در دهه۱۹۶۰ تبلیغات تلویزیون به عنوان یکی از وسایل (شاید وسیله اصلی) ارتباطات بازار یابی ظهور کرد. تأکید بر ارزش های تولید محصول،جای خودش را به برند داد و در دهه ۱۹۷۰ برند دروازه ای برای ورود به انواع ویژه ای از سبک زندگی شد. رویکرد سبک زندگی،متمرکز بر تمایز مصرف کننده بود. در دهه ۸۰ افزایش جهانی شدن تجارت بربرند نیز اثر گذاشت. ایجاد برند های جدید به صرفه نبود. ‌بنابرین‏ شرکت ها به سمت برند های جهانی رفتند تا بتوانند دامنه محصولاتشان را پوشش دهند. در این دهه شرکت ها فهمیدند که ارزش واقعی شرکت‌ها دارایی های فیزیکی آن ها نیستند. حتی ضرورتاً جریان عادی شرکت نمی تواند ارزش واقعی شرکت باشد،بلکه این برند ها هستند که ارزش های واقع شرکت را نشان می‌دهد.در واقع تحولی در درک برند ایجاد شده بود. شرکت ها برای خرید برند هفت یا هشت برابر درآمد آن را پرداخت می‌کردند. نستله،رونتری مکنتاش را به سه برابر ارزش بازار آن خرید که این ۲۶ برابر درآمد آن بود. ‌بنابرین‏ عملاً برند به ترازنامه راه یافت. در اواخر دهه ۸۰ بود که ارزش برند به عنوان یک دارایی در ترازنامه منعکس شد.

این اتفاق در اروپا،زودتر از ایالت متحده افتاد. هر چند که برند های عصر ما نشان می‌دهد که آمریکایی ها در پیشرفت برند آهنگ سریعتری نسبت به همتایان اروپایی داشتند که این موضوع ممکن است ، تا حدودی به خاطر موقعیت جغرافیایی باشد.شرکت‌های آمریکایی بر خلاف اروپاییها بازار ملی همگن بسیار گسترده ای داشتند و در حالی که فعالیت های بازاریابی تبلیغاتی وسیعی را در آمریکا و سایر کشور های انگلیسی زبان انجام می‌دادند،اروپاییها تازه یاد می گرفتند که با فرهنگ های مختلف (با اختلاف جزئی) کشور های خاص انطباق ایجاد کنند(عبدی سنقر آبادی،۱۳۹۱ :۲۰-۱۹).

۲-۱-۳) آگاهی از کشور سازنده نام تجاری

جهانی شدن اهمیت کشورسازنده نام تجاری را افزایش داده است(یوربوناویکیز و گینیکین،۲۰۰۹). مشتریان ارزش یک کالا را به نام تجاری آن مربوط می دانند. نام تجاری می‌تواند پیام مثبت و یا منفی را به ذهن مشتری انتقال دهد و این بستگی به تبلیغات و برنامه های پیشبرد فروش،شهرت کالا و ارزیابی و تجارب استفاده از کالا در گذشته دارد. به طور خلاصه عوامل متعددی هستند که باعث می‌شوند تصور خاصی از کالا در ذهن مصرف کنندگان نقش بندد. یکی از عوامل مورد توجه شرکت های چند ملیتی که کالاهای خود را در سطح جهان تولید می‌کنند،تأثیری است که نام کشور سازنده در اذهان به جای می‌گذارد(کاتئورا و گراهام،۱۳۸۳: ۳۸۴).

امروزه علائم فرعی مرتبط با محصول خریداری شده،مبنای قضاوت های بیشتر خریداران محصولات است. این امر خصوصاًً هنگامی که امکان ارزیابی نام های تجاری بر اساس علائم اصلی جود نداشته باشد،پررنگ تر می شود. به طور کلی ارزیابی از یک کشور با توجه به شرایط پارامترهای مطلوب و غیر مطلوب که نسبت به یک محصول خاص از یک کشور ارائه می‌شوند در ارزیابی محصولات مد نظر قرار می‌گیرد. این در حالی است که عوامل شناختی یا انگیزشی در میزان اثر گذاری کشور سازنده مهم است( گورهان – کانلی و ماهس واران،۲۰۰۰ : ۹۶).

