هدف این اسناد بین‌المللی، تلاش برای حصول این اطمینان است که زن شاغل بتواند در طی دوران بارداری و قبل و بعد از زایمان، از خود و فرزندش نگهداری و مراقبت نماید. زیرا با افزایش تعداد زنان در بازار کار، اهمیت این موضوع بیش از پیش خودنمایی می‌کند که شرایط قابل قبول و قابل تحملی برای آنان و فرزندانشان در حین بارداری و بعد از آن وجود داشته باشد، چرا که وجود شرایط کار سالم و بی خطر برای زنان واجب است به ویژه در دوران بارداری.^[۷۲]

۲ـ۱۰ـ۲ برخورداری از حمایت در زمان بارداری در قوانین موضوعه ایران

پایه های زندگی هر انسانی از همان مراقبت‌های اولیه دوران کودکی گذاشته می‌شود از این جهت در تعالیم آسمانی اسلام بارداری دارای جایگاهی است در خود تکریم و احترام و علت این امر در اصل به خاطر سهم و وظیفه‌ای است که این دوران در فراهم ساختن زمینه و مقدمات و صفات و حالات جسمی و روحی هر انسانی ایفا می‌کند.

قانون اساسی کشورمان، در مقدمه خود از خانواده به عنوان واحد بنیادین جامعه و کانون اصلی رشد و تعالی انسان نام می‌برد و ضمن تأکید بر توافق عقیدتی و آرمانی در تشکیل خانواده که زمینه ساز اصلی حرکت تکاملی و رشد دهنده انسان است،. فراهم کردن امکانات جهت نیل ‌به این مقصود را از وظایف حکومت اسلامی می‌داند.

قانون کار در اقدامی پیشگیرانه و حمایتی به منظور حفظ سلامتی مادران باردار در ماده ۷۷ خود مقرر می‌دارد: «در مواردی که به تشخیص پزشک سازمان تامین اجتماعی، نوع کار برای کارگر باردار خطرناک یا سخت تشخیص داده شود کارفرما تا پایان دوره بارداری وی بدون کسر حق‌السعی کار مناسب و سبک تری به او ارجاع می‌کند. » ‌بنابرین‏ می‌توان گفت قوانین داخلی ایران کاملاً در انطباق با بند «د» قسمت ۲ ماده «۱۱» کنوانسیون (CEDAW) می‌باشد.

در پایان لازم به ذکر است، قانون کار با دید مساعدی به زنان شاغل نگاه کرده و به مناسبت وظایف دوگانه آنان در منزل و در کارخانه، امتیازاتی از قبیل مرخصی زایمان، تأسيس مراکز نگهداری کودکان و… قائل شده است. برقراری چنین امتیازاتی ضروری است اما باید توجه داشت که در عمل باعث گردیده که امکان ورود زنان به بازار کار کاهش یابد. قانون کار به هزینه کارفرما امتیازاتی را برای زنان کارگر قائل شده است و در دنیای سرمایه داری که هدف کارفرمایان دسترسی بیشتر به سود و کاهش هزینه ها است، فوری ترین اقدام کارفرما، عدم استخدام زنان است تا از صرف هزینه های غیرضروری معاف شود و در نتیجه قانونی که صرفاً به قصد حمایت از زنان نوشته شده در عمل تبدیل به ابزاربازدارنده‌ای برای ورود زنان به بازار کار می‌گردد و از سویی دیگر زنان نیازمند به کسب درآمد را که در نتیجه حمایت‌های بی رویه قانونی از استخدام باز مانده‌اند به سوی مشاغل سیاه سوق می‌دهد.

برای جبران این نقیصه قانونی پیشنهاد می‌گردد که به کارفرمایان در ازاء استخدام کارگر زن امتیازی از قبیل معافیت از قسمتی از مالیات، یا بهره‌مندی از سهمیه مواد اولیه یا یارانه‌های دولتی تعلق گیرد و بدین نحو هزینه‌ای که کارفرما برای استخدام زنان کارگر متحمل می‌شود به شکلی جبران شده و ایجاد انگیزه می‌کند تا از نیروی کار زنان استفاده شود.

۲ـ۱۰ـ۳ طلاق

مرد می‌تواند هر وقت که بخواهد زن خود را طلاق دهد. (قانون مدنی، ماده ۱۱۳۳)

انحصاری بودن جواز طلاق برای مرد: به عنوان اصل اولیه، حکم طلاق در اختیار مرد و جزء توانمندی‌های حقوقی او محسوب می‌شود و تنها در موارد خاص و استثنایی، زن می‌توان خود را از قید زوجیت برهاند. قطعا این وضعیت با مواد ۱ و ۱۶ کنوانسیون امحاء هر گونه تبعیض علیه زنان همخوانی ندارد.

ایا در قوانین و مقررات جدید حمایت از خانواده، امتیازات و راه‌های آسان‌تری برای جدایی و طلاق زن از همسر خود در نظر گرفته شده است؟

از آنجا که در قوانین و مقررات جدید حمایت از خانواده دلایل ماهوی طلاق پیش‌بینی نشده است لذا کماکان مواد ۱۱۳۰ و ۱۱۳۳ قانون مدنی در این خصوص لازم‌‌الاجرا است طبق ماده ۱۱۳۳ قانون مدنی اگر مرد به هر دلیلی نخواهد با همسرش زندگی کند کسی نمی‌تواند او را مجبور به ادامه زندگی نماید از آنجائی که اصولا قانون حاکم بر رابطه میان زوجین محبت و مودت است نه اجبار و اکراه، متقابلاً اگر زن نیز به هر دلیلی نخواهد با شوهرش زندگی کند و بر این عقیده استوار باشد کسی نمی‌تواند او را وادار به ادامه زندگی سازد.

