بند دوم: نظارت بر کمیسیون ها و دیوان محاسبات

صرف نظر از رسیدگی به تخلفات اداری اعضای هیآت های مستشاری که دادستان دیوان محاسبات در هیئت سه نفره ای مرکب از روسای هیئت های مستشاری عهده دار امر است، می توان رسیدگی به تخلفات اداری رئیس یا دادستان دیوان محاسبات را پیش‌بینی کرد. رسیدگی به تخلفات مقامات اخیر الذکر بنا به دستور رئیس مجلس و نظارت کمیسیون دیوان محاسبات و بودجه ی مجلس شورای اسلامی در هیئت عمومی انجام می شود. رسیدگی و صدور رأی‌ در این هیئت بدون حضور رئیس یا دادستان و بر اساس قوانین مربوط خواهد بود. مرجع تجدید نظر در این مورد نیز دیوان عالی کشور است^[۱۱۵] کمیسیون برنامه و بودجه و محاسبات علاوه بر انجام وظایف تخصصى در ماده (۳۳) موظف است نسبت به امور زیر اقدام نماید:

نظارت و مراقبت بر اجراى مقررات بودجه و امور مالى مجلس و نحوه هزینه کردن آن؛

رسیدگى به عملکرد بودجه سالیانه مجلس و ارائه گزارش آن حداکثر تا پایان شهریورماه سال بعد این گزارش جهت اطلاع نمایندگان چاپ مى‏گردد؛

بازرسى و رسیدگى دقیق و نظارت درمورد کلیه اموال و اشیاء منقول و غیرمنقول مجلس شوراى اسلامى و ارائه گزارش سالیانه جهت چاپ و توزیع بین نمایندگان.

‌به این ترتیب امور مجلس نیز تحت نظارت یک کمیسیون درونی قرار می‌گیرد تا بر اساس حدود معین و مقرر عمل شود^[۱۱۶]

رئیس سازمان اداری به وسیله کارپردازان پیشنهاد و پس از تصویب هیئت رئیسه با ابلاغ رئیس مجلس تعیین می‌گردد.^[۱۱۷]

کارپردازان هیئت رئیسه مجلس در موضوع وظایف مرتبط با امور اداری ، مالی و سازمانی مجلس وظایفی دارند از جمله :

1. 1. تنظیم برنامه ها و سیاست‌های مالی ، استخدامی ، خدماتی ، تبلیغی و انتظامات مجلس؛

1. 1. نظارت بر عملکرد رئیس سازمان اداری؛

1. 1. نظارت بر حفظ اداره و ثبت ابنیه و اموال و مؤسسات مجلس؛

1. 1. نظارت بر عملکرد مرکز پژوهش‌ها ، مرکز اسناد ، کتابخانه و موزه مجلس که طبق قوانین مربوط به خود تشکیل گردیده اند.^[۱۱۸]

1. نظارت بر سایر امور اداری ، مالی و خدماتی مجلس

بخش دوم:

جایگاه رئیس مجلس شورای اسلامی درجمهوری اسلامی ایران

فصل اول: جایگاه و نقش رئیس مجلس در برابر قوه مجریه

مبحث اول:رئیس مجلس و تشکیل دولت

رئیس مجلس کار دشواری را برای مدیریت مجلس بر عهده دارد. یکی از وظایف خطیری که بر عهده مجلس گذاشته شده است. نظارت بر تشکیل و عملکرد قوه مجریه است، از این جهت رئیس مجلس به عنوان رئیس قوه مقننه و تعیین کننده سیاست های مجلس، در این رابطه نقش فعالی را برعهده دارد. مجلس از ابتدای تشکیل دولت نظارت خود را بر قوه مجریه حاکم می‌کند. رئیس جمهور باید برنامه کلی دولت را برای نمایندگان مجلس بیان کند و نمایندگان بر این اساس به وزیران معرفی شده رأی‌ اعتماد یا عدم اعتماد می‌دهند. بعد از تشکیل دولت نیز مجلس ابزارهای نظارتی خود را با تذکر، سوال و استیضاح وزیران و رئیس جمهور اعمال می‌کند. یکی از وظایف حائز اهمیت مجلس در رابطه با نظارت بر دولت تصویب بودجه می‌باشد، بودجه برنامه مالی یکساله دولت است که برآورد هزینه ها و درآمدها در آن مشخص شده است لذا تصویب آن باید با دقت انجام شود. در تمام وظایفی که برای مجلس ذکر شد رئیس مجلس نقش تعیین کننده ای دارد علاوه بر آن رئیس مجلس وظایف خاصی نیز در قبال قوه مجریه دارد، که در اصول قانون اساسی و آیین نامه های داخلی ذکر شده است.

