ارزیابی عملکرد عبارت است از اندازه‌گیری عملکرد از طریق مقایسه وضع موجود با وضع مطلوب یا ایده‌آل ‌بر اساس شاخص‌های از پیش تعیین شده که خود واجد ویژگی‌های معین باشد.

به طور کلی انظام ارزیابی عملکرد را می‌توان فرایند سنجش و اندازه‌گیری و مقایسه میزان و نحوه دستیابی به وضعیت مطلوب با معیارها و نگرش معین در دامنه و حوزه تحت پوشش معین با شاخص‌های معین و در دوره زمانی معین با هدف بازنگری، اصلاح و بهبود مستمر آن می‌باشد (رحیمی، ۱۳۸۵).

۲-۲-۲- دیدگاه‌ها

مباحث ارزیابی عملکرد را می‌توان از زوایای متفاوتی مورد بررسی قرار داد. دو دیدگاه اساسی سنتی و نو در این باره وجود دارد. دیدگاه سنتی، قضاوت و یادآوری عملکرد و کنترل ارزیابی شونده را هدف قرار داده و سبک دستوری دارد. این دیدگاه صرفاً معطوف به عملکرد دوره زمانی گذشته است و با مقتضیات گذشته نیز شکل گرفته است. دیدگاه نو، آموزش، رشد و توسعه ظرفیت‌های ارزیابی شونده، بهبود و بهسازی افراد و سازمان و عملکرد آن، ارائه خدمات مشاوره‌ای و مشارکت عمومی ذینفعان، ایجاد انگیزش و مسئولیت‌پذیری برای بهبود کیفیت و بهینه‌سازی فعالیت‌ها و عملیات را هدف قرار داده و مبنای آن را شناسایی نقاط ضعف و قوت و تعالی سازمانی تشکیل می‌دهد. خاستگاه این دیدگاه مقتضیات معاصر بوده و به ارزیابی سیستمی عملکرد با بهره گرفتن از تکنیک‌ها و روش‌های مدرن، توسعه پیدا می‌کند. حوزه تحت پوشش اندازه‌گیری عملکرد می‌تواند سطح کلان یک سازمان، یک واحد، یک فرایند و کارکنان باشد.

سطح ارزیابی عملکرد اگر تنها شامل افراد باشد به طوری که امروزه در بخش‌های مدیریت منابع انسانی متداول است، ارزشیابی شایستگی کارکنان با معیارهای مختلف در سازمان‌ها انجام می‌‌شود.

سازمان، افراد و یا واحد سازمانی گرچه به ظاهر انجام دهنده کار هستند اما تنها جزیی از سیستم کل می‌باشند و باید شرایط اجزای دیگر آن نیز مد نظر قرار گیرد. توجه به معیارهای همه جانبه و استراتژی‌ها و آرمان‌های سازمان از لوازم یک سیستم مدیریت عملکرد جامع می‌باشد. چنین رویکردی در ارزیابی عملکرد، یک ارزیابی واقعی، عدالت محور، قابل اعتماد و اتکا و پیش برنده و پویا خواهد بود (رحیمی، ۱۳۸۵).

۲-۲-۳- ضرورت و اهمیت ارزیابی عملکرد

بهبود مستمر عملکرد سازمان‌ها، نیروی عظیم هم‌افزایی (Synergy) ایجاد می‌کند که این نیروها می‌تواند پشتیبان برنامه رشد و توسعه و ایجاد فرصت‌های تعالی سازمانی شود. دولت‌ها و سازمان‌ها و مؤسسات تلاش جلو برنده‌ای را در این مورد اعمال می‌کنند. بدون بررسی و کسب آگاهی از میزان پیشرفت و دستیابی به اهداف و بدون شناسایی چالش‌های پیش روی سازمان و کسب بازخور و اطلاع از میزان اجرا سیاست‌های تدوین شده و شناسایی مواردی که به بهبود جدی نیاز دارند، بهبود مستمر عملکرد میسر نخواهد شد. تمامی موارد مذکور بدون اندازه‌گیری و ارزیابی امکان‌پذیر نیست (رحیمی، ۱۳۸۵).

۲-۲-۴- فرایند ارزیابی عملکرد

هر فرایندی شامل مجموعه‌ای از فعالیت‌ها و اقدامات با توالی و ترتیب خاص منطقی و هدفدار می‌باشد. در فرایند ارزیابی عملکرد نیز هر مدل و الگویی که انتخاب شود، طی مراحل و رعایت نظم و توالی فعالیت‌های ذیل ضروری می‌باشد.

1. 1. تدوین شاخص‌ها و ابعاد و محورهای مربوطه و تعیین واحد سنجش آن ها.

1. 1. تعیین وزن شاخص‌ها، بلحاظ اهمیت آن ها و سقف امتیازات مربوطه

1. 1. استانداردگذاری و تعیین وضعیت مطلوب هر شاخص.

1. 1. سنجش و اندازه‌گیری از طریق مقایسه عملکرد واقعی پایان دوره ارزیابی، با استاندارد مطلوب از قبل تعیین شده.

1. استخراج و تحلیل نتایج.

۲-۲-۴-۱- تدوین شاخص‌ها

شاخص‌ها مسیر حرکت سازمان‌ها را برای رسیدن به اهداف مشخص می‌کند. نگاه اول در تدوین شاخص‌ها متوجه چشم‌انداز (Vision) و مأموریت (Mision) و اهداف کلان، راهبردهای بلندمدت و کوتاه‌مدت و برنامه های عملیاتی و به فعالیت‌های اصلی متمرکز می‌شود. منابع احصاء و اقتباس برای تدوین شاخص‌‌های ارزیابی عملکرد سازمان‌های دولتی، قوانین و مصوبات مجلس و هیات دولت و برنامه های توسعه اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و همچنین چشم‌انداز بیست ساله کشور و استراتژی توسعه صنعتی کشور می‌باشد. در بخش غیردولتی اساسنامه و برنامه های عملیاتی و سهم بازار و هر هدفی که مد نظر سازمان می‌باشد ملاک قرار می‌گیرد.