با توجه به مواد فوق‌الذکر مهم است نخست برای زن نیز مستقل از رضایت مرد در شرایطی امکان طلاق وجود داشته باشد دوم حقوق زوجین هنگام طلاق رعایت شود. مسلماًً قواعد عقلی، شرعی و نیز عمومات قرآنی دلالت بر آن دارد که اگر طلاق زن به نفع او و در جهت دفع ضرر و مفسده باشد، زن بایستی دارای چنین حقی باشد. مطمئنا هر چه شرایط جدایی سخت‌تر باشد و عوامل بازدارنده‌ در مسیر طلاق بیشتر، بهتر است اما اینکه همه این عوامل بازدارنده و موانع پیش پای زن باشد نامعقول است. زن متقاضی طلاق به سهولت نمی‌تواند طلاق بگیرد زیرا دادگاه مکلف است به تقاضای او رسیدگی ماهوی نماید و تمام دلایل شواهد و مدارک را مورد تحقیق قرار دهد، چه بسا زن در این موقعیت سالها سرگردان می‌شود، به انواع بیماری‌های روحی مبتلا شده و سرانجام خواسته او را رد می‌کنند چون اثبات عسر و حرج یعنی اینکه همزیستی با مرد به اندازه‌ای مشقت بار است که ادامه آن ممکن نیست، کار بسیار دشواری است. بخصوص که شوهران ناصالح برای آنکه حقوق مالی زنان را نپردازند اغلب در مرحله رسیدگی در محضر دادگاه نسبت به همسر خود اظهار عشق می‌کنند و ادامه زندگی مشترک را خواستار می‌شوند و به قدری ‌به این دفاع ادامه می‌دهند تا زن مستأصل شده و تمام حقوق مالی خود را بذل کند آنگاه شوهر با طلاق موافقت می‌کند و طلاق از نوع خلع جاری می‌شود.

دستاوردها و نکات مثبت قانون حمایت خانواده مصوب سال ۱۳۹۲ در جهت جلوگیری از آثار سوء طلاق در ماده ۲ این قانون آمده است که دادگاه خانواده با حضور قاضی مشاور زن تشکیل می‌شود و به قوه قضائیه ۵ سال فرصت داده شده تا برای تأمین قضات مشاور زن اقدام نماید.

در ماده ۱۶ قانون فوق به بحث مراکز مشاوره خانوادگی در کنار دادگاه های خانواده اشاره شده و بهره‌جویی از روان پزشکان، روان‌شناسان و مددکاران اجتماعی را در کنار کادر قضایی لازم و ضروری دانسته که به نظر می‌رسد اگر این ماده به خوبی اجرا شود می‌تواند ثمرات مبارکی را به همراه داشته باشد.

– در ماده ۱۷ تأکید شده است که حداقل نصف اعضای هر مرکز مشاوره باید از بانوان باشد.

– از دیگر نکات مثبت لایحه ماده ۱۲ آن بوده که به موجب آن در دعاوی و امور خانوادگی مربوط به زوجین، زوجه می‌تواند در دادگاه محل اقامت خوانده یا محل سکونت خود اقامه دعوی کند.

۲ـ۱۰ـ۴ حضانت

برای نگاهداری طفل، مادر تا دو سال از تاریخ ولادت او اولویت خواهد داشت پس از انقضا این مدت حضانت با پدر است مگر نسبت به اطفال اناث که تا سال هفتم حضانت آن ها با مادر خواهد بود. (قانون مدنی، ماده ۱۱۶۹)

۲ – تعهد به سازمان :

مدیران مؤثر با سازمانشان افتخار کرده و این افتخارشان را در رفتار خود متجلی می‌سازند

۳ – تعهد نسبت به خود :

همواره مدیران تصویر قوی به دیگران ارائه می‌دهند و در تمام موقعیت ها به عنوان یک عامل مثبت عمل می‌کنند .

۴ – تعهد نسبت به افراد گروه کاری :

مدیران موفق به افراد گروه کاری معتقدند و نسبت به آن ها احساس تعلق خاطر خاصی نشان می‌دهند این امر مدیر را وا می‌دارد تا برای کمک به افراد در جهت موفقیت در کارشان از شیوه مناسب رهبری استفاده کند . به عبارت دیگر مدیر با نشان دادن علاقه به کارکنان و شناخت آنان و دادن بازخورد با ارشادی و ترغیب آنان به ارائه افکار خلاق تعهد خود را به ‌گروه‌های کاری نمایان می‌سازد .

