مدیریت منابع انسانی مبتنی بر موقعیت (مانند پال پیگورز و چارلز مایرز), برنامه ریزی مبتنی بر اقتضاء (مانند سناریوسازی) مدل های رهبری مبنی بر اقتضاء (مانند فرد فیدلر) : طرح سازمانی مبتنی بر اقتضاء مانند (پل لارنس و جی لورنش) مدل رفتاری مبتنی بر اقتضاء (مانند ب.اف.اسکینر). (لوتانز,ترجمه منوریان,۱۳۶۶: ۱۲۲-۱۲۱)

نگرش استراتژیک به مدیریت

دیدیم که در نگرش های قبلی, دو نگرش سیستمی و اقتضائی موضوع جدیدی را علاوه بر سه نگرش اولیه (یعنی فرآیندی, کمی و رفتاری) مطرح نکردند. بلکه نگرش سیستمی به تعامل بین عناصر سازمان در سه نگرش اولیه می پردازد و نگرش اقتضائی نیز نظریه های سه نگرش اولیه را بر اساس شرایط به عمل تبدیل می‌کند. در واقع سه نگرش اولیه در حوزه “علم بودن مدیریت” و دو نگرش بعدی در حوزه “هنر بودن مدیریت” قرار می گیرند.سوال اصلی ‌در مورد نگرش استراتژیک نیز همین است. یعنی آیا نگرش استراتژیک موضوع جدیدی را مطرح می‌کند با به نگرش های قبلی از دیدگاه دیگری نگاه می‌کند و چیزی به آن ها اضافه می‌کند؟

بررسی دیدگاه صاحب‌نظران مدیریت استراتژیک نشان می‌دهد که هر کدام از آن ها از زاویه یکی از سه نگرش اولیه به مدیریت استراتژیک می پردازد. عده ای چارچوب مدیریت استراتژیک را بر اساس الگوی “تصمیم گیری محدود” که در حوزه “نگرش علمی” قرار می گیرند بیان می‌کنند (مانند هانکر و ویلن ۲۰۰۱) عده ای چارچوب مدیریت استراتژیک را از زاویه “مدل های کمی” بیان کرده‌اند (مانند روبیسون و دیکل, ۱۹۹۴) , عده ای به مدیریت استراتژیک از زاویه “نگرش فرآیندی” نگاه کردند (مانند دیوید, ۲۰۰۱, هریسون و جان, ترجمه قاسمی, ۱۳۸۰, جانسون و شولز ۲۰۰۲, هیل و جونز ۱۹۹۲) . ضمن اینکه در عمده الگوهای مدیریت استراتژیک, بررسی شرایط محیط خارجی و داخلی (نگرش اقتضایی) و تعامل بین عناصر سازمانی در جهت تطابق با محیط (نگرش سیستمی) بیان شده اند. این مطالب نشان می‌دهند که نگرش استراتژیک موضوع جدیدی علاوه بر سه نگرش اولیه بیان نمی کند. ‌بنابرین‏ ضابطه جدا کردن نگرش استراتژیک به عنوان نگرش دیگر چیست؟ آیا این ضابطه بلندمدت یا کوتاه مدت بودن, توجه به محیط خارجی داشتن, کلان یا خرد بودن, کلی و جزئی بودن, یا اجمالی و تفضیلی بودن است؟ بررسی نگرش های قبلی نشان می‌دهد که این ضوابط, ضابطه مناسبی را برای جدا کردن نگرش استراتژیک ارائه نمی کند بلکه ضابطه اصلی این است که “نگرش استراتژیک کلیه مباحث مطرح شده در مدیریت و یا هر علمی را در دو سطح استراتژیک و عملیاتی مطرح می‌کند, یعنی ضابطه اصلی “سطح بندی کردن” موضوعات توسط نگرش استراتژیک است. در سطح استراتژیک مسائل به صورت ذهنی, مفهومی, نظری (تئوریک) و کیفی بیان می‌شوند ولی در سطح عملیاتی مسایل به صورت عینی, عملیاتی, عملی و کمی عنوان می‌شوند. مسائل ذهنی یک ذهنیت روشن قبل از عمل می‌دهند. و یک نتیجه نظری یا مفهومی ارائه می‌کنند که مبنای عملی (عملیاتی شدن) قرار می‌گیرد. (اعرابی, ۱۳۸۵)

جدول ۲ مقایسه نگرش مختلف به مدیریت

نوع نگرش

موضوع محوری

محصول ناشی از نگرش

فرآیندی

ارائه موضوع مدیریت به عنوان فرایندی از وظائف مشخص

وظایف مدیر

کمی

ارائه الگوهای کمی و ریاضی به عنوان مبنای اجرای مدیریت

روش انجام کار(تکنولوژی کار)

رفتاری

ارائه شیوه ای برای مدیریت انسانی

تنظیم روابط بین انسان ها

سیستمی

نشان دادن رابطه تعاملی بین عناصر و زیرسیستم ها

محصولی ندارد بلکه تکمیل کننده ۳ نگرش اولیه است

اقتضایی

تشخیص مصلحت، ضرورت و تبدیل تئوری به عمل ‌بر اساس شرایط

محصولی ندارد بلکه تکمیل کننده ۳ نگرش اولیه است

استراتژیک

سطح بندی تمام موضوعات در دو سطح استراتژیک و عملیاتی

محصولی ندارد بلکه تکمیل کننده ۳ نگرش اولیه است

جدول ۲-۱) مقایسه نگرش های مختلف به مدیریت

مفهوم استراتژی: یک استراتژی عبارت است از برنامه جامع و همه جانبه که نشان می‌دهد شرکت چگونه به مأموریت‌ و هدف های خود دست یابد (هانگر و ویلن, ترجمه اعرابی و ایزدی, ۱۳۸۱: ۲۴). آندره بوفر در “مقدمه ای بر استراتژی” , استراتژی را اساس و اصول راهنما, فلسفه و اندیشه عملی و تجربی تعریف ‌کرده‌است. (بوفر, ترجمه فروزنده دهکردی, ۱۳۸۵: ۳)