برای کمپانی‌ها و گروه‌های صنعتی که چندین شرکت اقماری تحت پوشش دارند می‌توان شاخص‌هایی را در ابعاد عمومی مشترک و در ابعاد اختصاصی هریک از آن ها با توجه به وظایف و فعالیت و تکنولوژی و محصول و منابع و مسئولیتی که دارند تدوین نمود.

اگر سازمان‌ها به لحاظ استراتژی و نحوه تصمیم‌گیری با هم مقایسه شوند، استراتژی و تصمیم‌گیری کدام اثربخش است؟ سازمانی که به جوهر استراتژی یعنی به ابعاد تحول آفرین فرصت رقابتی تأکید و عمل می‌کند در مقایسه با سازمانی که استراتژی را در اشکال برنامه و فرایند می‌بیند دارای استراتژی اثربخش تری است.

سازمانی که سبک تصمیم‌گیری آن دارای نگرش جستجوگرانه باشد نه جانبدارانه، مشارکت‌کنندگان آن نقش منتقد داشته نه نقش سخنگو و سازمانی که به نظریات اقلیت بها داده و آن بررسی می‌شود اثربخش‌تر است.

شاخص‌های ارزیابی عملکرد تدوین شده باید ویژگی یک سیستم SMART & D را داشته باشند.

Specific) S)

مخصوص، معین و مشخص باشد. یعنی شاخص‌ جامع و مانع، شفاف و ساده و واضح و رسا و صریح باشد به طوری که برداشت یکسانی از مفاهیم ایجاد نماید.

Measurable) M)

قابل اندازه‌گیری باشد. سنجش آن ها به سادگی مقدور باشد. یعنی علاوه بر عملکرد کمی، قابلیت تعریف عملکرد کیفی شاخص در قالب‌های متغیر کمی را نیز داشته باشد.

Achievable) A)

قابل دستیابی باشد.

Realestic) R)

واقع‌گرایانه باشد. یعنی با فعالیت‌ها و مأموریت‌‌ها و خط مشی و راهبردهای واقعی سازمان و با حوزه های حساس و کلیدی عملکرد سازمان مرتبط باشد.

Time frame) T)

چهارچوب و محدوده زمانی، یعنی شاخص دوره ارزیابی معین داشته باشد.

Database) D)

بانک اطلاعاتی، یعنی داده ها و اطلاعات لازم و مربوط به شاخص وجود داشته باشد.

۲-۲-۵- معیارهای ارزیابی عملکرد

جهت حصول اطمینان از انجام مطلوب ارزیابی باید:

مطمئن شوید که کارکنان از شرح وظایف محوله مطلع بوده اند. ‌به این منظور باید شرح وظایف کارکنان قبلا و به تناسب اختیارات تهیه شده و در اختیار ایشان قرار گرفته باشد.

نتایج ارزیابی‌های قبلی و احتمالی به اطلاع کارکنان رسیده باشد تا آن ها از خواستها و سیاست‌های کافرما مطلع باشند.

زمان کافی بین ارزیابی‌های دوره‌ای رعایت گردد تا کارکنان فرصت کافی جهت ارتقاء و اصلاح رویه‌های غیر استاندارد یا نامنطبق قبلی داشته باشند.

در کنار این موارد، به طور خلاصه مزایای استفاده از فناوری اطلاعات را با توجه به مطالب گفته شده، می توان به شرح زیر برشمرد(سلموتز ، راو ، ۱۹۹۵؛ ماتا و دیگران ، ۱۹۹۵):

کسب مزیت رقابتی برای سازمان.

ایجاد ارزش افزوده در فرایند های کسب و کار.

ایجاد ارتباط مؤثر سازمان با مشتریان / ارباب رجوع با عرضه کنندگان.

تولید محصولات تازه با ارائه خدماتی جدید.

بهبود اثربخشی تصمیم گیری مدیران و افزایش کارایی سازمان.

ارتقای یادگیری سازمانی.

۲-۳- همسویی

۲-۳-۱- تعریف همسویی

مانند بسیاری از حوزه های تحقیقات فناوری اطلاعات ، در همسویی ، تعیین اینکه همسویی چیست؟چرا لازم است؟ شرکت ها چطور ممکن است به فرایند همسو شدن بپردازند؟ و همسویی چگونه باید به بهترین نحو مورد بررسی قرار گیرد؟ لازم است.

به مفهوم همسویی با نام های بسیاری اشاره شده است ، همسان سازی (پورتر ،۱۹۹۶،۱۲) ، یکپارچه سازی (وبل، برودبنت ،۱۹۹۸،۱۵)، پل (سبیورا ،۱۹۹۷،۱۴۴) ، هارمونی (لوفتمن و دیگران ،۱۹۹۶،۹۷) ، هم جوشی (سمکزنی ،۲۰۰۱،۱۱)و پیوند(و نکارتمن ،۱۹۸۹،۲۳) نمونه هایی از این نامگذاری هستند که در تمام موارد ، به ارتباط بین استراتژی های کسب و کار و فناوری اطلاعات اشاره دارند. همسویی یک جزء جدا از استراتژی بوده و میزانی که استراتژی فناوری اطلاعات از استراتژی کسب و کار حمایت می‌کند را نشان می‌دهد. (اویسون و دیگران ،۲۰۰۴،۱۱۱) .

بر اساس استدلال ونکاترامن و هندرسون ، دامنه همسویی باید حداقل شامل چهارناحیه استراتژیک که هر یک المان های مخصوص به خود را دارا است ، باشد(هندرسون ،ونکاترامن ۱۹۹۳؛لوفتمن و دیگران ،۱۹۹۳):

استراتژی کسب و کار .