گفتاراول: نظارت بر تشکیل و مسائل مهم دولت

هدف از تشکیل دولت تامین نیازمندی های همگانی و ارضای توقعات جامعه، از طریق اجرای برنامه های مدون و مشخص می‌باشد. حضور دولت در صحنه ی سیاسی بدون برنامه قابل توجیه نیست. مدیریت سیاسی جامعه مبتنی بر هدفها، جهت گیریها و تدابیر کلی است که، همراه با داعیه ی سازندگی و سعادت جامعه، از مرحله ی اندیشه شروع و به میدان اجار سپرده می شود. زبان گویای این مسائل برنامه ی مدونی است که توسط یک گروه سیاسی به نام دولت، به صورت یک بیانیه ی سیاسی به مردم و نمایندگان آن ها ارائه می‌گردد. نظر به اینکه سرنوشت جامعه بستگی تام ‌به این گونه برنامه ها دارد، باید طرف نمایندگان مردم مورد ارزیابی قرار گیرد، تا در صورتی که اجرای برنامه های مورد نظر به صلاح و صواب جامعه تشخیص داده شد، آنگاه نمایندگان با اکثریت آرای نسبت به آن رأی‌ موافق بدهند. تصویب قبلی برنامه های دولت، به خصوص در نظام های پارلمانی امر رایجی است.

قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، در اصل سوم، عناوین سیاست های اساسی دولت را برشمرده، اما اشاره ای به تأیید و یا تصویب برنامه ها، به هنگام تشکیل دولت ننموده است. اصل ضرورت برنامه، به عنوان مقدمه تشکیل دولت، مورد توجه قوه مقننه قرار گرفته و آیین نامه ی داخلی مجلس شورای اسلامی مقرر می‌دارد رئیس جمهور به هنگام معرفی وزیران برنامه ی دولت را نیز برای بررسی تسلیم مجلس نماید.^[۱۱۹] و در شروع اولین جلسه توضیحاتی را که لازم بداند به مجلس ارائه می‌کند و در طول مدتی که برنامه ی دولت مطرح است نمایندگان می‌توانند سوالات خود را در این خصوص از طریق هیات رئیسه ی مجلس کتبا برای رئیس جمهور یا وزیر پیشنهادی مطرح نمایند.^[۱۲۰] برنامه دولت به طور مستقل جنبه ی اطلاعی داشته و مجلس دخالتی در تصویب آن ندارد. اما این برنامه می‌تواند برای تأیید یا رد وزرای دولت ملاک عمل قرار گیرد.

بند اول: تشکیل دولت

قوه ی مجریه جمهوری اسلامی ایران، پس از مقام رهبری، نظام نیمه ریاستی محسوب می شود، بدین معنی که رئیس جمهور منتخب مردم است و مجلس نقشی در تعیین آن ندارد،^[۱۲۱] اما دولت با پیشنهاد رئیس جمهور و رأی‌ اعتماد مجلس رسمیت می‌یابد. سبک تأسيس کنونی دولت (پس از بازنگری قانون اساسی در ۱۳۶۸) نسبت به سبک گذشته (قانون اساسی ۱۳۵۸) تغییر خاصی پیدا نموده است؛ بدین ترتیب که در گذشته نخست وزیر، به عنوان ریاست دولت، با معرفی رئیس جمهور و رأی‌ تمایل مجلس^[۱۲۲]مامور تشکیل دولت می شد و وزرای دولت با معرفی نخست وزیر، تصویب رئیس جمهور و رأی‌ اعتماد مجلس^[۱۲۳]تعیین می شدند. اما در قانون اساسی فعلی، پست نخست وزیری حذف گردیده و تشکیل دولت و تغییرات آن با اشتراک مساعی رئیس جمهور(تعیین و معرفی) و مجلس (رأی‌ اعتماد) صورت می‌گیرد.

دارو درمانی برای بسیاری از بیماران مبتلا به سر درد تنشی به اندازه کافی مفید نیستند. به طوری که آمی‌تریپتیلین به عنوان متداول ترین درمان دارویی برای سر درد تنشی به طور متوسط باعث ۳۳ درصد کاهش در فعالیت سر درد می شود. از سوی دیگر اگر دارو ها برای درمان وپیشگیری از درد، اثر بخشی کامل و بدون استثنایی داشت و فاقد اثرات جانبی بود، هیچ دلیلی برای بررسی جنبه‌های دیگروجود نداشت. اما امروزه درک و تغییر نگرش ها ورفتار انسان، یک مؤلفه‌ اساسی در مراقبت از کسانی است که از سر درد رنج می‌برند. در مقابل، غفلت از این جنبه ها دلیل مهمی در شکست درمان سردرد است (صدوقی ، گودرز ،۱۳۸۸).