دفت می‌گوید استراتژی عبارت است از یک برنامه برای ایجاد رابطه متقابل با عوامل محیطی که معمولا ضد و نقیض هستند جهت تامین هدف های سازمان. برخی از مدیران هدف را مترادف استراتژی می دانند, ولی از دید وی هدف مشخص می‌کند که سازمان به کجا می‌خواهد برود و استراتژی تعیین کننده شیوه رسیدن به آنجاست. (دفت, ترجمه پارساییان و اعرابی, ۱۳۷۷: ۵۴)

پیش تر بیان شد نگرش استراتژیک مسائل و موضاعات را در سطح ذهنی, مفهومی یا نظری در نظر می‌گیرد. ‌بنابرین‏ استراتژی نیز به صورت ذهنی ‌و مفهومی بیان می شود و هیچ گاه نمی تواند به صورت عینی و عملیاتی مطرح شود. به عبارتی دیگر, استراتژی “جهت گیری کلی حرکت سازمان جهت نیل به طرف وضعیت مطلوب در سطح ذهنی و مفهومی” می‌باشد. این تعریف به خوبی توسط اعرابی (۱۳۷۰) در نمایش شماره ۲-۱ نشان داده شده است.

کیفیت انتقال مسیر

ورای زمان و مکان

– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –

دارای زمان و مکان

شکل ۲ مفهوم استراتژی در سطح ذهنی و مفهومی

حجم نمونه

Z = مقدار احتمال نرمال استاندارد

= انحراف معیار (نمونه n تایی منتخب)

= حداکثر اندازه گیری خطا نمونه گیری مطلوب (میزان خطا مورد نظر در این پژوهش ۰۵/۰ در نظر گرفته شده )

n = حجم نمونه

۳-۶- روش نمونه گیری

در این تحقیق از روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای استفاده شده است. ‌به این منظور به طور تصادفی منابع انسانی که مایل به همکاری و پر کردن پرسشنامه بودن توزیع گردیده است که از بین ۱۶۰۰ نفر کارکنان شرکت مخابرات اصفهان

جدول ۳-۲- توزیع پرسشنامه در بین منابع انسانی شرکت مخابرات

ردیف

حوزه

تعداد توزیع شده

تعداد برگشت شده

۱

ساختمان شماره ۱

۷۶

۷۵

۲

ساختمان شماره ۲

۷۳

۷۲

۳

ساختمان شماره ۳

۷۴

۷۰

۴

ساختمان شماره ۴

۳۴

۳۰

۵

شهرستان کـاشان

۲۰

۱۸

۶

شهرستان شهرضا

۱۴

۱۲

۷

شهرستان نجف اباد

۳۰

۲۷

۳-۷- شیوه اجرای تحقیق

جهت اجرای تحقیق اقدامات زیر انجام شده :

1. 1. بررسی مبانی نظری و تهیه پرسشنامه

1. 1. بررسی روایی و پایایی پرسشنامه با توزیع مقدماتی

1. 1. برآورد حجم نمونه و تکثیر و توزیع پرسشنامه

1. 1. توزیع پرسشنامه اصلی

1. 1. استخراج داده ها

1. 1. تنظیم و طبقه بندی داده ها

1. 1. تنظیم جدول و نمودارهای آماری

1. 1. بررسی و مقایسه جدول ها و محاسبه آمار توصیفی

1. 1. تفسیر و استنباط آماری

1. نتیجه گیری و پیشنهادها

۳-۸- روش گرد آوری اطلاعات

روش گرد آوری اطلاعات را به طور کلی می توان دو دسته ( روش های کتابخانه ای و روش های می‌دانی) تقسیم نمود . در این پژوهش در خصوص جمع‌ آوری اطلاعات مربوط به تأیید یا رد سوال پژوهش به طور عمده از روش پیمایشی استفاده شده است و جهت جمع‌ آوری اطلاعات مربوط به ادبیات تحقیق از روش کتابخانه ای و اینترنت استفاده شده است .

در تحقیق کتابخانه ای محقق پی جویی های خود را از راه مطالعه منابع و مراجع گوناگون انجام می‌دهد. روش کتابخانه ای روش معمولی برای دستیابی به داده های سنجش قبل از اطلاعات جمع اوری شده در این پژوهش از روش کتابخانه ای حاصل شده است به ویژه ‌در مورد فصل دوم که ادبیات موضوعی پژوهش بیان شده است .

‌بنابرین‏ بخش اعظمی از اطلاعات مورد استفاده در این پژوهش از طریق بررسی و پژوهش های کتابخانه ای کسب گردیده است که فهرست جامع و کامل کتابها و مقاله ها و مجله ها مورد استفاده در این پژوهش آورده شده است.

