تحصیلات

فراوانی

درصد

بیسواد

۳

۸/۰

ابتدایی

۴۱

۷/۱۰

راهنمایی

۶۷

۴/۱۷

دیپلم

۱۴۴

۵/۳۷

کاردانی یا کارشناسی

۱۱۳

۴/۲۹

کارشناسی ارشد و بالاتر

۱۶

۲/۴

مجموع

۳۸۴

۱۰۰

همان‌ طور که از جدول (۴-۷) مشخص است ، سطح تحصیلات بیشترمشتریان دارای مدرک دیپلم (۱۴۴نفر) و کمترین آن بیسواد (۳نفر) می‌باشند.

وضعیت تأهل مشتریان

اطلاعات به دست آمده مربوط به وضعیت تأهل مشتریان در این پژوهش، در جدول (۴-۸) آورده شده است.

جدول (۴-۸) توزیع فراوانی پاسخ ها و درصد بر اساس وضعیت تأهل مشتریان

تأهل

فراوانی

درصد

مجرد

۱۲۲

۸/۳۱

متأهل

۲۶۲

۲/۶۸

مجموع

۳۸۴

۱۰۰

جدول (۴-۸) نشان می‌دهد که در جامعه دوم یعنی مشتریان بانک، تعداد مجردها معادل (۸/۳۱) درصد و متأهلین معادل (۲/۶۸) درصد می‌باشند.

وضعیت اشتغال مشتریان

اطلاعات به دست آمده مربوط به وضعیت اشتغال مشتریان در این پژوهش، در جدول (۴-۹) آورده شده است.

جدول (۴-۹) توزیع فراوانی پاسخ ها و درصد بر اساس وضعیت اشتغال مشتریان

اشتغال

فراوانی

درصد

شاغل

۱۷۴

۳/۴۵

بازنشسته

۱۲۰

۲/۳۱

دانشجو یا محصل

۵۷

۸/۱۴

خانه دار

۲۶

۸/۶

بیکار

۷

۸/۱

مجموع

۳۸۴

۱۰۰

همان‌ طور که از جدول (۴-۹) مشخص است بیشتر مشتریان شاغل (۱۷۴ نفر) و افراد بیکار دارای کمترین تعداد می‌باشند (۷ نفر). نکته جالب توجه این است که تعداد مشتریان بازنشسته در بانک رفاه به علت پرداخت حقوق و مزایای آنان از طرف سازمان تأمین اجتماعی با (نفر۱۲۰) دارای رتبه دوم ‌در مورد وضعیت اشتغال مشتریان می‌باشند.

بخش اشتغال مشتریان

اطلاعات به دست آمده مربوط به بخش اشتغال مشتریان در این پژوهش، در جدول (۴-۱۰) آورده شده است.

جدول (۴-۱۰) توزیع فراوانی پاسخ ها و درصد بر اساس بخش اشتغال مشتریان

بخش اشتغال

فراوانی

درصد

دولتی

۱۰۷

۵/۳۶

خصوصی

۱۷۱

۳/۵۸

تعاونی

۱۵

۲/۵

مجموع

۲۹۳

۱۰۰

چنانچه از جدول (۴-۱۰) مشخص است مشتریان بخش خصوصی بیشترین فراوانی را با (۱۷۱نفر) به خود اختصاص داده‌اند و بخش تعاونی کمترین میزان را با (۱۵ نفر) به خود اختصاص داده است.

حساب داشتن در بانک رفاه

اطلاعات به دست آمده مربوط به داشتن حساب مشتریان در بانک رفاه در این پژوهش، در جدول (۴-۱۱) آورده شده است.

جدول (۴-۱۱) توزیع فراوانی پاسخ ها و درصد بر اساس حساب داشتن در بانک رفاه

حساب داشتن در بانک رفاه

فراوانی

درصد

بلی

۲۳۶

۵/۶۱

خیر

۱۴۸

۵/۳۸

مجموع

۳۸۴

۱۰۰

همان‌ طور که از جدول (۴-۱۱) مشخص است اکثر مشتریان (۲۳۶ نفر) در بانک رفاه حساب دارند.

نوع حساب مشتریان

اطلاعات به دست آمده مربوط به نوع حساب مشتریان در بانک رفاه در این پژوهش،

در جدول (۴-۱۲) آورده شده است.

جدول (۴-۱۲) توزیع فراوانی پاسخ ها و درصد بر اساس نوع حساب مشتریان

نوع حساب

فراوانی

درصد

حساب جاری

۲۹

۷/۱۲

پس اندازقرض الحسنه

۱۱۳

۴/۴۵

سپرده گذاری کوتاه مدت

۳۱

۳/۱۳

کسانی که دارای دو حساب اند

۴۶

۴/۲۰

کسانی که دارای سه حساب اند

۱۳

۲/۶

کسانی که دارای چهار حساب اند

۴

۱/۲

مجموع

۲۳۶

۱۰۰

همان گونه که در جدول (۴-۱۲) مشاهده می‌گردد، بیشترین نوع حساب مربوط به حساب پس انداز

قرض الحسنه با تعداد (۱۱۳) می‌باشد.

