است. نکته قابل ذکر این است که هر چند در برخی عقود علم تفصیلی به مورد عقد لازم نیست اما علم اجمالی نسبت به آن ضروری است و هرگاه مورد معامله اجمالاً هم معلوم نباشد، آن معامله باطل خواهد بود مثلاً هرگاه در جعاله، جاعل ملتزم شود که در برابر انجام عملی، مالی به عامل بدهد و عامل چنین انشایی را قبول کند، جعاله ای محقق نخواهد شد. زیرا، جعل نه تنها تفضیلاً معلوم نیست بلکه حتی اجمالاً و در واقع نیز مجهول است.^[۳۷]

ضابطه رفع ابهام از مورد معامله عرفی است. برای اینکه معامله صحیح باشد، لازم نیست که مورد معامله به طور علمی معلوم باشد و معلوم بودن آن نزد عرف که معمولاً با مسامحه همراه است، کافی خواهد بود. مثلاً، دستمزد پیمان کار در قراردادهای پیمانکاری که امروزه منعقد و در آن ها اقساط دستمزد بر اساس فرمول های خاصی تعیین می شود که بستگی به میزان نوسانات ارزش اسکناس و تورم های اقتصادی آینده دارد، عرفاً معلوم تلقی می شود و تغییرات محدود نرخ تورم پیش‌بینی شده، سبب مجهول شدن مورد معامله نبوده و عرفاً قابل گذشت می‌باشد.^[۳۸]

رفع ابهام از مورد معامله در موضوعات مختلف یا از طریق مشاهده و یا از راه توصیف انجام می شود. اگر مورد معامله عین معین یا کلی در معین باشد، ماهیت و مقدار و اوصاف مورد و معامله معمولاً با مشاهده مشخص می‌گردد اما در عین حال ممکن است رفع ابهام با توصیف نیز به عمل آید. مانند اینکه شخصی با ذکر اوصاف مهم اتومبیل معینی خود به هنگام فروش، از مورد معامله نزد خریدار رفع ابهام کند.

در اثر گسترش اختراعات علمی، امروزه کالاهایی تولید و عرضه شده که شناسایی اوصاف و کاربرد آن ها دارای پیچیدگی هایی است که برای افراد عادی امکان ندارد و فقط از راه جلب نظر افراد متخصص مشخص می‌گردد. مثلاً اوصاف و خصایص یک کامپیوتر بزرگ دارای امکانات نگهداری و ارائه اطلاعات وسیع مربوط به امور یک کشور برای یک خریدار عادی و غیر متخصص با مشاهده او معلوم نمی شود و باید شخصی مطلع و تخصص پس از بررسی، امکانات و قابلیت های آن را با زبان ماده عرفی برای این خریدار بیان کند تا بتواند گفت مورد معامله نزد خریدار عرفاً معلوم شده است. در صورتی که مورد معامله کلی فی الذمه باشد صرفاً با معرفی و توصیف معلوم می شود (ماده ۳۵۱ ق.م) زیرا کلی وجود خارجی ندارد تا قابل مشاهده باشد.^[۳۹] بنابر آنچه گفته شده، ماهیت و جنس و نیز اوصاف مهم مورد معامله با بیان افراد عادی یا متخصص و یا مشاهده معلوم می شود. کمیت مورد معامله نیز یا با مشاهده و یا با ضابطه متعارف مانند وزن یا کین یا عدد و یا زرع و مساحت معلوم می‌گردد مثلاً کمیت گندم و برنج با وزن و مقدار ظروف با عدد و اندازه پارچه با متر و کمیت فرش و زمین عرفاً با متر مربع معلوم می شود.

ماده ۳۴۲ ق.م. مقرر می‌دارد: «مقدار و جنس و وصف مبیع باید معلوم باشد و تعیین مقدار آن به وزن یا کیل یا عدد یا ذرع یا مساحت یا مشاهده تابع عرف بلد است.»