۳-۹- ابزار گردآوری اطلاعات

برای جمع‌ آوری اطلاعات مورد نیاز از دو پرسشنامه استفاده شده است که پرسشنامه اول مربوط به شایستگی مدیران با بهره گرفتن از مدل شایستگی انجمن متخصصان منابع انسانی استخراج شده شامل ۳۸ سوال بسته ویژه مدیران پرسشنامه دوم مربوط به شایستگی کارکنان شامل ۲۶ سوال بسته و توسعه سازمانی و شایستگی منابع انسانی شامل ۱۶ سوال توزیع شده است و بر اساس طیف پنج گزینه ای لیکرت تهیه گردیده است .

لازم به ذکر است که این پرسشنامه ابتدا در یک آزمون مقدماتی کرون باخ بین ۲۵ نفر از کارکنان شامل مدیران و کارشناسان منابع انسانی شرکت توزیع گردید تا سوالات مبهم و نامشخص اصلاح شده و سپس اعتبار روایی و پرسشنامه مورد بررسی قرار گیرد و جمع‌ آوری اطلاعات و تجزیه و تحلیل داده ها بر اساس پرسشنامه اصلی توزیع و تهیه گردید .

جدول ۳-۳- تفکیک فرضیه‌ها پرسشنامه) قسمت اول شایستگی مدیران(

فرضیه‌ها (فرعی)

شماره سوالات

فرضیه اول (رهبری)

۱ الی ۷

فرضیه دوم (راهبردی)

۸ الی ۱۲

فرضیه سوم (تخصصی)

۱۳ الی ۲۳

فرضیه چهارم( تعاملی)

۲۴ الی ۲۷

فرضیه پنجم (فردی)

۲۸ الی ۳۴

فرضیه ششم(مشتری مداری)

۳۵ الی ۳۸

1. 1. COMPERFORM1-V.E ↑

1. 1. Core competency ↑

1. 1. Nicely or functional ↑

1. 1. managerial competency ↑

1. 1. Brophy and kiely ↑

1. 1. Stuart and lindsay ↑

1. 1. Corecompetency ↑

1. 1. Facilitator Role ↑

1. 1. Team Building ↑

1. 1. Atitut ↑

1. 1. Interests ↑

1. 1. Knowledge worker ↑

1. 1. Organization Developmennt ↑

1. 1. Lawler ↑

1. 1. Monrman ↑

1. 1. Cummings ↑

1. 1. Monohrman ↑

1. 1. Led ford ↑

1. 1. Argris ↑

1. 1. Li ppit ↑

1. 1. Qatson ↑

1. 1. Westley ↑

1. 1. Kelman ↑

1. 1. Richard Beck hard ↑

1. 1. Pacificunion ↑

1. 1. Erictrist ↑

1. 1. Tavistock ↑

1. 1. Uality of work Life ↑

1. 1. Johncollier ↑

1. 1. Kurtlewin ↑

1. 1. William whyte ↑

1. 1. Action Researon ↑

1. 1. Harwood co. ↑

1. 1. Beeretal ↑

1. 1. Human Resource management (HRM) ↑

1. 1. Boxall ↑

1. 1. Marwood co ↑

1. 1. Lippit, watson, west ley ↑

می‌نامند. ‌بنابرین‏ مهمترین هدف حسابداری تأمین و ارائه اطلاعات مفید برای تصمیم گیری است. در بیانیه

شماره چهار هیئت اصول حسابداری(APB#4)نیز حسابداری به عنوان یک فعالیت خدماتی که وظیفه آن تهیه

و ارائه اطلاعات کمی درباره واحدهای اقتصادی است که بدواً ماهیت مالی دارد و قاعدتاً باید برای تصمیم گیری‌های اقتصادی مفید باشد، تعریف شده است. کمیته Trueblood که توسط انجمن حسابداران خبره آمریکا(ALCPA)به منظور تدوین هدف های صورت‌های مالی بیان نموده بود.

هیئت استانداردهای حسابداری مالی(FASB) نیز به بیانیه مفاهیم حسابداری مالی یک(SFAC#1) هدف های کلی گزارشگری مالی را فراهم آوردن اطلاعات به منظور تصمیم گیری های مفید تجاری و اقتصادی قلمداد نموده است

نقطه نظر مشترک میان گزارش های مطرح شده در بالا به تفاهم رسیدن حرفه حسابداری درباره لزوم مفید و مربوط بودن صورت‌های مالی برای تصمیم گیری های استفاده کنندگان است. (شباهنگ، ۱۳۸۴)

۲-۲-۱- خصوصیات کیفی اطلاعات مالی

خصوصیات کیفی به خصوصیاتی اطلاق می شود که موجب می‌گردد اطلاعات ارائه شده در صورت‌های مالی بودن» است. هرگاه اطلاعات مالی مربوط و قابل اتکا بنا شد، مفید نخواهد بود.