1. 1. ۱ Location ↑

1. 1. ( Mcdm) . 2 Multiple Criteria Decision Making۳ Analytic Hierarchy Process ( AHP)

      ۴ Technique For Order Preferences By Similarity To Ideal Solution (TOPSIS)

      ۵ Geographic Information Systems(Gis)

      ↑

1. 1. ۱ Interior Design ↑

1. 1. ۱ Brock & Short ↑

1. 1. ۱ Molyneux & Thornton ↑

1. 1. ۲ Bank administration institute ↑

1. 1. ۳ leading banks۴ Roth &Vander veld

      ۵ Operations

      Operational capabilities – Service Quality – Performance 6 ↑

1. 1. ۷ Heskeet۸ Steinherr & Huveneers ↑

1. 1. ۱Guru et al۲ Soteriou and Zenios

      ۳Yong-Chin & Jung-Hua Hung

      ۴ Abhiman et al ↑

1. 1. ۱ Kerjcie and morgan ↑

1. 1. ۱ Likert ↑

1. 1. ۱ Validity۲ Reaiability

      ۳ Content validity

      ۴ Face validity

      ۵ Logical validity

      ۶ Cronbach’s Alpha

      ۷ Internal consistency ↑

1. 1. ۱ Statistical package for social sciences , ver : 15One-sample T-Test 2

      ۳ One-Way ANOVA

      ۴Shison T-Test 4 Independent-samples

      T-Test 5 Independent-samples

      ۶ Tukey ↑

نام هـفت دستـگـاه اصلی عـبارت است از شور، ماهـور، هـمایون، سه گـاه، چـهـارگـاه، نوا و راست پـنجـگـاه؛ نام پـنج آواز بدین شرح است: اصفـهـان، ابوعـطا، بـیات ترک، افـشاری و دشتـی. برای اجرای یک دستگـاه با یک آواز تـرتـیـبی را باید رعـایت کرد که معـمولا این چـنـیـن است: درآمد، آواز، تصنـیف و رنگ. از زمان مرحوم درویش خان و به ابـتکـار وی، پـیش درآمد و چـهار مضراب نیـز ‌به این سلسله مراتـب اضافه شده است(تاریخچه موسیقی، ۱۳۸۹).

ترانه های فـولکوریک ایران

استاد خالقی، در این باره چـنـین می نویـسد: یکی از منابع ذیـقـیمت موسیقی هـر کشور آهـنگ هـا و نغـمات و ترانه هایی است که در نقاط مختـلف آن مملکـت، خاصه در دهـات، قصبات دور از شهـر به وسیله مردم بومی و روستایی خوانده می شود و چون این نوع موسیقی کـمتـر تحـت تاثـیر افـکار مردم شهـر نـشـین واقع شده، طبـیعی تر و به موسیقی حقیقی و اصیل و قدیمی آن کشور نزدیکـتر است؛ جمع‌ آوری آنهـا عـلاوه بر اینکـه باعـث حـفـظ و نگـهـداری آنهـا است، کمکی هـم به تحـقـیق درباره مخـتصات آن مـمـلکـت می کـند، و چـگـونگی و کـیفـیت آن را معـلوم می کند(تاریخچه موسیقی، ۱۳۸۹).

چـون در ایران اقوام مخـتـلفی ساکـنـند که از نظر فرهـنگی و قـومی تـفاوت های بـسیاری با یکـدیگـر دارند، ‌بنابرین‏ موسیقی فولکوریک ایران دارای خصوصیات بسیار متـنوعی از نظر طرز بـیان و لحـن موسیقی است. مثـلا موسیقی آذربایجـانی، گـیلانی، خراسانی، بـخـتـیاری، کردی، شـیرازی و بلوچی نـه تـنـها ملودی هـا، که در گـویش نـیز با یکـدیگـر بـسیار متـفاوتـند، از نظر فرم موسیقی می توان از دو نوع موسیقی بومی در ایران نام برد:

• • تـرانه های بومی آوازی که به صورت انـفرادی یا دسته جمعـی خوانده می شود.

• رقص های محلی سازی که با سازهـای محلی به اجرا در می‌آید(همان منبع).

ترانه های محلی ایرانی از نظر ملودی بـسیار غـنی و پـر مایه است که از این نـظر یـکی از غـنی ترین، زیـبا ترین و متـنوع ترین تـرانه های فـولکوریک دنـیا هـستـند. این ترانه ها که نشانه طرز فکر و تـمدن و فرهـنگ کـشور هـستـند، سینه به سینه نقـل شده و از نسلی به نسل دیگر می‌رسد و آئینه تمام نمای افکـار و اندیشه‌های مردمی اند که خود خالق و آفـریـنـنده آن بـشمار می رونـد. این تـرانه ها از وضع اجـتماع، طرز فکر، نوع زندگی و طبـیعـت که در سرزمیـن ایران وجود دارد، یکی از غـنی ترین منابع فـرهـنگی ایران به شمار می آیـند. این تـرانه ها نمایانـندهً ملت و گـذشته ایران هـستـند و می توانـند بهـترین الهام بخـش موسیقیدانان در پـدید آمدن آثار موسیقی عـلمی قرار گـیرند. نمونه هایی از موسیقی فـولکوریک ایران عبارتند از:

• • موسیقی بـخـتـیاری، لرستان و فارس

• • موسیقی گـیلان و تالش

• • موسیقی کردستان

• • موسیقی سواحل جنوب ایران

• • موسیقی سیستان و بلوچستان

• • موسیقی خراسان

• • موسیقی ترکمن

• موسیقی آذربایجان (تاریخچه موسیقی، ۱۳۸۹).