ساختار سازمانی .

استراتژی فناوری اطلاعات .

زیرساخت فناوری اطلاعات .

در نهایت باید یاداوری کرد که به طور کلی همسویی بر دو مطلب زیر تأکید دارد (لوفتمن، ۲۰۰۰،۳۸)

انجام کار درست (کارکرد)

انجام درست کار (‌کار آرایی)

منظور از واژه همسویی که در این تحقیق به کار برده می شود ، تعریف زیر است (جان ،۲۰۰۱،۱۶۹):

همسویی فناوری اطلاعات:هم جهت و همسو سازی استراتژی ، ساختار ، تکنولوژی ، مهارت های فردی و قواعد و فر آیندهای مدیریتی بخش فناوری اطلاعات سازمان با سایر بخش های سازمان.

همسویی استراتژیک فناوری اطلاعات: زیر مجموعه ای از همسویی فناوری اطلاعات که روی همسو سازی استراتژی بخش فناوری اطلاعات با استراتژی سازمان تأکید دادرد. این نوع همسویی فرآیندهای راهبردی و متن استراتژی را در برمی‌گیرد و با توجه به اینکه مهارت ها و نقش های مدیریتی ،فرایندهای استراتژیک را تحت تاثیر قرار می‌دهند ، در نظر گرفتن این تاثیرات لازم است.

همسویی ساختاری فناوری اطلاعات:زیر مجموعه ای از همسویی فناوری اطلاعات که بر ساختار واحدهای سازمانی کسب و کار و ساختار واحد فناوری اطلاعات تأکید دارد. به دلیل اینکه مهارت ها و نقش های کارمندان در حال تغییر و تاثیر پذیری از محیط است و به واسطه این تغییرات ، ساختار ها هم به صورت پویا تغییر می‌کنند ، در نظر گرفتن این تغییرات لازم است.

۲-۳-۲- فواید همسویی

استراتژی ، در کلی ترین مفهوم خود ، به همسویی و تطبیق منابع سازمانی (از جمله منابع فناوری اطلاعات) با تهدید ها و فرصت های محیطی می پردازد(اندروز،۱۹۸۰،۲۹) . در واقع ، مدیریت فناوری اطلاعات می‌تواند به صورت فرایند حل مشکل همسویی بین کسب و کار و فناوری اطلاعات در نظر گرفته شود(ری ، بنباسات،۱۹۹۶،۱۹۸). حل این مشکل باعث می شود تا کسب و کار از مزایا ، فرصت‌ها و توانایی‌های فناوری اطلاعات استفاده کند(سامبامورتی، زمود،۱۹۹۲،۱۰۰).

تا کنون همسویی در میان دو یا چند بعد سازمانی که با معیارهای نرمال و شناخته شده قابل اندازه گیری بوده اند مورد بحث قرار گرفته(ندلر،تاشمن ،۱۹۸۰؛ایوس ،جارونپا،۱۹۹۳،۷۳) و به صورت تجربی ثابت شده است(شون هون،۱۹۸۱؛درازین و ندیون ،۱۹۸۵). این مقایسه ها و تجربیات نشان می‌دهد که همسویی به افزایش کارایی می‌ انجامد(میلر، ۱۹۹۲،۱۸۸). اهمیت همسویی بر کارایی سازمان اکنون به خوبی مشخص شده است(دلری ، دوتی ،۱۹۹۶،۱۴).

با وجودی که ممکن است همسان سازی زیادی بین استراتژی فناوری اطلاعات و کسب و کار مانع انعطاف پذیری استراتژیک شود (جارونیا ، ایوس ،۱۹۹۴) ، همسویی ، به عنوان عاملی سود آور در نظر گرفته می شود. به عنوان مثال همسویی احتمال پیشرفت سیستم ها در سازمان را به صورت جدی تر بالا برده و جلب حمایت مدیریت عالی از فناوری اطلاعات را محقق می‌سازد (لدور، مندلیو،۱۹۸۹،۱۳۳).

با تمرکز بر همسویی، شرکت ها می‌توانند به توسعه برنامه های کسب و کار سهولت بخشیده، باعث افزایش سود دهی و کارآمدی شوند.این مزایا به مدیریت اجازه می‌دهد که به کاربردهای فناوری اطلاعات به عنوان وسیله ای جهت ایجاد قابلیت های سازمانی و گسترش دامنه مهارت ها و فناوری تأکید کرده و به مزیت های رقابتی دست یابد(لوفتمن و دیگران ،۱۹۹۶؛پاپ ،۲۰۰۱) .

با توجه به مدل مفهومی شکل۲-۳ (چان ،۲۰۰۱،۱۷) ،واضح است که میزان کارایی سیستم های اطلاعاتی و فناوری اطلاعات در سازمان به طور مستقیم متاثر از میزان همسویی استراتژیک و ساختاری می‌باشد. مدیران می‌توانند با ایجاد درک متقابل و مشارکت بین کسب و کار و فناوری اطلاعات ، به بالا بردن کارایی فناوری اطلاعات در راستای استراتژی کسب و کار سازمان برسند(ویل ، برودبنت ،۱۹۹۸،۱۳).

شکل۲-۳: اثر بخشی فاکتورهای همسویی بر کارایی فناوری اطلاعات (چان ،۲۰۰۱ ،۱۷)

نتایج نشان می‌دهد ، مدیرانی که بیشتر بر اهداف فناوری اطلاعات (به جای خود فناوری ) تمرکز کرده‌اند ، سطح همسویی بالاتری را به دست آورده اند( اویسون و دیگران ،۱۹۹۹،۲۰) و همسویی بیشتر باعث ارزش افزوده ی بیشتر در کسب و کار بیشتر شده است(سابهروال ، چان ،۲۰۰۱،۱۹).