تعریف سردرد میگرنی : سردردهای میگرنی با وجود شیوع کمتر نسبت به سردرد های تنشی، دارای شدت بیشتر و قدرت ناتوان کنندگی بالاتری اند و موجب اختلال در سیستم خودکار بدن می‌شوند این نوع از سردرد که به صورت یک طرفه و اغلب ضربان دار تظاهر می‌یابد و معمولا شامل سردرد، تهوع استفراغ و دیگر نشانه های اختلال کارکرد عصبی است، در آغاز به صورت دوره ای و مرتبط با تنش است، ولی می‌تواند در شکل مزمن، تقریبا روزانه رخ دهد. فراوانی جهانی این سندرم در مردان ۶-۴ در زنان ۱۶-۱۲ درصد و در مجموع ۱۵-۱۲ درصد است. استعداد ابتلای خانوادگی در پیدایش این بیماری نقش دارد، هیچگونه محدودیت اجتماعی، اقتصادی یا نژادی برای آن وجود ندارد و شروع آن می‌تواند از هر سنی باشد (بهروز وهمکاران۱۳۹۲).

پزشکی ذهن – بدن، حوزه‌ای است که بر تعامل بین مغز، ذهن، بدن، رفتار و روش های نیرومندی که از طریق آن ها عوامل هیجانی، روانی، اجتماعی، معنوی و رفتار، به طور مستقیم بر سلامت جسمانی و روانی اثر می‌گذارند تأکید می‌کند از روش های مورد استفاده در این دیدگاه می توان به تجسم هدایت شده ، بیوفیدبک ، هیپنوتیزم بالینی، یوگا ابراز هنری ، تن آرامی پیش رونده عضلانی و مدیتیشن اشاره نمود. ذهن آگاهی مبتنی بر کاهش استرس ( MBSR) یکی از فنون پرکاربرد دیدگاه ذهن – بدن بشمار می رود که آثار مثبت درمانی آن بر انواع بیماری های مزمن، چه بر بیماران و چه حتی بر مراقبانشان به اثبات رسیده است(زارع و همکاران،۱۳۹۳).

ذهن آگاهی به مدیتیشنی اشاره دارد که بر حضور و آگاهی در زمان حال تأکید می‌کند. در طی ۳۰ سال گذشته علاقه به استفاده درمانی از ذهن آگاهی افزایش یافته است، به نحوی که مرور پیشینه حکایت از وجود بیش از هفتاد مقاله ی علمی چاپ شده تا سال ۲۰۰۷ در این زمینه دارد. پژوهش‌ها نشان داده است که ذهن آگاهی مبتنی بر استرس یک برنامه گروهی ساختار یافته است که باهدف کاهش استرس به منظور ارتقای سلامت روان و کاهش درد و رنج به کار برده می‌شوند.

مطالعه مروری که ‌در سال‌ ۲۰۱۰توسط مرکز^[۱۲] انجام شد انجام شد نشان داد از ۱۵ مطالعه‌ای که ملاک های ورود به پژوهش را داشته و بر اختلالاتی همچون فیبروما ، درد مزمن، روماتیسم مفاصلی، دیابت نوع دو، سندروم خستگی مزمن ، حساسیت ‌شیمیایی چند گانه و بیماری‌های قلبی عروقی متمرکز بودند، همگی ضمن تأکید بر نتایج مثبت درمانی در ذهن آگاهی، اذافه کرده بودند، ذهن آگاهی هیچ عارضۀ جانبی و پیامد منفی خاصی به دنبال ندارد. این مطالعه در پژوهش مروری دیگری که ۱۸مطالعه را ‌در مورد سرطان، فشارخون، دیابت، ایدز، دردمزمن و بیماری پوستی مورد بررسی قرار دادند، بار دیگر تکرارشد.

ذهن آگاهی مبتنی بر کاهش استرس یک رویکرد زیستی است که شاخه ای از مداخلات شناختی – رفتاری بشمار می رود و هدف آن ارتقای مهارت های مدیریت استرس در مبتلایان به میگرن وسردردتنشی است (زارع و همکاران،۱۳۹۳).

۲-۱-۵-عوامل مؤثر سردرد :

افزایش سن، جنس مونث، سطح اقتصادی – اجتماعی پایین، سطح تحصیلات مادر، سابقه خانوادگی سردرد و استرس، به عنوان عوامل مؤثر در افزایش شیوع سردرد مطرح شده اند در مطالعه ای روی دانشجویان دختر، افراد میگرنی به طور معنی دار یک یا بیش از یک خویشاوند درجه اول یا دوم میگرنی بوده اند و در میگرن قاعدگی نیز این مسئله صادق بود. و از سوی، در بین بستگان درجه اول میگرن در مادران افراد مبتلا بیشتر از پدرانشان بود. براین اساس عوامل ژنتیکی و هورمونی را در ایجاد میگرن مؤثر دانسته اند شیوع میگرن و سردرد های تنشی در مطالعات انجام شده در ایران بدین قرار بوده است. ۴/۷ درصد و ۸/۱۵ درصد بین دانشجویان پزشکی شیراز ۷/۱ درصد و ۵/۵ درصد بین دانش اموزان ابتدایی مدارس شیراز ۱۰درصد و ۲۴ درصد بین آموزگاران مدارس ابتدایی شهر شیراز و شیوع میگرن بین دانشجویان پزشکی شیراز ۱۱ درصد بود (بهروز و همکاران ،۱۳۹۲).

