۳-۴- ابزار سنجش یا روش علمی جمع ­آوری داده ­ها:

ابزار سنجش در این پژوهش برگه ثبت داده ­ها ‌می‌باشد که از طریق مشاهده­ دقیق و علمی پژوهشگر انجام شده است و همچنین از جداول و نمودارهایی که عملکرد آزمودنی را قبل از و بعد مداخلات نشان می­دهد. در این پژوهش آزماینده دو بعد از ابعاد مهارت­ های ارتباطی را که کودکان درخودمانده در آن ها دچار نقص می­باشند و در پژوهش­های شارلوپ، والش در سال ۱۹۸۶ و کانر در سال ۱۹۴۳ به آن ها پرداخته شده است(شارلوپ^[۱۳۷]، ۱۹۸۶؛ ترجمه ناینیان، ۱۳۸۸) را به صورت رفتارهای قابل مشاهده و اندازگیری تعریف می­ کند و به ثبت هر یک از آن ها می ­پردازد.

نحوه­ ثبت داده ­ها ‌به این صورت ‌می‌باشد که هر یک از کودکان به مدت ۳۰ دقیقه در طول ۳ جلسه مورد مشاهده قرار گرفتند و فراوانی رفتارهای مورد نظر در ۱۵ دوره­ ۲ دقیقه ای ثبت شد. در ابتدا آزماینده با همکاری دو مشاهده­گر در ۳ جلسه ۳۰ دقیقه­ای در اتاق بازی، به ثبت فراوانی رفتارهای مورد نظر پرداختند. سپس با بهره گرفتن از داده ­های ثبت شده، خط پایه ۳ مرحله­ ای در نمودار فراوانی داده ­های مربوط به هر کودک ایجاد گردید. در مرحله بعد جلسات مداخله در طی ۹جلسه ۶۰ دقیقه­ای به مدت ۵ هفته برگزار گردید. بعد از اتمام جلسات بازی درمانی مرحله ارزیابی که طی ۳ جلسه ۳۰ دقیقه ای در اتاق بازی به مشاهده و ثبت فراوانی رفتارها پرداخته شد و داده ­های جمع ­آوری شده در نمودار مربوط به هر کودک وارد گردید. در پایان به مقایسه داده ­های نمودار مربوط به هر کودک به صورت جداگانه پرداخته شد وتاثیر مداخلات انجام شده در طول جلسات مورد ارزیابی واقع گرفت.

۳-۵- روش تجزیه و تحلیل داده ها:

برای تجزیه و تحلیل داده ها از آمار توصیفی شامل جدول های فراوانی و نمونه ها استفاده گردید.

۳-۶- برگه ثبت داده ها:

برگه ثبت داده ها بر اساس مشاهدات سیستماتیک و دقیق تنظیم شده است، ما در این پژوهش از روش ثبت فاصله­ای زمان استفاده نموده­ایم، این روش جهت ثبت مشاهدات و رفتارهای هدف، توسط پژوهشگر تنظیم و برای تعیین خط پایه و ارزیابی تاثیر درمان به کار گرفته شده است.

۳-۷- برنامه درمانی:

برنامه درمانی در این پژوهش متشکل از ۲ گام در طی ۹ جلسه ‌می‌باشد که در مدت زمان ۵ هفته برگزار گردید.

هدف گام اول که از ۴ جلسه ۶۰ دقیقه­ای تشکیل شده است، آموزش و تقویت مهارت­ هایی که به مشارکت و همکاری این کودکان در گروه همسالان مربوط می­ شود، ‌می‌باشد.(قسمت اول تعریف عملیاتی مهارت­ های ارتباطی در این پژوهش)

هدف گام دوم که متشکل از ۵ جلسه ۶۰ دقیقه­ای ‌می‌باشد، آموزش و تقویت مهارت درک حالت­های چهره و رفتارهای غیر کلامی، ‌می‌باشد.( قسمت دوم تعریف عملیاتی مهارت­ های ارتباطی در این پژوهش)

۳-۸- شرح حال کودکان:

مورد اول: صاالح ۸ ساله فرزند اول یک خانواده ۴ نفره است. پدر او دارای شغل آزاد و مدرک لیسانس و مادر او نیز دارای مدرک لیسانس و خانه دار ‌می‌باشد. با توجه به مصاحبه با مادر، اختلال او از سن ۶ سالگی در مقطع پیش دبستانی تشخیص داده شده است، که از همان زمان برای درمان او تلاش شده است و علاوه بر مراجعه به متخصصان، به طور مرتب در برنامه ­های فرهنگسرای بهجت­آباد ولیعصر تهران شرکت داشته است. صالح در کلاس دوم یک مدرسه دولتی در حال تحصیل است و از نظر مهارت­ های شناختی دارای مشکل خاصی نیست. او در مهارت­ های ارتباطی و اجتماعی دچار نقص است و همین موضوع پدر و مادر صالح را با نگرانی مواجه ‌کرده‌است. صالح دارای معلم خصوصی است که سه روز در هفته او را در زمینه درسی یاری می­دهد.