ﻋﻤﻮم ﻣﺼﺮف کنندﮔﺎن در دﻧﯿﺎ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻧﺎﺧﻮدآﮔﺎه از ﻣﻔﻬﻮم ﮐﺸﻮر سازنده نام تجاری ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﻼﮐﯽ ﺑﺮای ارزﯾﺎﺑﯽ اوﻟﯿﻪ ﻣﺤـﺼﻮﻻت ﺧـﺎرﺟﯽ اﺳـﺘﻔﺎده ﻣـﯽ ﮐﻨﻨـﺪ . ﻃﺒﯿﻌـﯽ اﺳـﺖ ادراک ﻣﻄﻠـﻮب و ﺧﻮﺷـﺎﯾﻨﺪ ﻣﺼﺮف ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن درﺑﺎره ﯾﮏ ﮐﺸﻮر ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ اﻧﺘﺴﺎب و ارﺗﺒﺎط آن ادراک، ﺑﻪ ﻣﺤﺼﻮﻻت آن ﮐﺸﻮر ﻧﯿـﺰ ﻣـﯽ ﮔـﺮدد. ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ، اﯾﻦ ادراک ﻣﻄﻠﻮب و ﺧﻮﺷﺎﯾﻨﺪ از ﮐﺸﻮر سازنده نام تجاری، در ارزﯾﺎﺑﯽ اوﻟﯿﻪ ﻫﺮ ﻣﺤﺼﻮﻟﯽ ﻧﻘـﺶ ﺗـﺴﻬﯿﻞ و ﺗﺴﺮﯾﻊ ﮐﻨﻨﺪه را در ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﯿﺮی ﻣﺼﺮفﮐﻨﻨﺪﮔﺎن اﯾﻔﺎ ﻣﯽﮐﻨﺪ . اﻣـﺮوزه ﺗـﺼﻮﯾﺮ ذﻫﻨـﯽ از ﮐـﺸﻮر سازنده نام تجاری ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮑﯽ از ﺑﺎ اﻫﻤﯿﺖ ﺗﺮﯾﻦ ﻋﻨﺎﺻﺮ ﺳﻄﻮح ﻣﺤﺼﻮﻻت در ادﺑﯿﺎت ﺑﺎزارﯾﺎﺑﯽ ﺑﯿﻦ اﻟﻤﻠﻠﯽ ﻣﻄﺮح اﺳـﺖ از ﻣﻔﻬﻮم ﮐﺸﻮر سازنده نام تجاری ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﻼﮐﯽ ﺑﺮای ارزﯾﺎﺑﯽ اوﻟﯿﻪ ﻣﺤـﺼﻮﻻت ﺧـﺎرﺟﯽ اﺳـﺘﻔﺎده ﻣـﯽ ﮐﻨﻨـﺪ. ﻃﺒﯿﻌـﯽ اﺳـﺖ ادراک ﻣﻄﻠـﻮب و ﺧﻮﺷـﺎﯾﻨﺪ ﻣﺼﺮف ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن درﺑﺎره ﯾﮏ ﮐﺸﻮر ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ اﻧﺘﺴﺎب و ارﺗﺒﺎط آن ادراک، ﺑﻪ ﻣﺤﺼﻮﻻت آن ﮐﺸﻮر ﻧﯿـﺰ ﻣـﯽ ﮔـﺮدد . ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ، اﯾﻦ ادراک ﻣﻄﻠﻮب و ﺧﻮﺷﺎﯾﻨﺪ از ﮐﺸﻮر سازنده نام تجاری،در ارزﯾﺎﺑﯽ اوﻟﯿﻪ ﻫﺮ ﻣﺤﺼﻮﻟﯽ ﻧﻘـﺶ ﺗـﺴﻬﯿﻞ و ﺗﺴﺮﯾﻊ ﮐﻨﻨﺪه را در ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﯿﺮی ﻣﺼﺮفﮐﻨﻨﺪﮔﺎن اﯾﻔﺎ ﻣﯽﮐﻨﺪ( حیدرزاده و خیری،۱۳۸۷ : ۷۹).

تحقیقات نظام مند پیرامون تأثیر کشور سازنده نام تجاری از سال ۱۹۶۵ به وسیله مقاله ای که توسط رابرت اسکولر نوشته شده بود آغاز گردید. امروزه کشور سازنده نام تجاری یکی از مفاهیمی است که به طور گسترده در بازاریابی،کسب ‌و کارهای بین‌المللی و بررسی رفتار مشتریان مورد مطالعه قرار می‌گیرد. به طور کلی تأیید شده است که کشور سازنده نام تجاری بر ارزیابی محصول و تصمیم خرید مشتری تأثیر گذار است (یوربوناویکیز و گینیکین،۲۰۰۹ : ۸۵).

ﺗﺎﺛﯿﺮ ﮐﺸﻮر ﺳﺎزﻧﺪه نام تجاری ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از : ﻫﺮ ﮔﻮﻧـﻪ ﺗـأﺛﯿﺮی ﮐـﻪ ﮐـﺸﻮر ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﻨﻨﺪه ﺑﺮ ﻣﺼﺮف ﮐﻨﻨﺪه ﻣﯽ ﮔﺬارد ﺗﺎ ادراک ﻣﻨﻔﯽ و ﯾﺎ ﻣﺜﺒﺘﯽ از ﮐﺎﻻ در ذﻫﻦ ﺧﻮد ﭘﯿﺪا ﮐﻨﻨﺪ اﻣﺮوزه ﻫﺮ ﺷﺮﮐﺘﯽ ﮐﻪ در ﺑﺎزارﻫﺎی ﺟﻬﺎﻧﯽ ﺑﻪ رﻗﺎﺑﺖ ﻣﺸﻐﻮل اﺳﺖ ﮐﺎﻻﻫﺎﯾﯽ را در ﺳﻄﺢ ﺟﻬﺎن ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ.آﺷـﻨﺎﯾﯽ ﻣﺸﺘﺮی ﺑﺎ ﻧﺎم ﮐﺸﻮر ﺳﺎزﻧﺪه ﮐﺎﻻ ﺑﺮ ﺗﺼﻮری ﮐﻪ او و ﯾﺎ آن ﻧﺎم ﺗﺠﺎری ﭘﯿﺪا ﻣـﯽ ﮐﻨـﺪ ﺗـأﺛﯿﺮ ﺧﻮاﻫـﺪ داﺷـﺖ(ﮐﺎﺗﺌﻮرا و گراهام ،۱۳۸۳ : ۳۸۵). آثار کشورسازنده نام تجاری به طرق بسیاری در ادبیات مربوطه تعریف شده اند. طبق نظر وانگ و لمب(۱۹۸۳) آثار کشور سازنده نام تجاری موانع نامشهود برای ورود به بازارهای جدید به شکل گرایش منفی مصرف کننده نسبت به محصولات وارداتی است(السولایتی و بیکر،۱۹۹۸ : ۱۵۰).