۲-۳-۵ فواید موسیقی

موسیقی فواید زیادی را دارا است. در جامعه شناسی خیلی بدان توجه شده است. اجرای موسیقی سالم(سنتی و یا کلاسیک) در زندان ها، می‌تواند مجرمین را از حالت های جرم و جنایت خارج سازد. موسیقی توأم با اشعار عرفانی همچون اشعار حافظ، مولانا و…. می‌تواند کارکردهای اخلاقی مناسبی را تولید نماید که برای آرامش ذهن و تفکر بسیار حائز اهمیت است. بدن شک آموزش خواندن و نوشتن، قرآن، مذهب و الهیات و موسیقی می‌تواند در کاهش جرائم نقش بسیار محوری داشته باشد(کیانی، ۱۳۸۲).

اصولا یکی از کارکردهای هنر اصیل کاهش بزهکاری، افزایش روحیه غیرت و شجاعت و نیز القای هنجارهای اخلاقی و دینی است. در حقیقت، هنر نقش بسیار مهمی در سازندگی و اعتلای روح انسان دارد و در آن بایستی از عناصر سازنده و مفید به حال شادابی، سرزندگی و اعتلای جامعه استفاده نمود(دهقانی زاده و همکاران، ۱۳۸۲).

۲-۳-۶ بررسی موسیقی سنتی و بومی ایران

موسیقی سنتی و ملی ایران یکی از بی آلایش ترین و ساده ترین انواع موسیقی از حیث زیبائی است و دارای دستگاه‌ها و ردیف های روائی مختلفی است. این موسیقی حسی از سرزندگی و احساس شجاعت و غرور را به همراه می آورد که بسیار دلنشین و توأم با لحنی آرام است. موسیقی ایرانی در افزایش حس غرور و همبستگی ملی تأثیر بسزائی می‌تواند داشته باشد. به سادگی از طریق اینکه فرد چه نوع موسیقی را گوش می کند می توان به شخصیت، اخلاقیات و هنجارهای موردپذیرش فرد پی برد. معمولا افرادی که در موسیقی ایرانی فعالیت می‌کنند شخصیتی آرام و معتدل دارند(دهقانی زاده و همکاران، ۱۳۸۲).

موسیقی بومی ایران

موسیقی بومی یا موسیقی فولکلور یا موسیقی مردمی به نوعی از موسیقی سنتی و یا به طور کلی تر موسیقی روستائی گفته می شود که در اصل توسط خانواده ها یا دیگر ‌گروه‌های کوچک اجتماعی به نسل های بعدی منتقل می شود(تاریخچه موسیقی، ۱۳۸۹). نکته بسیار مهمی که وجود دارد این است که بسیاری از گوشه ها و نغمات موسیقی سنتی ایران از موسیقی بومی بدانجا راه یافته اند.

موسیقی محلی در قلمرو شاخه یا گونه ای از فرهنگ و هنر قرار می‌گیرد که آن را فرهنگ عامه می‌گویند. از ویژگی های موسیقی بومی سادگی و بی پیرایگی آن است. در موسیقی بومی یا محلی ایران از یک سو نقش هنرهای اولیه، باورها، احساسات و به طورکلی زندگی گذشتگان را می توان بازیافت و از سوی دیگر جلوه های طبیعت را. جزء اصلی موسیقی محلی ایران را ترانه ها تشکیل می‌دهند. در بسیاری از این ترانه ها یادی از افسانه ها و داستان های آشنای محلی شده است. سازهای بومی و محلی به دلیل باقی ماندن ساختار اولیه و اصیل آن ها و یا لااقل مقدار زیادی از آن ویژگی ها در حد خود به شناخت سازی و در نتیجه تاریخ موسیقی ایران کمک می‌کنند(فرهادی، ۱۳۸۸).

این نوع از موسیقی همانند ادبیات عامه یا فولکلور، بیشتر به جای نواختن از روی نت های نوشته شده، سینه به سینه و با گوش سپردن منتقل می شود و بیشتر محبوب روستائیان فرهنگ ای گوناگون بوده و قالب استانداردی ندارد(تاریخچه موسیقی، ۱۳۸۹).

مولانا ‌در مورد موسیقی می‌گوید(به نقل از لاهوتی، ۱۳۹۰):

این علم موسیقی بر من چون شهادت است چون مومنم، شهادت و ایمانم آرزوست

بارتوک یکی از پیشقراولان انتوموزیکولوژی و استفاده کنندگان موسیقی محلی در ساخته های خود است. وی می‌گوید : برای من نزدیک شدن به موسیقی محلی به مراتب دشوارتر و پر مسئولیت تر از آن است که خود نغمه ای بسازم(درویشی، ۱۳۸۰).