مورد دوم: امیرحسین دارای ۹ سال سن و تک فرزند یک خانواده است. پدر دبیر درس تاریخ و دارای مدرک تحصیلی لیسانس و مادر نیز مربی ورزشی و دارای مدرک تحصیلی فوق دیپلم ‌می‌باشد. اختلال امیرحسین نیز در سن ۶ سالگی در مقطع تحصیلی پیش دبستانی تشخیص داده شده است. با توجه به مشکلات در مهارت­ های اجتماعی و ارتباطی او، از همان سن مهد کودک در کلاس­های فرهنگسرای مختلف حضور داشته است. امیرحسین هم اکنون در یک مدرسه غیر انتفاعی در حال تحصیل است و در حیطه شناختی هیچ گونه مشکلی ندارد. امیر حسین نیز دارای معلم خصوصی است که سه روز در هفته او را در دروسش کمک می­ کند.

مورد سوم: آرین ۹ ساله فرزند اول خانواده می‌باشد. پدر و مادر او هر دو کارمند بانک و دارای مدرک تحصیلی لیسانس در رشته مدیریت می­باشند . با توجه به مصاحبه با مادر اختلال آرین در سن پیش دبستانی تشخیص داده شده است که از همان زمان برای درمان تلاش­هایی صورت گرفته که نتایج، قابل توجه بوده است. آرین هم اکنون در کلاس سوم در یک مدرسه غیر دولتی مشغول به تحصیل ‌می‌باشد. با توجه به مصاحبه با مادر آرین و مشاهدات، آرین فقط در در مهارت­ های ارتباطی و اجتماعی دچار مشکل است و از نظر مهارت­ های شناختی در حد طبیعی است. آرین حدود ۲ سال است که با مرکز فرهنگسرای امیرآباد تهران در ارتباط است و در کلاس­های آموزشی آن شرکت می­ کند.

فصل چهارم

تجزیه و تحلیل داده ها

۴-۱- مقدمه:

در این فصل یافته­ ها به صورت جداول و نمودار ارائه گردیده است. نمودار خط پایه هر آزمودنی با بهره گرفتن از انجام مشاهدات علمی در سه جلسه، قبل از شروع برنامه درمانی، ترسیم گردید. نحوه­ ترسیم نمودارها ‌به این صورت بوده است که در ابتدا هر یک از آزمودنی­ها در اتاق بازی توسط پژوهشگر و همکاران مورد مشاهده علمی قرار گرفته اند و تمامی مشاهدات مربوط به رفتارهای هدف و مورد نظر در برگه ثبت داده ها وارد شده است. بعد از ثبت تمامی داده ­ها برای هر یک از کودکان، نمودار خط پایه هر آزمودنی ترسم گردید.

نمودارها و جداول ارزیابی هر آزمودنی نیز بعد از اتمام برنامه درمانی، در طول ۳ جلسه ترسیم گردیده است. نحوه­ ترسیم این نمودارها ‌و جداول نیز با بهره گرفتن از انجام مشاهدات علمی رفتارهای مورد نظر هر یک ار آزمودنی­ها در اتاق بازی و وارد کردن دادها در برگه ثبت داده ها، بوده است. درپایان نمودار سه مرحله­ ای خط پایه و نمودار سه مرحله­ ای ارزیابی، برای هر یک از آزمودنی­ها، مورد مقایسه قرار گرفتند.

