جدول شماره ۲: ترکیب و ویژگی های اعضای پانل

طبقه

تعداد

دکترا تخصصی

آموزش و ارتقاء سلامت

۴

۴

پرستاری کودکان

۲

۲

متخصص اطفال

۲

۲

کارشناس کودکان معاونت بهداشتی

۱

۱

اپیدمیولوژی

۱

۱

سپس پرسشنامه اولیه مراقبت مادران از کودکان دارای نشانه های خطر بر اساس مدل اعتقاد بهداشتی و با توجه به منابع و کتب معتبر(۸،۶،۲) در حیطه های مختلف (آگاهی، حساسیت، شدت، منافع و موانع درک شده، راهنماهای عمل، خودکارآمدی و عملکرد) طراحی گردید و برای سنجش روایی پرسشنامه از شیوه روایی محتوایی استفاده شد و سپس به منظور تعیین نسبت روایی محتوی و شاخص روایی محتوی در اختیار این اساتید صاحب نظر قرار گرفت.

-تعیین نسبت روایی محتوی(RatioContent Validity)

آرای اعضای گروه پانل که به گزینه ضروری تعلق گرفته است از طریق نسبت روایی محتوایی ‌به این صورت کمی سازی شد

CVR =

ne تعدادی از اعضای پانل است که آن سوال را ضروری تشخیص داده‌اند

n/2 تعداد کل اعضای گروه بخش بر عدد دو.

CVR تبدیل صورت خطی و مستقیم اعضای گروه پانل است که گزینه ضروری را انتخاب کرده‌اند.

مقادیری که به CVR اختصاص می‌یابد عبارت است از:

هنگامی که کمتر از نیمی از افراد گزینه ضروری را انتخاب می‌کنند، CVR منفی می شود. هنگامی که نیمی از افراد گزینه ضروری و نیمی دیگر گزینه های دیگر را انتخاب می کنندCVR صفر می شود و هنگامی که همه افراد گزینه ضروری را انتخاب می‌کنند CVR برابر ۱ می شود و هنگامی که تعداد افرادی که گزینه ضروری را انتخاب می‌کنند بیشتر از نیم ولی کل افراد را شامل نمی شود CVR بین صفر و یک به دست می‌آید. زمانی که تعداد اعضای پانل ۱۰ نفر باشند حداقل مقدار CVR قابل قبول ۶۲/۰ می‌باشد که در این مطالعه هم اعضای پانل ۱۰ نفر بودند.

تعیین معیار پذیرش یا رد سوالات در این مطالعه:

۱٫ پذیرش بی قید و شرط سوالاتی که مقدار CVR آن ها مساوی یا بیشتر از ۶۲/۰ بود

۲٫ پذیرش سوالاتی که مقدار CVR آن ها بین صفر و ۶۲/۰ بود.

که کلیه آیتم ها دارای امتیازات لازم بودند (جدول شماره۳).

جدول شماره۳: نتایج روایی محتوایی جهت سنجش نسبت روایی محتوایی پرسشنامه

حیطه سوالات پرسشنامه

تعداد سوالات

CVR

آگاهی

۲۹

۸۸/۰

حساسیت درک شده

۸

۷۱/۰

شدت درک شده

۱۰

۹۲/۰

منافع درک شده

۸

۸۲/۰

موانع درک شده

۱۰

۷۸/۰

راهنماهای عمل

۹

۸/۰

خودکارآمدی

۱۲

۸۶/۰

عملکرد در خصوص نشانه هایخطر

۶

۷۶/۰

عملکرد در زمینه عفونت های تنفسی

۶

۷۶/۰

عملکرد در زمینه اسهال

۶

۷۳/۰

عملکرد در زمینه تب و تشنج

۶

۶/۰

– تعیین شاخص روایی محتوی ( Content Validity Index)

این شاخص جهت کسب اطمینان از این موضوع به کار رفت که آیا آیتم‎های ابزار، جهت اندازه‎گیری سازه‎های مدل اعتقاد بهداشتی، به بهترین نحو ممکن طراحی شده‎اند یا خیر؟

برای این منظور سه معیار «مربوط بودن»، «واضح یا شفاف بودن»، «سادگی و روان بودن» با بهره گرفتن از طیف لیکرت ۴ قسمتی برای هر آیتم مورد استفاده قرار گرفت. در رابطه با معیار «مربوط یا اختصاصی بودن»، طیف لیکرت چهار قسمتی شامل:

«۱-عبارت مربوط نیست،۲-عبارت نسبتا مربوط است،۳-عبارت مربوط است،۴- عبارت کاملاً مربوط است» .

در رابطه با معیار «شفافیت و واضح بودن» نیز، طیف لیکرت چهار قسمتی موارد زیر را در برگرفت:

«۱- عبارت واضح نیست، ۲- عبارت نسبتا واضح است، ۳- عبارت واضح است ، ۴- عبارت کاملاً واضح است».

در رابطه با معیار «سادگی و روان بودن»، طیف لیکرت چهار قسمتی شامل موارد:

۱- عبارت ساده نیست، ۲- عبارت نسبتا ساده است،۳- عبارت ساده است، ۴- عبارت کاملا ساده و روان است».

محاسبه آن از طریق محاسبه مجموع امتیاز موافق برای هر آیتم با رتبه ۳ و ۴ تقسیم بر تعداد کل اعضای پانل به دست آمد.

صورت کسر: تعداد افرادی که گزینه های ۳و۴ را انتخاب کرده بودند.

مخرج کسر: تعداد کل اعضای پانل.