ب: عوامل مرتبط با جنبه‌های خاصی از مشاغل، زمینه ها و محیط های محل کارکنان:

از قبیل، حجم مفرط کار، چالش برانگیز بودن یا نبودن کار، فشارزا بودن یا نبودن کار، کسل کننده بودن یا نبودن کار، تنوّع یا ساده بودن کار، داشتن یا نداشتن تعامل و ارتباط های اجتماعی مطلوب و دوستانه با دیگران، شرایط فیزیکی محل کار، از قبیل: تراکم اجتماعی محل کار (تعداد افرادی که در یک واحد کار می نمایند)، تراکم فیزیکی محل کار(فاصله بین میزهای محل کار کارکنان از یکدیگر و…)، درجه حرارت محل کار، میزان سر و صدا و روشنایی محل کار و…

ج: عوامل مرتبط با ویژگی های شخصی کارکنان:

از قبیل، میزان عزّت نفس، توانایی مقاومت در مقابل استرس، جایگاه مهار، مقام، مرتبه، ارشدیت و…

اهمیت اجتماعی و تربیتی خشنودی شغلی

در جوامع امروزی بدون داشتن یک شغل، زندگی کردن میسر نمی باشد و هر فردی نیازمند داشتن یک شغل می‌باشد تا بتواند به سازمانی اجتماعی، بپیوندد و در جامعه، جایگاه و منزلتی داشته باشد.

صرف نظر از اینکه شغل افراد چه باشد، آن ها نسبت به شغل خود احساسات و نگرش هایی دارند. به عنوان مثال: آن ها ممکن است از برخی وجوه کار خود، خشنود یا نا خشنود باشند و نسبت به مطلوبیت آنچه که انجام می‌دهند، نظری منفی یا مثبت داشته باشند.

بررسی و تحقیق ‌در مورد خشنودی شغلی کارکنان، بازتاب نیکویی از احساسها و نگرشهای کارکنان نسبت به شغل آن ها می‌باشد که در طی ۵۰ سال اخیر، جنبه ای مهم از پژوهش‌های صنعتی و سازمانی به شمار آمده است.

از طرفی، بررسی خشنودی شغلی به عنوان یک متغییر مهم در فهم و مطالعه رفتار کارکنان در سازمان­ها، مورد توجه فراوان روانشناسان صنعتی و سازمانی می‌باشد، زیرا با وجودی که در حال حاضر، پیشرفت­های قابل توجهی نسبت به وضعیت کارکنان صورت گرفته است ولی هنوز مشاهده می‌گردد که بسیاری از کارکنان از مشاغل خود ناخشنود هستند.

نتایج پژوهش­های مختلف، نشان داده است که ناخشنودی شغلی از علل اصلی نرخ‌های بالای ترک شغل، غیبت، تأخیر، شکایت­ها، ناراحتی های جسمی و روانی و… می‌باشد و با توجه به اینکه این عوامل، با عملکرد شغلی و کارایی افراد رابطه دارند، می توان نتیجه گرفت که رابطه غیر مستقیمی بین خشنودی شغلی و عملکرد وجود دارد.

‌بنابرین‏ می توان گفت که شناخت علاقه یا عدم علاقه به شغل در مربیان تربیتی که تربیت کننده نسل آینده کشور هستند، بسیار مهم می‌باشد، زیرا حرفه مربّی تربیتی، دقیقاً به افرادی نیاز دار که علی رغم همه کمبودها، موانع و مشکلات، دارای چنان انگیزه ای باشند که نسبت به وظایف خود، دارای نگرش و پیوند روحی عمیق و مثبت باشند تا بتوانند استعدادهای بلقوه دانش آموزان را شکوفا نمایند.

۲-۷-۱۲ نظریه تقویت^[۲۱]:

در رابطه با شرح این نظریه می توان گفت که هرچند نظریه تقویت یکی از قدیمی ترین رویکردهای انگیزش است، اما کاربرد آن در صنعت، تازگی دارد. نظریه تقویت که به آن شرطی شدن عامل^[۲۲] (کنشگر) و رفتارگرایی^[۲۳] (مان،۱۳۷۱، ساعتچی ۱۳۸۲) نیز گفته می شود، ریشه در کارهای اسکینر-‌در زمینه شرطی کردن حیوانات-دارد در ۱۹۷۰، کاربردهای بالقوه این نظریه در روان شناسی صنعتی سازمانی و به منظور حل مشکلات انگیزشی کارکنان سازمان­ها، مورد توجه قرار گرفت. نظریه تقویت دارای سه متغیر است که عبارت اند از:محرک،پاسخ وپاداش. به هر متغیر یا موقعیتی که باعث بروز پاسخ رفتاری خاص گردد، محرک گفته می شود. در یک کارگاه صنعتی، به اندازه معینی از عملکرد شغلی (مثل بهره وری، غیبت انکار یا سوانح و حوادث)، پاسخ گفته می شود. به هر چیز با ارزشی که در رابطه با بروز رفتاری مطلوب، به فرد داده می شود، اصطلاحاً پاداش^[۲۴] گفته می شود. در نظریه تقویت، نسبت به رابطه موجود بین پاسخ و پاداش، تأکید بیشتری شده و بر اساس پژوهش­هایی که با حیوانات انجام گرفته، چهار نوع رابطه بین این دو عامل، مشخص شده است (مان،۱۳۷۱، ساعتچی، ۱۳۸۲) که عبارتنداز: (۱) فاصله ثابت^[۲۵] (آزمودنی در فواصل ثابت تقویت می شود)، (۲) نسبت ثابت^[۲۶] ،(۳) فاصله متغیر^[۲۷] (آزمودنی ‌بر اساس تعداد ثابتی پاسخ، تقویت می­ شود)، و (۴) نسبت متغیر^[۲۸] (۵) (پاداش­ها ‌بر اساس رفتار فرد ارائه می شود، اما نسبت پاداش به رفتار، متغیراست). اگر مدیریت سازمان بخواهد با بهره گرفتن از نظریه تقویت، افراد را تا حد فرسودگی به کار وتلاش شدید برانگیزد، مسئولیت این نوع سوء مدیریت برعهده سازمان است (همان منبع).