۵ – تعهد نسبت به کار مدیران مؤثر تلاش می‌کنند با حفظ تمرکز صحیح بر کار اهل عمل بودن و روشن کردن اهمیت کار خود و کارهایی که دیگران انجام می‌دهند معنی و مفهوم ببخشند و با تمرکز نمودن توجه کارکنان را به اهمیت کار آشکار نمایند.(قربانی ، الیاس -۱۳۸۲)

دو دیدگاه در تعهد سازمانی

بر اساس مطا لعات زیادی که در زمینه تعهد سازمانی ارائه شده است مشاهده می شود که می توان دو دیدگاه کلی را در تعریف تعهد از یکدیگر متمایز نمود. دیدگاه اول : در برخی از این تعاریف تعهد بیانگر طبقه ی خاص از رفتار است .یعنی چنانچه فردی به دلیل اعمال ورفتارهایی که در گذشته انجام داده خود را نسبت به تداوم آن فعّالیت ها مفید بداند و یا چنانچه فرد در سازمان ، اداری منافعی باشد که چشم پوشی از آن ها غیر ممکن یا مشکل باشد گفته می شود که آن شخص احساس تعهد می‌کند.

دیدگاه دوم : در بعضی مطا لعات تعهد را تا حد زیاد به عنوان یک نگرش در نظر می گیرند بر این اساس تعهد حالتی است که در آن ارزش ها واهداف یک سان خاص را می‌پذیرند و مایل است که به منظور تسهیل تعهد آن اهداف ، عضویت خویش را در سازمان حفظ نماید ( استیز .پورتز^[۶۷] ،۱۹۸۳). تمایزبین دیدگاه های نگرشی ورفتاری در تحقیقات انجام شده در این زمینه به خوبی مشهود است که در دیدگاه نگرشی تحقیقات عمدتاً به سمت شناسایی عوامل ایجاد کننده تعهد و همچنین پیام ها و نتایج حاصل از تعهد جهت گیری پیدا کرده‌اند ، ولی در دیدگاه رفتاری تحقیقات به شناسایی شرایط می پردازد که تحت آن شرایط رفتاری که قبلا بروز یافته مجددا نیز تکرار می شود و همچنین اثرات چنین رفتاری بر تغییر نگرش بررسی می‌گردد.مفروضات اساسی دیدگاه های نگرشی و رفتاری به صورت نمودار نگرش داده شده است . (مورد و گریفتن^[۶۸] ، ۱۹۹۹). در تعهد عاطفی کارکنان با سازمان همانند می شود ‌و ارزش‌ها ونگرش های سازمان را درونی می کنندو خواست هایشان در سازمان اجابت می کردد.تعهد عاطفی به میزان زیادی با حمایت سازمانی ادراک شده همبسته است (شور و تتریک ،^[۶۹]۱۹۹۱به نقل از مهداد، علی- ۱۳۸۰). در تعهد رفتاری ، کارکنان فقط به وسیله ی عوامل پیرامونی چون برنامه های حقوقی وارشد یت به سازمانی متکی اند که در صورت فقدان آن ها تعهد تداوم نخواهد داشت ، در این تعهد همانند سازی شخصی با اهداف وارزش های .سازمانی وجود ندارد.تحقیق نشان می‌دهد که تعهد عاطفی به طور مثبت با عملکرد شغلی و تعهد رفتاری به طور منفی با عملکرد شغلی رابطه دارد.(میر ، پانوتن، گلاتلی ، گوفین و جکسن،^[۷۰] ۱۹۸۹ به نقل از مهداد، علی- ۱۳۸۰).

مدل سه بخشی سازمانی

این مدل توسط می بر وآلن^[۷۱] ارائه گردیده است محققین مذکور اظهار کرده‌اند که تعهد به عنوان یک حالت روانی حداقل دارای سه جزء قابل تفکیک است که نوعی تمایل نیاز ‌و الزام جهت ادامه ی اشتغال در یک سازمان می‌باشد . هریک از این اجزاءرا به ترتیب تحت عنوان تعهد عاطفی ، تعهد استمرار هنجاری مورد اشاره قرار می‌دهیم . نقطه مشترک هر سه دیدگاه مذکور این است که یک حالت روانی که : ۱-روابط کارمند را با سازمان مشخص نموده است. ۲– به طور ضمنی اشاراتی مبنی بر تداوم یا قطع عضوی فرد در سازمان دارد.

تعهد عاطفی : بیانگر پیوستگی عاطفی کارمند و پذیرش ارزش ها و میزان و میزان در گیری وی با سازمان است این افرادی تعهد عاطفی هستند در سازمان باقی می مانند زیرا قلبا مایل به انجام چنین کاری هستند. تعهد استمرار: بیانگر هزینه های ناشی از ترک سازمان می‌باشد . کارکنانی که ارتباط اولیه آنان با سازمان بر مبنای استمرار در خدمت سازمانی باقی می مانند زیرا این ماندن ضرورت است. تعهد هنجاری : بیانگر احساس دین و الزام به باقی ماندن در سازمان بوده و افرادی که دارای این تعهد هستند فکر می‌کنند که ادامه ی فعّالیت در سازمان و ظیفه آنان است که باید در سازمان بمانند. با مشخص شدن تفاوت های مفهومی موجود بین اجزاءسه گانه تعهد به نظر می‌رسد شرط ها و عوامل ایجاد کننده متفاوت بوده و اثرات متفاوتی نیز بر رفتارهای مرتبط با کار جز ترک خدمت خواهد داشت (مدل سه بخشی می یر وآلن^[۷۲] ، ۱۹۹۱ )

شاخصه های تعهد :