عوامل بیولوژیکی به تنهای نمی توانند آسیب پذیری نسبت به تجربه اختلال سردرد، زمان حمله آن وسیری که طی می‌کند را به خوبی تبیین نماید. همچنین عوامل بیولوژیکی نمی توانند به طور کامل تسریع و تشدید و حمله های سردرد فرد یا ناتوانی مرتبط با سردرد و همچنین کیفیت زندگی را تبیین نمایند . استرس زندگی یک عامل روانی اجتماعی است که عموما به عنوان یک عامل اصلی در سردرد شناخته شده است. این مسئله به صورت گسترده مورد قبول قرار گرفته است که عوامل روانشناختی جز عوامل برانگیزاننده سر درد بوده و برخی از افراد را مستعد ابتلا به سردرد می‌کنند ( صدوقی و عکاشه، ۱۳۸۸).

پیشرف های تئوریکی و رشد فرایند تحقیقات، مبانی لازم برای مفهوم سازی سردرد به عنوان یک اختلال روانی فیزیوژیکی ( اختلال جسمی که تحت تاثیر استرس های روانی اجتماعی و محیطی قرار دارد) فراهم آورده و سرانجام باعث به وجود آمدن و به کارگیری درمان های رفتاری معاصر برای سردرد شده است. چنین درمان های، واکنش های فیزیولوژیکی مرتبط با سردرد در بیمار (برای مثال آموزش آرمیدگی ، بیوفیدبک) یا رفتارها ، هیجان ها و شناخت ها ( مانند درمان شناختی رفتاری یا مدیریت استرس) را هدف قرار می‌دهند (صدوقی و عکاشه،۱۳۸۸) .

با توجه به تحقیقات علمی در حوزه سردرد ، تفسیر های متفاوتی از شیوه اثرگذاری استرس بر وجود سردرد ارائه شده است. در ابتدا محققان براین باور بوده اند که افراد مبتلا به سردرد در مقایسه با افراد عادی، عوامل استرس زای بیشتری تجربه می‌کنند. اما نتایج تحقیقات نشان داد که بین بیماران مبتلا به سردرد و افراد عادی از لحاظ تعداد عوامل استرس زا ، تفاوت معنی داری وجود ندارد بلکه تفاوت این دو گروه در این است که بیماران مبتلا به سردرد ، هر گونه رویدادی را ، استرس زا و فاجعه بار تلقی می‌کنند (سجادی نژاد و همکاران،۱۳۸۸) .

این تحقیقات همچنین نشان داده‌اند که گروه خاصی از افراد دارای آمار تصادفات رانندگی بیشتری هستند و این گروه با دیگران در برخی از ویژگی های شخصیتی متفاوت می‌باشند. در یک بررسی که به رابطه ی بین شخصیت و تفاوت های فردی پرداخته است، نشان داده شده که نمره ی صفت شخصیتی هیجان طلبی^[۲]۲ از همه بیشتر احتمال انجام خشونت در رانندگی را نشان می‌دهد (برگس^[۳]۳، ۲۰۰۲).

رانندگی عادی یا ایمن فعالیتی است همراه با حرکات کنترل شده که در آن راننده باید اطلاعات و داده های مربوط به رانندگی را از طرق مختلف به خصوص از راه دیدن اخذ کرده ‌بر اساس آن ها در ذهن تصمیم گیری کرده و تصمیمات خود را به بهترین وجه عملی کند تا بتواند حرکتی همواره با ایمنی داشته باشد(سانتوز^[۴]۴، ۲۰۰۵؛ به نقل از موسوی، ۱۳۸۸).

در مطالعه انجام شده در ایران که به بررسی رابطه بین تحریک جویی و رفتار رانندگی پرخطر پرداخته است نیز نشان داده شده است که نمره کلی تحریک جویی و سه خرده مقیاس های آن شامل تجربه جویی، هیجان طلبی و تنوع طلبی با رفتارهای رانندگی پرخطر همبستگی مثبت و معناداری دارد(گودرزی و شیرازی،۱۳۸۶). عناصر شخصیتی می‌توانند باعث شوند که افراد رفتار خاصی را انجام دهند که این رفتارهای خاص باعث ارضائ نیازهای شخصی فرد مرتبط با ویژگی های روان شناختی، زیستی و اجتماعی او می شود.

در این پژوهش ویژگی های شخصیتی رانندگان ‌بر اساس مدل پنج عامل اصلی شخصیت نئو مورد بررسی قرار خواهند گرفت که شامل:۱-عصبیت(دارای احساس نگرانی و ناایمنی، مضطرب و عصبی)؛۲-برون گرایی(اهل هیجان و خطر پذیری بالا، معاشرتی و لذت جو)؛ ۳- بازبودن به تجربه(افرادی مبتکر، مستقل، خلاق و شجاع)؛ ۴-توافق(افرادی خوش قلب، دارای حس همدردی، دلسوز و مودب)؛ و ۵-وجدانی بودن(توانا در کنترل تکانه ها، بادقت، قابل اعتماد، منظم و سخت کوش) می‌باشد(حق شناس، ۱۳۸۵).

