۲-۱-۸ تکامل تکنولوژی محصول
تکنولوژی میتواند در قالب محصولات، تولید، خدمات یا بازاریابی باشد. در دو قرن گذشته، نوآوری محصول اثرات چشمگیری بر جهان داشته و روش زندگی و کار مردم را تغییر داده است. تکنولوژیهایی که به محصولات تبدیل شدند در رشد اقتصادی و کامیابی مردم نقش داشتند و کیفیت زندگی بسیاری از مردم جهان را ارتقاء دادند.
نوآوری در تولید نیرو (در اواخر قرن هجدهم) محصولاتی همچون کشتی بخار و لوکوموتیوهای بخاری را به ارمغان آورد. نوآوری در امواج رادیویی و تولید و انتقال برق (در قرن نوزدهم) در محصولات ارتباطی از قیل رادیو، تلفن و تلگراف کاربردهایی پیدا کرد. قرن بیستم نقطه عطفی در ارائه محصولات جدید بود.
سیستمهای تهویه، خودرو و هواپیما در ابتدای این قرن ساخته شد و روش و کیفیت زندگی را تغییر داد. عصر الکترونیک و ظهور کامپیوترها (در اواسط قرن بیستم) پایگاه دانش بشری را به شدت افزایش داد. بسیاری از محصولات جدید (از قبیل تلویزیون، رادیو، ترانزیستور، موتور، جت، ماشین کپی و کامپیوترهای بزرگ) در این دوره ساخته شدند (خلیل، ۱۳۸۳).
۲-۱-۹ تکنولوژی و اقتصاد ملی
کشورهای صنعتی و توسعهیافته از تکنولوژی به شکلی مناسب و در جهت خلق ثروت استفاده می کنند. کشورهای کمتر توسعهیافته نیز در دانش فنی لازم برای خلق ثروت ضعفهایی دارند.
تکنولوژی به خودی خود عامل خلق ثروت نیست، بلکه استفاده مؤثر و مناسب از تکنولوژی است که باعث خلق ثروت می شود. فقط هنگامی که از تکنولوژی در راه افزایش ارزش منابع و عرضه محصولات و خدمات مورد نیاز بازار استفاده شود، ثروت افزایش مییابد.
دو مثال بارز، موفقیتهای ژاپن و آلمان در بازارهای جهانی و توانمندی اقتصادی آن ها است. گرچه آمریکا هنوز دارای بیشترین مزیت در زمینه تکنولوژی است، ولی ژاپن و آلمان نیز در سالهای اخیر مدیریت بهتری بر منابع و سیستمهای خود اعمال کرده اند و از این رو، به مزیت اقتصادی قابل توجهی دست یافتهاند. توجه به این نکته بسیار مهم است که مدیریت صحیح تکنولوژی همه سطوح تکنولوژی (از تکنولوژی سنتی تا تکنولوژی پیشرفته) را شامل می شود (خلیل، ۱۳۸۳).
۲-۱-۱۰ تکنولوژی و خلاقیت
تکنولوژی، نشانه خلاقیت انسان است. مدیریت تکنولوژی مستلزم تلاش مستمر در راه خلق تکنولوژی، عرضه محصولات و خدمات جدید و بازاریابی موفق آن ها است. این امر نیازمند خلاقیت بسیار، وجود سیستمی برای توسعه و به کارگیری این خلاقیت و سرمایهگذاری در تحقیق و توسعه است.تحقیق و توسعه، فعالیتی پرهزینه است. سرمایهگذاری پرخطری که نمیتوان آن را نادیده گرفت و ارزش آن را اندک شمرد.
۳-۱-۱۱ تکنولوژی و نیروی انسانی
یکی از اصول کلی که قبل از هر گونه تلاش برای به کارگیری تکنولوژی جدید بایستی مدنظر قرار گیرد، شناخت کامل وضعیت موجود می باشد. قبل از هر گونه تصمیم گیری حصول اطمینان مدیران از کارایی و بازدهی عملیات جاری به منظور جلوگیری از بروز خطا و همچنین انتقال مسالمتآمیز و آرام و حرکت به سوی فرایند جدید الزامی است.
برنامه ریزی برای به کارگیری تکنولوژی جدید بایستی کامل و بلندمدت باشد تا بتواند معرف یک تکنولوژی جدید باشد، علاوه بر عملی نمودن آن باید به کارکنان، نیازها و مسائل مربوط به آن ها نیز عنایت کافی مبذول نماید.