به طور کلی عنصر اصلی تعهد به ویژه از دیدگاه رفتار گرایی عبارت است از رفتار و اقدام :‌بنابرین‏ هر اقدامی با میزان تعهد متفاوتی همراه است که بر حسب شاخص های تعهد عنوان می شود یکی از مهمترین توصیف ها در این رابطه توسط سا لاتیک ^[۷۳](۱۹۷۹)مطرح شده است وی مهمترین عامل تعهد را تقلید یا پیوند فرد یا اقدام خود می‌داند و چهار ویژگی را در این رابطه بیان می‌کند که عبارتنداز :

۱-صراحت و آشکار بودن عمل

این ویژگی شامل حد ومیزان است که می توان گفت در واقع عملی رخ داده و به راحتی به آن اشاره می شود دو عامل اصلی که به افزایش صراحت می‌ انجامد عبارت است که از قابلیت مشاهده و عدم ابهام و روشن بودن عمل یا اقدام است برای مثال ، بعضا از اقدامات به راحتی قابل مشاهده و روشن نیستند و با تردید ودودلی همراهند فرد نسبت به آن ها فکر می‌کند.

۲-قابلیت تجدید و قابل فسخ بودن عمل

بعضی از اقدامات می‌تواند بر اساس آزمون و خطا صورت ‌پذیرد و صورت مناسب آن ها را تکرار کند در صورت عدم تناسب ، آن ها تکرار نشده و ذهنیت و تصور نسبت به آن ها تغییر می‌یابد . بر اساس این تحلیل ، بعضی ‌از اقدامات قابل فسخ وعدم تکرار است وشخص می‌تواند به راحتی ‌تعهد خود را منتفی کند مانند پس دادن کالا ی خریداری شده ، طلاق ، استعفا از شغل و غیره . از سوی دیگر انجام بعضی از اقدامات به خودی خود تعهد آور بوده و نمی توان از خود عمل واز آثار شریا خیر آن رهاشد مانند : قتل ، کتک زذن ، چیزی را شکستن ، صرف غذا. این اعمال قابل فسخ نیستند گر چه قابل بخشش می‌باشند .

۳- ویژگی سوم در این رابطه عبارت است از اراده:

در خصوص اینکه روش اعلام اراده چگونه و به چه وسیله‌ای باید باشد قانون مدنی وسیله خاصی را لازم ندانسته است. ‌بنابرین‏، اعلام اراده با هر وسیله که بتواند بر آن دلالت کند قابل تحقق است زیرا ماده ۱۹۱ قانون مدنی به طور مطلق همراه بودن قصد را با چیزی که دلالت بر آن کند شرط تأئید قصد اعلام ‌کرده‌است و از لفظ یا وسیله خاصی برای دلالت قصد نام نبرده است. علاوه بر این ماده ۱۹۳ قانون مدنی نیز مقرر می‌دارد: «انشاء معامله ممکن است به وسیله عملی که مبین قصد و رضا باشد مثل قبض و اقباض حاصل گردد،مگر در مواردی که قانون استثناء کرده باشد» پس جز در مواردی که قانون استثناء کرده باشد انشای عقد با هر عملی که حاکی از قصد باشد محقق می‌گردد.

حال پس از ذکر این مقدمه، در خصوص مبادلات الکترونیک سوالی که مطرح می‌شود این است که آیا انتقال اطلاعات و ایجاد تبادل از طریق اینترنت و از طریق واسطه‌های الکترونیک می‌تواند روش معتبری برای اعلام اراده انشایی افراد در ایجاد آثار حقوقی باشد؟ آیا اگر اشخاص برای ایجاد ماهیت حقوقی بین خویش، ابزارهای الکترونیک را برگزینند، قانون روابط معاملاتی و حقوقی آن ها را به رسمیت می‌شناسد و به آن اعتبار لازم می‌بخشد؟

با توجه به آنچه که گفته شد و نیز ملاحظات مقررات قانون مدنی پاسخ سؤالات مذکور مثبت است و این پاسخ مثبت مقدمه‌ای برای پذیرش و اعتبار قراردادهای الکترونیک است، بدون اینکه قانون خاصی به طور جداگانه قراردادهای مذکور را مورد پذیرش قرار دهد. اما نظر به اهمیت موضوع تجارت الکترونیک در دنیای امروز و گسترش روابط معاملاتی و تجاری افراد در فضای اینترنت، قانونگذاران ملی و بین‌المللی به طور خاص، اعتبار قراردادهای الکترونیک را پیش‌بینی کرده‌اند. قانون نمونه آنسیترال در باب تجارت الکترونیک، مصوب ۱۹۹۶ م، در این خصوص مقرر می‌دارد: «در انعقاد قرارداد، ایجاب و قبول می‌تواند از طریق داده پیام‌ها اعلام شود مگر اینکه طرفین به نحو دیگری توافق کرده باشند. هنگامی که برای انعقاد قرارداد، داده پیام‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند، اعتبار یا قابلیت اجرای قرارداد مذکور صرفاً ‌به این دلیل که از داده پیام‌ها استفاده شده، نباید رد شود»^[۲۹] همان طور که پیدا‌ است ماده مذکور صریحاً قرارداد الکترونیک را مورد پذیرش قرار داده و برای آن ها اعتبار و قابلیت اجرای لازم را قائل است.