همچنین امور مربوط به رانندگی از آن جهت که اموری غیر قابل پیش‌بینی بوده که دائماً اتفاق می افتد و امور خطرناکی را شامل می‌شوند، مسایل هیجانی چالش برانگیزی هستند. رانندگان در این امر بسیار متفاوتند. بسیاری از رانندگان این شرایط را تنشی هیجانی تلقی کرده و در نتیجه مقابله و برخورد با آن را دشوار می دانند. از سوی دیگر رانندگان اغلب دارای انگیزه رقابت جویی بوده و از آزردگی هیجانی خود، آگاه نیستند. این امر انگیزه ها و اهداف آنان را متأثر ساخته و موجب تحریف تفکر راننده و افزا یش هیجانات خارج از کنترل فرد می شود. رانندگانی که درگیر این گونه هیجانات می‌شوند دست به رفتارهای ‌تکانش‌گرانه و پرخطر می‌زنند که این هیجانات رانندگان را ترغیب به تکروی و خودپسندی می‌کند(ابراهیمی قوام، ۱۳۸۸).

توجه به مفهوم هوش هیجانی به عنوان سازه روانشناختی که با داشتن مؤلفه‌ های درون فردی و بین فردی تمامی مناسبات فرد را با خود و دنیای پیرامونش دستخوش تغییر می‌سازد از اهمیت ویژه ای در رانندگی برخوردار است. هوش هیجانی، چارچوبی است که در آن مجموعه ای از مهارت ها فرض می شود که در ارزیابی و ابراز واقعی هیجانات خود و دیگران دخیل بوده و می‌تواند تنظیم اثربخش هیجانات خود و دیگران و کاربرد احساسات جهت با انگیزه ساختن، برنامه ریزی و تداوم پیشرفت خود را به دنبال داشته باشد.

هوش هیجانی^[۵]۱ شامل توانایی کنترل احساسها و هیجانهای خود و دیگران، پذیرش دیدگاه های سایر افراد و کنترل روابط و ‌توانش‌های اجتماعی است. به عبارت دیگر‌، شخصی که هوش هیجانی بالایی دارد، عواطف خود را بهتر شناسایی کرده و درک بهتری از عواطف دیگران پیدا می‌کند. هوش هیجانی د‌ر برد‌ارند‌ه‌ی آگاهی، تنظیم و بیان د‌رست د‌امنه‎ای از هیجانات است. لذا توانایی شناخت، ابراز و کنترل این هیجانات یکی از ابعاد‌ مهم هوش هیجانی است و ناتوانی فرد‌ د‌ر هر کد‌ام از این توانایی‌آموزش‌ها منجر به نارضایتی در زندگی و محیط کار خواهد‌ شد‌ که حاکی از نقص خود‌گرد‌انی هیجانی است که ویژگی کلید‌ی هوش هیجانی می‌باشد(هاشمی،۱۳۹۱).

به عبارتی هوش هیجانی نوعی پردازش اطلاعات عاطفی است که شامل ارزیابی صحیح عواطف خود و دیگران و بیان مناسب عواطف و تنظیم سازگارانه است که به بهبود جریان زندگی منجر می شود، و در رابطه با رفتار رانندگی موجب می شود تا فرد: به جای سرزنش دیگران یا موقعیت، تمرکز بر خود داشته باشد. -نحوه رابطه بین عمل، احساسات و افکار را با همدیگر درک کند. – به جای واکنش هیجانی خشمگین شدن ابتدا به ماهیت آنچه باعث ناراحتی شده، بپردازد. -بیشتر به کسب نتایج پیامدها علاقه مند باشد تا اینکه بخواهد تکانشی عمل کند. – به جای تنها به فکر خود بودن به دیگران و حقوق شان احترام گذاشته شود. -ترافیک را به عنوان کار دسته جمعی و نه رقابتی بپذیرد. -تنوع بین نیازها و سبک های رانندگان را بپذیرد و از سرزنش کردن آن ها به خاطر اقدامات و نحوه رانندگیشان دور ی کند. –نقش های مثبت را به جای اعمال منفی تمرین کند. -درصدد یادگیری مهار و کنترل تکانه های مربوط به انتقاد کردن از دیگران با گسترش حس مزاح در حین رانندگی باشد. -رانندگی را جدی بگیرد و با آگاهی از اشتباهات خود در حین رانندگی درصدد اصلاح آن ها برآید(جیمز و ناهل^[۶]۱، ۲۰۰۷).