مطابق این ماده، کمیت مورد معامله با ضابطه عرف بلد معلوم می شود. منظور از عرف بلد، عرف محال اقامت طرفین معامله است و ارجاع ضابطه مذکور به عرف اقامتگاه طرفین از آن نظر است که ایشان عدتاً رسم و روش و ضوابط معمول در اقامتگاه خود را می شناسند و انجام معامله برای ایشان با سهولت بیشتری صورت می‌گیرد.

قانون مدنی در ماده ۲۴۳ ، تعیین کمیت مورد معامله عین معین را از راه توصیف به صورت شرط و بدون نیاز به شمردن یا وزن کردن و نظایر آن نیز پیش‌بینی ‌کرده‌است. در فقه امامیه نیز کمیت مورد معامله باید ‌بر اساس وزن یا کل یا شمارش و سایر ضوابط متعارف معلوم باشد.^[۴۰]

در حقوق فرانسه مطابق ماده ۱۱۲۹ قانون مدنی، ماهیت و جنس مورد معامله باید معلوم باشد اما لازم نیست مقدار و اوصاف مهم مورد معامله به هنگام عقد معلوم باشد بلکه باید به گونه ای باشد که پس از عقد بتواند معلوم گردد یعنی قابل معلوم شدن باشد. قسمت دوم ماده ۱۱۲۹ ق.م. مقرر می‌دارد که مقدار شئ موضوع معامله می‌تواند غیر مشخص باشد مشروط بر اینکه بتواند معلوم شود.^[۴۱] از این مواد برداشت می شود که در حقوق فرانسه بین مورد معامله عین معین و کلی فی الذم تفاوت وجود دارد. ‌در مورد معامله عین معین نیاز به بیان مقدار و اوصاف مهم مورد معامله به هنگام عقد وجود ندارد. زیرا، مقدار و اوصاف عین معین، اگر در زمان عقد معلوم نباشد، بعدها می‌تواند معلوم گردد. اما اگر مورد معامله کلی باشد، مقدار آن باید معلوم گردد زیرا فرض این است که کلی مشخص نیست تا بتوان مقدار آن را در خارج معلوم کرد اما به نظر یکی از حقوق ‌دانان^[۴۲] باید گفت که حتی ‌در مورد معامله کلی نیز بیان اوصاف مهم آن در زمان عقد لازم نمی باشد.

و در صورت اختلاف دادگاه می‌تواند این گونه اوصاف را از قرائن و شواهدی نظیر روابط پیشین طرفین قیمت و شرایط معامله، تعیین کند. مثلاً اگر مورد معامله یک تن گندم باشد مطابق ماده ۱۲۴۶ ق.م. فروشنده لازم نیست از بهترین نوع گندم به خریدار تسلیم کند. همان طور که نمی تواند از پست ترین نوع آن به خریدار بدهد، بلکه باید از نوع معمول و متوسط آن تسلیم خریدار کند مگر اینکه قرائن و شواهد، دلالت بر لزوم تسلیم بهترین یا پست ترین نوع کند.

1. 1. – منصور ، جهانگیر ، قانون مدنی ، نشر دوران ، چاپ سی و هفتم ، تهران ، ۱۳۸۸ ، صفحه ۳۳۸ ↑

1. 1. – کاتوزیان ، ناصر ، اثبات و دلیل اثبات ، جلد اول ، نشر میزان ، چاپ اول ، ۱۳۸۰ ، صفحه ۳۱۷ ↑

   

1. 1. – کمالان ، سید مهدی ، قانون مدنی ، جلد اول ، انتشارات کمالان ، چاپ سوم ، ۱۳۸۷ ، صفحه ۲۳۲ ↑

1. 1. – مدنی ، جلال الدین ، پیشین ، صفحه۱۰۴ ↑

1. 1. – حقیقت ، علی ، ثبت املاک در ایران ، انتشارات کتابخانه گنج دانش ، چاپ اول ، تهران ، ۱۳۷۹، صفحه ۲۴۰ ↑