۲-۷-۱۳ نظریه تعیین هدف^[۲۹]:

نظریه تعیین هدف براین فرض استوار است که مردم به شیوه ای عقلانی رفتار می‌کنند. مؤلفه های نظریه تعیین هدف عبارتند از: هدف، قصد و عملکرد شغلی فرد. اساس نظریه تعیین هدف آن است که اندیشه، فکر و تصور هوشیار، اعمال شخص را تنظیم و هدایت می‌کند. هدف­ها همان چیزهایی هستند که فرد قصد دارد به طور هشیار، آن ها رابه دست آورد (به ویژه، وقتی که در رابطه با آینده باشد). هدف­ها دارای دو ویژگی خاص هستند، یعنی، (۱) اساس یا پایه انگیزشی تلقی می‌شوند و ضمناً (۲) رفتار را هدایت
‌می‌کنند (ساعتچی، ۱۳۸۲). یک هدف راهنمایی لازم را برای تصمیم گیری درمورد تصمیم گیری درمورد اینکه چه میزان باید برای انجام دادن وظایف شغلی تلاش کرد؟ فراهم می آورد. هدف­ها همان نیرومندی، سختی، شدت و فزونی رفتار هستند، ‌بنابرین‏، برعملکرد شغلی افراد اثر دارند.

در نظریه تعیین هدف که به وسیله لاک^[۳۰] ولاتام^[۳۱] (۱۹۹۰) ارائه گردیده، گفته می شود هر چه دستیابی به هدف­ها در حد معقول سخت تر باشد، عملکرد شغلی افراد نیز در سطح بالاتری خواهد بود. این دو نظریه پرداز معتقدند احساس تعهد نسبت به هدف، بستگی به میزان سختی آن دارد و هر چه دستیابی به هدف ‌مشکل‌تر باشد، احساس تعهد نسبت به دستیابی به آن بیشتر خواهد بود.

بر اساس نظریه هدف، منبع انگیزش فرد همان آرزو، تمایل و قصد او برای دستیابی به هدف ونیز پذیرش آن به وسیله شخص وی می‌باشد. در این نظریه نسبت به جهت رفتار تأکید بیشتری شده است (ساعتچی، ۱۳۷۹، ص۱۹۱ تا ۲۱۱).

‌بر اساس نظریه درونی^[۳۲] ونظریه ویژگی های شغلی^[۳۳]، در شرایطی که انجام دادن وظایف شغلی برایمان لذت بخش باشد، میزان رضایت شغلی ما نیز بیشتر است.تلقی افراد مختلف نسبت به لذت بخش بودن وظایف شغلی متفاوت است. برای مثال، برای بعضی کارکردن با رایانه ها حالت تفریح را دارد و از دیدگاه بعضی دیگر، کاری خسته کننده تر از آن وجود ندارد. بسیاری ازافراد از درگیر کردن خود در فعالیت­هایی نظیر تصمیم گیری، حل تعارض­ها و اجرای یک طرح، برنامه و یا پروژه (از آغاز تا پایان) لذت می‌برند و بعضی دیگر علاقه ای به انجام دادن این فعالیت­ها ندارند (ساعتچی،۱۳۸۲، ص ۳۲۴).

متأسفانه در حقوق ایران مسئله استاد ناپذیری به نحو بغرنجی آموزش‌های حقوقی را تحت تأثیر قرار داده است و به ویژه جدایی دستگاه دادگستری از دانشگاه و حوزه های علمیه و نفی افکار حوزویان و دانشگاهیان به صورت متقابل و همچنین نپرداختن به ریشه‌های علم و مبانی آن، در تشدید این امر تأثیری به سزا دارد.

۱-۲-۴- غرور :

یکی از آفات آموزش و پرورش غرور است که وجود آن نزد استاد و دانشجو موجب زوال نظام آموزشی می‌شود^[۷۲]. یکی از معصومین در این باره میفرماید: «غرور و خودپسندی انسان را از علم‌آموزی باز می‌دارد».

غرور و خودپسندی نه تنها مانع تحقیق است ،بلکه انگیزه ی تحقیق و گام نهادن در راه سخت و ناهموار دانش را نیز در میان دانشجویان و اساتید از بین می‌برد .