با توجه به آنچه که ‌در مورد ویژگی های شخصیت، هوش هیجانی و رفتار رانندگی بیان شد، در این پژوهش محقق به دنبال دریافت این نکته است که آیا رابطه ای بین متغیرهای پیش بین یعنی ویژگی های شخصیتی و هوش هیجانی با متغیر ملاک یعنی رفتار رانندگی وجود دارد؟ و متغیرهای پیش بین می‌توانند نقشی در پیش‌بینی متغیر ملاک یعنی رفتار رانندگی رانندگان اتوبوس های بین شهری داشته باشند؟ علاوه بر این، محقق به دنبال دریافت این نکته است که آیا بین رفتار رانندگی رانندگان اتوبوس های بین شهری با توجه به سن و سابقه کار و نیز خود مالک بودن یا در استخدام دیگران بودن تفاوت وجود دارد؟

• 1. ضرورت انجام پژوهش:

بررسی رفتار رانندگی پرخطر و درگیری با تصادف می‌تواند نشان دهنده ی عواملی باشد که مستقیماً به ویژگی های شخصیتی افراد و حالات هیجانی آن ها مربوط می شود. ‌بنابرین‏ با توجه به نقش عامل شخصیت و هوش هیجانی نیاز به بررسی های هدفمند وجود دارد تا راه حل هایی برای کاهش درصد تصادف و مرگ و میر پیدا شود(موسوی، ۱۳۸۸).

۲-۶-۲ انفساخ
در تمام مواردی که واژه «انفساخ» به کار برده می‌شود، قهری بودن انحلال مدنظر است. یعنی اینکه عقد بدون اینکه نیاز به عمل حقوقی داشته باشد، خودبه‌خود از بین می‌رود. گاهی اوقات انفساخ ناشی از تراضی طرفین برای انحلال عقد در آینده می‌باشد. گاهی انفساخ ناشی از قانون است. مثلاً ‌در مورد تلف مبیع پس از قبض که در ماده ۳۸۷ قانون مدنی قانون‌گذار تلف قهری موضوع تملیک را در عقود معاوضی از اسباب انفساخ آن قرار داده است. در اسناد تجاری انفساخ در دو حالت بررسی می‌شود:

۱- انفساخ ناشی از تراضی
این شرط «انفساخ» در عقدی اثر دارد که قابل انحلال به اراده باشد. مثلاً شرط انفساخ بین صادر کننده و یا ظهرنویس با دارنده بلافصل گذاشته می‌شود. پس از تحقق شرط فاسخ عقد خود به خود انحلال پیدا می‌کند و سند تجاری از بین می‌رود.
۲- انفساخ ناشی از قانون
در ماده ۳۸۷ قانون مدنی بیان شده: « اگر مبیع پیش از تسلیم بدون تقصیر و اهمال از طرف بایع تلف شود، بیع منفسخ و ثمن باید به مشتری مسترد گردد. مگر این که بایع برای تسلیم به حاکم یا قائم مقام او رجوع نموده باشد که در‌این صورت تلف ازمال مشتری خواهد بود.»
اما در اسناد تجاری اگر قبل از تسلیم و بدون تقصیر و اهمال از طرف صادر کننده سند تجاری از بین برود سند (عقد) منفسخ می‌شود. اگر سند در جریان گردش نیز قرار بگیرد و اگر هر فردی ‌که این سند فی‌المثل از طریق ظهرنویسی به او منتقل شده و قبل از‌اینکه آن را به فرد بعدی که از او طلبکار است بدهد، سند از بین برود، این عقد منفسخ و در مقابل طلبکار باید ثمن را بدهد و یا از راه‌های دیگر ایفای به عهد نماید.

۲-۶-۳ وفای به عهد
وفای به عهد یکی ا ز علل سقوط تعهدات است.شایعترین سبب سقوط تعهدا ت وفای به عهد است. و قالبا”این طریقه وسیله سقوط تعهدات است. زیرا بدین وسیله مدیون ، وجه یا مالی را که میبایست داین
بپردازد، تادیه نموده و یا نسبت به انجام فعل یا ترک فعلی که متعهد آن است . اقدام و برائت ذمه حاصل نماید و مورد تعهد به وسیله متعهد انجام می شود و در واقع به اراده طرفین معامله جامه عمل می‌پوشند. به محض اینکه متعهد به عهد خود وفا کرد، تعهد از بین می رود و بدیهی است که متعهدله نمی تواند اجرای مجدد آن را مطالبه کند. ‌در مورد وفای یه عهد تعاریف گوناگونی ارائه شده است.از جمله این تعاریف:(( وفای به عهد عمل متعهد بر طبق تعهد را گویند))^[۸۸] یاوفای به عهد عبارت است از اسقاط تعهد موجود در اثر اداء یا انجام آن))^[۸۹] یا (( ماهیت وفای به عهددر صورتی که مستلزم انتقال مالکیت یا حقی به متعهد باشدعمل حقوقی یک‌طرفه است وایقاع نامیده می شود واگر برای انتقال مالکیت یا حقی نباشد صرفا” یک عمل قضایی می‌باشد.تعهدات یا ناشی از عقد وقرار داداست یا خارج از عقدو قرار داد مثل ناشی بودن تعهد از جرم،شبه جرم ،شبه عمد ،ضمان قهری که تحت عنوان الزامات بدون قرار داد مورد مطالعه قرار می‌گیرد))