1. 1. – شهری ، غلامرضا ، حقوق ثبت اسناد و املاک ، انتشارات جهاد دانشگاهی ،چاپ یازدهم ، ۱۳۸۲، صفحه ۱۳۹ ↑

1. 1. – کمالان ، سید مهدی ، هندبوک کاربردی قوانین و مقررات حقوقی ، انتشارات کمالان ،چاپ چهارم ، ۱۳۹۰، صفحه ۵۲۳ ↑

1. 1. -شمس ، عبدالله ، آیین دادرسی مدنی دوره پیشرفته ، جلد سوم ، انتشارات دراک ، چاپ نهم ، ۱۳۸۶ ، صفحه ۴۱۶ ↑

1. 1. – متین دفتری ، احمد ، آیین دادرسی مدنی و بازرگانی ، جلد سوم ، انتشارات بانک ملی ، چاپ دوم ، ۱۳۴۸، صفحه ۹۱ ↑

1. 1. – عمید ، حسن ، فرهنگ عمید ، جلد دوم ، انتشارات امیرکبیر ، چاپ هشتم ، تهران ، ۱۳۷۱ ، صفحه ۱۵۱ ↑

1. 1. – معین ، محمد ، فرهنگ معین ، انتشارات امیرکبیر ، چاپ دوم ، تهران ، ۱۳۸۶ ، صفحه ۲۱۳ ↑

1. 1. – عمید ، حسن ، پیشین ، صفحه ۱۵۳ ↑

1. 1. – معین ، محمد ، پیشین ، صفحه ۲۱۴ ↑

1. 1. – مبارکیان ، عباس ، مجموعهقوانین و مقررات ارضی ، انتشارات مجد ، چاپ سوم ، تهران ، ۱۳۸۸، صفحه ۵۹ ↑

1. 1. – جعفری لنگرودی ، محمدجعفر ، ترمینولوژی حقوق ، انتشارات گنج دانش ،چاپ دوازدهم ، تهران ، ۱۳۸۱ ، صفحه ۷۱۳ ↑

1. 1. – حجتی اشرفی ، غلامرضا ، مجموعه کامل قوانین و محشای اراضی ، انتشارات گنج دانش ، چاپ ششم ، تهران ، ۱۳۸۸ ، صفحه ۸۶۷ ↑

1. 1. – اصلاحی ، حسین ، جزوه آموزشی مجموعه قوانین اصلاحات ارضی ، اصفهان ، ۱۳۸۱ ↑

1. 1. – حجتی اشرفی ، غلامرضا ، پیشین ، ۱۸۹ ↑

1. 1. – منشی قمی ، احمدبن حسین ، خلاصه التواریخ ، چاپ احسان اشراقی ، تهران ، ۱۳۶۳ ↑

1. 1. – فسایی ، حسن ، ‌فارس‌نامه ناصری ، انتشارات رستگار ، چاپ دوم ، تهران ، ۱۳۶۷ ↑

1. 1. – لمبتون ، آن کارترین ، مالک و زارع در ایران ، ترجمه منوچهر امیری ، انتشارات علمی و فرهنگی ، چاپ سوم ، تهران ، ۱۳۶۲ ↑

1. 1. – کوهپایی ، محمد ، اصول اقتصاد کشاورزی ، انتشارات دانشگاه تهران ، تهران ، ۱۳۷۹ ↑

1. 1. – میرحیدر ، حسین ، از تیول تا انقلاب ارضی ، ناشر مرکز تحقیقات اجتماعی ، چاپ دوم ، تهران ، ۱۳۵۳ ↑

1. 1. – خسروی ، خسرو ، جامع هدهقانی در ایران ، انتشارات پیام ، چاپ اول ، تهران ، ۱۳۵۸ ↑

1. 1. – بادمچیان ، اسدالله ، درآمدی به تاریخ انقلاب اسلامی ، انتشارات فرامین ، چاپ اول ، تهران ، ۱۳۷۶ ↑