راغب اصفهانی می‌گوید: «ابلیس گفت: سه حالت است که در هر که یافت شود، حاجت خود از او یافته‌ام؛ هر که علم خود بسیار شمارد و دین خود فراموش کند و به رأی خود مغرور و معجب گردد»^[۷۳]

۱-۳- استادان:

اشخاصی که در مقام استاد وظیفه خطیر آموزش جوانان و نیروی انسانی مورد نیاز قوه قضایی را بر عهده می‌گیرند، باید ویژگی‌های یک دانشمند واقعی را دارا باشند. به ویژه در رشته حقوق که به منظور حفظ و حمایت از هنجارهای برگرفته از نظام ارزشی طراحی می‌شود، توجه به جنبه‌های اخلاقی و معنوی استادان از اهمیتی خاص برخوردار است. زیرا استادان در شکل گیری شخصیت اجتماعی و اخلاقی دانشجویان نقشی به سزا دارند . لکن در وضعیت فعلی ،به دلیل گسترش بی رویه ی مراکز آموزش عالی حقوق ، از اشخاصی در جایگاه استاد استفاده می شود که فاقد دانش تخصصی لازم ،قدرت تفکر و تحلیل و ساخت فکری منسجم و عشق و علاقه و پشتکار و استقامت هستند . برای مثال با وجود تأکیدات مکرر قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بر موافقت قوانین و مقررات با احکام اسلامی یا بهتر بگوییم، عدم مغایرت آن ها با موازین اسلامی، دیده می شود که اساتیدی در دانشگاه‌ها و دانشکده‌های حقوق به تدریس مشغول هستند که حتی توان استفاده از منابع فقهی را ندارند و از همه بدتر اینکه این گروه به دلیل بی اطلاعی از روش استنباط و استخراج احکام اسلامی و پارادایم فکری حاکم بر روش شناختی حقوق و منطق حقوق اسلامی، با معیارهای غربی و بعضاً عوامانه خود، قوانین و مقررات اسلامی را به باد انتقاد و حتی به سخره می‌گیرند که این خود باعث بی‌اعتمادی و بی‌اعتقادی دانشجویان به نظام هنجاری اسلامی و سنتی مان می‌شود. متأسفانه در بازار نیز کتاب های کافی و قابل فهم برای دانشجویان نوشته نشده است که این مسئله نیز خود استقلال قوه قضاییه را متزلزل خواهد داد.

اساتیدی که با دروس اسلامی آشنایی دارند نیز بعضاً به خواندن متون فقهی و ترجمه آن در کلاس‌های درس اکتفا می‌کنند و توان استدلال و انتقال صحیح و ارزش ها را نداشته و به علت ناآشنایی با نظام‌های حقوقی جدید قدرت ‌پاسخ‌گویی‌ به مسائل دانشجویان را ندارند و بعضاً به نفی تجربه های سودمند بشری می پردازند و … که این نیز موجب سردرگمی و گمراهی دانشجویان باهوش می‌شود.

‌بنابرین‏ لازم است اساتیدی در نظام جمهوری اسلامی ایران پرورش یابند که هم با نظام های حقوقی جدید ،آن هم به صورت مبنایی آشنا هستند و هم نظام حقوقی اسلام را به خوبی می شناسند تا از این رهگذر بتوانیم ارزش ها و هنجارهای خود را به نسل آینده انتقال دهیم .

گفتار دوم: ویژگی‌های اخلاقی و شخصیتی قاضی

لزوم برخورداری از شایستگی‌های اخلاقی و معنوی قضات امری است که مقبول تمام نظام‌های حقوقی و ملت‌هاست. لذا به دلیل بداهت آن از بحث تفصیلی درباره آن خودداری می‌کنیم.

در اصل دهم اصول اساسی استقلال قضایی، مصوب ۱۹۸۵ آمده است:

«۱۰- اشخاصی که برای مشاغل قضایی انتخاب می‌شوند، باید پایبند به اصول اخلاقی و شایسته باشند»

همچنین لزوم شایستگی‌های اخلاقی قضات از اصل پانزدهم نیز به خوبی استنباط می‌شود، زیرا به موجب آن: «قضات دادگاه ها ملزم به رعایت رازداری شغلی نسبت به مذاکرات و اطلاعات محرمانه‌ به دست آمده در جریان انجام وظایف خویش هستند و به غیر از دادرسی های علنی نباید افراد به ادای شهادت درباره این امور مجبور شوند»

در ماده ۲-۱۶ دستورالعمل ۱۹۵۸ فرانسه (اصلاحی با قوانین ۲۵ فوریه ۱۹۹۲ و ۵ فوریه ۱۹۹۴) نیز بر این مطلب تأکید شده است که شخص داوطلب شغل قضاوت باید وضعیت اخلاقی مناسبی داشته باشد.

همچنین توجه به مسائلی اخلاقی در ادای سوگند برای تصدی قضاوت در فرانسه مورد عنایت قانون‌گذار بوده است. متن سوگند در فرانسه به قرار زیر است: «سوگند یاد می‌کنم که به خوبی و به طور دقیق وظایف خود را انجام داده و با دقت بسیار، اسراری را که از رهگذر مذاکره و مباحثه بدان‌ها آگاهی پیدا می‌کنم، حفظ کنم و در مجموع، به منزله یک دادرس با حفظ شئون و با درستکاری رفتار نمایی. (ماده ۶ دستورالعمل ۲۲ دسامبر ۱۹۵۸)

خاطر نشان می‌کنیم که اهمیت ادای سوگند در نظر قانون‌گذار فرانسه تا بدان پایه است که مقرر داشته است ،هر عمل قضایی دادرس بدون ادای سوگند محکوم به بطلان است.