بیانیه شماره (۱) مفاهیم حسابداری مالی در این زمینه گفته است :

گزارشگری مالی باید اطلاعاتی ‌در مورد چگونگی تحصیل یا پرداخت وجه نقد ، استقراض بازپرداخت آن ، معاملات مربوط به حقوق صاحبان سرمایه شامل تقسیم سود نقدی و سایر موارد توزیع منافع بنگاه بین صاحبان آن و سایر مواردی که ممکن است بر نقدینگی و قدرت پرداخت دیون آن تاثیر می‌گذارد، فراهم نماید. اطلاعات مربوط به جریان های نقدی یا سایر جریان های وجوه می‌تواند در آشنایی با عملیات بنگاه ،ارزیابی فعالیت های تامین مالی ، ارزیابی نقدینگی ، قابلیت پرداخت دیون و تفسیر اطلاعات تهیه شده مفید و سودمند باشد. این بیانیه نشان دهنده این مطلب بود که هیات تدوین استانداردهای حسابداری مالی توجه خود را به گزارشگری جریان های نقدی و در نهایت انتشار بیانیه شماره ۹۵ معطوف نموده است .این حرکت هیات تدوین استانداردهای حسابداری مالی ناشی از برخی باورها و اعتقادات اعضای آن به شرح زیر بود: ارزیابی بازار از موقعیت قابل پیش‌بینی یک بنگاه در تحصیل جریان های نقدی مطلوب بر قیمت های بازار اوراق بهادار آن تاثیر می‌گذارد، اگر چه ارزش بازار این اوراق تحت تاثیر عوامل گوناگونی چون شرایط عمومی اقتصادی ، نرخ‌های بهره ، روانشناسی بازار و غیره نیز قرار دارد که مربوط به یک بنگاه به خصوص نمی باشد (احمدی ،۱۳۸۹).

هیات تدوین استانداردهای حسابداری مالی در بیانیه مفاهیم حسابداری بیان نموده که صورت گردش وجوه نقد می بایستی دارای نقاط مثبتی باشد که به استفاده کنندگان در بر طرف نمودن نیازهایشان کمک نماید در این رابطه آمده است. اطلاعات سودمندی رادر مورد فعالیت های بنگاه درتحصیل وجه نقداز طریق عملیات جاری به منظور بازپرداخت بدهی ها ، تقسیم سود یا سرمایه گذاری مجدد به منظور حفظ یا توسعه ظرفیت عملیاتی ، در موردفعالیت های تامین مالی چه از طریق استقراض و چه از طریق صاحبان سرمایه و همچنین ‌در مورد فعالیت های سرمایه گذاری یا پرداخت های نقدی ارائه می‌کند. استفاده های مهم از اطلاعات مربوط به دریافت ها و پرداخت های نقدی جاری به منظور کمک کردن به دست یابی به عواملی همچون نقدینگی بنگاه ، انعطاف پذیری مالی ، سود آوری و ریسک می‌باشد (احمدی ،۱۳۸۹).

۲-۲-۴-۲) حرکت به سوی جریان های نقدی

بر همین اساس، هیات تدوین استانداردهای حسابداری مالی دربررسی های اولیه خوددر سال ۱۹۸۰ ، صورت گردش وجوه نقد را به عنوان اطلاعاتی مطلوب که می بایست به همراه سایر صورت های مالی ارائه شود ، معرفی نمود. دلایل پشتوانه این نظریه توسط هیات تدوین استانداردهای حسابداری مالی به شرح زیر بیان شده است:

۱) باز خورد جریان های نقدی واقعی را فراهم سازد .

۲) کمک به تعیین رابطه بین سود حسابداری و جریان های نقدی

۳) اطلاعاتی ‌در مورد کیفیت و چگونگی سود فراهم آورد .

۴) قابلیت مقایسه اطلاعات مندرج در گزارشگری مالی را ارتقاء دهد .

۵) کمک به ارزیابی انعطاف پذیری و وضعیت نقدینگی

۶) کمک به پیش‌بینی جریان های نقدی آتی .

کلیه دلایل فوق ، هر یک به نوعی به محدودیت های حسابداری تعهدی ارتباط می‌یابد .علی رغم وجود این محدودیت ها نمی توان گفت که اطلاعات حسابداری دارای بازده اطلاعاتی نمی باشد بلکه اطلاعات صورت جریان های نقدی در کنارسایر صورت های مالی گزارش شده اطلاعات بیشتری را به منظور تکمیل اطلاعات قبلی فراهم می کند .درصورت اینکه جریان های نقدی، جریان های وجوه یا سود حسابداری کدامیک ‌در مورد پیش‌بینی جریان های نقدی آتی بهتراند نمی توان نظر قطعی داد.فلسفه افشا بر این اساس استوار است که اطلاعات مفید بالقوه به هزینه مربوط به تهیه و افشا آن اطلاعات مورد بررسی قرارگیرد ، و در صورتی که منافع ناشی از ارائه آن ها به مراتب بیش از هزینه تهیه و گزارش آن ها باشد، افشا شوند .بر این اساس صورت گردش وجوه نقد به عنوان یکی از مبانی اطلاعاتی سودمند مطرح است که هزینه تهیه و ارائه آن نیز بسیار اندک است ، زیرا اطلاعات مندرج در این صورت مالی چیزی بیش از تلخیص وطبقه بندی مجدداطلاعات حسابداری مربوط به یک دوره مالی به شکل دیگر نیست (زاهدی،۱۳۸۸).