1. 1. – راوندی ،مرتضی ، تاریخ اجتماعی ایران ، انتشارات نگاه ، چاپ سوم ، تهران ، ۱۳۶۹ ↑

1. 1. – اسداللهی ، علی اکبر ، مراحل سه گانه اصلاحات ارضی ، مدیریت امور اراضی قزوین ، ۱۳۸۴ ↑

1. 1. – سوداگر ، محمدرضا ، بررسی اصلاحات ارضی ، انتشارات مؤسسه‌ تحقیقات اقتصادی و اجتماعی ، تهران ، ۱۳۵۸، صفحه ۵۷ ↑

1. 1. – شمس ، احمد ، نظام حقوقی اراضی ملی شده ، نشر دادگستر ، چاپ اول ، تهران ، ۱۳۷۶ ↑

1. 1. – میرزایی ، علیرضا ، قوانین و مقررات اراضی در نظم حقوقی کنونی ، انتشارات بهنامی ، چاپ اول ، تهران ، ۱۳۹۰، صفحه ۹۲ ↑

1. 1. – پور افضل ، حسن ، اصلاحات ارضی و واحدهای جمعی تولید ، انتشارات دانشگاه شیراز ، شیراز ، ۱۳۵۱ ↑

1. 1. – احمدی ،علی ، اصول مالکیت و مالکیت خصوصی زمین ، دفتر انتشارات اسلامی ، قم ، ۱۳۶۱ ↑

1. 1. – سازمان امور اراضی ، دستورالعمل شماره ۲۱۵۹/۰۲۸/۵۳ مورخ ۴/۲/۷۸ منظم به رأی‌ هیات عمومی دیوان عدالت اداری ↑

1. 1. – دوانی ، علی ، نهضت روحانیون ایران ، انتشارات بنیاد فرهنگی امام رضا ، جلد اول ، تهران ، ۱۳۷۴ ↑

1. 1. – کدی ، نیکی ، ریشه‌های انقلاب ایران ، ترجمه عبدالرحیم گواهی ، دفتر نشر فرهنگ اسلامی ،تهران ، ۱۳۷۵ ↑

1. 1. – مدنی، جلال الدین ، تاریخ سیاسی معاصر ایران ، دفتر انتشارات اسلامی ، ۱۳۶۹ ↑

1. 1. – بندرچی ، محمدرضا ، مجموعه کامل نظرات قانونی شورای نگهبان ، نشر بحر العلوم ، چاپ اول ، تهران ، ۱۳۸۴ ↑

1. 1. – شمس ، احمد ، نظام حقوقی اراضی ملی شده ، نشر دادگستر ، چاپ اول ، تهران ، ۱۳۷۶ ↑

1. 1. – نجفی ، ایرج ،حقوق ثبت ، شرح قانون و آیین نامه اجرای اسناد رسمی ، انتشارات نگاه بینه ،۱۳۸۶ ↑

1. 1. – شهری ، غلامرضا ف حقوق ثبت اسناد و املاک ، چاپ بیست و چهارم ، انتشارات جهاد دانشگاهی ، تهران ، ۱۳۷۸ ↑