با توجه به اینکه همسویی ، کارایی و میزان موفقیت کسب و کار را بهبود می بخشد ، سازمان ها باید به بهبود و استفاده از بازار سیستم های اطلاعاتی و سیستم های استراتژیک بپردازند . در صورتی که استراتژی های کسب و کار و فناوری اطلاعات همسو نباشد ،سیستم های تهیه شده کارایی لازم را نخواهند داشت(سابهروال ، چان ،۲۰۰۱،۴۷). در واقع همسویی کلید دستیابی به منابع بهبود یافته ی فناوری اطلاعات است(پاپ ،۲۰۰۱،۴۰) .

در حالت کلی ، همسویی به سه صورت زیر به یک سازمان کمک می‌کند( ویل ، برودبنت ،۱۹۹۸):

افزایش بازگشت سرمایه گذاری ر فناوری اطلاعات.

کمک به ایجاد مزیت های رقابتی از طریق سیستم های اطلاعاتی.

فراهم کردن مسیر و انعطاف در واکنش به فرصت های جدید.

۲- ۳- ۳- نظریات مخالف همسویی

برخی از محققان، اعتقاد دارند که همسویی به خودی خود یک موضوع نمی یاشد ، فناوری اطلاعات به شدت با کسب و کار ترکیب شده و نباید به صورت مجزا از استراتژی کسب و کار در نظر گرفته شود و ‌بنابرین‏ همسویی امری بی معنی است(سمکزنی ،۲۰۰۱،۱۴۴).

تعریف عملیاتی: نمره ای که آزمودنی از پرسشنامه شادی اکسفورد که توسط فوردایس (۲۰۰۲) به دست آورده است.

خوشبینی( تعریف نظری و مفهومی): شی یر^[۴]۵و کارور^[۵]۶(۱۹۸۵ )رویکردی ‌در مورد خوش بینی ارائه کردند از نظر آن ها خوش بینی ٬ انتظار فراگیر است مبنی بر اینکه حوادث آینده ٬ مثبت خواهد بود

تعریف عملیاتی: به منظور سنجش خوش بینی فرد از پرسشنامه خوشبینی شییر و کاروراستفاده شده و نمره ازمودنی در این نشان دهنده میزان خوشبینی فرد می‌باشد.

کیفیت زندگی (تعریف مفهومی و نظری):

کیفیت زندگی به عنوان یک الگوی همگرا اطلاق می شود که همه حوزه های رفتاری ، اجتماعی ، اقتصادی و نیز هویت فرد را در بر می‌گیرد.(سگالن،۲۰۰۰)

تعریف عملیاتی :به منظور سنجش کیفیت زندگی فرد از پرسشنامه کیفیت زندگی مورگان(۲۰۱۰) استفاده شده و نمره ازمودنی در این نشان دهنده نحوه کیفیت زندگی فرد می‌باشد.

بیماران عادی :

منظور از بیماران عادی در این تحقیق زنانی است که به بیماری سرطان مبتلا هستند اما تحت درمان اموزش شادکامی قرار نمی گیرند منظور از بیماران سرطانی در این تحقیق ، زنانی هستند که با تشخیص یکی از انواع بیماری سرطان تحت درمان شیمی درمانی بوده و حداقل به مدت شش ماه به ادامه درمان بپردازند و در درمان گروهی و اموزش شادکامی قرار بگیرند.

فصل دوم: پیشینه پژوهش

بخش اول : شادکامی

اکثر روانشناسان شادکامی را یکی از شش هیجان اساسی انسان می دانند. هیجانات اساسی عبارتند از خشم^[۶] ،ترس^[۷] ، تنفر^[۸] ، تعجب^[۹] ، شادی و ناراحتی^[۱۰] (دیکی^[۱۱] ،۱۹۹۹ ).

ون هون^[۱۲] (۱۹۸۴ ) شادکامی را میزانی که یک فرد ‌در مورد کیفیت کلی مطلوبیت زندگی اش قضاوت می‌کند ، تعریف می‌کند .آیزنک^[۱۳] با اقتباس از تعریف برادبرن^[۱۴] ، شادی را حداکثر عاطفه مثبت و حداقل عاطفه منفی تعریف ‌کرده‌است که احتمالآ کاربردی ترین تعریف شادکامی است .کانت ، شادی را ارضای تما می امیال می‌داند (آیزنک ،۱۹۹۰،ترجمه فیروز بخت و بیگی ، ۱۳۷۵ ).به اعتقاد لاما ^[۱۵]مهمترین هدف زندگی ما رسیدن به شادی است ، چه انسان معتقد به اصول مذهبی باشد ، چه نباشد. حرکت وفعالیت انسان در هر مذهبی که باشد برای دست یافتن به شادی است (لاما و کاتلر^[۱۶]،ترجمه انوشیروانی ،۱۳۸۲).

شادی نه تنها به سطح بالایی از عاطفه یا هیجان مثبت بستگی دارد بلکه به سنجش عمیق تر رضایت کلی از زندگی نیز وابسته است. هیجانات بسیار مثبت ممکن است کوتاه مدت باشند، اما

رضایت می‌تواند دراز مدت باشد ؛ ‌بنابرین‏ می‌تواند هدفی واقع بینانه تر برای وجود انسان باشد( آیزنک،۱۹۹۰ ، ترجمه فیروز بخت و بیگی ۱۳۷۵ ).

۲-۱ تعریف شادکامی

شادکامی (شادمانی ) احساسی است که همه خواهان آن هستند اما تعداد کمی از ما به آن دست می یابیم. نشانه مشخص چنین احساسی، قدردانی ، احساس درونی، احساس رضایت و علاقه به خود و دیگران است. عادی ترین حالت ذهنی همه، حالت خشنودی و شادی است.