از نظر فقهای اسلام نیز با عنایت به اینکه منصب قضاوت از مناصب جلیله‌ای است که از طرف خدای متعال برای پیغمبر(ص) و از طرف او برای ائمه معصومین و از طرف آنان برای فقیه جامع‌الشرایط ثابت است، برخورداری از شایستگی‌های اخلاقی و معنوی باید بی تردید در گزینش قضات با توجه جدی بررسی شود، به ویژه اینکه حضرت امام (ره) کراراً بر اهمیت جایگاه قاضی تأکید می فرمودند. و قضات را حافظ حیثیت اسلام معرفی می‌کردند^[۷۴].

مبحث دوم: شروط لازم دادستان در پیگیری جرایم اقتصادی در نظام اداری

دو پایه اساسی استقلال منصب دادستانی در بحث انتخاب قضات و شیوه های گزینش ایشان شکل می‌گیرد ، پرداختن به شروط لازم برای قضات دادستانی در پیگیری جرایم اقتصادی از دو جهت حائز اهمیت است: انتخاب افراد شایسته و توانا برای پیشبرد و تحقق اهداف مد نظر در منصب دادستانی؛جلوگیری از اعمال سلیقه و نفوذ در انتخاب دادستان.ذیلاً برای اینکه اهمیت بحث نزد قانونگذاران کشورهای مختلف مشخص شود، شروط مذبور را در کشورهای انگلستان ، فرانسه و ایران بررسی خواهیم کرد:

گفتار اول : انگلستان

قوانین مصوب این کشور در زمینه تنظیم دادگاه ها به ذکر شروط لازم برای تصدی منصب قضا نپرداخته‌اند. لکن قوانین دیگر و سنت‌های حقوقی بر این استوار است که قضات را از میان وکلای دست اندر کار امور حقوقی بر می‌گزینندو بدین منظور سابقه مشخص و معینی را نیز لازم می‌دانند. ‌به این ترتیب شروط لازم برای انتخاب قاضی همان شروط لازم برای انتخاب وکیل است که به طور خلاصه عبارت اند از صلاحیت علمی و سیره و روش نیکو و رفتار پسندیده. (good behavior)

۲-۴-۲-۷٫ فرهنگ ایثار و شهادت و تقویت بنیه علمی

وجود روحیه ایثار و شهادت در یک جامعه در ابعاد مختلف در پیشرفت کشور تأثیرگذار است. یکی از این ابعاد، پیشرفت علمی است. وجود چنین روحیه ای در ملت ما سبب تقویت زیر ساخت های علمی کشور شد. در واقع اگر مقاومت و ایثار شهدا نبود، کشور ما همچنان در چنگال بیگانگان قرار داشت و هیچ گونه فرصت و زمینه ای برای پیشرفت در کشور وجود نداشت و در واقع بیگانگان با نفوذ خود در کشور ما، فرصت هر گونه پیشرفت علمی را از ما می گرفتند. در نتیجه با وجود چنین روحیه ای ملت ایران توانست کشور را به استقلال و آزادی برساند که در پی آن فرصت های گوناگون برای پیشرفت علمی کشور فراهم آمد (برگرفته از بیانات در اجتماع بزرگ زائران و مجاوران حضرت علی بن موسی الرضا(ع)، ۲:۱۳۸۸).

شکل شماره ۲- ۲٫ فرهنگ ایثار و شهادت در اندیشه مقام معظم رهبری

۲-۴-۳٫ فرهنگ ایثار و شهادت از نگاه استاد شهید مطهری

۲-۴-۳-۱٫ شهادت، نوعی هجرت به سوی خدا

شهید مطهری، شهادت را نوعی هجرت به سوی خدا می‌داند. ایشان در این زمینه معتقدند :

هر کسی که کاملاً آماده است قلبش را هدیه کند، حاضر است با من هم آواز باشد و مانند من که هدیه ام خون قلبم است در این راه چنین هدیه ای برای خدای خودش بفرستد، چنین آمادگی دارد، آماده یک مهاجرت باشد و آماده یک کوچ و رحلت باشد که من صبح زود کوچ خواهم کرد (شهرویی، ۱۳۸۵: ۲۹۰).

شهید مطهری، جهاد را به عنوان مقدمه شهادت مورد تمجید قرار داده و افراد را در آثار خود به جهاد در راه خدا دعوت می‌کند. و در این زمینه به خطبه ۲۷ نهج البلاغه اشاره می‌کند : آن که از جهاد به دلیل بی میلی و بی رغبتی روی بگرداند، خداوند جامه ذلت بر تن او می پوشاند و او را لگد کوب حقارت می گرداند و حجاب ها و پرده ها روی بصیرت او قرار می‌دهد و بینش را را از او سلب می‌کند و به سختی ها و شدائد گرفتار می‌گردد و از رعایت انصاف درباره اش محروم می شود (مطهری، ۱۳۷۸: ۷۳).

۲-۴-۳-۲٫ مفهوم شناسی شهادت

از منظر شهید مطهری مرگی که شهادت است با سایر انواع مرگ متفاوت است. وی برای مرگ انواع مختلفی متصور است که عبارت است از مرگ طبیعی، مرگی که پای یک جنایت در میان است، و مرگی که شهادت است. مرگی شهادت است که انسان با توجه به خطرات احتمالی یا ظنی یا یقینی فقط به خاطر هدفی مقدس و انسانی و به تعبیر قرآن فی سبیل الله از آن استقبال می‌کند.