۲) تجربیات فراشناختی: تجربیات فراشناختی شامل ارزیابی هایی از مفهوم وقایع روانی خاص مانند افکار، احساسات فراشناختی و قضاوت ‌در مورد وضعیت های شناختی هستند. ارزیابی ها و قضاوت های فراشناختی می‌توانند به عنوان تعبیر و تفسیرهای آگاهانه و یا برچسب های تجارب شناختی تعریف شوند. آن ها تظاهرات سطح پیوسته پردازش هستند که از دانش فراشناختی برای ارزیابی شناخت استفاده می‌کنند. تجارب فراشناختی می‌تواند به چندین روش با اختلال هیجانی ارتباط پیدا کند. اول اینکه، دامنه اختلال ها با ارزیابی ها و قضاوت های فراشناختی منفی ارتباط دارد. برای مثال، بیماران وسواس فکری- عملی، افکار و نمودهای حافظه را به روش منفی ارزیابی می‌کنند. همچنین، اختلال های زیادی با ارزیابی های فاجعه آمیز افکار مزاحم منفی همراه می‌شوند (به عنوان مثال: اضطراب فراگیر، اختلال استرس پس از ضربه^[۴۴] (ptsd)، افسردگی، پانیک و اختلال وسواس فکری). نلسون، کراگلسنکی^[۴۵] و جست^[۴۶] (۱۹۸۸) دو نوع متفاوت از اطلاعات را معرفی می‌کنند. این اطلاعات، اساسی را برای قضاوت های فراشناختی فراهم می‌کنند:

۱- ادراکات و احساسات زودگذر^[۴۷]، ۲- نظریات مخفی و پنهانی که پایدارتر هستند. ما در بالا دیدیم که چطور یک نظریه که مربوط به باورهایی است که فرد درباره تفکر خود دارد، می‌تواند با آسیب شناسی روانی او مرتبط شود. شو آند^[۴۸] و کلور^[۴۹] (۱۹۸۸ و ۱۹۸۳) بیان می دارند، افراد از احساسات به عنوان اطلاعاتی برای ارزیابی و قضاوت ها استفاده می‌کنند. ولز ولیتوس (۱۹۹۴) این نکته را تذکر داده‌اند که در اختلال روان شناختی، احساس، اطلاعات فراشناختی را فراهم می‌کند.

هیجان، بالاخص در سطح پنهان ممکن است انتخاب طرح های پردازش را دچار سوگیری کند. یعنی افراد مبتلا به اختلال های هیجانی تمایل دارند که از اطلاعات مبتنی بر احساس به عنوان راهنمای سندیابی تهدید استفاده کنند. هم چنین این گرایش را در تنظیم راهبردهای مقابله ای اجرایی نیز نشان می‌دهند.

برای مثال، بیماران وسواس فکری – عملی ممکن است تشریفات مذهبی را تا زمانی که مطمئن شوند آن را به طور صحیحی به اتمام رسانده اند، تکرار کنند. احساسات ذهنی می‌توانند مورد تعبیر و تفسیرهای متفاوتی قرار گیرند و ‌بنابرین‏ دانش، خود به عنوان یک مسئله می‌تواند معنای احساسات و نفوذ آن ها روی عمل پردازش را تعیین کند. برای نشان دادن اثرات تعبیر و تفسیر احساسات روی شناخت، کدور وپاروت^[۵۰] (۱۹۹۴) احساس عدم اطمینان را از طریق خواب مصنوعی القا کردند. به گروهی از آزمودنی ها تلقین شد که خواب مصنوعی، این احساسات را ایجاد کرده و به گروه دیگر هیچ اسنادی داده نشد. پس از آزمودنی ها درخواست شد تا متن شعری را بخوانند و میزان درک خود از متن شعر را درجه بندی کنند. افرادی که از طریق القا، احساس عدم اطمینان داشتند، این احساس بر میزان درک آن ها از متن اثر گذاشت.