پذیرش هر آیتم بر اساس معیار زیر صورت گرفت:

نمرۀ شاخص روایی محتوایی «بیشتر از ۷۹/۰» مناسب، نمرۀ شاخص روایی محتوایی« ما بین ۷۰/۰ تا ۷۹/۰» سؤال برانگیز و نیازمند اصلاح و بازنگری و نمرۀ شاخص روایی محتوایی«کمتر از ۷۰/۰»غیر قابل قبول تلقی شده و از لیست آیتم‌آموزش‌ها حذف شد.(جدول شماره۴).

جدول شماره ۴: نتایج روایی محتوایی جهت سنجش شاخص روایی محتوایی پرسشنامه

حیطه سوالات پرسشنامه

تعداد سوالات

CVI

مربوط بودن

واضح بودن

ساده بودن

آگاهی

۲۹

۹۵/۰

۷۹/۰

۸/۰

حساسیت درک شده

۸

۹۵/۰

۹۲/۰

۹۱/۰

شدت درک شده

۱۰

۹۶/۰

۸۸/۰

۸۷/۰

منافع درک شده

۸

۹۱/۰

۸۸/۰

۹۸/۰

موانع درک شده

۱۰

۷۹/۰

۹۸/۰

۸۹/۰

راهنماهای عمل

۹

۸۵/۰

۹/۰

۹۴/۰

خودکارآمدی

۱۲

۸۲/۰

۸۱/۰

۸۸/۰

عملکرد در خصوص نشانه های خطر

۶

۹۲/۰

۸۹/۰

۸۷/۰

عملکرد در زمینه عفونت های تنفسی

۶

۸۹/۰

۹۲/۰

۹۲/۰

عملکرد در زمینه اسهال

۶

۸۸/۰

۹۲/۰

۹۲/۰

عملکرد در زمینه تب و تشنج

۶

۸۸/۰

۸۶/۰

۹۶/۰

– نتایج شاخص روایی محتوایی(CVI) و معرفی پرسشنامه نهایی

در این پرسشنامه پس از سنجش روایی محتوایی و اعمال پیشنهادها و نظریه های اصلاحی متخصصان در نهایت ۱۱۰سوال باقیماند و مقدار شاخص روایی طبق این معادلعه محاسبه گردید

۸۲/۰=CVI=

CVI میانگین مقادیر CVR آیتم‌های با قیمانده در ابزار روا شده می‌باشد. CVI نشان دهنده جامعیت قضاوت های مربوط به روایی یا قابلیت اجرای ابزار نهایی است. هراندازه روایی محتوایی نهایی بالاتر باشد، مقدار CVI به سمت ۱ میل می‌کند و بر عکس این قضیه هم صادق است.

CVR: تبدیل صورت خطی و مستقیم اعضای پانل که گزینه ضروری را انتخاب کرده‌اند. : تعداد سوالات باقیمانده است.

‌بنابرین‏ مقدار شاخص روایی محتوایی این پرسشنامه ۸۲/۰شد که نشان دهنده این است که این پرسشنامه دارای روایی محتوایی بالای است.

۲-۱۱-۳) مدل نتایج و تعیین کننده ها (۱۹۹۱)

یکی از مدل هایی که مشکل ماتریس عملکرد را مرتفع می‌سازد، چارچوب «نتایج و تعیین کننده ها» است. این چارچوب بر این فرض استوار است که دو نوع شاخص عملکرد پایه، در هر سازمانی وجود دارد. شاخصهایی که به نتایج مربوط می‌شوند و آنهایی که بر تعیین کننده های نتایج تمرکز دارند. دلیل این جداسازی و تفکیک بین شاخص‌ها، نشان دادن این واقعیت است که نتایج به دست آمده، تابعی از عملکرد گذشته کسب و کار بوده و با توجه به تعیین کننده های خاص حاصل می‌گردند. به بیان دیگر، نتایج از نوع شاخص‌های تاخیردار^[۱۲] هستند در حالی که تعیین کننده ها شاخص‌های اساسی و پیشرو هستند. شاخص‌های مربوط به تدریج شامل عملکرد مالی و رقابت بوده و شاخص‌های مربوط به تعیین کننده ها عبارتنداز: کیفیت، قابلیت انعطاف، به کارگیری منابع و نوآوری ( Neely et al, 2000, p. 104 ).

۲-۱۱-۴) هرم عملکرد (۱۹۹۱)

یکی از نیازهای هر سیستم ارزیابی عملکرد وجود یک رابطه شفاف بین شاخص‌های عملکرد در سطوح سلسله مراتبی مختلف سازمان است، به گونه ای که هر یک از واحدها در جهت رسیدن به اهداف یکسان تلاش کنند. یکی از مدل هایی که چگونگی ایجاد این رابطه را در بر می‌گیرد مدل هرم عملکرد است.

هدف هرم عملکرد ایجاد ارتباط بین استراتژی سازمان و عملیات آن است. این سیستم ارزیابی عملکرد شامل چهار سطح از اهداف است که بیان کننده اثربخشی سازمان (سمت چپ هرم) و کارایی داخلی آن (سمت راست هرم) است. در واقع این چارچوب تفاوت بین شاخصهایی را که به ‌گروه‌های خارج سازمان توجه دارند (مانند رضایت مشتریان، کیفیت و تحویل به موقع) و شاخص‌های داخلی کسب و کار (نظیر بهره وری، سیکل زمانی و اتلافات) آشکار می‌سازد.

ایجاد یک هرم عملکرد سازمانی با تعریف چشم انداز سازمان در سطح اول ‌آغاز می شود که پس از آن به اهداف واحدهای کسب و کار تبدیل می شود. در سطح دوم، واحدهای کسب و کار به تنظیم اهداف کوتاه مدتی نظیر سودآوری و جریان نقدی و اهداف بلند مدتی نظیر رشد و بهبود وضعیت بازار می پردازند (مالی و بازار). سیستم های عملیاتی کسب و کار، پل ارتباطی بین شاخص‌های سطوح بالا و شاخص‌های عملیاتی روزمره هستند (رضایت مشتریان، انعطاف پذیری و بهره‌وری). در نهایت چهار شاخص کلیدی عملکرد (کیفیت، تحویل، سیکل کاری و اتلافها) در واحدها و مراکز کاری و به شکل روزانه استفاده می‌شوند (Tangen, 2004, p. 33).