خصوصیات کیفی اصلی مرتبط با ارائه اطلاعات «قابل مقایسه بودن» و «قابل فهم بودن» است. حتی اگر اطلاعات برای استفاده کنندگان در راستای ارزیابی وضعیت مالی، عملکرد مالی و انعطاف پذیری مالی مؤسسه مفید واقع شود. برخی خصوصیات کیفی به محتوای اطلاعات مندرج در صورت‌های مالی و برخی دیگر به چگونگی ارائه این اطلاعات مربوط می شود. خصوصیات کیفی اصلی مرتبط با محتوای اطلاعات«مربوط بودن» و «قابل اتکا

مربوط به قابل اتکا باشد، مفید بودن آن در صورت قابل مقایسه نبودن و قابل فهم نبودن دچار محدودیت خواهد بود. خصوصیات کیفی قابل مقایسه بودن و قابل فهم بودن، بر مفید بودن اطلاعات می افزاید. (نشریه۱۶۰سازمان حسابرسی ۱۳۸۴)

۲-۲-۲- رابطه بین خصوصیات کیفی اطلاعات مالی

اطلاعاتی با اهمیت است که بتواند بر تصمیمات اقتصادی استفاده کنندگان که بر مبنای صورت‌های مالی اتخاذ می شود، تأثیرگذارد. اگر اطلاعات، نادرست ارائه شود باید حذف گردد، اهمیت ارائه نادرست یا حذف اطلاعات، به میزان و ماهیت قلم مورد بحث بر اساس قضاوتی که در شرایط مربوط اعمال می شود، بستگی دارد. جنبه هایی از ماهیت که بر قضاوت ‌در مورد اهمیت یک قلم مورد بحث بر اساس قضاوتی که در شرایط مربوط اعمال می شود، بستگی دارد. جنبه هایی از ماهیت که بر قضاوت ‌در مورد اهمیت یک قلم تأثیر می‌گذارد شامل معاملات و سایر رویدادهای به وجود آورند. آن و نیز سر‌فصل‌های خاص صورت‌های مالی و افشائیاتی است که تحت تأثیر قرار گرفته است. مواردی که باید مد نظر قرار گیرد شامل سایر عناصر صورت‌های مالی در کلیت آن و دیگر اطلاعات در دسترس استفاده کنندگان است که بتواند بر ارزیابی آن ها از صورت‌های مالی تأثیر گذارد. این امر به طور مثال متضمن ملاحظه تأثیر آن قلم بر ارزیابی روندهاست ‌در مورد دو یا چند قلم مشابه، اهمیت مجموع و نیز تک تک آن ها باید مد نظر قرار گیرد. (نشریه۱۶۰سازمان حسابرسی ۱۳۸۴)

۲-۲-۳- خصوصیات کیفی مرتبط با محتوای اطلاعات

الف( مربوط بودن

اطلاعاتی مربوط تلقی می شود که بر تصمیمات اقتصادی استفاده کنندگان ارزیابی رویدادهای گذشته، حال یا آینده یا تأیید یا تصحیح ارزیابی های گذشته گذشته آن ها مؤثر واقع شود. اطلاعاتی مربوط تلقی می شود که ارزش پیش‌بینی کنندگی و تأییدکنندگی داشته باشد و همچنین خلاصه اقلام مورد ارائه در صورت‌های مالی برای درج در صورت‌های مالی انتخاب شود. (نشریه۱۶۰سازمان حسابرسی ۱۳۸۴)

ب ( قابل اتکا بودن

برای اینکه اطلاعات مفید باشد باید همچنین قابل اتکا باشد. اطلاعاتی قابل اتکاست که عاری از اشتباه و تمایلات جانبدارانه با اهمیت باشد و به طور صادقانه معرف آن چیزی باشد که مدعی بیان آن است یا به گونه ای معقول انتظار می رود بیان کند. اطلاعات ممکن است مربوط باشد لیکن ماهیتاً یا در بیان چنان غیرقابل اتکاء باشد که شناخت آن در صورت‌های مالی به طور بالقوه گمراه کننده شود. به طور مثال اگر اعتبار و مبلغ یک ادعای خسارت در یک اقدام قانونی مورد سؤال واقع شود، ممکن است شناخت کل مبلغ ادعا در ترازنامه برای مؤسسه نامناسب باشد گرچه افشای مبلغ و شرایط ادعا می‌تواند مناسب باشد. بیان صادقانه رجحان محتوا بر شکل، بی طرفی، احتیاط و کامل بودن از ویژگی های اطلاعات قابل اتکاست. (نشریه۱۶۰سازمان حسابرسی ۱۳۸۴)

۲-۲-۴- خصوصیات کیفی مرتبط با ارائه اطلاعات

خصوصیات مربوط به ارائه شامل «قابل مقایسه بودن» و «قابل فهم بودن» است. اطلاعاتی که فاقد این خصوصیات با شد علی‌رغم مربوط بودن و قاب اتکاء بودن دارای فایده محدودی است.

الف( قابل مقایسه بودن

وجود ثبات رویه و افشاری رویه های حسابداری به کار رفته در تهیه صورت‌های مالی و همچنین افشای هر گونه تغییرات در آن رویه ها و اثرات این قبیل تغییرات می‌تواند به قابل مقایسه بودن اطلاعات بیانجامد.

ب( قابل فهم بودن

یک خصوصیت کیفی مهم اطلاعات مندرج در صورت‌های مالی این است که به آسانی برای استفاده کنندگان قابل درک باشد. ادغام طبقه بندی اطلاعات یک عامل مهم در قابل فهم بودن اطلاعات محسوب می شود و همچنین اطلاعات مالی عموماً بر اساس این فرض که استفاده کنندگان از آگاهی معقولی ‌در مورد فعالیت های تجاری و اقتصادی و نحوه حسابداری برخوردارند و اینکه مایل به مطالعه اطلاعات با تلاش معقولی هستند، تهیه می شود. در عین حال، اطلاعات پیچیده ای که برای رفع نیازهای تصمیم گیری اقتصادی مربوط تلقی می شود نباید به بهانه مشکل بودن درک آن توسط برخی استفاد۶۰ساز ه کنندگان از صورت‌های مالی حذف شود، گرچه این گونه اطلاعات نیز باید حتی المقدور به گونه ای ساده ارائه شود . (نشریه۱سازمان حسابرسی ۱۳۸۴)