بدیهی است که جریان های نقدی در ارزیابی جریان های نقدی گذشته ضروری می‌باشد همچنین این موضوع می‌تواند ابزاری برای پیش‌بینی جریان های نقدی آتی باشد.این مسئله از این بعد حائز اهمیت است که جریان های نقدی مورد انظار سرمایه گذاران و بستانکاران مستقیماَ به جریان های نقدی واحد تجاری مربوط می شود.(نکته اول) همان‌ طور که جریان های نقدی در فهم جریان های نقدی واقعی که از عملیات جاری به دست آمده نیز ضرورت دارد (نکته دوم) به عبارت دیگر، رابطه بین سود حسابداری و جریان های نقدی می‌باشد.(نکته سوم) مربوط به اجزای نقدی سود حسابداری می‌باشد. بالاترین و بیشترین همبستگی میان سود حسابداری و جریان های نقدی بهترین کیفیت سودآوری است مفهوم کیفیت سودآوری انعکاس این واقیعت است که سود حسابداری درآمد و هزینه های تعهدی را نیز شامل می شود.به عبارت دیگرکیفیت سود اصطلاحی است که به وسیله تحلیل گران مالی ‌در توصیف و تشریح این رابطه به کار برده می شود. همبستگی و رابطه بالا میان سود حسابداری و جریان های نقدی به مفهوم بهتر بودن کیفیت سود می‌باشد.

۲-۲-۴-۳) اهمیت جریان های نقدی

۱-۴-۲- اهداف فرعی

1. 1. بررسی تاثیر آموزش ارتقاء هوش هیجانی بر کاهش وابستگی به فیس بوک

1. بررسی تاثیر آموزش ارتقاء هوش هیجانی در کاهش وابستگی به فیس بوک پس از گذشت ۱ ماه

۱-۵- سؤالات و فرضیه ‏های تحقیق

1. 1. آموزش ارتقاء هوش هیجانی موجب کاهش وابستگی به فیس بوک می شود.

1. پس از گذشت۱ماه تاثیر آموزش ارتقاء هوش هیجانی بر کاهش وابستگی به فیس بوک تداوم خواهد داشت.

۱-۶ تعریف عملیاتی و مفهومی متغیرهای تحقیق

۱-۶-۱- تعریف مفهومی

هوش هیجانی : به عنوان توانایی درک و بیان هیجانات، استفاده از آن و مدیریت هیجان ها درخود و سایر افراد تعریف شده است.( سالوی، بیدل^[۴] و دتیلی^[۵]رومای^[۶]ر به نقل لز چرنیس^[۷] ، ۲۰۰۲ ، نقل از گلستان جهرمی،۱۳۸۳).

وابستگی به فیس بوک : وابستگی به معنای عادت کردن غیر طبیعی جسمی یا روانی به هر ماده یا فعالیت خاص است از نشانه های اعتیاد ،اختصاص دادن زمان بیش از حد برای یک کار یا فعالیت های مرتبط با یک ماده خاص است که در ازای آن زمان برای انجام دیگر کارهای ضروری زندگی فدا می شود.همچنین فرد معتاد در صورت فقدان دسترسی به ماده یا فعالیت مورد نظر ،دچار علائم ذهنی –روانی یا جسمی می شودکه اصطلاحات هآ علائم ترک گفته می شود از دیگر نشانه های وابستگی این است که فرد به آسانی نمیتواند فعالیت یا ماده مورد نظررا ترک کند وبرای اجتناب از علائم ترک یا رسیدن به آرامش روانی،نیازمند تکرار مصرف ماده یا فعالیت مورد نظر است.در قالب یک جمله یعنی اینکه: ”ما در ارتباط با شبکه های اجتماعی آنچنان مجذوب شده‌ایم که احساس می‌کنیم با نبودن آن، ما نیز نابود می‌شویم“.)خدایی فر ،۱۳۹۲)

۱-۶ -۲- تعریف عملیاتی:

وابستگی به فیس بوک : نمره ای که فرد در آزمون وابستگی به فیس بوک کسب می‌کند.

هوش هیجانی: نمره ای که فرد در آزمون هوش هیجانی بار–ان کسب می‌کند.

فصل دوم

مروری برادبیات و پیشینه تحقیق

۲-۱ تعریف وابستگی

‌بر اساس دیدگاه گریفیتز جزء اصلی وابستگی، وابستگی رفتاری است که دارای اجزای زیر است:

• • برجستگی: منظور از برجستگی این است که فعالیت معینی مهمترین فعالیت شخص شود و بر تفکر (اشتغال فکر یا تحریف شناختی) و رفتار او تسلط دارد.

• • تغییر خلق: شامل تجربیاتی است که افراد در اثر مشغولیت به فعالیت معینی گزارش می‏ کنند یعنی فرد در یک حالت آرام بخش یا تخدیر کننده قرار می‏ گیرد.

• • تحمل: این مورد شامل فرایندی است که در آن نیاز به فعالیت گسترده و روز افزونی برای رسیدن به همان اثرات قبلی است. مثلاً یک قمار باز ممکن است به طور روز افزونی میزان شرط بندی خود را افزایش دهد تا همان رضامندی را که در روزهای اول با شرط بندی کمتری به دست می‏‎آورد، حاصل نماید.

• • نشانه‎های کناره گیری: این ها شامل حالت‏ها یا اثرات فیزیکی ناخویشاندی از قبیل زودرنجی، حساسیت و… هستند که وقتی فعالیت خاصی ادامه نمی‏یابد یا ناگهان کاهش می‏یابد در فرد دیده می‏ شود.

• • تعارض: این حالت شامل به وجود آمدن تعارض بین معتاد و افرادی که با او سروکار دارند (تعارض بین شخصی) یا در درون خود فرد (تعارض درون فردی) است که در ارتباط با یک فعالیت معین وجود دارد.

• بازگشت (عود): شامل تمایل برای تکرار حالت‏های قبلی فعالیت‏ معین است که در موارد شدید سال‏ها بعد از کنترل رفتار نیز دوباره عود می ‏کند (ویکتور^[۸]، ۲۰۰۳).