مهمترین نقطه قوت هرم عملکرد تلاش آن برای یکپارچه سازی اهداف سازمان با شاخص های عملکرد عملیاتی است. اما این رویکرد هیچ مکانیسمی برای شناسایی شاخص‌های کلیدی عملکرد ارائه نمی دهد و همچنین مفهوم بهبود مستمر در این مدل وجود ندارد .( Ghalayini et al, 1997, p. 41)

۲-۱۱-۵) کارت امتیازدهی متوازن (۱۹۹۲)

یکی از مشهورترین و شناخته شده ترین مدل های سیستم ارزیابی عملکرد مدل «کارت امتیازدهی متوازن»^[۱۳] است که توسط «کاپلان و نورتن» در سال ۱۹۹۲ ایجاد و سپس گسترش و بهبود یافته است. این مدل پیشنهاد می‌کند که به منظور ارزیابی عملکرد هر سازمانی بایستی از یک سری شاخص‌های متوازن استفاده کرد تا از این طریق مدیران عالی بتوانند یک نگاه کلی از چهار جنبه مهم سازمانی داشته باشند. این جنبه‌های مختلف، ‌پاسخ‌گویی‌ به چهارسوال اساسی زیر را امکان پذیر می‌سازد.

1. 1. نگاه ها به سهام‌داران چگونه است؟ (جنبه مالی)

1. 1. در چه زمینه هایی بایستی خوب عمل کنیم؟ (جنبه داخلی کسب وکار)

1. 1. نگاه مشتریان به ما چگونه است؟ (جنبه مشتری)

1. چگونه می‌توانیم به بهبود و خلق ارزش ادامه دهیم؟ (جنبه یادگیری و نوآوری)

کارت امتیازدهی متوازن شاخص‌های مالی را که نشان دهنده نتایج فعالیت‌های گذشته است در بر می‌گیرد و علاوه برآن با در نظر گرفتن شاخص‌های غیر مالی که به عنوان پیش نیازها و محرک عملکرد مالی آینده هستند آن ها را کامل می‌کند. «کاپلان و نورتن» معتقدند که با کسب اطلاع از این چهار جنبه، مشکل افزایش و انباشت اطلاعات از طریق محدود کردن شاخص‌های مورداستفاده از بین می رود. همچنین مدیران مجبور خواهند شد تا تنها بر روی تعداد محدودی از شاخص‌های حیاتی و بحرانی تمرکز داشته باشند. به علاوه استفاده از چندین جنبه مختلف عملکرد، از بهینه سازی بخشی جلوگیری می‌کند.

مهمترین نقطه ضعف این رویکرد آن است که به منظور ارائه تصویری کلی از عملکرد به مدیران عالی سازمان طراحی شده است. ‌بنابرین‏، نه تنها به سطوح عملیاتی سازمان نمی پردازد بلکه حتی این قابلیت را نیز ندارد. همچنین چارچوب کارت امتیازدهی متوازن به عنوان ابزاری کنترلی و نظارتی ایجاد شده است و به بهبود توجه ای ندارد .(Ghalayini et al, 1997, p. 42)

اگرچه کارت امتیازدهی متوازن چارچوب ارزشمندی است که نواحی مهم و حساس را برای ارزیابی ارائه می‌کند، اما ‌در مورد اینکه چگونه می توان شاخص‌های مناسب را پس از شناسایی معرفی کرد و در نهایت درجهت مدیریت سازمان به کار برد، حرفی به میان نمی آورد. همچنین این مدل به جنبه رقبا هیچگونه توجهی نمی کند و خواسته های تمامی ذی نفعان سازمان را در نظر نمی گیرد( Neely & Adams, 2002, .

p. 9)

۲-۱۱-۶) فرایند کسب و کار (۱۹۹۶)

چارچوبهای توضیح داده شده تا بدینجا سلسله مراتبی – مدار هستند. چارچوبهای دیگری نیز وجود دارند که مدیران را تشویق می‌کنند تا به جریانات افقی مواد و اطلاعات در بین سازمان توجه بیشتری کنند. برای مثال میتوان «فرایندهای کسب و کار» را نام برد که توسط «براون»^[۱۴] در سال ۱۹۹۶ پیشنهاد شده است.

این چارچوب بسیار مناسب و کاربردی است چرا که تفاوت بین شاخص‌های ورودی، فرایند، خروجی و نتایج را برجسته ‌کرده‌است. «براون» برای تشریح مدل خود از مثال «پختن کیک» استفاده ‌کرده‌است. در این مثال، شاخص‌های ورودی عبارتند از: میزان آرد وکیفیت تخم مرغها و غیره، شاخص‌های فرایند نیز بر روی مواردی همچون دمای اجاق و مدت زمان پخت تمرکز دارند. شاخص‌های خروجی مواردی همچون کیفیت کیک را شامل شده و شاخص‌های نتایج مواردی همچون رضایت خورنده آن را در بر می‌گیرد. ‌بر اساس این مدل در یک سازمان ورودی‌ها، فرایند، خروجی ها و نتایج برای تعیین شاخص‌ها و ارزیابی عملکرد عبارتند از:

• • ورودی‌ها: کارمندان ماهر و باانگیزه، نیازهای مشتریان، موادخام، سرمایه و غیره

• • سیستم پردازش: گواهی محصولات، تولید محصولات، تحویل محصولات و غیره

• • خروجی ها: محصولات، خدمات، نتایج مالی و غیره

• نتایج: برطرف کردن نیازهای مشتریان،جلب رضایت مشتریان و غیره

لذا به منظور ارزیابی عملکرد سازمان بایستی شاخص‌های مناسب با توجه به نواحی توضیح داده شده در بالا استخراج شود.