(آیزنک، ۱۹۹۰ ) معتقد است شادی حالتی پایدار است که فرد میان امیال ارضا شده و کل امیال خود مطلوب ترین نسبت را می‌یابد، به شرط آنکه امیال ارضا شده به طور غیر منتظره اتقاق افتاده باشند، یعنی ما از مصاحبت با فردی که انتظار دیدن وی را نداشته ایم شادی می‌شویم.

آرجیل (۲۰۰۱) بین احساس خوشی ^[۱۷] و شادکامی تمایز قائل می شود . به رغم وی احساس خوشی یکی از رایج ترین شیوه هایی است که افراد با آن شادمانی خود را تعریف می‌کنند، در تعریف احساس خوشی آرجیل معتقد است، افراد دارای خلقهای منفی بسیارند مانند؛ خشم، اضطراب، افسردگی و … ) ولی واقعاً یک خلق مثبت دارند که تحت عنوان احساس خوشی توصیف می شود، در واقع می توان گفت شادمانی دارای ۳ جز است، یک جزآن احساس خوشی است و دو جزء دیگر آن رضایت از زندگی و عدم وجود عاطفه منفی است. خوشی بعد عاطفی شادمانی است و رضایت بعد شناختی آن است.

برادبورن^[۱۸] ( ۱۹۶۹ ) معتقد است ، شادمانی عبارت است از میزان عاطفه مثبت منهای میزان عاطفه منفی . عاطفه منفی برادبورن همان است که توسط مقیاس روان رنجورگرایی آیزنک و آزمون افسردگی بک اندازه گیری می شود. در عین حال هدی ^[۱۹]و ویرینگ^[۲۰] ( ۱۹۹۲ ) دریافتند همبستگی بین اضطراب و افسردگی ( دو عاطفه منفی مسلط ) فقط ۵% است، آنچنان که می توان گفت که این احساس تقریباً مستقل اند. با توجه به یافته های فوق الذکر تقسیم عاطفه منفی به دو احساس اضطراب و افسردگی می توان چهار مؤلفه برای شادی در نظر گرفت. این ۴ مؤلفه عبارتند از : عاطفه مثبت، رضایت از زندگی، اضطراب و افسردگی ( آرجیل ، ۲۰۰۱ ).

۲-۲ جایگاه شادی در چهار چوب هیجان‌ها

سالهاست که در طبقه بندی حالت های روانی، شادی و نشاط را در مقوله ی هیجان ها قرار داده‌اند. اگر چه طبقه بندی حالات احساسی که در مقوله ی اخیر قرار می گیرند به علت کثرت تعداد هیجان ها، آسان نیست اما کوشش های متعددی در راه نظم دهی و مجزا سازی آن ها به عمل آمده است. و شاید اشاره به طبقه بندی ای ،که هیجان ها را به چهار بعد اصلی تقسیم می‌کند ، بتواندجایگاه شادی و نشاط را در چهار چوب هیجان ها مشخص کند در این طبقه بندی ، هیجان ها بر اساس ابعاد زیر از یکدیگر متمایز شده اند :

– مثبت و منفی

– نخستین یا مختلط

– قرار گرفتن در قطبهای متضاد

– سطوح مختلف شدت

با توجه ‌به این ابعاد می توان شادی و نشاط را به عنوان یک هیجان مثبت در نظر گرفت که امکان ترکیب و تألیف آن با هیجان های دیگر نیز وجود دارد. این حالت در قطب متضاد با خشم، احساس گناه و افسردگی قرار می‌گیرد و میزان شدت آن ها نیز تغییر پذیر است. بدین ترتیب مشاهده می شود که بیان دقیق مسأله و ‌هدف‌های‌ موضوع مورد نظرما ، نیازمند تصریح بیشتر مقوله ی هیجانهاست. ارائه تعریف دقیقی از هیجان بسیار مشکل است چرا که افراد فرهنگ ها و مناطق مختلف ، دارای دریافت های متفاوتی از این مفهوم می‌باشد و مع هذا درباره ی ویژگی های خاصی از آن توافق نظر دیده می شود و اغلب مؤلفان بر این باورند که حالت های هیجانی بر اساس احساسات مثبت یا منفی کوتاه مدت نسبت به یک موضوع معین ( واقعی یا خیالی ) بر انگیخته می‌شوند. به بیانی دیگر ، می توان هیجان ها را از سویی به منزله ی واکنش های وحدت یافته نسبت به ویداد های معنا دار شخصی دانست که واکنش های فیزیولوژیکی ، رفتاری، شناختی و همچنین احساس های فاعلی لذت و عدم لذت را در بر می گیرند و از سوی دیگر، آن ها را به عنوان واکنش های عاطفی شدیدی تلقی کرد که تابع مراکز دیانسفالیک اند معمولاً شامل تظاهرات نباتی می‌شوند و جلوه های آن ها در شادی ، اندوه ، ترس ، خشم تنفرو غیره قابل مشاهده است( منصور ، دادستان ۱۳۸۰ ).

پیوند هیجان ها و از آن میان شادی و نشاط با شناخت و رفتار به خوبی آشکار می‌گردد و تعامل چنین عواملی است که بررسی هیجان های منفی و مثبت را از اهمیت خاصی برخوردار

۱-۶-۳٫ اهداف کاربردی تحقیق

اهداف کاربردی این تحقیق با توجه به نتایج به دست آمده در اختیار کلیه افراد شاغل در سازمان بورس و اوراق بهادار، شرکت‌های پذیرفته شده در سازمان بورس و اوراق بهادار، دانشگاهیان، محققان و تحلیل گران مالی مؤثر باشد. در واقع بهره وران از این تحقیق اشخاص ذی الحق (مالک، سرمایه گذاران و. . . . ) می‎باشند که اهداف کاربردی این تحقیق را شامل می‎شوند.