شهادت دو رکن دارد : یکی این که در راه خدا و فی سبیل الله باشد و هدف، مقدس باشد و انسان بخواهد جان خود را فدای هدف نماید. دیگر این که آگاهانه صورت گرفته باشد. معمولاً ‌در مورد شهادت، جنایت هم هست یعنی عملی که از جهت انتسابش به مقتول، شهادت است و از جهت انتسابش به قاتل، جنایت و پلیدی است. شهادت به حکم این که عملی آگاهانه و اختیاری است و در راه هدفی مقدس و از هر گونه انگیزه خود گرایانه، منزه و مبراست تحسین انگیز و افتخار آمیز است و عملی قهرمانانه تلقی می شود. میان انواع مرگ و میرها تنها این نوع از مرگ است که از حیات و زندگی برتر و مقدس تر و عظیم تر و فخیم تر است (مطهری، ۱۳۷۸: ۷۲ ـ ۷۰).

۲-۴-۳-۳٫ جنبه‌های اجتماعی ایثار و شهادت

شهید مطهری صرفاً به جنبه‌های فردی ایثار و شهادت توجه نمی کند، بلکه ایشان به عنوان یکی از تولید کنندگان گفتمان فرهنگ ایثار و شهادت می کوشد تا جنبه‌های اجتماعی ایثار و شهادت و ارتباط ایثارگر، شهید و جامعه را نیز بررسی کند. در واقع ایثار و شهادت از نظر اجتماعی یعنی از آن نظر که به جامعه تعلق دارد، پدیده ای است که در زمینه ای خاص و به دنبال رویدادهایی رخ می‌دهد و به دنبال خود رویدادهایی می آورد نیز باید سنجید.

عکس العملی که جامعه ‌در مورد ایثارگران و شهیدان نشان می‌دهد به خود ایثارگر و شهید تعلق ندارد. یعنی صرفاً ناظر ‌به این جهت نیست که برای شخص شهید یا ایثارگر موفقیت یا شکستی رخ داده است. عکس العمل جامعه مربوط است ‌به این که مردم جامعه نسبت به وجهه شهید و ایثارگر، چه موضع گیری داشته باشند و نسبت به جبهه های مخالف ایثار و شهادت چه موضع گیری داشته باشند؟ رابطه شهید با جامعه اش دو رابطه است : یکی رابطه اش با مردمی که اگر زنده و باقی بود از وجودش بهره مند می شدند و فعلاً از فیض وجودش محروم مانده اند. و دیگر رابطه اش با کسانی که زمینه فساد و تباهی را فراهم کرده‌اند و شهید به مبارزه با آن ها برخاسته و در دست آن ها شهید شده است. بدیهی است که از نظر پیروان شهید که از فیض بهره مندی از حیات او بی بهره مانده اند، شهادت شهید تأثرآور است. آن که بر شهادت شهید اظهار تأثر می‌کند در حقیقت به نوعی بر خود می گرید و ناله می‌کند. اما از نظر زمینه ای که ایثار و شهادت در آن زمینه صورت می‌گیرد، ایثار و شهادت یک امر مطلوب است (مطهری، ۱۳۷۸: ۹۸).

۲-۴-۳-۴٫ مقام شهید

شهید مطهری بالاترین درجات و مراتب انسانی را برای شهید در نظر می‌گیرد، به طوری که قداست شهید را که می توان از احکام مختلف فقهی مانند لباس یا عدم غسل و کفن او فهمید و به همین عالی ترین درجه شهید نسبت داد. از نظر اسلام هر کس به مقام درجه شهادت نائل آید که اسلام با معیارهای خاص خودش او را شهید بشناسد، یعنی واقعاً در راه هدف های عالی اسلامی به انگیزه برقراری ارزش های واقعی بشری کشته شود، به یکی از عالی ترین درجات و مراتبی که یک انسان ممکن است در سیر صعودی خود نائل شود، نائل می‌گردد. از نوع تعبیر و برداشت قرآن درباره شهدا و از تعبیراتی که از احادیث و روایات اسلامی در این زمینه وارد شده است، می توان منطق اسلام را شناخت و علت قرابت یافتن این کلمه را در عرف مسلمانان دریافت (مطهری، ۱۳۷۸: ۶۳).

۲-۴-۳-۵٫ منطق شهید

شهید منطق ویژه ای دارد. منطق شهید را با منطق افراد معمولی نمی شود سنجید. شهید را نمی شود در منطق افراد معمولی گنجاند؛ منطق او بالاتر است، منطقی است آمیخته با منطق عشق از یک طرف و منطق اصلاح و مصلح از طرف دیگر. یعنی دو منطق را اگر با یکدیگر ترکیب کنید، منطق یک مصلح دلسوخته برای اجتماع خودش و منطق یک عارف عاشق لقای پروردگار خودش و به تعبیر دیگر اگر شور یک عارف عاشق پروردگار را با منطق یک نفر مصلح با همدیگر ترکیب کنید، از آن ها منطق شهید در می‌آید. منطق شهید منطق سوختن و روشن کردن است. منطق حل شدن و جذب شدن در جامعه برای احیای جامعه است. منطق دمیدن روح به اندام مرده ارزش های انسانی است. منطق حماسه آفرینی است (شهرویی، ۱۳۸۵: ۱۱۶).

۲-۴-۳-۶٫ تربت شهید