اگرچه این مدل ازنظر مفهومی مورد پذیرش است و بدون شک روشی مفید برای تشریح تفاوت بین شاخص‌های ورودی، فرایند، خروجی و نتایج است اما این مدل در یک سر پیوستاری قرار گرفته است که ازچارچوبهای متمرکز بر سلسله مراتب تا چارچوبهای فرایندی کشیده شده است، به عبارت دیگر در این مدل سلسله مراتب به کلی نادیده گرفته شده است ( Neely et al, 2000, p. 31).

۲-۱۱-۷) تحلیل ذی نفعان (۲۰۰۱)

فعالیت بالای این سیستم به وسیله تمایلات رفتاری ترس و انفعال و نیز درونگرایی، افسردگی و اضطراب مشخص می­ شود.

سیستم جنگ و گریز و بهت^[۱۴]

سیستم جنگ و گریز و بهت، رفتار را در حضور محرک فوری تهدید کننده تنظیم می­ کند و باعث رفتار جنگ یا گریز می­ شود.

در پژوهش حاضر با توجه به اهداف پژوهش تنها دو سیستم فعال­ساز رفتاری و بازداری رفتاری مدنظر قرار گرفت.

۱-۸ تعریف عملیاتی متغیر ها

۱-۸-۱ نشانگان اعتیاد به اینترنت به وسیله پرسشنامه اعتیاد به اینترنت یانگ (۱۹۹۸) ارزیابی می­ شود. ماده های این آزمون بر اساس ملاک‎های (DSM-IV-TR) طراحی شده و نمره ­های به دست آمده هر فرد را در یکی از سه گروه، کاربر عادی، کاربر با اعتیاد خفیف و کاربر با اعتیاد شدید که استفاده بیش از حد وی را وابسته کرده و نیاز به درمان دارد طبقه ­بندی می­ کند.

۱-۸-۲ ابرازگری هیجانی از طریق پرسشنامه ابرازگری هیجانی کینگ و امونز^[۱۵] (۱۹۹۰) و در سه مؤلفه‌ شامل ابراز هیجان مثبت، ابراز هیجان منفی، ابراز صمیمیت ارزیابی می­ شود.

۱-۸-۳ کنترل هیجانی از طریق پرسشنامه کنترل هیجانی راجرز و نشوور^[۱۶] (۱۹۸۷) و در چهار مؤلفه‌ شامل بازداری هیجانی، نشخوار، کنترل پرخاشگری، کنترل خوش خیم ارزیابی می­ شود.

۱-۸-۴ سیستم­های مغزی رفتاری از طریق پرسشنامه BIS/BAS کارور و وایت^[۱۷](۱۹۹۴) سنجیده شد.

فصل دوم

مروری بر مطالعات انجام‌شده

الف:پیشینه نظری

۲-۱ مبانی کلی اعتیاد به اینترنت (تعریف، شیوع، عوامل مؤثر )

تحقیقات علمی بسیاری، درباره تأثیر تکنولوژی های جدید بر سلامت روانی وچگونگی ایجاد علائم اختلال یا ‌پریشانی‌های روانی انجام گرفته است (امیدوار و صارمی، ۱۳۸۱).

اینترنت قبل از آن که در دسترس عموم قرار گیرد بیشتر به عنوان وسیله‌ای برای مکاتبات محرمانه برای دستیابی به روابط مطرح بود. سپس به صورت وسیعی رشدکرد و تبدیل به وسیله‌ای ضروری در زندگی ما گردید. (برانی^[۱۸] و همکاران، ۲۰۰۹)

با وجود آن که نمی توان، از نظر دور داشت که استفاده از اینترنت در دنیای امروز یک ضرورت است، اما، این ابزار می‌تواند، علاوه بر به کارگیری درست و بجا به صورت نادرست و نا بجا مورد استفاده قرار بگیرد و شرایطی را فراهم آورد، که ترک آن مشکلاتی را برای کاربر به وجود آورد. اعتیاد اینترنتی یک اعتیاد رفتاری یا غیرشیمیایی است که تعامل انسان-‌ ماشین را در بر می‌گیرد، که مزمن، فراگیر و عود کننده است (ویدیانتو و گریفتس، ۲۰۰۶).

امروزه اعتیاد به اینترنت یک اختلال روا نشناختی در علم روانشناسی و پزشکی مطرح شده است به طوری که متخصصان بالینی مواردی از این اختلال را در ‌کلینیک‌های خود گزارش می‌کنند و این اختلال، به عنوان شکل جدیدی از اعتیاد در سال‌های اخیر توجه پژوهشگران را در حوزه روان شناسی، روان پزشکی، جامعه شناسی و حوزه های علمی دیگر به خود جلب ‌کرده‌است. اعتیاد به اینترنت مشکلی است که در جوامع و فرهنگ های مختلف به چشم می‌خورد در جامعه امروز ما استفاده از فضای مجازی در میان همه ‌گروه‌های اجتماعی اعم از زن و مرد و پیر وجوان، با سواد و بی سواد از جذابیت خاصی برخوردار است به گونه‌ای که استفاده از این تکنولوژی امری اجتناب ناپذیر گردیده و زندگی را برای کسانی که به آن خو گرفته‌اند دشوار می‌سازد. (عبداللهیان، ۱۳۸۴)

شیوع این مسئله باعث شده است که شناسایی علل، پیامدها و عوارض آن توسط محققان و متخصصان، پیگیری و مورد پژوهش قرار گیرد. (وانگ^[۱۹]، ۲۰۰۱)

متاسفانه مبتلایان ایرانی کمتر حاضرند به مشکل خود اعتراف کنند و محرک اصلی آن ها برای مراجعه به متخصصین عمدتاًٌ بحران‌هایی است که در مسایل خانوادگی، تحصیلی و شغلی آن ها رخ می‌دهد و دانش آموزان و دانشجویان از مهم ترین اقشار آسیب پذیر نسبت به اعتیاد اینترنتی هستند(امیدوارو همکاران، ۱۳۸۱).