نکات کلیدی این فرایند عبارتند از:
-
- شناخت اهداف گروه؛
-
- ارزیابی و تشخیص توانایی واقعی برای تغییرات؛
-
- ارزیابی ظرفیت و منابع نسبت به تغییرات؛
-
- تشخیص و تجزیه و تحلیل مقاومت نسبت به تغییرات؛
- تشخیص و ارزیابی اولویتها نسبت به تغییرات؛
بعد از تجزیه و تحلیل تغییرات مرحله بعدی برنامه ریزی متناسب با آن می باشد که شامل:
۱-شناخت بخشها، قسمتها و افرادی که در این تغییرات نقش دارند؛
۲-شناخت حدود و تغییرات؛
۳-ایجاد برنامه تغییرات که شامل روشهای ارتباطات، زمانسنجی، میزان درگیری افراد و مسئولیت مورد بحث می باشد؛
در بسیاری از مواقع یکی از رهآوردهای تکنولوژی جدید لزوم به کارگیری نیروی کار جدید مدیریتی است.
در سال ۱۹۸۵ والتین بین استراتژیهای سنتی نیروی انسانی، کار، کنترل و تعهدات مدیریتی مقایسهای به عمل آورد. برای اجرای موفقیت آمیز یک تکنولوژی جدید تعهد و التزام مدیریت نسبت به نیروی کار امری الزامی و اجتنابناپذیر است. اخیراًً شرکتهایی که بسیار موفق هم می باشند از طریق هماهنگی کارگران و تکنولوژی سیستمهای اجتماعی- فنی در روشهای سازمانی و مدیریتی انقلاب به وجود آوردهاند (خلیل، ۱۳۸۳).
۲-۱-۱۲ عناصر اصلی تکنولوژی
بررسی قراردادهای انتقال تکنولوژی و آنچه که به منظور انتقال تکنولوژی صورت میپذیرد و انتظاراتی که به نظر می آید، بیان چهار عنصر اصلی تکنولوژی یا عناوین ذیل جامعیت بیشتر و کاملتری را ارائه می نماید:
۱) سختافزار: همان امکانات معمول می باشد که در برگیرنده مجموعه هایی از وسایل، ابزارها، ماشینآلات، تجهیزات تأسیسات و تسهیلات فیزیکی است.
۲) اطلاعاتافزار: آن وجهی از تکنولوژی است که ماهیت اطلاعاتی دارد و از آن به عنوان تکنولوژی ثبت شده در اسناد یاد می شود. این مجموعه اطلاعات همه فرآیندها، نظریات، تکنیکها، روشها، فراگردها و مجموعه های نرمافزاری مرتبط با مراحل مختلف شکلگیری تکنولوژی از جمله مهندسی و ساخت، مونتاژ، نصب، راهاندازی، نگهداری و تعمیر را در بر می گیرد.
۳) انسانافزار: بخش دیگر تکنولوژی که در انسانها تجلی یافته به انسانافزار موسوم است.
۴) سازمانافزار: چهارچوب مورد نیاز برای فعالیتهای تولید در سازمانی که تکنولوژی در آن جای گرفته است را افزار ارگانی یا سازمانافزار مینامند. سازمانافزار در برگیرنده مجموعه نظامهای سازماندهی، مدیریت، شبکهسازی و بازاریابی مرتبط با انتقال، جذب، بهرهبرداری و توسعه تکنولوژی است (دیرمینا، ۱۳۸۲).
سخت افزار
انسان افزار
تکنولوژی
سازمان افزار
اطلاعات افزار
نمودار (۲-۱) عناصر تشکیل دهنده تکنولوژی
۲-۱-۱۳ روند تغییر تکنولوژی در انقلاب صنعتی
بعضی از مورخین، انقلاب صنعتی را شامل سه تغییر اساسی ساختاری می دانند که هر کدام از یک دوره مشخص تولید منتج شدهاند.
۱-دوره قدرت مهندسی: این دوره از اواخر قرن هجدهم شروع شد. یعنی زمانی که نیروی ماشین جایگزین انرژی انسان گردید.
۲-دوره مکانیزاسیون: این دوره از اواخر قرن نوزدهم آغاز گردید. زمانی که نیروی برق در مکانیزه کردن عملیات به کار گرفته شد.
۳-دوره اتوماسیون: دوره اتوماسیون حدود سال ۱۹۵۰ شروع شد و به طور عمده بر اساس توسعه تکنولوژی اطلاعات و حافظه کامپیوتر قرار داشت.
از این دوره اتوماسیون بیشترین تغییر را در ارزشهای اجتماعی و اقتصادی کارخانه ها و سازمانهای خدماتی ایجاد نموده است.
۲-۱-۱۴ زمینه تاریخی انتقال تکنولوژی در خاورمیانه