‌در مورد ماهیت وفای به عهد در حقوق ایران و فرانسه وبین علمای حقوق اختلاف نظر است .طبق نظر حقوق ‌دانان فرانسوی وفای به عهد دارای ماهیت قراردادی است هم مدیون باید قصد ایفاء دین را داشته باشد وهم داین باید ان را قبول کند پس در نتیجه پرداخت کننده وشخصی که آن را دریافت می‌کند باید اهلیت قانونی داشته باشند.ایرادی که بر این نظریه وارد است ان است که قرار داد با آزادی طرفین منعقد میشودولی در وفای به عهدآزادی قراردادی نیست. پرداخت کننده حتمأ باید پرداخت کند و ملزم به پرداخت است و در صورت امتناءاز پرداخت از طریق قانون مجبور به ایفا می شود.داین هم مکلف است مالی را که در مقام ادای دین داده می شود قبول کندوگر نه متعهد می‌تواند به حاکم یا قائم مقام او رجوع کند.واز تاریخ دادنمورد تعهد به تصرف وی بری می شود .وایفاءدین از جانب غیر مدیون هم جایز است اگر چه از طرف مدیون هم اجازه نداشته باشد موضوع ماده ۲۶۷ ق.م.وعلاوه بر آن گاهی ایفادین با برداشت از حساب شخصی انجام می شود ،بدون اینکه صاحب حساب در آن مورد خاص ابراز اراده کرده باشد.
مثل پرداخت پول آب از حساب بانکی مورد دیگری هم برای وفای به عهد بدون اراده طرفین میتوان ذکر کرد تهاتر قانونی است که آن هم نوعی ایفای تعهد است و قصدانشاء لازمه آن نیست با وجود این دلایل به نظر می‌رسد که این نظریه قابل دفاع نمی باشدقابل قبول نیست .ولی به هر حال این نظریه مورد تاییداساتید بزرگی از جمله کاربنیه حقوقدان بزرگ فرانسوی است و در حقوق ایران هم پاره ای از اساتید این نظریه را پذیرفته اند. نظریه دیگری که در خصوص ماهیت وفای به عهد ارائه شده است این است که وفای به عهد یک عمل حقوقی یک‌جانبه است که با تسلیم ارادی مورد تعهد یا فردی از افراد مورد تعهد کلی به متعهد له محقق می شود و در تحقق آن اراده ی دیگری نمی تواند دخالت داشته باشد.

۲-۶-۳-۱: تعهد
وفای به عهد مستلزم آن است که قبلا” تعهدی وجود داشته باشد تا بتوان نسبت به ایفای آن اقدام نمود در این صورت کسی که تعهد بر ذمه اوست متعهد یا مدیون وشخصی دیگر تعهد به نفع او به وجود آمده است متعهد له یا داین نا میده می شود ضابطه ی تحقق تعهد در ماده ۲۶۵ ق.م آمده است (( هر کس مالی به دیگری بدهد ظاهر در عدم تبرع است،‌بنابرین‏ اگر کسی چیزی به دیگری بدهد بدون اینکه مقروض آن باشد می‌تواند استرداد کند))

قانون ثبت و تابعیت هواپیما

در کانادا برای شیوه ثبت و درج نشان­ها روی هواپیماهای متعلق به کارخانه‌ها کانادایی سازنده هواپیما، که قبل از فروش به دلایلی همچون آزمایش هواپیما، مجبورند هواپیما را به پرواز درآورند وظایفی مشخص ‌کرده‌است که از جمله آن­ها این است که سازندگان هواپیما باید علامت­های ویژه­ای روی هواپیما درج نمایند.^[۲۶۱] در خصوص درج علامت بر بدنه هواپیما در حقوق انگلستان موارد مشابهی با حقوق کانادا دیده می شود. مراجعه به قانون انگلستان نشان می­دهد که بعضی از اشیاء پرنده همچون بالون­ها، گلایدر و کایت در شرایطی می ­توانند ازاین امر مستثنی شوند.^[۲۶۲]