۱ـ۷٫ روش انجام تحقیق

روش انجام این تحقیق، توصیفی واز نوع همبستگی است. از آنجا که این تحقیق به توصیف شرایط موجود بدون دخل وتصرف می‎پردازد وبا توجه به آنکه قضاوت‌های ارزشی در این تحقیق کم رنگ است تحقیق حاضر درزمره تحقیقات توصیفی حسابداری است. ‌به این دلیل همبستگی است که در این تحقیق رابطه بین متغیر‌آموزش‌ها مورد بررسی قرار می‎گیرد.

همچنین تحقیق حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر نوع از تحقیقات توصیفی حسابداری به شمار می رود زیرا که این تحقیق به توصیف شرایط موجود بدون دخل وتصرف در آن می‎پردازد. این تحقیق از نظر ماهیت داده‌آموزش‌ها جزء تحقیقات کمی‎محسوب می‎شود به دلیل اینکه از آمار و ارقام و اعداد استفاده می‎کند. تحقیق حاضر به بررسی روابط بین متغیر‌آموزش‌ها پرداخته و در پی اثبات وجود این رابطه در شرایط کنونی بر اساس داده‎های تاریخی می‎باشد ‌بنابرین‏ میتوان آن را از نوع پس رویدادی طبقه بندی نمود. در اینگونه تحقیقات پژوهشگر به بررسی علت و معلول متغیر وابسته و متغیر مستقل پس از وقوع می‎پردازد. در این تحقیقات بین متغیر‌آموزش‌ها‎یک رابطه آماری وجود دارد که هدف بررسی این رابطه می‎باشد.

همچنین این تحقیق جزء تحقیقات تجربی حسابداری می‎باشد و روش مورد استفاده این تحقیق روش همبستگی می‎باشد.

۱ـ۸٫ قلمرو تحقیق، جامعه مورد مطالعه ونمونه آماری

جامعه آماری در تحقیق حاضر کلیه شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می‎باشند که با بهره گرفتن از روش حذف سیستماتیک اقدام به انجام نمونه گیری از این جامعه می‎نماییم. معیار‎های مورد نظر جهت نمونه گیری از جامعه آماری در تحقیق حاضر به شرح زیر می‎باشند بدین ترتیب که شرکتهایی که هریک از معیار زیر را نداشته باشند از انتخاب آن ها به عنوان اعضای نمونه صرف نظر می‎شود :

1. 1. شرکتهایی که در طول بازه زمانی تحیق سال مالی آن ها منتهی به ۲۹ اسفند باشد.

1. 1. شرکتهایی که در بازه زمانی تحقیق حاضر‎یعنی از سال ۱۳۸۸ الی ۱۳۹۲ عضو بورس اوراق بهادار تهران باشند.

1. 1. اطلاعات حسابداری و سایر اطلاعات مورد نیاز در ارتباط با آن ها در بازه زمانی تحقیق حاضر در دسترس باشد.

1. 1. عضو شرکت‌آموزش‌ها هلدینگ و سرمایه گذاری و واسطه گری مالی نباشند.

۱ـ ۹٫ روش‎های مورد نظر برای تجزیه وتحلیل اطلاعات وآزمون فرضیه‌آموزش‌ها

در این تحقیق برای آزمون فرضیه‌آموزش‌ها از مدل‎های تجربی و روش‎های آماری توصیفی (میانگین، میانه، انحراف معیار و. . . . ) و تحلیل‎های آماری (تحلیل پانلی، تحلیل رگرسیون حداقل مربعات معمولی (OLS) وتحلیل رگرسیون حداقل مربعات دومرحله ای (۲SLS) و همبستگی، استفاده می‎گردد. متغیرهای تحقیق به کمک صفحه گسترده اکسل محاسبه می‎شود و از نتایج به ‌عنوان ورودی نرم افزار Spss و Eviews استفاده می‎شود و تحلیل‎های آماری با بهره گرفتن از این نرم افزار‌آموزش‌ها، انجام می‎گردد.

۱ـ ۱۰٫ تعریف واژه‌آموزش‌ها و اصطلاحات تخصصی تحقیق

متغیر وابسته (بازدهی سهام) : منظور از بازدهی سهام، بازده کل مجموعه مزایائى است که در طول سال به سهم تعلق مى‌گیرد (Balachandran 2006).

RETMt = α۰ + α۱ NIt + α ۲ ΔNI t + ɛ

متغیر مستقل (سود باقیمانده) : سود باقیمانده به عنوان سود باقیمانده پس از کسر هزینه سرمایه تعریف می‌شود. به عبارت دیگر، سود باقیمانده برابر است با سود خالص منهای هزینه بهره قابل انتساب به سرمایه‌گذاری (آزاد ۱۳۸۶).

می‎توان سود باقیمانده(RI) را به صورت زیر بیان کرد:

RI t= NI t + INT t * (۱ – t) – WACC t * IC t-1

که NI t سود خالص دوره طبق اصول پذیرفته شده حسابداری و INT t هزینه بهره و t نرخ مالیات و IC t-1 سرمایه گذاری سرمایه برای ابتدای سال است.

به همین طریق RI در دوره قبلی برابر است با:

RI t-1= NI t-1+ INT t-1*(1-t) -WACC t-1* IC t-2

با ترکیب رابطه ۲ و ۳ می‎توان تغییر RIرا به صورت زیر بیان کرد:

ΔRI t = ΔNI t + ΔINT t *(1- t) – (WACC t * IC t-1+ WACC t-1* IC t-2)

که در اینجا Δ به تغییر در‎یک متغییر اشاره دارد.