بى شک، رشد روزافزون اینترنت فواید و اهمیت غیر قابل انکارى دارد، چندان که در دوران حاضر، نقش محورى اینترنت چنان اساسى است که بدون آن امکان برنامه ریزى، توسعه و بهره ورى در زمینه‌های فرهنگی، اجتماعى، اقتصادى و علمى درجهان آینده امکان پذیر نخواهد بود. با وجود این، نباید از پیامدهای ناگوار و مخرب آن به ویژه در زمینه‌های اجتماعى و فرهنگی غافل ماند. از جمله آسیب های اجتماعی عصر حاضر پدیده شوم اعتیاد اینترنتی می‌باشد که باید مواظب بود جوانان در عین اشتیاق و علاقه مندی به استفاده از اینترنت دچار آن نشوند که این مهم با آموزش‌های لازم از طریق سازمان های ذی صلاح باید صورت پذیرد. آگاه نمودن والدین وخانواده ها نیز از جمله راهکارهایی است که اغلب خانواده ها بر کار جوانان خود در استفاده از اینترنت دارا نیستند که باید از طریق سازمان های تبلیغاتی همچون رسانه های گروهی صورت گیرد.(آقابابایی و همکاران،۱۳۸۶)

به نظر‌می‌رسد اینترنت هر روز قسمت بیشتری از زندگی روزانه مردم را اشغال می کند. در سال ها ی اخیرگزارشهایی مبنی بر اعتیاد کاربران به اینترنت داده می شود . برای بسیاری از مردم مفهوم و تعریف اینترنت قابل قبول نیست و اعتیاد را وابستگی به داروها و الکل می‌دانند. به تدریج اعتقادات ‌در مورد رفتارهایی که به طور بالقوه اعتیاد آورند ، رشد می کند که شامل استفاده از سایت های اینترنت ، بازی ها ی کامپیوتری و تلفنهای همراه می‌باشد و به عنوان اعتیاد ارتباطی شناخته می شود ریشه این عمل فرار از مشکلات شخصی است .متنوع بودن قسمت های مختلف اینترنت ، فرصتی برای فرار از مشکلات عاطفی مانند افسردگی ، استرس ،اضطراب، مشکلات ارتباط با دیگران فراهم می آورد ( ویزشفر ، ۱۳۸۴)

شیوع

شیوع اعتیاد اینترنتی معلوم نیست، زیرا از پرسش نامه ها، ملاک ها و آستانه‌های مختلفی استفاده شده است ، اما به نظر می‌رسد که در کشورهای اسیایی و در نوجوانان پسر ۱۲ تا ۲۰ ساله از همه بالاتر است. شیوع نقطه‌ای در نوجوانان ۱۵ تا ۱۹ ساله در یک تحقیق آسیایی با بهره گرفتن از آستانه پنج ملاک، ۴/۸ درصد در پسرها و ۵/۴ درصد دردخترها بود. (انجمن روانپزشکی آمریکا، ۲۰۱۵، سید محمدی، ۱۳۹۳)

محققان بر این باورند که امروزه موضوع شیوع اعتیاد به اینترنت در جوانان، می‌تواند به منزله بحرانی جدی در زندگی فردی و اجتماعی آنان مورد بحث قرار گیرد( علوی و اسلامی ۲۰۱۰).

در ایران آمار کاربران اینترنت افزایش روز افزون داشته است ، به طوری که برپایه گزارش وزارت ارتباطات وفناوری اطلاعات ، تنها در چند سال اخیر شمار کاربران اینترنت در کشور بیست و پنج برابر شده است (علوی و همکاران ،۱۳۸۹)

معمولا کاربران وابسته ۴۰ تا۸۰ ساعت از اینترنت استفاده می‌کنند حتی در مواردی وجود دارد که یک جلسه ۲۰ ساعت طول می کشد. در برخی زمینه یابی‌های مشخص ۵۳ درصد افراد وابسته به اینترنت در اثر استفاده افراطی از اینترنت روابط نامزدی و والدین و دوستی شان مختل شده و به مرور زمان به جای ‌ارتباط با افراد زندگی واقعی شان به اوقات تنهایی در جلوی کامپیوتر افزوده اند(یانگ، ۱۹۹۹ )

الف : دیدگاه حقوق ‌دانان

در این زمینه دکتر ان ، علی آبادی ، اعظمی زنگنه ، اسکینی، کیوان آذری نظراتی را مطرح نموده اند که قابل توجه است ، به ترتیب به بررسی مپردازیم : به محض اینکه تاجر قادر به پرداخت دیونی که به عهده اوست نباشد ورشکسته است ولزومی به رسیدگی به بدهی ها واثبات اینکه مجموع بدهی های او از مجموع دارایی هایش بیشتر است ، نمی باشد .^[۲۹]

برای اینکه تاجر ورشکسته باشد…کافی است نتواند به طور عادی پرداخت بدهی های خود را بکند .^[۳۰]

ماده ۴۱۲ قانون تجارت بیانگر آن نیست که باید وضعیت واقعی تاجر بررسی شود …بلکه اگر از اوضاع واحوال قضیه چنین بر آید که پرداخت تمام یا قسمتی از دیون حال تاجر از دارایی سهل الوصول او ممکن نیست باید حکم به ورشکستگی صادر نمود .^[۳۱]