علاوه بر این، دستورالعمل شماره ۳۱/۲۰۰۰ اتحادیه اروپا که ناظر به برخی از جنبه‌های حقوقی تجارت الکترونیک است نیز در خصوص به رسمیت شناختن تشکیل قرارداد از طریق وسایل الکترونیک بیان می‌کند: «‌دولت‌های‌ عضو باید تضمین کنند که نظام‌های حقوقی ایشان تشکیل قرارداد از طریق وسایل الکترونیک را مجاز می‌شمارد. دول عضو به ویژه باید تضمین کنند که مقتضیات قانونی قابل اعمال در روند تشکیل یک قرارداد، هیچ مانعی برای انعقاد قراردادهای الکترونیک ایجاد نمی‌کند و نیز نباید به خاطر اینکه قراردادهای مذکور از طریق وسایل الکترونیک ایجاد شده‌اند، فاقد اعتبار و قابلیت اجرا تلقی گردند»^[۳۰]

در ایران نیز با تصویب قانون تجارت الکترونیک که «مجموعه اصول و قواعدی است که برای مبادله آسان و ایمن اطلاعات در واسطه‌های الکترونیکی و با بهره گرفتن از سیستم‌های ارتباطی جدید به کار می‌رود»^[۳۱] در واقع قراردادهای الکترونیک به رسمیت شناخته شده‌اند. ماده ۶ قانون مذکور اعتبار داده پیام‌ها را در حکم نوشته دانسته است^[۳۲] و درماده ۱۲ نیز داده پیام‌ها، در مقام دعوی یا دفاع معتبر شناخته شده‌اند و دارای ارزش اثباتی هستند.^[۳۳] ‌بنابرین‏، اعلام اراده از طریق داده پیام‌های الکترونیک نیز برای اعلام اراده انشایی معتبر بوده و می‌تواند موجد آثار حقوقی باشد.

لازم به یادآوری است که هر داده پیامی نمی‌تواند به تشکیل قرارداد بیانجامد. توضیح اینکه گاهی مواقع تبادلات الکترونیک افراد به سه صورت است:^[۳۴]

۱ – انتقال اطلاعات صرف^[۳۵] – در این حالت یک ماهیت حقوقی به وجود نمی‌آید فقط ممکن است برای ارسال کننده اطلاعات مسئولیت‌ساز باشد یعنی حاوی اطلاعاتی باشد که ارسال کننده در ارسال آن ها تقصیر کرده باشد و موجب ایراد خساراتی شده باشد.

۲ – انتقال اطلاعیه‌های یک‌جانبه^[۳۶] – این نوع تبادلات می‌توانند اثر حقوقی داشته باشند و در بیشتر مواقع برای اجرای یک قرارداد موجود به کار می‌روند. به عنوان مثال یکی از انواع مهم این نوع اطلاعیه‌ها اظهارنامه‌های گمرکی^[۳۷] هستند که ضمانت اجرای تقصیر در اعلام یا عدم اعلام آن ها بسیار سنگین است. مقررات ناظر ‌به این اظهارنامه‌ها در قوانین ملی پیش‌بینی شده است ‌بنابرین‏، قوانین مذکور باید پاسخ بدهند که آیا می‌توان داده پیام‌ها را جایگزین اظهارنامه‌های کاغذی کرد. در سال‌های اخیر و با گسترش فناوری اطلاعات و به کارگیری آن در تجارت بدون کاغذ^[۳۸] اظهارنامه‌های گمرکی الکترونیک نیز مورد پذیرش نظام‌های حقوقی قرار گرفته است.

۳ – داده پیام‌های تشکیل قرارداد^[۳۹] – گاهی مواقع طرفین یک تبادل قصد ایجاد یک ماهیت حقوقی را دارند مثل جایی که کالایی از طریق اینترنت سفارش داده می‌شود. این نوع داده پیام‌ها که در قالب ایجاب و قبول مورد انتقال قرار می‌گیرند، به تشکیل قراردادهای الکترونیک می‌انجامند. ‌بنابرین‏، هرگاه در بستر مبادلات الکترونیک، سخن از داده پیام‌ها می‌رود منظور نوع اخیر آن است.

ایجاب پیشنهاد انجام معامله و اعلام اراده کسی است که دیگری را بر مبنای معینی به انعقاد عقد فرا می‌خواند، بدین ترتیب که اگر پیشنهاد مورد قبول قرار گیرد هر دو طرف به مفاد آن پایبند باشند.^[۴۰] طبق تعریف ماده ۱۴ کنوانسیون بیع بین‌المللی کالا، ایجاب پیشنهادی است که برای تشکیل قرارداد، خطاب به شخص یا اشخاص معینی داده می‌شود و ایجابی که به طور کامل، قطعی و مشخص بوده و بیانگر قصد موجب باشد در صورت قبول الزام‌آور است.^[۴۱] قبول نیز به معنای رضای بدون قید و شرط به مفاد ایجاب است.^[۴۲] طبق تعریف ماده ۱۸ کنوانسیون بیع بین‌المللی کالا نیز هر گونه اظهار یا عمل ایجاب شونده (قابل) که حاکی از رضای وی به ایجاب باشد، قبول است.^[۴۳]

قواعد عمومی مربوط به ایجاب (کامل بودن، مشخص بودن، قاطع بودن و خطاب به شخص یا اشخاص معین بودن و…) و قبول (لزوم مطلق بودن، مسبوق به رد نبودن، موالات ایجاب و قبول) در فضای سنتی و ‌در مورد قراردادهای مرسوم، همگی در خصوص ایجاب و قبول‌های الکترونیک در فضای مجازی نیز قابل اعمال هستند.