ریز متغیر‎های مستقل

رشد سود خالص : سود خالص شرکت در هر سال مالی عبارت است از درآمد حاصل در همان سال مالی منهای کلیه هزینه‌آموزش‌ها و استهلاک و ذخیره‌آموزش‌ها. مسلم است سود خالص تماماً قابل تقسیم نیست.

ΔNI t = ΔRI t + ΔIC t-1 * WACC t – ΔINT t * (1- t) + IC t-2 *ΔWACC t

NI t-1: سود خالص سال قبل

RI t-1: سود باقیمانده سال قبل

ΔNI t: رشد سود خالص سال جاری

هزینه فرصت سرمایه گذاری : اگر‎یک فرد و‎یا‎یک بنگاه، از میان چندین انتخاب متفاوت‎یکی را برگزیند، هزینه فرصت این فرد‎یا بنگاه، معادل است با هزینه مرتبط با بهترین انتخاب ممکن از بین سایر انتخاب‌های باقی‌مانده که از آن صرف نظر شده‌است (Ohlson & Juettner 2005).

۱ـ ۱۱٫ ساختار تحقیق

ساختار تحقیق حاضر به شرح ذیل است:

در فصل اول، کلیات تحقیق شامل مقدمه، بیان مسئله، سؤال‌آموزش‌ها و فرضیه‎های تحقیق، روش انجام تحقیق، واژه‌آموزش‌ها و اصطلاحات و در نهایت ساختار تحقیق ارائه شده است. فصل دوم به مبانی نظری مرتبط با تحقیق و پیشینه تحقیقات انجام شده دررابطه با موضوع تحقیق پرداخته است. در فصل سوم روش انجام تحقیق، تعاریف عملیاتی متغیرهای مدل رگرسیون استفاده شده، نمونه گیری، دوره زمانی و مکانی تحقیق و همین طور آمارها و آزمون‎های آماری مورد نیاز بیان شده است. فصل چهارم به تشریح نتایج آماری و نیز تجزیه و تحلیل فرضیات تحقیق پرداخته است. در فصل پنجم نیز نتیجه گیری تحقیق و همچنین پیشنهادات و محدودیت‎های تحقیق ارائه شده است.

فصل دوم

مروری بر مبانی نظری و پیشینه تحقیق

بخش اول

مبانی نظری تحقیق

ایلسر و فردریکسن^[۲۳] (۲۰۰۷) مهارت‏های اجتماعی را هم دارای جنبه‏ های مشهود و هم دارای عناصر شناختی نامشهود می‏ دانند. عناصر شناختی نامشهود افکار و تصمیماتی است که باید در ارتباطات متقابل بعدی گرفته شود یا انجام گیرد این عناصر همچنین مقاصد و بینش فرد دیگری را شامل می‏ شود که واکنش در برابر آن احتمالا بر اندیشه‏های طرف مقابل تاثیر می‏ گذارد (دهقان، ۱۳۸۲).

تراور (۲۰۰۷) ‌به این نکته اشاره دارد که مهارت اجتماعی نه تنها امکان شروع و تداوم روابط متقابل و مثبت را با دیگران فراهم می ‏آورد بلکه توانایی به اهداف ارتباطی را نیز در شخص ایجاد می ‏کند.

الیوب و گریشمن^[۲۴] (۲۰۰۷) کنش متقابل اجتماعی را به یک فرایند مرحله‏ای که هر مرحله نیازمند یک مجموعه از مهارت‏های متفاوتی است تجربه نموده اند، مرحله اول ارتباط، نیازمند مهارت گیرندگی است که شامل مهارت‏هایی است که برای توجه کردن و درک درست اطلاعات اجتماعی متناسب که در موقعیت‏ها وجود دارد لازم می‏ باشد، چون متناسب بودن رفتار بیان فردی ما معمولا وابسته به موقعیت‏ها است، انتخاب رفتار اجتماعی درست، بستگی زیادی به شناخت صحیح نشانه های میان فردی و محیطی دارد که ما را به پاسخ‏های مؤثر رهنمون می ‏شوند. مثال‏های مهارت‏های گیرندگی شامل شناخت متناسب اشخاصی است که با آن ها تعامل می‏ کنیم. شناخت صحیح احساسات و امیالی که دیگران بیان می‏ کنند در واقع شنیدن صحیح آنچه دیگران بیان می‏ کنند و دانستن اهداف شخصی فردی که با ما تعامل می‏ نماید، می‏ باشد (ده بزرگی، ۱۳۸۲). در مرحله بعدی ما نیازمند مهارت‏های پردازشی می‏باشیم رأی‌ موفق شدن در رویارویی میان فردی، نیازمند ‌به این هستیم که بدانیم می‏خواهیم چه چیزی را به دست آوریم و چگونه می‏توانیم به بهترین وجه آن را کسب کنیم. انتخاب مهارت‏هایی که برای کسب اهداف نزدیک تر موثرترند مستلزم توانایی حل مشکل به شیوه منظم و سازمان یافته می‏ باشد. بعد از درک صحیح اطلاعات اجتماعی متناسب با موقعیت (مهارت‏های گیرندگی) و شناخت مهارت‏های لازم برای تعامل مهارت‏های پردازشی می‏بایستی مهارت‏ها را به طرز شایسته‏ای برای تکمیل موفقیت آمیز مبادله‏های میان فردی به اجرا درمی‏آوریم.

این مرحله سوم از ارتباط مستلزم مهارت‏های فرستندگی رفتارهای واقعی درگیر در تبادل اجتماعی می‏ باشد. مهارت‏های فرستندگی شامل محتوای کلام یا آنچه که بیان می‏ شود و هم این که چگونه پیام با دیگران ارتباط پیدا می ‏کند، می‏ باشد. ارتباط خوب مستلزم درک صحیح اجتماعی (مهارت‏های گیرندگی، توانایی برنامه‏ ریزی)، شناختی (مهارت‏های پردازش، قبل از دادن یک پاسخ)، رفتار مؤثر (مهارت فرستندگی) می‏ باشد در مجموع هندسی^[۲۵] (۲۰۰۸) بر این نکات تأکید دارند.