آیین تصفیه جمعی …مستلزم آن است که وضع مالی تاجر به حدی پریشان باشد که محرومیت طلبکار را از تعقیبات فردی توجیه کند والا اگر دارایی تاجر کفاف دیون اورا بدهددلیلی برای شروع تصفیه جمعی وجود نخواهد داشت ^[۳۲]

ب : رویه های قضایی

شعبه چهارم دیوان عالی کشور در حکم شماره ۹۱۰-۱۱/۰۴/۱۳۱۷ اظهار می کند : مراد از وقفه در امور تجارتی عجز تاجر یا شرکت تجارتی از تادیه دیون وتعهدات ‌خود است وبالفرض اگر تاجری سرمایه او کمتر باشد از دارایی او ولی بتواند به وسیله اعتباری که دارد تعهدات تجاری خود را ایفاء نماید چنین شخصی متوقف شناخته نمی شود .^[۳۳]

رأی‌ اصراری شماره ۳۵۷۶-۲۶/۱۲/۱۳۴۲ هیات عمومی دیوان عالی کشور نمونه دیگری در این زمینه می‌باشد که به صورت زیر اظهار نظر نموده است :«با توجه به ماده ۴۱۲ و توجه دقیق تر به سفته های واخواست شده که مستند دادخواست بدوی فرجام خواه بوده ودلیلی برای تادیه وجوه آنان از طرف شرکت فرجام خواه اقامه نگردیده است وحسب محتویات پرونده اجرایی ثبت کلیه تأسیسات کارخانه ….در اثر مزایده در قبال شرکت فرجام خواه داشته به بانک تهران واگذار شده ، استدلال دادگاه براینکه انجام مزایده وعدم پرداخت وجه سفته ها صرفاً دلیل ورشکستگی فرجام خواه نیست ، مخالف ماده ۴۱۲ قانون تجارت است .(احراز توقف با بررسی اجمالی وضعیت مدیون ) ^[۳۴] .

گفتارسوم : اوصاف دین

راجع به اوصاف دین شرایطی شمرده شده است که در صورت حصول آن می توان اقدام لازم صورت گیرد که به قرار زیر است :

۱-دین باید مسلم ‌و محقق باشد

۲-دین نباید مشروط باشد

۳- دین می‌تواند تجاری یامدنی باشد

۴- تعداد دیون پرداخت نشده نیز مؤثر در مقام نیست و تنها عدم پرداخت حتی یک دین نیز کافی است.^[۳۵]

الف : دین باید مسلم باشد

مسلم بودن دین تاجر از ۲ طریق قابل احراز است :اولاً : طلبکار تاجر حکمی از دادگاه مبنی بر مدیونیت تاجر را می‌گیرد وحکم دادگاه را مستند قرار داده واز دادگاه تقاضای صدور حکم ورشکستگی می کند .که حکم تمییزی شماره ۱۶۰۹-۱۱/۱۰/۱۳۲۹ شعبه سوم دیوان عالی کشور موید این نظر است .^[۳۶]

دوماً : طلبکار ممکن است سندی دال بر بدهکار بودن طرف او ارائه نماید .مثلاً چکی از تاجر دارد که تاجر آن را نمی پردازد.در این صورت دادگاه ‌به این امر رسیدگی کرده واگر دین وی را مسلم تشخیص دهد می‌تواند حکم به ورشکستگی او را صادر نماید .^[۳۷]

ب : دین نباید مشروط وغیر نقد باشد

آنچه که در این زمینه مطرح شده است این است که اگر تاجر بدهی حال ونقدی خود را نپردازد ممکن است ‌به این علت ورشکسته شود وگرنه اگر تاجر یکی از تعهدات خود را انجام ندهد نمی توان ورشکستگی او را صادر کرد . چرا که ممکن است تاجر تعهدی غیر از پرداخت وجه نقد داشته باشد که این دیدگاه را برخی از نویسندگان ^[۳۸] قبول دارند وبرخی مقید به چنین الزامی یعنی وجه نقد بودن را مقبول نمی دانند .

اگر متصدی حمل ونقل که تاجر محسوب می شود تعهد داده است که کالایی را حمل کند ، اما به تعهد خود عمل نکند به علت عدم انجام این تعهد نمی توان حکم ورشکستگی او را صادر کرد .^[۳۹]به نظر نویسنده پژوهش وجه بودن را نیز باید از شرایط لازمه شمرد .

ج : دین می‌تواند تجاری یامدنی باشد

با توجه به اطلاق ماده ۴۱۲ قانون تجارت وماده ۵۱۲ قانون آ.د.م (ماده ی ۷۰۸ سابق ) که در صورت توقف از هزینه دادرسی در خواست ورشکستگی را پیش‌بینی ‌کرده‌است ، به نظر می‌رسد تجاری بودن دین ملاک عمل قرار نگیرد ^[۴۰]

دین تجاری دینی است که ناشی از عملیات تجاری باشد یا بین تجار این دین ناشی شده باشد ویا بین تجار وغیر تجار از امور تجاری ناشی شده باشد .

دین مدنی دینی است که مابین غیر تجار ایجاد می شود ویا مابین تاجر وغیر تاجر در صورتی که عمل مربوط به امور تجارتی نباشد .