۴-۵-۲- تفاوت های فرهنگی ‌بر اساس سرزمین، مذهب، جنس، نسل وسطح فرهنگ

‌بر اساس فرهنگ مذهبی، بومی ومنطقه ای تفاوت هایی بین کشورها وجود دارد و ‌گروه‌های مذهبی بومی اغلب موارد مرزهای سیاسی در کشورها را به وجود می آورند. این ‌گروه‌های اقلیت نقاطی بین فرهنگ سنتی گروهی خود وفرهنگ ملی به وجود می آورند یعنی در فرهنگ اصلی ادغام می‌شوند اگر چه این ممکن است یک نسل یا بیشتر طول بکشد وبرخی نیز به همان سبک فرهنگ اصلی خود باقی می مانند.

وابستگی مذهبی خیلی کمتر از آنچه به نظر می‌رسد به فرهنگ وابسته است اگر ما مروری به تاریخ مذهبی کشورها داشته باشیم، متوجه می‌شویم مذهب یک جامعه نتیجه الگوهایی از ارزش فرهنگ های قبلی وتفاوت های فرهنگی می‌باشد. مذاهب بزرگ دنیا در تاریخ خودشان همه دچار تغییرات وطبقه بندی شده اند.

بین کاتولیک های رم، ارتدکس های شرقی و ‌گروه‌های مختلف پروتستان بین شیعه وسنی در اسلام بین ‌گروه‌های لیبرال فوندامنتالیست^[۸] (اصول گرایان) ولیبرال یهودی وبین هینایانا^[۹] ومهایانا^[۱۰] در دین بودا.

تفاوت های جنسی معمولاً ‌در مورد فرهنگ ها توضیح داده نشده است. تشخیص تفاوت های بین فرهنگ زن ومرد در هر جامعه به توضیح نقش جنس در تغییرات فرهنگی کمک زیادی می‌کند. خانم ها ‌بر اساس سنت برای کارهایی که مردان انجام می‌دهند انتخاب نشده اند، این به خاطر این نیست که خانم ها قادر به انجام این کارها نیستند، بلکه خانم ها کمتر در پیدایش سمبل ها دخالت دارند، تصور قهرمانی ندارند، در ایجاد وپرورش رسوم غالب در فرهنگ مردانه مشارکت ندارند ‌و برعکس. احساسات وترس درباره رفتار جنس مخالف مشابه سازمانی است که افراد با فرهنگ خارجی تماس پیدا می‌کنند وعکس العمل نشان می‌دهند ( فرهنگی ،۱۳۸۶،۶۲)^۳ .

۶-۲- ابعاد مد نظر هافستد برای مطالعه فرهنگ

۱-۶-۲- فاصله قدرت

سه مفهومی که ترکیب شاخص فاصله قدرت را به وجود می آورند عبارتند از سؤالات (۱) ترس افراد ، (۲) استبدادی ( رئیس نشان دهنده درک و تصور پاسخگویان از محیط کار روزانه شان می‌باشند)و(۳) آن چیزی است که پاسخگویان به عنوان ترجیحاتشان بر آن تأکید می ورزند یا اینکه آن ها دوست دارند محیط کارشان به چه شکلی باشد.

در حقیقت این سه سؤال بخشی از یک خوشه مشابه هستند که نشان می‌دهند میان تصورات واقعی یک نفر وتمایلات واقعی وی در هر کشور ارتباط نزدیکی وجود دارددر کشورهایی که کارکنان خیلی نمی ترسند ورؤسا از سبک استبدادی یا پدر مابانه استفاده نمی کنند کارکنان تمایل به سبک مشاوره ای در تصمیم گیری را از خود نشان می‌دهند و رئیس کسی است که با زیردستانش قبل از رسیدن به یک تصمیم مشورت می کند.

در طرف مقابل در کشورهایی که کارکنان غالباً از مخالفت با رؤسای شان می ترسند ورؤسا نیز سبک استبدادی یا پدر مابانه دارند کارکنان مشاغل مشابه تمایل کمتری به مشاوره با رئیس شان دارند.

در عوض تعداد زیادی از آن ها تمایل به داشتن رئیس با سبک استبدادی یا پدر مابانه از خود نشان می‌دهند اما برخی به سمت دیگر تغییر جهت می‌دهند به عنوان مثال رئیسی را ترجیح می‌دهند که با رأی اکثریت مدیریت نماید ‌به این معنی که وی در کل خودش تصمیم نگیرد. در عمل، در اغلب سازمان ها رسیدن به رأی اکثریت دشوارمی باشد وتعداد اندکی از افراد در عمل می بینند که رئیس شان ‌به این سبک عمل می کند (رؤسایی که ادعای انجام چنین کاری را داشتند اغلب متهم به دستکاری ‌و فریب می‌شوند).