1. 1. نخست این که رفتارهای اجتماعی هدفمندند. ما از این رفتارها برای کسب نتایج مطلوب استفاده می‏ کنیم و ‌بنابرین‏ برخلاف سایر رفتارها که اتفاقی یا غیرعمدی هستند، مهارت‏های اجتماعی هدف دارند.

1. 1. دومین ویژگی رفتارهای اجتماعی ماهرانه به هم مرتبط بودن این توانایی هاست. یعنی آن ها رفتارهای متفاوتی هستند که به منظور دستیابی به هدف ویژه مورد استفاده قرار می‏ گیرند و ما به طور همزمان از آن ها استفاده می‏ کنیم.

1. 1. سومین ویژگی مهارت‏های اجتماعی متناسب بودن آن با وضعیت است. فردی از لحاظ اجتماعی ماهر است که بتواند رفتارهایش را متناسب با انتظارات دیگران تغییر دهد. ‌به این ترتیب داشتن ارتباط ماهرانه بستگی به استفاده صحیح (از لحاظ بافتی) تسهیل کننده (از لحاظ رفتاری) از شیوه های برقراری ارتباط مناسب کارآمد با دیگران دارد.

1. 1. چهارمین ویژگی مهارت‏های اجتماعی دین است که این مهارت‏ها در واقع واحدهای رفتاری مجزا هستند. فردی که از لحاظ اجتماعی مهارت دارد، قادر است رفتارهای مختلف و مناسبی داشته باشد. این توانایی‏های اجتماعی را در قالب عملکرد رفتاری پی ریزی می ‏کند. این نکته یکی از ویژگی‏های باز ارتباط اجتماعی ماهرانه است.

1. آخرین مورد از ویژگی‏های مهارت‏های اجتماعی این است که افراد بر این مهارت‏ها کنترل شناختی دارند. ‌بنابرین‏ کسی که از لحاظ اجتماعی کمبود مهارت دارد، ممکن است عناصر اصلی مهارت را فرا گرفته باشد اما از فرآیندهای فکری لازم برای استفاده از این عناصر در تعاملات خود بی بهره باشد (نریمانی و همکاران، ۱۳۸۳)

‌بنابرین‏ مهارت‏های اجتماعی، رفتارهای آموختنی هستند که بر روابط میان افراد تاثیر می‏ گذارند. این مهارت‏ها از رفتارهای مشخص و مشتمل بر توانایی شروع ارتباط دارد به پاسخ تشکیل شده اند و احتمال دریافت تقویت اجتماعی را به بیشترین حد می‏سازند و نیز ماهیتی تعاملی دارند و وابسته به موقعیت هستند.

با توجه ‌به این تعریف‏ها می‏توان گفت که مهارت‏های اجتماعی، رفتارهایی هستند که رشد آن ها می‏تواند به عملکرد مؤثر و مفید بودن فرد در اجتماع کمک کند. در اکثر کودکان، رشد مهارت‏های اجتماعی مناسب از طریق تعامل با والدین، خواهران، برادران، بستگان و همسالان و طی فرآیندی به نسبت آرام و خود به خود صورت می‏ گیرد (لونیس^[۲۶] و افروسینی، ۲۰۰۸).

مهارت‏های اجتماعی چه نوع مهارت‏هایی هستند؟

درباره این که مهارت‏های اجتماعی واقعا چه نوع مهارت‏هایی هستند و چگونه باید آن ها را تعریف کرد. تا حدی ابهام وجود دارد. علت عمده این است که ‌گروه‌های حرفه‏ای گوناگون (مانند مددکاری اجتماعی، تعلیم و تربیت ویژه، روان شناسی مدرسه، روان شناسی رشد و روان شناسی بالینی، روان پزشکی و پرستاری روانی) نسبت به مطالعه این موضوع علاقه نشان داده نو راه حل‏هایی برای‌آن ارائه کرده‌اند. به همین ترتیب، افراد حرفه‏ای با جهت گیری‏های نظری متعدد نسبت به بررسی این موضوع علاقه مند شده‏اند، مانند روان شناسان رفتاری، روان شناسان رشدی، روان شناسان مدرسه، روان پزشکان و متخصصان تعلیم و تربیت. در میان روانشناسان رفتاری ‌گروه‌های فرعی دیگری نیز وجود دارد. مانند شرطی سازی عامل، نظریه یادگیری اجتماعی و شناخت- رفتار درمانی که به مطالعه مهارت‏های اجتماعی علاقه نشان داده ‏اند. این نظریه ها بعدا مورد بررسی قرار خواهند گرفت (موریس^[۲۷]، ۲۰۰۹).

مسأله دیگر ابهامی است که از وجود انواع ‌گروه‌های فرعی کودکان که مورد مطالعه و تحت درمان قرار گرفته اند، ناشی می‏ شود. با در نظر داشتن جامعه کلی کودکان، مهارت‏های میان فردی، تعریف نمونه ‏ای است که مورد استفاده قرار گرفته است. ‌در مورد افراد عقب مانده ذهنی، به طور مثال تعریف مهارت‏های اجتماعی توسعه یافته، شامل یک مجموعه رفتارهای متفاوت از قبیل مهارت‏های مربوط به لباس پوشیدن و بهداشت شخصی می‏ شود. با توجه به وجود پیوستگی در گستره گروه‏ هایی از کودکان که تحت درمان واقع شده اند، این رفتارها به نحو مطلوبی با تعریف مهارت‏های اجتماعی تناسب ندارند. در هر حال، این مسائل نشانگر این است که در میان اشخاصی که در این رشته کار می‏ کنند، ابهام‏های متعددی وجود دارد.