۲-۲ وابستگی و رسانه

نظریه وابستگی توسط بال رو کیچ^[۹] و دی فلور^[۱۰] مطرح شد.آن ها رویکرد سیستمی وسیعی را در پیش گرفتند که رابطه یکپارچه ای میان رسانه ها، مخاطبان و نظام اجتماعی بر قرار می کرد (لیتل جان، ۱۳۸۴). طبق این نظریه افراد وابستگی های متفاوتی به رسانه ها دارند و این وابستگی ها از شخصی به بخص دیگر، از گروهی به گروه دیگر و از فرهنگی به فرهنگ دیگر تفاوت دارد. به نظر این دو محقق در جامعه ی جدید شهری – صنعتی، مخاطبان وابستگی زیادی به اطلاعات قابل اطلاعات رسانه های جمعی دارند؛ زیرا زندگی در جامعه نیاز مند اطلاعات قابل اعتماد و به روز است. این نطریه بر روابط سه گانه میان رسانه، مخاطبان و جامعه تأکید دارد.

محور اصلی این نظریه آن است که مخاطبان به منظور رفع نیاز و رسیدن به اهداف، به اطلاعات رسانه ها وابسته اند. یک فرد ممکن است با دو منبع گوناگون وابستگی رو برو شود. اولین منبع، تعداد و اهمیت کارکرد های اطلاعات است. رسانه برای مجموعه ای از کارکرد ها نظیر نظارت بر فعالیت های دولت و تفریح و سرگرمی به کار می‌روند. بعضی از این کارکرد ها برای هر گروه خاص از افراد مهم تر از سایرین است و هرقدر یک رسانه آن اطلاعات را بیشتر ارائه دهد، وابستگی آن گروه خاص به آن رسانه بیشتر می شود. دومین منبع، ثبات اجتماعی است. زمانی که تغییر در جامعه وجود دارد وابستگی مردم به رسانه ها برای اطلاعات افزایش می‌یابد. از سوی دیگر هنگامی که ثبات اجتماعی بالا است، نیاز به رسانه می‌تواند کم شود.

در هریک از سه واحد این نظریه (رسانه، مخاطب و جامعه) عواملی در افزایش یا کاهش وابستگی رسانه ها دخالت می‌کنند. الف) رسانه: نظام های رسانه ای از نظر تعداد و محوریت ارائه کارکرد های اطلاعاتی متفاوتند. مثلا آن ها در جامعه جدیدی شهری – صنعتی چندین کارکرد دارند؛ کارکرد هایی مثل تهیا اطلاعات در باره دولت و سیاست برای مردم به شکلی که انجام انتخابات منصفانه مهیا شود، خدمت به عنوان رکن چهارم دولت، اعلام هشدار. عمومی در موارد بحرانی، تهیه اطلاعات مورد نیاز برای حفظ و چرخیدن نظام اطلاعاتی و عرضه حجم بزرگی از محتوای تفریحی و سرگرم کننده برای کمک به ایجاد آرامش و پر کردن اوقات فراغت مردم. هرچه رسانه ها در یک جامعه این کارکرد ها را بیشتر ارائه دهند، وابستگی به رسانه ها در آن جامعه بیشتر خواهد شد.

از نظر بال روی کیچ و دی فلور هرچه جوامع و فناوری رسانه پیچیده تر می شود، کارکرد های منحصر به فرد رسانه ها بیشتر و بیشتر می‌شوند. ب) مخاطب: درجه وابستگی به اطلاعات در میان مخاطبان تفاوت دارد. برخی افراد علاقه شدید به ورزش دارند، در حالی که گروه دیگری علاقه به اقتصاد دارند. بعضی به شدت در زمینه جامعه شهری فعالند و نیاز به اطلاعات در باره زندگی شهری و رویداد های محیطی دارند، در حالی که گروهی دروی گزیده اند و نیازی به دریافت اطلاعات در سطح محلی ندارند. برخی ‌به این امر علاقه دارند که در رویداد های سیاسی مثل انتخابات و تظاهرات مشارکت فعال داشته باشند، در حالی که گروهی به مسائل عمومی هرگز علاقه پیدا نمیکنند. ج) جامعه: یکی از نیاز های مردم کاهش ابهام است. بال رو کیچ و دی فلور یادآوری می‌کنند که در یک جامعه پیچیده جدید موضوعات زیادی وجود دارند و مخاطب ممکن است راجع به آن ها اطمینان نداشته باشد و موارد جدیدی نیز دائما اضافه می‌شوند. این ابهام تشویش آور است و در نتیجه آن ممکن است افراد به رسانه های جمعی روی آورند. این امر می‌تواند در تعریف و شکل دهی واقعیت قدرت زیادی به رسانه ها بدهد (خواجه ئیان و همکاران ۱۳۸۸).

«سیسرون: «ماهیت قانون، تکرار طبیعت انسان است.»

«بنای­عقلا یا عرف و عادت و به­عبارت­دیگر رفتار­اجتماعی هر جامعه، مخصوصاً در دوران­هایی که قوانین هنوز مدون و مکتوب نشده است، سنگ زیربنای نظام حقوقی هر جامعه شمره می شود.»^[۱۴]

«نظام حقوقی هر جامعه، بازتاب ارزش ها و آئینه عقاید جمعی و آرمان های آن جامعه است.»^[۱۵]

«بی هیچ تردیدی، نظام حقوقی ایران، با سر کار آمدن اردشیر بابکان، دچار تحولی عمیق شد. اما ین تحول، به حکم تجربه تاریخی ، نمی توانست در خلاء اتفاق افتد و ‌بنابرین‏ بستر اجتماعی، فرهنگی و حقوقی ایران پیش از ساسانیان ( به ویژه آموزه های آریایی زرتشت، پیامبر ایرانی) را از یک سوی و نیز تعامل ایران با نظام های حقوق برون مرزی و به اختصاص، نظام مهم حقوقی روم را از سوی دیگر باید از عوامل مؤثر این تحول حقوقی شناخت.»^[۱۶]