به طور خلاصه امتیازات شاخص فاصله قدرت ما را نسبت به روابط وابستگی در یک کشور آگاه می‌سازد در کشورهایی با فاصله قدرت پایین، زیردستان وابستگی کمی به رؤسا دارند، وتمایل به مشورت دارند ‌به این معنا که وابستگی بین رئیس ومرئوس وابستگی درونی می‌باشد. فاصله احساسی بین آن ها نسبتاً پایین است. زیردستان دیدگاهی کاملاً واضح ‌و متقابل با رؤسای شان دارند. در کشورهایی با فاصله قدرت بالا زیردستان به طور قابل ملاحظه ای به رؤسای شان متکی هستند. زیردستان ‌به این وابستگی با تمایل پاسخ داده (به شکل رئیس استبدادی یا پدرمآب) ویا اینکه به کلی آن را رد می نمایند. که از نظر روان شناختی به وابستگی متقابل شناخته شده است. یعنی وابستگی با یک نشانه منفی. ‌بنابرین‏ کشورهای با فاصله قدرت بالا یک الگویی از دو قطبی شدن بین وابستگی ‌و وابستگی متقابل را نشان می‌دهند. در اینگونه موارد احساسی بین زیردستان ورؤسای آنان عمیق است. زیردستان تمایلی به نزدیک شدن ندارند ومستقیماً در تضاد با رؤسای خویش قرار می گیرند.

‌بنابرین‏ فاصله قدرت می‌تواند به شرح زیر تعریف گردد: حدی که اعضای کم قدرت تر نهادها وسازمان های یک کشور انتظار دارند ومی پذیرند که قدرت به طور نابرابر توزیع شده است. نهادها عناصر اساسی جامعه مانند خانواده، مدرسه واجتماع هستند. سازمان ها اماکنی هستند که افراد در آنجا کار می‌کنند.

۱-۱-۶-۲- تفاوت های فاصله قدرت در درون کشورها: طبقه اجتماعی، سطح تحصیلات وشغل

نابرابری در هر جامعه ای در طبقات اجتماعی آشکار است، طبقه مرفه، متوسط وپایین. به هر حال این تقسیم بندی ممکن است در کشورهای مختلف، متفاوت باشد. طبقات از نظر شانس دسترسی آن ها برای استفاده از منافع اجتماعی که یکی از آن ها تحصیلات می‌باشد با هم تفاوت

دارند. تحصیلات بالاتر به طور خودکار حداقل فرد را به طبقه متوسط می رساند. تحصیلات، به نوبه خود یکی از معیارهای تعیین کننده نوع شغلی که شخص آرزوی آن را دارد می‌باشد به نحوی که در عمل در اکثر جوامع طبقه ی اجتماعی، سطح تحصیلات وشغل ارتباط تنگاتنگی با همدیگر دارند( فرهنگی ،۱۳۸۶،۶۵)^۱ .

۲-۱-۶-۲- تفاوت فاصله قدرت در میان کشورها: ریشه‌های خانوادگی

اغلب مردم دنیا در خانواده متولد می‌شوند. همه ی افراد برنامه ریزی ذهنی خود را بلافاصله پس از تولد از بزرگ ترهایی که در میان آن ها بزرگ می‌شوند به دست می آورند ‌و خودشان را پس از مجموعه ای از الگوهای ارائه شده توسط بزرگ ترها مدل سازی می نمایند.

عبادت و دعا به درگاه خداوند نیز نقش مؤثری در بازیابی خود انسان ایفا می کندعبادت بیدار کننده انسان است.آدمی در عبادت کردن خود را همان گونه که هست می بیند و به نقصها و ناتوانی خود آگاه می‌گردد.اقبال لاهوری نیز ‌در مورد ارزش پرستش و نیایش در بازیافتن حقیقت خود می‌گوید:«نیایش وسیله اشراق نفسانی،عملی حیاتی و متعارفی است که به وسیله آن جزیره کوچک شخصیت ما وضع خود را در کل بزرگتری از حیات اکتشاف می‌کند.»از خود بیگانی گاهی به دست خود انسان و گاهی به دست دیگران و با غفلت از خود پیش می‌آید. انسان فراموش می‌کند که به چه چیز تعلق دارد،سمت روحیاتش کجاست،علایق او چیست.در امور اجتماعی نیز جامعه ای که از خود غافل شود استثمارگران درصدد تعیین هویت او بر می‌آیند و او هم بناچار این هویت را می پذیرد.^[۸۲] در قرآن از خود بیگانگی تحت عنوان نسیان نام برده شده است.«وَ قُل اَلیَوم نَنساکُم کَما نَسَیتُم لِقاءَ یَومِکُم:امروز ما شما را فراموش می‌کنیم همان‌ طور که شما ما را فراموش کردید.»^[۸۳] تعبیر دیگری که قرآن برای از خودبیگانگی در نظر می‌گیرد شیطان است.در جاهای مختلف قران از شیطان به عنوان عامل اصلی از خود بیگانگی یاد می‌کند و بی جهت او را عدوٌ مبین نخوانده است،چون دشمن اصلی انسان است.گاهی چنان شیطان در شخصیت و اعمال آدمی نفوذ کرده که استقلال شخصیت خود را از دست می‌دهد.وقتی شیطان در اندیشه آدمی خانه کرد و آدم از خطوات او پیروی نمود جای دوست دشمن را در دل می‌گیرد و دزد جای امین را^[۸۴] پس:«اَعوذُ بِکَ مِن هُمَزات الشَیاطین وَ اَعوذُ بِکَ رَّبِ اَنَّ یَحضِرون:خداوندا از وسوسه های شیاطین به تو پناه می برم و از تو می خواهم که نگذاری نزد من حاظر شوند.»^[۸۵] هدف مشترک دین و جرم شناسی نیز در این حوزه ساختن انسانهایی است که در مقابل هر موقعیت خطر آفرین و هر محیط مستعد بزه و گناه به راحتی آلوده این عوامل نگردند.