۲-۲-۵- محدودیت های حاکم بر خصوصیات کیفی اطلاعات مالی

به ندرت می توان اطلاعاتی تهیه کرد که کاملاً مربوط، قابل اتکاء، قابل مقایسه و قابل فهم باشد. لزوم ایجاد موازنه بین خصوصیات کیفی، لزوم ایجاد موازنه نسبی بین مزیت های نسبی «گزارشگری به موقع» و «ارائه اطلاعات قابل اتکا» ایجاد توازن بین منفعت و هزینه ناشی از اطلاعات، پویا بودن مفهوم تصویر مطلوب که اغلب کمتر می شود، صورت‌های مالی باید تصویری مطلوب از وضعیت مالی، عملکرد مالی و انعطاف پذیری مالی مؤسسه ارائه کند، برخی از مؤثرترین محدودیت های حاکم بر خصوصیات کیفی اطلاعات مالی است (نشریه۱۶۰سازمان حسابرسی ۱۳۸۴)

۲-۲-۵- محدودیت های حاکم بر خصوصیات کیفی اطلاعات مالی

به ندرت می توان اطلاعاتی تهیه کرد که کاملاً مربوط، قابل اتکاء، قابل مقایسه و قابل فهم باشد. لزوم ایجاد موازنه بین خصوصیات کیفی، لزوم ایجاد موازنه نسبی بین مزیت های نسبی «گزارشگری به موقع» و «ارائه اطلاعات قابل اتکا» ایجاد توازن بین منفعت و هزینه ناشی از اطلاعات، پویا بودن مفهوم تصویر مطلوب که اغلب کمتر می شود، صورت‌های مالی باید تصویری مطلوب از وضعیت مالی، عملکرد مالی و انعطاف پذیری مالی مؤسسه ارائه کند، برخی از مؤثرترین محدودیت های حاکم بر خصوصیات کیفی اطلاعات مالی است (نشریه۱۶۰سازمان حسابرسی ۱۳۸۴)

۲-۳- مبانی حسابداری

۲-۲۸- پیشینه پژوهش

پژوهش‌های زیادی درباره اثر بخشی طرحواره درمانی بر روی اختلالات آسیب‌ها و سندرم‌های متعددی انجام شده است اما طبق بررسی‌های انجام شده، پژوهشی که به طور مستقیم به بررسی رابطه رضایت از زندگی با طرحواره‌های ناسازگار اولیه پرداخته باشد در دسترس پژوهشگر این پژوهش قرار نگرفت. ولی در پیشینه موجود، رابطه بین طرحواره‌ها و برخی تفکرات غیر منطقی^[۳۰۵] مورد بررسی قرار گرفته که به برخی ازجدیدترین آن ها اشاره خواهد شد.

۲-۲۸-۱- خارج از کشور:

یانگ در خصوص افرادی که طرحواره رهاشدگی دارند می‌گوید این افراد از برقراری روابط صمیمانه اجتناب می‌کند چون می‌ترسند که فرد مورد نظر را از دست بدهند. آن ها ممکن است همسری انتخاب کنند که نمی‌تواند متعهد باشد و رابطه پایداری برقرار کند تا در نتیجه آن طرحواره آن ها تاییدگردد (یانگ، کلوسکو^[۳۰۶] و وشایر^[۳۰۷]، ۲۰۰۳).

اثر بخشی طرحواره درمانی بر اختلالات محورI؛ افسردگی(یانگ، ۲۰۰۸)، اضطراب و فوبی اجتماعی (ونزل^[۳۰۸]، ۲۰۰۴) همچنین افراد با عزت نفس پایین و ناراحتی روان‌شناختی(سیسرو^[۳۰۹] و یانگ، ۲۰۰۰) اختلال خوردن (لاک^[۳۱۰]، ۲۰۰۶) اختلالات شخصیت (یانگ، ۱۹۹۹) و غیره مشخص شده است.

دان‌گایوک^[۳۱۱](۲۰۰۷) در پژوهشی به بررسی نقش واسطه‌ای طرحواره‌های شناختی ناسازگار در رابطه بین کمال‌گرایی^[۳۱۲]و درماندگی روان شناختی^[۳۱۳] پرداخته است. یافته های این تحقیق نشان داد طرحواره‌های شناختی ناسازگار نظیر ترس از طرد شدن و ناکامی در پیشرفت به عنوان متغیر واسطه‌ای بین کمال‌گرایی اجتماعی^[۳۱۴] و اضطراب عمل می‌کنند. رایکه بوئر^[۳۱۵]و دی بو^[۳۱۶](۲۰۰۹) بیان ‌داشته‌اند که طرحواره‌های یکسانی در سنین کودکی وجود دارد و افرادی که از طرحواره‌های سازگار استفاده می‌نمایند، توانایی بهتری برای مقابله با فشار روانی داشته و زمانی که در زندگی با حادث های فشارزا مواجه می‌شوند، کمتر احتمال دارد که دچار مشکلات روانی شوند. چنین کسانی معمولاً رضایت از زندگی بیشتری را نیز گزارش می‌دهند.