ثبت موقت هواپیما

سازمان هواپیمایی کشوری ایران مجاز است، در موارد خاص به هواپیماهای خارجی اجازه دهد تا بدون دارا بودن گواهینامه ثبت و تابعیت و علائم ثبت تابعیت ایرانی، در داخل ایران پرواز نمایند. در این قبیل موارد سازمان هواپیمایی کشوری اقدامات ثبت را انجام خواهد داد.^[۲۶۳] آیین­ نامه ثبت هواپیما، ‌از بیان توضیحات بیشتر درباره «موارد خاص» فوق­الذکر خوداری نموده، و تشخیص این که در چه مواردی به هواپیماهایی که گواهینامه ثبت و تابعیت و علائم ثبت تابعیت ایرانی را ندارند، می ­تواند اجازه ثبت موقت بدهد، به عهده سازمان هواپیمایی کشوری بوده تا در این مورد راساً اقدام نماید، که این مورد ممکن است مشکلاتی در تابعیت هواپیمایی که در ایران به پرواز در می­آیند، به وجود آورد.^[۲۶۴]آیین­ نامه ثبت هواپیما که در سال ۱۳۷۳ اصلاح شده است، دو تغییر اساسی در این آیین­ نامه به وجود آورده است. نخست اینکه مدت زمان اعطای اجازه موقت را از سه ماه به یکسال تغییر داده و آن را قابل تمدید اعلام نموده است، و دوم، موارد خاصی را که هواپیما با داشتن مجوز مخصوص بدون دارا بودن گواهینامه ثبت تابعیت و علایم ثبت و تابعیت ایران می ­تواند در داخل کشور پرواز نماید را که در قانون قبلی، از اختیارات شورای عالی هواپیمایی کشوری بود، در اصلاحات جدید، در اختیار سازمان هواپیمایی کشوری گذاشته شده است^[۲۶۵] و به وزیر راه و شهرسازی اختیار داده شده است، تا مدت مذکور را ‌در مورد هواپیماهای استجاری و اجاره به شرط تملیک نیز تمدید نماید.^[۲۶۶] با توجه به تحریم­های اعمال شده علیه جمهوری اسلامی ایران در سال­های پس از انقلاب اسلامی، سیستم بهره ­برداری به صورت اجاره در صنعت هوائی کشور توسعه یافته و موجب شده است تا سازمان هواپیمایی کشوری از اختیار خود، در صدور مجوز موقت ثبت و تابعیت هواپیما در سطحی گسترده استفاده نماید. اختیار اجازه اعطای مجوز ثبت و تابعیت موقت به وزیر راه و شهرسازی خود جای سؤال دارد.

به نظر می‌رسد که هیچکدام از اصلاحات انجام شده به نفع کشور نباشد. اضافه نمودن مدت اجازه موقت پرواز برای هواپیماهای خارجی موجب خواهد شد، تا آنان بیشتر بتوانند از مزایایی که دولت برای هواپیماهای ایرانی قائل شده است، بهره­مند شوند. همچنین اختیار تصمیم ­گیری در این خصوص به یک نفر (رئیس سازمان هواپیمایی کشوری و یا وزیر راه و ترابری) موجب خواهد شد، تا تصمیمات با درایت کمتری اتخاذ شوند، و مسائل، نیازهای مقطعی و توجیهات اجرائی بیشتر مد نظر قرار گیرند.

در کانادا، در موارد مختلف، ممکن است گواهینامه موقت ثبت به هواپیما اعطاء شود. در صورتی که مدارک مربوط به ثبت یا سوابق ثبتی شرکت متقاضی ثبت هواپیما ناقص بوده و یا بدلایلی مراحل اداری ثبت نیافته باشد، به هواپیمای مذبور گواهی ثبت موقت اعطاء می­ شود.قانون مذبور، در خصوص گواهی ثبت موقت، بین موارد متعدد، تفاوت قائل شده است. به عبارت دیگر دلیل اعطای گواهی موقت (مانند عدم تأمین شرایط ثبتی یا نقض در تکمیل مدارک …) در اعطای نوع گواهی موقت مؤثر است.^[۲۶۷] تاریخ انقضای گواهی موقت نیز، بستگی به علت صدور این نوع گواهی دارد و بسته به مورد، اعتبار آن منقضی خواهد شد.^[۲۶۸]

ثبت مشروط هواپیما

ثبت مشروط هواپیما در قانون کانادا پیش‌بینی شده است. مطابق آن اگر هواپیمایی در کانادا و یا کشور دیگری به ثبت نرسیده باشد، حق پرواز به کانادا و یا در داخل کانادا از فرودگاهی به فرودگاه دیگر را نخواهد داشت مگر اینکه مالک آن تقاضای ثبت مشروط را نموده و با آن موافقت شده باشد. در گواهینامه ثبت مشروط، شرایطی که پرواز امن را تضمین می­ نماید، و مقصد پرواز و نیز تاریخ پرواز ذکر می­گردد. گواهینامه مشروط، برای پروازی معتبر است که ویژه آن پرواز صادر شده، و پس از آن از اعتبار ساقط خواهد شد. در صورتی که دارنده گواهینامه مشروط برخلاف شرائط مذکور در گواهینامه عمل نماید، گواهینامه مشروط لغو خواهد شد.^[۲۶۹]

تغییر مالک هواپیما و خروج هواپیما از تابعیت

مطابق قانون ایران، در صورت تغییر مالک هواپیما، مالک اول یا قائم مقام قانونی او، و در صورت فوت مالک، وارث یا قائم مقام قانونی او باید مراتب را کتباً به اداره کل هواپیمایی کشوری اعلام کنند. اداره مذبور، شرائط مالک جدید را بررسی و در صورت وجود شرایط ثبت، هواپیما را به نام مالک جدید ثبت، و تابعیت جدیدی بنام وی صادر خواهد نمود.^[۲۷۰] بدیهی است در صورت عدم احراز شرایط ثبت، ثبت هواپیما و همچنین گواهینامه ثبت و تابعیت آن باطل می­ شود.