«چند و چون نظام حقوقی هر جامعه­ای، بازتاب نیازهای اقتصادی و اجتماعی آن جامعه است . همچنین تحولات و تغییرات هر نظام حقوقی نیز برآیند به هم خوردن آن تناسبات و جبر زمان است.»^[۱۷]

«بررسی تطور و تکامل نظام های حقوقی در فلات ایران، به مثابه بخشی از تمدن بشری طی سک دوره تمدنی دراز آهنگ ده هزار ساله، نشان می‌دهد که ساختار اجتماعی، اقتصادی، و نظام حقوقی ایران، همپای تحولات اجتماعی ، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی، تغییر و تحول یافته است و قواعد حقوقی ماهوی و شکلی به موازات توسعه اقتصادی یا تغییر نظام سیاسی عوض شده است.»^[۱۸]

تکیه و تأکید بر عرف و نقش آن در دگرگونی ساختار ومحتوای حقوق و قواعدش، به معنای بی بها دانستن نظر بزرگانی نیست که مبنای حقوق را عدالت، نظم و یا هر دو می دانند، بلکه ‌به این دلیل است که سیر مطالعات و تأملات، تحقیق حاضر را ‌به این جا کشاند که نادیده گرفتن نقش عرف، سبب می شود و تغییرات اجتماعی، حقوقی، نامفهوم و گنگ جلوه کند.

در این تردیدی نیست که رد هر جامعه متکثر و پیچیده ای، عرف های بسیاری به طور همزمان حضور دارند. عرف های صنفی، اقلیمی – جغرافیایی، سنتی، نژادی، زبانی، مذهبی و … که البته همه به نوعی تحت تأثیر نیازهای متنوع انسان و برای پاسخ دادن به آن در وجود آمده اند و نیز همین عرف های بسیار و داد و ستدهای مستمر ایشان است که یک نظام حقوقی ویژه را سر و شکل می‌دهد.

شاید این همه دم زدن از عرف، در جامعه ای که از دیرباز با فقه که به عبارتی مجموعه ای از قوانین مدون است مأنوس بوده، قدری دور از ذهن و عجیب جلوه کند، اما باید ‌به این نکته توجه کرد که بسیاری از قواعد و احکام و اصول فقهی، متأثر از عرف و اقتضائات زمان و مکان است .

پس همه تأکید ما در این تحقیق بر مفهوم عرف، بدین جهت و معنا است که مقبولیت یا عدم مقبولیت تئوری تئوکراسی در ایران و نمود آن در قانون اساسی به علل و دلایل و اسباب مختلف سیاسی و حقوقی می‌تواند باشد و از آن میان، به نظر ما با بررسی پیشینه تاریخ این سرزمین، نقش پررنگ و زنده عرف، به عنوان یک عامل و پدیده حقوقی، غیر قابل انکار است.

گفتار دوم : فرضیه و سوالات فرعی

سوال اصلی این است : آیا قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، مبتنی بر تئوری تئوکراسی است؟

و فرضیه ای که این تحقیق حول محور آن شکل گرفته، چنین است :

قانون اساسی ایران بر تئوری تئوکراسی مبتنی است.

سؤالات فرعی بدین قرارند:

۱٫ خواستگاه تئوری تئوکراسی چیست؟

۲٫ غایت یا غایات این تئوری چیست؟

۳٫ آیا ماهیت تئوری تئوکراسی قابل انطباق با هر نظام حقوقی هست یا با اشکال خاصی از قبیل اتوکراسی تطابق بیشتری دارد؟

۴٫ برای تغییر پیش نویس قانون اساسی، چه دلایل حقوقی ویژه ای می توان سراغ گرفت؟

گفتار سوم روش تحقیق

واژه ها و مفاهیم این تحقیق، تئوکراسی، قانون اساسی و متعلقاتشان، اموری تخصصی و ذهنی هستند، اگر چه نمود عینی و عام المشمول نیز دارند . بدین لحاظ، بهترین روش تحقیق، در این مورد، کتابخانه ای بود.

همچنین حتی المقدور سعی شده است بر سبیل توصیف باشیم . زمانی که از پیشینه تئوری تئوکراسی و قانون اساسی صحبت می شود، حتماً روش، توصیفی است، اما در مقام تطبیق این نظریه بر قانون اساسی، پس از ذکر دیدگاه های صاحب نظران، چاره ای جز اتخاذ موضع و بیان نظر شخصی، مبتنی بر تحقیق و بررسی علمی، نیست .

بدیهی است اظهار نظر پایانی، در ساحت هست و نیست خواهد بود نه باید و نباید و یا خوبی و بدی؛ به عبارت دیگر پاسخ ‌به این پرسش که تئوری تئوکراسی خوب است یا بد، یا قانون اساسی باید یا نباید مبتنی بر این تئوری باشد، اصولاً مسأله این کار تحقیق نیست .

فصل اول

بررسی تئوکراسی

گفتار اول پیشینه تاریخی تئوکراسی

در این فصل به بررسی پیشینه تاریخی تئوری تئوکراسی در جهان باستان و ادیان بزرگ به ویژه مسیحیت و اسلام می پردازیم و طبیعتاً تأکید بیشتر بر واکاوی سیر تطور این تئوری در اسلام و عملکرد و نظرگاه مسلمانان اعم از اهل سنت و شیعه در عصر قدیم و جدید است . سپس ‌به این دو پرسش پاسخ می‌دهیم که :

الف) غایت یا غایات این نظریه چیست؟

ب)آیا ماهیت نظریه تئوکراسی، قابل انطباق بر هر نظام حقوقی – سیاسی هست یا با اشکال خاصی از قبیل اتوکراسی تطابق بیشتری دارد؟

طبیعی است که در بخش اول این فصل ، به اقتضای نگاه تاریخی، چاره ای جز نقل قول صرف و توصیف نیست و البته در بخش دوم هم ، پاسخ به دو پرسش، نتیجه منطقی بررسی سیر تاریخی تئوری تئوکراسی خواهد بود.