۳-راهبردهای کنترل فراشناختی: راهبردهای کنترل فراشناختی، پاسخ هایی هستند که افراد برای کنترل فعالیت های سیستم شناختی شان به کار می‌برند. این راهبردها ممکن است راهبردهای فکری را شدت بخشند یا سرکوب کنند و یا فرآیندهای نظارتی را افزایش دهند. در زندگی روزمره، افراد از راهبردهای متفاوتی استفاده می‌کنند. یکی از این راهبردها، استفاده از حافظه برای کدگذاری است. مانند به کارگیری روش های تقویت حافظه و یا به کار بردن تمرین هایی که یادآوری را تسهیل می‌کنند. راهبردهای دیگر، شامل یادآوری است. مثل نشانه شناسی و راهبردهای کنترل در اختلال های بالینی، که اغلب شامل تلاش برای کنترل جریان آگاهی است. در اختلال های اضطرابی که وقایع روانی اغلب به عنوان علائم آشفتگی روانی تعبیر و تفسیر می‌شوند، مانند اختلال پانیک، اختلال اضطراب فراگیر (GAD)، افراد ممکن است برای جلوگیری از فاجعه، افکار خاص خود را سرکوب نمایند یا سعی کنند به شیوه ی دیگری فکر کنند. مثل بیمارانی که از وسواس رنج می‌برند و توسط تصورات مزاحم شیطانی مورد آزار قرار می گیرند. باورهای فراشناختی این بیماران به گونه ای است که اعتقاد دارند این تصورات خطرناکند و می‌توانند موجب ایجاد مصیبت شوند. به همین دلیل برای حفظ خود و خانواده شان به سختی تلاش می‌کنند تا ذهن خودشان را در حین عبادت کنترل کنند. این راهبردها شامل تمرکز کامل بر روی هر واژه در عبادت و نگهداشتن تصویر مسیح در ذهن است. در اینجا ما مثالی از به کارگیری یک راهبرد مقابله ای خاص در فرایند کنترل فراشناختی و همچنین نظارت شدید به شکل چک کردن مکرر برای ایجاد تصورات پاک درصدد مسیح ارائه کردیم. هر گونه شکست در انجام این راهبرد منجر به شروع مجدد و اجباری مراسم عبادت شود و آنقدر تکرار می‌گردد تا زمانی که عبادت به طور کامل انجام شود. این راهبرد می‌تواند به هنگام حصول هدف شخصی منجر به رفع تهدید و کاهش اضطراب شود. به هر حال استفاده از این راهبرد و هدف آن به گونه ای است که دست یابی به آن بدون تلاش های مکرر مشکل است. راهبردهای فراشناختی شامل پاسخ هایی هستند که هدف آن ها تشدید جریان اطلاعات از سطح عینی است (مثل نظارت) و یا شامل راهبردهایی هستند که هدف شان خاتمه یا اصلاح پردازش سطح عینی می‌باشد. ولزومتیوس (۱۹۹۴) اختلال هیجانی را به راهبرد نظارت بر تهدید مرتبط ساخته اند. این راهبرد با حفظ توجه بر روی منافع درونی یا بیرونی تهدید مشخص می شود. برای بهبود پردازش در اختلال هیجانی، افراد باید دامنه ای از راهبردها را در اختیار داشته باشند تا بتوانند از آن ها برای کنترل افکار ناراحت کننده و ناخواسته استفاده کنند. در یک مطالعه تحلیل عامل، ولز و دیویس (۱۹۹۴) ۵راهبرد کنترل را که توسط پرسشنامه کنترل فکر (ICQ) اندازه گیری می شد، معرفی کردند. این راهبردها شامل ارزیابی مجدد، تنبیه، کنترل اجتماعی، نگرانی و حواس پرتی است. مطالعات تجربی که با بهره گرفتن از پرسشنامه ICQ انجام گرفته نشان می‌دهد که راهبردهای مقابله ای تنبیه و نگرانی، با نشانه های منفی سلامت روان شناختی همراه هستند. مطالعات هم چنین نشان داده‌اند که نتایج ضعیف پس از درمان افراد افسرده و مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه ممکن است مربوط به استفاده از راهبردهای کنترلی خاص توسط آن ها باشد (رنیولدز وولز ۱۹۹۰). این داده ها مشخص می‌کند که راهبردهای فراشناختی با آسیب پذیری در برابر آشفتگی هیجانی و بهبودی آن ارتباط مثبت دارند.

نشانه های عاطفی که ۸ ماده را شامل می شود و علامت اختصاری آن حرف( آ )است، عبارتند از: غمگینی، نارضایتی، احساس گناه، بیزاری از خود، گریستن، بی قراری، کناره گیری اجتماعی، تحریک پذیری.