د : عدم تاثیر تعداد دیون پرداخت نشده

در اغلب کشور ها وهمچنین طبق رویه معمول در ایران چون دارایی مدنی وبازرگانی تاجر قابل تفکیک نیست ، به محض آنکه تاجر یکی از دیون خود را چه جنبه مدنی داشته باشد ،چه جنبه بازرگانی نپردازد اورا مشمول مقررات ورشکستگی می دانند .به همین طریق ‌در مورد اعلام ورشکستگی اهمیت ومیزان بدهی که پرداخت نشده ، مطرح نیست .دین هر چه قدر جزیی باشد، اگر پرداخت نشود تاجر ممکن است ورشکسته اعلام شود .بدیهی است در مواردی که بدهی خیلی جزیی باشد وتاجر آن را پرداخت کند ، دادگاه ها از اعلام ورشکستگی تاجر صرف نظر می‌کنند .^[۴۱]با توجه به مطالب فوق تعداددیون پرداخت شده مؤثر در مقام نیست . ^[۴۲]

مبحث دوم : شرایط مدعی اعسار برای تقدیم دادخواست

منظور از اعسار آن است که ، شخصی مالی مازاد بر مستثنیات دین برای تادیه دین خود نداشته باشد ^[۴۳] ‌و همان‌گونه که در کنز العرفان وریاض آمده است : ” ناتوانی فرد از ادای حق به دلیل عدم دارایی بیش از خانه ، لباس حیوان سواری ، خادم ، قوت روزانه وشبانه برای خود وواجب النفقه که الزام به پرداخت آن دارد ، وشایسته وی باشد اعسار است ” ^[۴۴].

بعد از تعریف فوق برای معسر شناخته شدن شخص باید شرایطی حاصل شود که می توان از این شرایط به دو عنوان زیر نام برد.

۱-باید کسی که ادعای اعسار می‌کند شخص حقیقی باشد .

۲-محبوس بودن یا عدم محبوس بودن شخص موضوعیت ندارد .^[۴۵]

گفتاراول : شخص حقیقی بودن

اشخاصی می‌توانند اقدام به دادن دادخواست اعسار از محکوم به یا هزینه دادرسی نمایند که حقیقی باشند .زیرا در ماده ۱ قانون اعسار آمده است «معسر کسی است … ».واژه (کس) برای اشخاص حقیقی به کار می رود، لذا چنان چه قانون گذار می خواست از دامنه شمول اعسار را به اشخاص حقوقی به ویژه دولت گسترش دهد ، از کلمه «شخص » استفاده می نمود .به عبارت بهتر در این قانون اعسار را وضعیت ‌و حالتی می‌داند که در شخص حقیقی به وجود می‌آید.

در قانون نحوه محکومیت های مالی که در مواد ۲و۳ آن از معسر واعسار صحبت ‌کرده‌است ، نیز قانون‌گذار در ماده ۲ تصریح نموده « هرکس محکوم به پرداخت مالی به دیگری شود …». ‌بنابرین‏ ، این قانون فقط شامل اشخاص حقیقی می شود .

۲-۱-۳-۴ انواع نقشه های شناخت

هاف^[۲۵] نقشه­های شناخت را در پنچ دسته کلی معرفی ‌کرده‌است:

1. 1. نقشه­هایی که دقت، پیوستگی و اهمیت مفاهیم را ارزیابی و تعیین ‌می‌کنند. سازنده این نقشه ها به دنبال این است که آیا به صورت مکرر از مفاهیم مربوطه به عنوان شاخص های تأکید استراتژیک یک تصمیم گیرنده خاص یا سازمان خاص استفاده می­ شود و همچنین به دنبال وابستگی این مفاهیم با مفاهیم دیگر می­گردد تا به ارتباط ذهنی بین موضوعات استراتژیک مهم پی ببرد. همچنین ممکن است قضاوت هایی ‌در مورد پیچیدگی این روابط یا تفاوت ها در استفاده از مفاهیم بنماید.

   

1. 1. نقشه­هایی که ابعاد گروه­ ها و طبقه بندی­های شناختی را نشان می­ دهند: در این حالت سازنده نقشه روابط پیچیده­تری را جستجو می­ کند. ممکن است مفاهیم را به دو بخش تقسیم کرده و روابط سلسله مراتبی بین مفاهیم گسترده ایجاد کند و زیرگروه­های خاص­تری را به وجود آورد. این نوع نقشه ها به منظور تعریف محیط شناختی و کاوش در خصوص دامنه و ماهیت انتخاب هایی که تصمیم گیرندگان درک کرده‌اند، به کار می رود.

1. 1. 1. نقشه­هایی که تاثیر، علیّت و پویایی­های سیستم را نشان می­ دهند(نقشه های علّی): این نقشه­ها به سازنده نقشه اجازه می­ دهند تا بر فعالیت تمرکز کند. برای مثال بر این تمرکز کند که پاسخ دهنده چگونه شرایط فعلی را برحسب وقایع گذشته توصیف می­ کند و چه تغییراتی را برای آینده پیش‌بینی می­ کند. این نوع نقشه شناخت مشهورترین روش انگاره نگاری هم در گذشته و هم در حال حاضر ‌می‌باشد.

   

1. 1. نقشه­هایی که ساختار بحث و نتیجه گیری را نشان می­ دهند: این نوع نقشه تلاش می­ کند تا منطق موجود در پس استنتاجات وتصمیم ها را به منظور انجام فعالیت، نشان دهد. در این حالت سازنده نقشه باورهای علّی را دخیل می­ کند اما به طور گسترده تری به متن به عنوان یک کل می­نگرد تا اثر تجمعی شواهد گوناگون و ارتباط بین زنجیره های استدلالی طولانی تر را نشان دهد.

1. نقشه­هایی که چارچوب ها و رمزهای ادراکی را تبیین ‌می‌کنند: این رویکرد بیان می­ کند که شناخت تا حد بسیاری مشروط به تجربه گذشته ‌می‌باشد و تجربه به صورت مجموعه ­ای از انتظارات در حافظه ذخیره شده است.