بال و یانگ (۲۰۰۰) در یک پژوهش آزمایشی رابطه بین برانگیختگی عاطفی و تفکرات غیرمنطقی را با رضایت از زندگی بین دانشجویان دختر و پسر مورد مطالعه قرار دادند. نتایج پژوهش نشان داد افرادی که تفکرات غیرمنطقی بالایی دارند، آشفتگی هیجانی بیشتر و رضایت از زندگی کمتری را گزارش می‌دهند. آن ها همچنین دریافتند در دانشجویانی که تفکرات غیرمنطقی وجود دارد، طرحواره‌های ناسازگار با نداشتن خویشتن داری، و برخی نشانه های اختلالات روانی رابطه نیرومندتری دارد.

در مطالعه دیگری تنن‌بام و همکاران^[۳۱۷] (۲۰۰۷) نشان دادند، تفکرات غیرمنطقی نظیر نیاز به تأیید دیگران، انتظار بالا از خود، دلواپسی و اضطراب، اجتناب از مشکلات و درماندگی برای تغییر با عزت نفس پایین و نارضایتی از زندگی رابطه دارد.

در پژوهش دی‌آندریا^[۳۱۸] (۲۰۰۴)، نتایج نشان داد، طرحواره‌های ناسازگار اولیه با عواطف مثبت، اعتماد به نفس و سازگاری مشارکتی زوج‌ها رابطه منفی دارد. پژوهش دیگر نشان داد که میانجی‌های شناختی از جمله طرحواره‌های منفی مثل خود کم‌بینی در تعاملات سازگارانه و ناسازگارانه زوج‌ها نقش اساسی دارند (برادبوری^[۳۱۹] و فینچام^[۳۲۰]، ۲۰۰۸).

نتایج پژوهشی که تغییرات طرحواره‌ها را قبل و بعداز یک دوره طرحواره درمانی گروهی بر روی گروهی از بیماران مبتلا به اختلالات روان‌پزشکی بررسی کردند،نشان داد که تغییرات معناداری در طرحواره‌های آسیب‌پذیری نسبت به ضرر و بیماری ، بیگانگی اجتماعی و نقص و شرم پس از درمان وجود دارد. در این بررسی پژوهشگران کاهش معناداری در سطح آشفتگی روان‌شناختی پس از درمان گروهی گزارش کردند ولبورن^[۳۲۱]و همکاران (۲۰۰۰ ) به نقل از ذوالفقاری ، ۱۳۸۷)

هوفارت^[۳۲۲] و سکستون^[۳۲۳] (۲۰۰۲) در بررسی اختلالات شخصیتی گروه C ، دریافتند که طرحواره درمانی در افزایش خودآگاهی و کاهش روانی بیماران این گروه مؤثر است.

در پژوهشی که توسط آرنتز^[۳۲۴] (۲۰۰۸) جهات مقایسه تفاوت اثر بخشی طرحواره درمانی گروهی و روان‌درمانی متمرکز بر انتقال، انجام شد ۸۶ نفر از بیماران در دو گروه به مدت ۳ سال مورد درمان قرار گرفتند. نتایج به دست آمده نشان داد که در درمان روان تحلیلگری، افت آزمودنی بیشتر بوده و در مقایسه با طرحواره درمانی، اثر بخشی کمتری داشته است. این تحقیق که هم اکنون توسط تیم آرنتز و همکارانش هم در جریان است، (۲۰۰۸-۲۰۱۲) درمان مبتنی بر طرحواره را برای بیماران پزشکی قانونی با اختلالات شخصیت را نیز آغاز کرده‌اند. نتایج نشان می‌دهد ۹ نفر از ۱۸ نفر مبتلایان به اختلال شخصیت مرزی، بهبود قابل ملاحظه‌ای را نشان داده‌اند.

لوبستال^[۳۲۵]، آرنتز^[۳۲۶] و سیوردا^[۳۲۷] (۲۰۰۵) در مطالعه‌ای بر روی گروهی از بیماران مبتلا به اختلال شخصیت مرزی و ضد اجتماعی^[۳۲۸] ، کاربرد مدل طرحواره را مورد آزمون قرار دادند. گروه مورد مطالعه آن‌ ها شامل ۱۶ بیمار مبتلا به اختلال شخصیت مرزی، ۱۶ بیمار مبتلا به اختلال شخصیت ضد اجتماعی و بیمار سالم بودند. نتایج پژوهش آن‌ ها نشان داد که شایع‌ترین ویژگی در بیماران ضد اجتماعی ، حالت کودک پرخاشگر و تکانشی است. در حالی که این میزان در بیماران مرزی معنی‌دار نبود و در مقایسه با بیماران ضداجتماعی و گروه غیر بیمار ، میزان بسیار پایینی داشت. فراوانی و میزان شدت هر سه نوع آزار جسمی، جنسی و روانی در گروه بیماران مرزی، به طور معنادار بالا بود. به طور کلی یافته های این پژوهش، اثر بخشی طرحواره درمانی را ‌در درمان این اختلالات گزارش ‌کرده‌است.

در مطالعه‌ای که توسط جیسن^[۳۲۹]و همکاران (۲۰۰۶) (به نقل از اسداللهی ، ۱۳۸۹) انجام گرفت ، ۸۸ بیمار شخصیت مرزی هر ۱۵ روز یک بار به مدت یک سال تحت طرحواره درمانی گروهی و روان درمانی متمرکز بر انتقال قرار گرفتند. نتایج حاصل ، مؤید اثربخشی هر دو رویکرد در کاهش ‌آسیب‌های روانی، اختلالات عملکردی و در نتیجه بهبود کیفیت زندگی این بیماران بود.