نشانه های شناختی که ۸ ماده را شامل می شود و علامت اختصاری آن حرف( سی) است، عبارتند از: بدبینی، احساس شکست، انتظار تنبیه، اتهام به خود، افکار خودکشی، بی تصمیمی، بی ارزشی، اشکال در تمرکز.

نشانه های جسمانی که ۵ ماده را شامل می شود علامت اختصاری آن حرف( پی) است، عبارتند از: کم توانی، تغییر در الگوی خواب، خستگی پذیری، تغییر در اشتها، کاهش علایق جنسی ( فتحی آشتیانی، ۱۳۸۸، ص ۳۲۴).

– اعتبار و روایی:

نتایج فرا تحلیلی انجام شده ‌در مورد پرسشنامه افسردگی بک حاکی از آن است که ضریب همسانی درونی آن بین ۷۳/۰ تا ۹۳/۰ با میانگین ۸۶/۰ است. ضرایب اعتبار حاصل از بازآزمایی بر حسب فاصله بین دفعات اجرا و نوع جمعیت در دامنه ۴۸/۰ تا ۸۶/۰ قرار داد (بک و همکاران، ۱۹۸۸، به نقل از گراث مارنات، ۲۰۰۳).

اما اجرای هفتگی این پرسشنامه طی هفت هفته در دانشجویان، کاهش نمره ها را تا ۴۰ درصد نشان داده است. این یافته ها حاکی از آن است که برخی کاهش ها در نمره های جمعیت بیماران پس از مداخله ممکن است تا حدی ( تقریباً ۱۰ درصد واریانس ) به دلیل کاهش طبیعی و خود به خودی باشد نه اثر مداخله درمانی( فتحی آشتیانی، ۱۳۸۸، ص ۳۲۵).

اسپینر و همکاران ( ۱۹۹۷ ) به نقل از مطالعاتی دیگر از طریق آزمون – باز آزمون بر روی دو گروه مصاحبه گر ضریب کاپای قابل قبولی بین ۱/۰ تا ۷/۰ برای آن گزارش نموده اند .

در فراتحلیلی که روی ۹ نمونه روانپزشکی صورت گرفته ( بک ، استیر و گاربین، ۱۹۸۸) BDI-II ثبات درونی بیشتری را در مقایسه با BDI-I نشان داد (دابسون و محمد خانی ، ۱۳۸۶).

ضریب پایایی حاصل از آزمون – بازآزمون در یک زیر گروه از بیماران سرپایی به فاصله یک هفته ۹۳/۰ به دست آمد که این ضریب در سطح ۰۰۱/۰ P< معنی دار بود. در هفته اول میانگین نمره کل BDI-II معادل ۲۷/۲۰ با انحراف معیار ۴۶/۱۰ و در هفته دوم ۴۲/۱۹ با انحراف معیار ۳۸/۱۰ به دست آمد ( تفاوت دو میانگین در دو بار اجرا معنی دار نبود)، از آنجا که BDI-II بر مبنای مطابقت با ملاک های DSM-IV ساخته شده، ‌بنابرین‏ ملاک های افسردگی اساسی DSM-IVرا پوشش می‌دهد( بک و همکاران، ۱۹۶۶).

مطالعه وهاب زاده ( ۱۳۵۲)، در ایران به منظور چگونگی ارزش تشخیصی این پرسشنامه در تفکیک بیماران افسرده و افراد سالم از یکدیگر، نشان داد که این پرسشنامه دارای ارزش تشخیصی است و قادر به تمیز افراد سالم از بیمار می‌باشد.