علی رغم بداهت علمی موضوع، اما تأکید می کنم که چه در قسمت تاریخی این فصل و چه در ناحیه ‌پاسخ‌گویی‌ به پرسش ها، آن چه نقل می شود، برداشت شخصی است . ای بسا محققی دیگر با مطالعه منابع همین تحقیق و یا با دسترسی به منابعی دیگر و یا با روش و زاویه دیدی دیگرگون، به نتایجی جز آنچه در پی می‌آید برسد.

چه چیزی باعث شده است که آدمی همواره به نیرویی برتر، ماورایی و رمزآلود در پس پشت پرده پدیده‌های طبیعی بندیشید؟ ناتوانی اش در برابر آن چه در بیرون رخ می داده به ترسش از ناشناخته ها؟ نیازش به داشتن تکیه گاهی محکم و فرو نریختنی تا به آن دلگرم و امیدوار شود؟ صرف نظر از این که هر کسی چه پاسخی در آستین دارد و با چه پیش فرض و ذهنیت و از چه زاویه ای ‌به این موضوع می نگرد، اما امر واقع همیشگی اگر نگوییم خداباوری، دست کم خداپنداری این حیوان ناطق دوپای اجتماعی است .

به نظر ما نیازهای جسمی و روحی بشر – که عرف، مولود و محصول همین نیازهاست – از جمله عوامل مهم در ایجاد و تطور این اندیشه و نحوه نگرش به جهان، از دیرباز تا به امروز است .

اگر آدمی نه تا بدین پایه نیازمند و در عین حال هراسناکِ دیگران، اعم از هم نوعانش و طبیعت، که موجودی خودبسنده می بود، بازهم این همه به خدا، می اندیشید؟

نمی داینم، تنها می توان گفت تاریخ، با تمام غبارآلودگی و اتهام جانب داری و ناپاکی دیده و دست و دامنش، روایتگر ضعف های بشر است. ضعف هایی که او را وادار به حرکت کرده‌اند.

۱۱) نظریه ژان ژاک روسو^[۱۱۹]: روسو بر اهمیت نقش بازی در درک کودک تأکید داشت. وی معتقد بود که باید به کودک احترام گذاشت و از شتابزدگی در داوری پرهیز کرد. بنابر توصیه رسو، معلم برای ‌هم‌بازی شدن با بازی کودکان، باید خود نیز کودکانه رفتار کند تا بتواند ارتباط مناسبی با آن ها برقرار سازد.

۱۲) نظریه زیگموند فروید^[۱۲۰]: فروید بر خلاف روسو، معتقد بود برای درک کودک نیازی به کودکانه رفتار کردن نیست، بلکه معتقد است راهی بایستی پیدا کرد تا کودک را به دوران بزرگسالی رساند. وی معتقد بود که بازی فعالیتی است برای تخلیه روانی، و کودک ضمن بازی خود را با شرایط دشوار مواجه می‌کند.

۱۳) نظریه آنافروید^[۱۲۱]: آنافروید به ناخودآگاه اهمیت می‌داد و بر اساس همدلی تأکید داست، علاوه بر آن، به نقاشی و رنگ آمیزی کودکان در حین بازی نیز بسیار توجه می کرد. پس از آنافروید، ملانی کلاین^[۱۲۲] هم با تأکید بر ناخودآگاه، معتقد بود که باید فعالیت خود به خودی را جایگزین تداعی آزاد کرد. بر اساس نظریه ملانی کلاین برخوردهای احساسی و نگرانی های کودک در بازی آشکار می شود.

۱۴) کارل راجرز^[۱۲۳]: راجرز معتقد به مراجع محوری یا درمان غیرمستقیم بود.او اعتقاد داشت که باید شرایط درمانی را ایجاد کرد تا مراجع خودش شخصا تجربه و تغییر کند و در انتخاب نوع بازی آزاد باشد. به طور کلی کارل راجرز معتقد بود که به منظور کنترل رفتار کودک نباید هیچ گونه تلاشی انجام داد زیرا مراجع خودش توانایی حل مسائل را دارد و تنها لازم است که شرایط فراهم باشد. بنابر نظریه راجرز اصل پایه در درمان غیرمستقیم عبارتند از:

۱-ایجاد رابطه گرم و صمیمی با کودک؛

۲- پذیرش کامل کودک همان گونه که هست؛

۳- ایجاد آزادی عمل در کودک به طوری که در ابراز احساسات خود آزاد باشد؛

۴- شناخت احساسات کودک و منعکس کردن احساسات کودک به او، به صورتی که از رفتار خود، آگاه شود؛

۵- احترام گذاشتن به کودک؛

۶- جهت ندادن به رفتار کودک( کودک رهبر و درمانگر پیرو او باشد)؛

۷- شتاب نکردن در درمان ( درمان فرایند تدریجی است)؛

۸- توجه درمانگر به محدودیت های کودک؛

۱۶) نظریه ژان پیاژه: پیاژه معتقد بود بازی راهی برای دسترسی به جهان بیرون و لمس آن به گونه ای است که با وضعیت کنونی فرد مطابقت داشته باشد.