در پژوهش دیگر که توسط موریس^[۳۳۰] (۲۰۰۶) انجام شد، طرحواره‌های ناسازگار اولیه، در نمونه‌ ۱۷۳ نفری مورد سنجش قرار گرفت که نتایج نشان داد، رفتارهای پرورشی زیان بخش با حضور طرحواره‌های‌‌ ناسازگار اولیه ارتباط دارد. همچنین صفات شخصیتی روان رنجورانه و مشکلات روان‌شناختی مانند اختلالات اضطرابی، افسردگی، رفتارهای پریشان، مشکلات خوردن^[۳۳۱] و مصرف مواد به طور معنی‌داری با طرحواره‌ها در ارتباط است.

فرسودگی هیجانی پیشرفته با انرژی، حرمت ذات، خود اثربخشی و دلبستگی شغلی پایین و با افزایش در نشانگان استرس جسمانی مشخص می شود و در مواقع بسیاری که حمایت اجتماعی مورد نیاز است، کناره گیری اجتماعی بروز می‌کند و به طور قابل ملاحظه ای عملکرد شغلی بدتر می شود و معمولا ارزیابی ضعیفی از عملکرد این افراد به عمل می‌آید.

پژوهش‌های زیادی تأیید کرده که تجربه استرس مرتبط با شغل و به دنبال آن فرسودگی هیجانی ناشی از استرس شغلی می‌تواند اثرات زیان آوری برسلامت جسمی و روانی اشخاص داشته باشد. (سیئول^[۹]، اسپکتور^[۱۰]، کوپر^[۱۱]، ۲۰۰۵). پرستاری یکی از مشاغل به شدت پر استرس است، طوری که انستیتوی ملی بهداشت و ایمنی حرفه ای (NIOSH) آمریکا آن را در رأس چهل حرفه پراسترس معرفی ‌کرده‌است.

منابع استرس شغلی زیادی در محیط کار پرستاران تشخیص داده شده و در این راستاگران باری، فوریت کار، مرگ بیماران، استقلال در عمل، فقدان حمایت اجتماعی،تناسب شغلی ضعیف،عدم کفایت دانش تخصص لازم، محل کار ناایمن و محیط مراقبت بهداشتی به سرعت در حال تغییر، به عنوان استرس زاهای پرستاری شناخته شده اند.( آدایی^[۱۲]،وانگ^[۱۳]،۲۰۰۶ ؛همینگ وی^[۱۴]، اسمیت^[۱۵]، ۱۹۹۹). تحقیقات در گذشته نشان داده است که برون دادهای شغلی مثل استرس شغلی در ایجاد فرسودگی هیجانی مؤثر می‌باشد.( به نقل از توی^[۱۶]،آدامز^[۱۷]،۱۹۹۳). یکی از عوامل مؤثر در عملکرد پرستاران در بیمارستان داشتن تعهد سازمانی است و آنجا که تعهد سازمانی نوعی وابستگی عاطفی به سازمان می‌باشد.( به نقل از هراسکوویچ^[۱۸]، می یر، ۲۰۰۲).و شغل پرستاری با فشار عصبی زیاد و استرس همراه است و استرس شغلی و تعهد سازمانی نیز از عوامل تعیین کننده سازمانی هستند. پرستاران به واسطه ماهیت شغلشان به شدت در معرض فرسودگی هیجانی هستند.

تعهد سازمانی متغیری است که با انگیزش و خشنودی شغلی پیوسته است و دارای اجزاء زیر می‌باشد.

ـ قبول ارزش‌ها و اهداف سازمان

ـ تمایل به اعمال تلاش برای سازمان

ـ دارا بودن میل قوی برای پیوسته ماندن به سازمان(ماودی^[۱۹]،پورتر^[۲۰] و استیرز^[۲۱]، ۱۹۸۲).

اخیراً روان شناسان صنعتی و سازمانی یک مفهوم سه مؤلفه‌ ای از تعهد ارائه نموده اند: (می یر^[۲۲]،آلن^[۲۳]، اسمیت،۱۹۹۳) .این سه مؤلفه‌ عبارتند از:

۱- عاطفی^[۲۴] ۲- مستمر^[۲۵] ۳- هنجاری^[۲۶]

تعهد عاطفی یا نگرش هنگامی رخ می‌دهد که کارکن به دلیل پیوستگی عاطفی میل به ماندن در سازمان دارد.

تعهد مستمر هنگامی وجود دارد که یک فرد باید در سازمان باقی بماند چون او به مزایا و حقوق نیازمند است و نمی تواند شغل دیگری پیدا کند.

تعهد هنجاری از ارزش‌های کارکنان نشان می‌گیرد. افراد چنین باوری دارند که به سازمان مدیون هستند و در آن باقی می مانند و آن را درست ترین چیزی می دانند که انجام می‌دهند. تعهد سازمانی برای کارکنان مفید است و سبب افزایش انگیزش و خشنودی آن ها و سبب پاداشتهائی چون ارتقاء و افزایش حقوق می شود. تحقیقات نشان میدهدابتدا استرس زمینه را برای فرسودگی هیجانی فراهم می آورد و پیش از آنکه استرس به طور مستقیم باعث واکنش‌های رفتاری شود، ابتدا با اعمال فشار های متعدد برفرد باعث بهم خوردن تعادل روانی و عاطفی و نحوه تفکر آن ها می شود(گل پرور و همکاران، ۱۳۸۷).