گفتار دوم: باورهای دینی و بهداشت روانی

«کسی زمانی به من گفت اگر روح و روانم تنها چیزی باشد که با خود به آن دنیا می برم،این باید بهترین داراییم باشد.»^[۸۶] فرهنگ روانشناسی لاروس بهداشت روانی را چنین تعریف می‌کند:«استعداد درون برای هماهنگ،خوشایند و مؤثر کردن،در موقعیت های دشوار،انعطاف پذیر بودن برای بازیابی تعادل خویش،توانایی داشتن»^[۸۷] گناه یک نوع بیماری است که روح بدان مبتلا می‌گردد.در جایی قرآن کریم مکر و خدعه را بیماری نامیده است و درباره منافقانی که با خدا و مردم با ایمان خدعه می‌کنند می فرماید:«فی قُلُوبِهِم مَرَضٌ وَ زادَهُمُ اللهُ مَرَضا^ً:در دل این منافقان خدعه گر بیماری است»^[۸۸]و در جای دیگر بی عفتی را بیماری خوانده است و به زنان رسول خدا (ص) فرموده که صدای خود را در وقت سخن گفتن نرم و نازک نکنند تا بی عفتان بیمار را به طمع نیندازد.

اسلام حتی از اندیشه و فکر گناه نیز جلوگیری کرده،چون اندیشه گناه،شخص را به گناه وادار می‌کند و کسی که اندیشه گناه را در سر پرورانید،تدریجا به صورت فردی گناهکار در می‌آید.حضرت علی علیه السلام می فرماید:«مَن کَثُرَ فِکرُهُ فیِ المَعاصی دَعَتهُ اِلَیها.کسی که ‌در مورد گناهان زیاد فکر کند گناهان را بسوی خود می کشد.»^[۸۹] اساسا فکر گناه دل را تیره کرده،پاکی و صفای روح آن را از بین می‌برد.به عبارت روشنتر اسلام درصدد است که گناه را از سرچشمه خشک کند و آلودگی را در نطفه خفه سازد و به طور کلی اسلام و رهبران بزرگوار آن پایه اعمال را از نظر کیفر و پاداش روی اندیشه و نیت افراد بنا نهاده اند.قرآن کریم در هر سوره که نام عمل صالح را به میان آورده قبل از آن ایمان را ذکر کرده و عمل را به دنبال آن آورده است:«اِنّ الذّینَ آمَنُوا وَ عَمِلوا الصّالِحات…»چون عملی که روی ایمان به خدا پایه گذاری نشود ارزش و ثمری ندارد بلکه اعمال نیک باید متکی به ایمان و اعتقاد به خدا و ناشی از سرچشمه روحانی ایمان باشد.زیرا اگر بنا شد که کار نیک هم از روی ریا و خودنمایی انجام شود و برای خدا نباشد،دوامی نخواهد داشت و بزودی از بین خواهد رفت.^[۹۰]

در اینجا این عبارت بسیار زیبا «رعایت حالت روح» را از استاد شهید مرتضی مطهری برداشت نمودم چون تعبیری بهتر و درخورتر از این برای این قسمت نیافتم.ایشان در کتاب تعلیم و تربیت در اسلام به نقل از حضرت علی (ع) آورده اند،که همان‌ طور که تن بر اثر زندگی روزمره و انجام امور مختلف و کار کردن خسته می شود،روح نیز به مانند او در اثر فکرهای بسیار سنگین،هجوم وسوسه ها و غرائظ و حساب سود و زیان امور و بر اثر تغییراتی که در درون فرد اتفاق می افتد غبار خستگی روی او می نشیند. پس همان گونه که مراقب تن و بدن خود هستیم باید مراقب روح خود باشیم و به او نیز استراحت دهیم و به اصطلاح شهید مطهری رعایت حال روح را باید بکنیم.^[۹۱]در زندگی بسیاری از عوامل هست که روح را خسته می‌کند به طوری که روح ناتوان می شود. از این رو باید سعی شود عواملی که باعث افسردگی روحی و روانی ما می شود کنار گذاشته شود.

رفتار و اعمال انسان بازتاب تاثیریافته درون اوست. به طور کلی انسان بافته و ساخته باورها و اعتقاداتی است که به مسائل دارد و همان گونه که فرد در درون خود می اندیشد و نسبت به کرامت نفس و عزت خود ایمان دارد همان موارد و عادات و اعتقادات باعث می شود که فرد از انجام کارهای زشت به دور و به انجام دادن کارهای مثبت تشویق شود.اظهار محبت و دوستی به دیگران و تواضع در برابر مردم از فروتنی درونی در برابر همنوعان شکل می‌گیرد که نمود آن در بیرون و در برخورد با دیگران مشاهده می شود.مقصود از فروتنی هم در اینجا مفهوم و مقایسه ای است که فرد در درون خود می‌کند و در برخی روایات نیز بدان توصیه شده است.^[۹۲]

بند اول: ایمان به خالق یکتا و بهداشت روانی