۲-۹-۲- ارزش درمانی بازی و بازی درمانی

رویکردهای متفاوتی در روان درمانی کودکان مورد استفاده قرار گرفته است. اما صرفه نظر از جهت گیری خاص آن ها، تقریبا همه آن ها دارای یک باور مشترک هستند: استفاده از بازی یا محیط بازی، به عنوان ویژگی اجتناب ناپذیر تشخیص و درمان برای کودکانی است که مشکل دارند. ‌به این دلیل که:

۱-بازی به کودکان اجازه می‌دهد تا احساسات خود را به صورتی کارآمد بیان کنند و برای انجام این کار، بازی راهی طبیعی است.

۲- بازی به بزرگسالان اجازه می‌دهد که وارد دنیای کودکان شوند و به کودکان نشان دهند که آن ها را به رسمیت می شناسد و می پذیرد. وقتی یه بزرگسال با یک کودک بازی می‌کند، نوعی تساوی قدرت موقتی وجود دارد و کمتر احتمال دارد که کودک از جانب بزرگسال احساس تهدید کند.

۳- مشاهده کودکان در حین بازی، به بزرگسالان کمک می‌کند تا آن ها را بهتر درک کنند.

۴- از آنجا که بازی برای کودکان لذت بخش است، کودکان را ترغیب می‌کند تا آرام باشند و از این رهگذر اضطراب و حالت دفاعی آنان را کاهش می‌دهند.

۵- بازی فرصت هایی را برای کودکان فراهم می‌سازد تا مهارت های اجتماعی را که ممکن است در سایر موقعیت ها سودمند باشند، به دست آورند.

۷- بازی به کودکان فرصت می‌دهد تا نقش های جدید را بازی کنند و در محیطی ایمن رویکردهای گوناگون حل مسئله را مورد آزمایش قرار دهند( هیوز، ۲۰۰۵)

بازی در درمان کودکان همیشه یک وسیله ارتباطی است، که با کلمات یعنی وسیله ارتباطی بزرگسالان قابل مقایسه می‌باشد. همه درمان ها به یک رابطه و وسیله ارتباطی نیاز دارند. ‌بنابرین‏ بازی به عنوان یک وسیله با بازی به عنوان یک تکنیک متفاوت است. بازی، زمانی که برای اهداف تشخیصی و درمانی به کار می رود یک تکنیک است. بازی امکان عملکرد های مختلفی را برای کودکان فراهم می‌کند، کودک می‌تواند نقش های جدیدی را تمرین کند، سعی می‌کند تجارب جدیدی را کسب کند، هیجانات را ابراز کند، و یاد بگیرد که چگونه با خیالات و واقعیات روبرو شود. این موارد بازی را به یک ابزار درمانی فوق العاده مبدل می‌کند(اورسبرن^[۱۲۴]، ۲۰۰۲). بازی درمانی، استفاده از بازی در طول جلسات درمان است. بازی درمانی به عنوان یک فرایند بین فردی است که در آن درمانگر آموزش دیده به طور سیستماتیک قدرت های شفا بخش بازی را برای کمک به مراجعانش در حل مشکلات روانشناختی شان به کار می‌برد( شفر، ۱۹۹۳ به نقل از اورسبرن، ۲۰۰۲).

۲-۹-۳- رویکردهای مختلف در بازی درمانی

اولین مدافع مطالعه بازی کودکان جهت درک و آموزش آن ها روسو^[۱۲۵] بود. او در کتاب امیل عقایدش را ‌در مورد اهداف آموزش کودک بیان نمود. او این واقعیت را تشخیص داد که ایام کودکی مرحله ای از رشد است و کودکان، مردان و زنان کوچک نیستند. به علاوه او متوجه ارزش زیاد دوران کودکی و بازی های کودکانه شد. با این حال تعاریف روسو ‌در مورد بازی بیشتر در خط اهداف تعلیم و تربیت بود تا منطبق بر کاربرد های تحقیقاتی و درمانی( لندرث^[۱۲۶]، ۱۹۹۱).

رویکرد روان تحلیل گری

ریشه‌های بازی درمانی همانند بسیاری از مداخلات روان شناختی دیگر، زاییده ی تئوری روان تحلیلی فروید و رویکرد وی به درمان است. بیشتر کارهای اولیه با کودکان بر اساس روش های فروید انجام گرفت تا پیشنهادات روسو. اولین مورد استفاده واقعی از بازی در درمان مربوط است به پسری پنج ساله – هانس کوچولو – مبتلا به بیماری هراس که ماجرایش ثبت گردیده است. زمانی که فروید با هانس کوچولو کار می کرد،هیچ یک از پیشنهادهای روسو را تعقیب ننمود و برای درک هانس، خود یک کودک نگردید، بلکه بیشتر از طریق پدر هانس عمل می کرد تا راهی بیابد که کودک را به دوران بزرگسالی عقلی برساند. این میل و علاقمندی به روانکاوی در سال های اولیه کودکی مهم ترین منبع درمانی در بازی درمانی مدرن است( اورسبرن، ۲۰۰۲).

برای درک این نکته که چرا درمانگران روان تحلیل­گر، در درمان کودکان از بازی استفاده می‌کنند، ابتدا باید آگاه باشیم که برای موفقیت در روان تحلیل گری سه شرط اساسی وجود دارد:

نخست این که بیماران باید انگیزه بسیار زیادی برای تغییر داشته باشند.

دوم اینکه بیماران باید بتوانند با درمانگر خود به انتقال^[۱۲۷] دست یابند.

سوم اینکه بیماران باید بتوانند به فرایند تداعی آزاد بپردازند. آن ها باید آنقدر از لحاظ کلامی مسلط باشند که افکار و احساس های درونی و عمیق خود را در حضور درمانگر در قالب واژه ها بیان کنند، آن ها باید بتوانند به طور آزادانه درباره هر چیزی که در هر لحظه به ذهنشان خطور می­ کند، صحبت کنند( هیوز، ۲۰۰۵).