‌بر اساس نظریه اسپتاین، افرادی در کنار آمدن با استرس موفق ترند معمولا سازنده تر فکر می‌کنند افرادی که تفکرشان تخریبی است دچار استرس می‌شوند(اپستاین^[۲۷]،مایر،۱۹۸۹).طبق نظریه اسپتاین با یادگیری تفکر به گونه ای متفاوت می توان استرس را نیز کنترل کرد. اسپتاین چهار نوع تفکر طبقه بندی شده را تعیین کرد. تفکر طبقه بندی شده، تفکر خرافی، خوش بینی خام، تفکر منفی.

مطالعه مقیاس های تفکر سازنده شاخص هایی را ‌در مورد تفاوت بین افراد با تفکر سازنده و افراد با تفکر مخرب نشان می‌دهد. تفاوت اصلی هنگام دریافت پیامدهای منفی رخ می‌دهد. هر دو گروه خواهان نتایج مثبت اند.اما افراد با تفکر مخرب، بعد از دریافت پیامد منفی، بیشتر گرایش به تعمیم دهی بیش از حد نسبت به خود دارند. عزت نفس آن ها کاهش می‌یابد. احساس افسردگی می‌کنند و نسبت به عملکرد آتی خود احساس درماندگی می‌کنند و این ها نشان دهنده برخی از ویژگی‌های افراد افسرده است. اسپتاین معقتد است افرادی که تفکر سازنده ضعیف دارند استرس بیشتری تجربه می‌کنند و به طور خود انگیخته با خلق تفکر منفی به نبود استرس زاهای بیرونی و تهدید آمیز بودن استرس زاهای بیرونی فکر می‌کنند.لذا پژوهش حاضر به دنبال پیش‌بینی فرسودگی هیجانی، از طریق متغیرهای استرس شغلی، تعهد سازمانی و تفکر سازنده می‌باشد.

۱-۳ ) اهمیت و ضرورت انجام تحقیق

تقریبا در همه کشورها بخش عمده ای از نیروی انسانی نظام درمانی را پرستاران تشکیل می‌دهند.پرستاران از جمله افرای هستند که ارتباطی نزدیک و تنگاتنگ باسایر مردم دارند.مسولیت سلامتی و زندگی انسان‌ها را به دوش می کشند و با بیماران ‌و بیماری‌های درمان ناپذیر روبرو هستند.از این رو پیوسته فشارهای روانی شدیدی را تجربه می‌کنند. روابط با بیمار، به تخلیه ذخایر عاطفی پرستار می‌ انجامد واین علامت محوری فرسودگی هیجانی است. بروز نشانگان فرسودگی هیجانی با پیامدهایی همراه است که مهمترین آن ها عبارتند از: افت سطح سلامت روانی و جسمانی پرستار، غیبت از محل کار، تغییر شغل، افت کیفیت مراقبت از بیمار و کاهش رضایت بیمار. (کلیفدر^[۲۸]، پاور^[۲۹] و لز^[۳۰]،۲۰۰۱؛اشنیدر^[۳۱] و بوش^[۳۲]،۱۹۹۸؛بلانی^[۳۳]،فرلانی و گنجی^[۳۴]،۱۹۹۶). روشن است که این روند افت کیفی و کمی خدمات بهداشت و درمان را به دنبال دارد.پرستارانی که از فرسودگی هیجانی رنج می‌برند از نظر روانی بی تفاوت،افسرده،زود رنج ‌و خسته می‌شوند،از همه جنبه‌های محیط کارشان چون ‌همکاران ایراد می گیرندو به طور منفی به پیشنهاد های دیگران واکنش نشان می‌دهند .کیفیت کار آن ها ،نه لزوماً کمیت کاهش می‌یابد.مطالعات انجام شده در آمریکا نشان می‌دهد در چهار سال گذشته ۱۸%افزایش در میزان شکایات بر علیه پرستاران وجود داشته است.این افزایش ممکن است مربوط به افزایش تعداد پرستارانی باشد که در شرایط فشار کاری کار می‌کنند و از فرسودگی هیجانی رنج می‌برند.بیشترین شکایات مربوط به مرگ بیماران بوده است .تقریبا ۲۰% خطاهای پرستاری منجر به مرگ شده،۳۳%آسیب دائمی جدی به همراه داشته و بقیه موارد منجر به آسیب های موقت شده است.(میلر،۲۰۱۰). همچنین مطالعات انجام شده در کشور نشان می‌دهد که از ۲۵۸۵مورد مرگ مادران باردار در طی سال های ۱۳۸۴-۱۳۷۸،تقریبا ۶۰% به علت خطاهای پزشکی ،پرستاری و مامایی به علت حجم کاری بالا ، کار در شرایط پر استرس و فرسودگی عاطفی بوده است.(فاطمه فارابی و همکاران،۱۳۸۸).روشن است که این روند افت کیفی و کمی خدمات بهداشت و درمان را به دنبال دارد.از این رو شناسایی هرچه بیشتر عوامل مؤثر بر فرسودگی هیجانی پرستاران می‌تواند در ارتقای سطح سلامت و خدمات ارائه شده توسط پرستاران سودمند باشد.با توجه به مطالب یاد شده تحقیق قصد دارد به بررسی متغیر فرسودگی هیجانی و ارتباط آن با استرس شغلی،تعهد سازمانی و تفکر سازنده در پرستاران بپردازد.

۱-۴ ) اهداف مشخص تحقیق

۱-۴-۱) هدف کلی

تعیین و پیش‌بینی رابطه بین استرس شغلی، تعهد سازمانی و تفکر سازنده با فرسودگی هیجانی پرستاران