۲-۱-۳-۵ تعریف عملگرها در روابط علی

اولین بار اکسلرود(۱۹۷۶) روابط جبری را در نقشه های شناخت ارائه داد. ناکامورا،ایوایی و ساروجی نیز در سال ۱۹۸۲ در این زمینه تحقیقاتی انجام دادند و آن چه در این جا می ­آید تلفیقی از دستاوردهای این محققین ‌می‌باشد. به اعتقاد آن­ها پیوندهای علّی یا همان روابط علّی بین دو عقیده(مفهوم) و یکی از هشت مقدار مشخص شده در جدول ۱ را به خود می­ گیرند. یک گره نشانگر یک عقیده (که یک متغیر مفهوم نیز نامیده می شود) می‌باشد که می‌تواند یک گره هدف یا فعالیت مربوط به هریک از عامل­ها باشد.

در نقشه­های شناخت هر گره نشانگر یک عقیده است (که متغیر مفهوم نیز نامیده می شود) که ممکن است یک هدف یا یک فعالیت مربوط به هریک از عامل­ها باشد. یک گره همچنین می‌تواند نشانگر مطلوبیت هر یک از عامل ها یا مطلوبیت یک گروه یا یک سازمان باشد. یک یال رابطه­ علّی بین دو مفهوم را نشان می­دهد به عبارتی یک اظهاریه علّی چگونگی اثرگذاری یک مفهوم بر دیگری را نشان می­دهد. متغیر متغییر مفهوم در ابتدی یک یال، متغیر علت و متغیری که در انتهای یال قرار دارد متغیر معلول خوانده می­ شود.

یک مسیر از متغیر به متغیر ، دنباله ای است از گره‌های ,,…, و یال های غیرصفر . اگر مسیری تنها از یک نقطه تشکیل شده باشد به آن مسیر بدیهی گفته می­ شود. ماتریس ظرفیت V متعلق به نقشه علّی M ماتریس مربعی است از درجه n که n تعداد مفاهیم در نقشه M است. کد برچسب یالی است از به در نقشه M. اگر چنین یالی وجود نداشته باشد آنگاه .

جدول ۲-۳ انواع روابط علّی در نقشه شناخت

روابط علّی

توضیحات

به کمک می‌کند، وقوعش را تسهیل می‌کند، تقویتش می‌کند و . . .

مانع می شود، به آن لطمه می زند، آن را به تأخیر می اندازد، یا برایش ضرر دارد.

هیچ تاثیری بر ندارد، برای بی اهمیت یا خنثی است و غیره. معمولا این رابطه در نقشه های شناخت ترسیم نمی شود.

، را به تأخیر نمی اندازد، به لطمه ای وارد نمی کند و مانع آن نمی شود و غیره

، را تقویت نمی کند، به کمک نمی کند، هیچ سودی برای ندارد و غیره

تاثیر غیرمستقیم بر دارد.

بین متغیرهای و ممکن است روابط مثبت، منفی یا صفر وجود داشته باشد.

اظهارات متناقضی ‌در مورد یک رابطه واحد وجود دارد،این رابطه،رابطه ای دوجنبه ای خوانده می­ شود.

در تئوری کلاسیک نقشه­های شناخت چهار عملگر برای مجموعه روابط علّی(l) تعریف شده است. این عملگرها اجتماع ( )، اشتراک ( )، جمع( ) و ضرب(*) هستند. قوانین اجتماع و اشتراک به ترتیب با در نظر گرفتن a، + ، – ، ۰ ، ، ، و ؟ به عنوان صورت خلاصه شده ی ، ، ، ، ، ، ، به دست می‌آیند. ‌بنابرین‏ داریم (ناکمرا و دیگران^[۲۶]، ۱۹۸۲؛ آکسلرد،۱۹۷۶):

(۱)

می توان دید که a نشان دهنده اظهارات متناقض ‌در مورد یک خط ارتباطی می‌باشد. درا و شارنایس قانونی در این خصوص بیان کرده‌اند(چایب و دشمیس^[۲۷]، ۱۹۹۸):

(۲)

قوانین عملگر جمع در زیر آورده ‌شده‌اند. از این قوانین ‌می‌توان جدول۲-۴ را به دست آورد که نتیجه به کارگیری عملگر جمع برای هر جفت از روابط علّی را نشان می­دهد.

جدول ۲-۴ قوانین عملگر جمع

در زیر قوانین ضرب و جدول منتج شده از این قوانین آمده است.

جدول ۲-۵ قوانین عملگر ضرب

قوانین ضرب منجر به برخی نتایج متناقض نیز می­ شود. برای نمونه بر اساس قانون سوم ضرب اما با بهره گرفتن از قوانین دوم تا ششم ضرب و در نظر گرفتن معادلات ۱ و۲ داریم:

به عبارت دیگر سیستم سازگاری ندارد(چایب و دشمیس^[۲۸]، ۱۹۹۸). علی رغم این اشکال بزرگ، به توضیح مقصود این عملگرها می پردازیم.

از عملگر ضرب برای محاسبه اثرات غیرمستقیم استفاده می شود. مثلاً از در می یابیم که بر اثر غیر مستقیم مثبت دارد. با توجه به مجموعه روابط علّی( ) و تفاسیر آن، قوانین شش گانه ضرب نسبتا منطقی به نظر می­رسند. به عنوان مثال معادله دوم ضرب بیان می­ کند که اگر تاثیری بر نداشته باشد، طبیعتاً هیچ اثر غیرمستقیمی از طریق بر نخواهد داشت( ) و هیچ تفاوتی نمی­کند که اثر (y) بر چگونه باشد. قانون سوم ضرب بیان می­دارد که اگر اثر بر دوجنبه ای باشد اثر غیرمستقیم از به از طریق نیز دو جنبه­ای خواهد بود حتی اگر اثر بر دوجنبه ای نباشد. قانون ششم بیان می­دارد که عملگر ضرب خاصیت جابه جایی دارد.