– روش اجرا و نمره گذاری:

این پرسشنامه به صورت یک پرسشنامه خود گزارشی است. در این پرسشنامه چندین گروه سؤال وجود دارد و هر سوال بیان کننده حالتی در فرد است. برای اجرای پرسشنامه از آزمودنی ها خواسته می شود تا سؤال ها و گزینه ها را با دقت بخوانند و از هر سؤال گزینه ای را انتخاب کنند که بهتر از همه احساس فرد را نشان می‌دهد، یعنی آنچه درست در زمان اجرای پرسشنامه احساس می‌کنند( فتحی آشتیانی، ۱۳۸۸، ص ۳۲۶).

در تحقیق حاضر در هنگام تکمیل پرسشنامه اگر واحدهای پژوهش توانایی قرائت سوالها یا علامت زدن پاسخ نامه را نداشتند سوالات از سوی محقق پرسیده و پرسشنامه تکمیل می شد.

– تفسیر نمرات:

نمره افسردگی فرد با جمع نمرات گزینه های انتخابی توسط فرد به دست می‌آید با بهره گرفتن از این نمرات و با بهره گیری از راهنمای زیر می توان میزان افسردگی فرد را تعیین نمود:

نمرات بین ۱۳ -۰ : بیانگر هیچ یا کمترین حد افسردگی

نمرات بین ۱۹-۱۴ : بیانگر افسردگی خفیف

نمرات بین ۲۸-۲۰ : بیانگر افسردگی متوسط

نمرات بین ۶۳-۲۹ : بیانگر افسردگی شدید ( فتحی آشتیانی، ۱۳۸۸، ص ۳۲۶).

پرسشنامه نگرانی پن (pswQ^[70]):

مایر،میلر،متزگزوبرکوویک(۱۹۹۴) به نقل از ابوالقاسمی و نریمانی،(۱۳۸۵)،پرسشنامه نگرانی پن، ۱۶ گویه ای است و برای ارزیابی خصیصه نگرانی و به دست آوردن ویژگی های افراطی ،فراگیر و کنترل ناپذیر نگرانی آسیب شناختی تدوین شده است،دامنه نمرات بین ۱ تا۸۰ قرار می‌گیرد که روی طیف لیکرت ۵ درجه ای از، یک کاملا مخالفم تا ۵ کاملا موافقم پاسخ داده می شود.

پایایی آزمون به روش همسانی درونی ۰۸۶/۰ وبه روش باز آزمایی با چهار هفته فاصله۰۷۷/۰ گزارش شده است.

اعتبار همزمان آزمون با آزمون اضطراب بک مطلوب گزارش شده است (۴۹/۰٫ (r= جهت تحلیل داده ها از روش تحلیل مسیر استفاده شد و۰۱/۰ p= معنی دار در نظر گرفته شد.

شیوه اجرای پژوهش:

جهت انجام پژوهش حاضر ، ‌با مراجعه به بیمارستان شهدا شهر تهران، لیست کلیه زنان شاغل در بخش اورژانس(پرستاران،پزشکان،خدمه و…) دریافت گردید؛ آنگاه به صورت تصادفی، از میان مراجعان که تعداد آن ها ۱۲۵ نفر بود ، پرسشنامه ­های سبک نشخوار فکری،افسردگی بک وپرسشنامه نگرانی پن داده ­شد(‌پیش‌آزمون) و در ادامه مراجعانی که نمره افسردگی ،نگرانی و نشخوار فکری بالایی داشتند(تعداد ۳۰ نفر به صورت تصادفی انتخاب و سپس در گروه آزمایش و کنترل به صورت تصادفی جایگزین شدند(هر گروه ۱۵ نفر). سپس گروه آزمایش۸ جلسه ۹۰ دقیقه ای آموزش شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی را به صورت گروهی دریافت کردند و گروه کنترل هیچ آموزشی دریافت نکردند ؛ بعد از آموزش شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی ، مجدداً افسردگی ،نگرانی و نشخوار فکری، گروه آزمایش و کنترل اندازه ­گیری(‌پس‌آزمون) شد و سپس داده ­ها مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.

برنامه آموزشی شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی ارائه شده در گروه آزمایشی:

جلسه ی ۱