۴-۲- آزمودنی اول:

جدول ۴-۱- فراوانی رفتارهای هدف قبل از مداخله ( خط پایه سه مرحله ای

مشتمل بر رفتارهای هدف در فاصله­های زمانی دو دقیقه­ای )

فراوانی رفتار مرحله سوم

فراوانی رفتار مرحله دوم

فراوانی رفتار مرحله اول

زمان

۱

۱

۰

دو دقیقه اول

۰

۰

۰

دو دقیقه دوم

۱

۰

۱

دو دقیقه سوم

۲

۱

۱

دو دقیقه چهارم

۲

۲

۲

دو دقیقه پنجم

۰

۰

۱

دو دقیقه ششم

۰

۳-۷-روش و ابزار جمع‌ آوری اطلاعات

گردآوری اولیه اطلاعات از طریق مطالعات کتابخانه‌ای صورت گرفته و سپس با دریافت اطلاعات مالی چند سال گذشته از شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران انجام خواهد شد. داده های مالی از صورت‌های مالی حسابرسی شده مندرج در سایت مدیریت پژوهش، توسعه و مطالعات اسلامی سازمان بورس اوراق بهادار(www.rdis.ir) و نرم افزارهای گزارش سهام، تدبیرپرداز و ره آورد نوین استخراج می‌گردد. در ضمن از کتب و مقالات معتبر داخلی و خارجی درباره موضوع، بانک اطلاعاتی شرکت‌ها و بورس اوراق بهادار، شبکه جهانی اینترنت نیز استفاده می‌شود.

۳-۸-روش تجزیه وتحلیل

داده های جمع‌ آوری شده با بهره گرفتن از نرم افزار اکسل^[۱۰] محاسبه و با نرم افزار Eveiws مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرند. در این تحقیق از رگرسیون چند متغیره^[۱۱] برای محاسبه ضرایب و آزمون فرضیه‌ها استفاده شده است. این نوع رگرسیون در گستره‌ای وسیع برای بررسی ارتباط بین متغیرهای مستقل ومتغیرهای وابسته، در مطالعات پیشین به کار رفته است. علاوه بر این، از ماتریس همبستگی نیز در راستای تحلیل داده ها استفاده شده است.

به منظورآزمون معناداری ضرایب جزئی رگرسیون در فرضیه‌ها از آزمونt و مقدار احتمال(p-value ) توسط نرم افزار ای وی یوز محاسبه شده است. فرضیه‌های آزمون به صورت زیر بیان شده است:

: نبودن رابطه معنادار متغیر مستقل و وابسته

: بودن رابطه معنادار متغیر مستقل و وابسته

درصورتی که ( p-value ) بزرگتر از سطح خطای مورد نظر آلفای (۵ درصد) باشد، ضریب به دست آمدهمعنادارنیستوفرضیه را نمی توان رد کرد. به صورت مشابه، اگر ( p-value ) از سطح خطای مورد نظر کوچکتر باشد، ضریب به دست آمده معنادار است و فرضیه رد می‌شود.

پس از آزمون tو به منظور آزمون معناداری معادله رگرسیون در فرضیه‌ها از آزمون F و مقدار احتمال (p-value) محاسبه شده توسط نرم‌افزار ای وی یوز استفاده شده است. در معادله رگرسیون چندگانه، چنانچه رابطه‌ای بین متغیر وابسته و متغیرهای مستقل نباشد، باید تمام ضرایب متغیرهای مستقل در معادله، مساوی صفر باشد. با داشتن الگوی رگرسیون چندگانه، قاعده تصمیم‌گیری به صورت زیر است:

تمام ضرایب الگوی رگرسیون برابر صفر است.

حداقل یکی از ضرایب الگوی رگرسیون، غیرصفر است.

اگر در سطح اطمینان ۹۵ % آماره F محاسبه شده از معادله رگرسیون از مقدار F دست آمده از جدول توزیع فیشر بزرگتر باشد، فرض صفر رد می‌شود و در غیر این صورت، فرض صفر پذیرفته خواهد شد. در این زمینه نیز مشابه آزمون معناداری ضرایب جزئی از مقدار احتمال (p-value) محاسبه شده توسط نرم‌افزار ای وی یوز استفاده شده است.

جدول ضرایب استخراج شده از نرم افزار اس پی اس اس شامل دو دسته ضرایب استاندارد نشده ((B و ضرایب استاندارد شدهBeta) ) است. در ضرایب استاندارد نشده، مقیاس متغیرها با یکدیگر یکسان نیست. با وجود این در ضرایب استاندارد شده مقیاس متغیرها یکسان شده و امکان مقایسه متغیرها وجود دارد؛ به‌عبارت دیگر برای مقایسه اثر متغیرهای مستقل ‌بر متغیر وابسته فقط از ضرایب استاندارد شده استفاده می‌شود(مومنی، ۱۳۸۶). در این پژوهش از این گونه ضرایب در تحلیل و مقایسه تأثیر هر یک از متغیرها استفاده می‌شود.

۳-۹-معرفی آزمون‌های آماری

درپژوهش حاضر،برای دست‌یابی به نتایج پژوهش ازآماراستنباطی استفاده خواهدشد. درآماراستنباطی گروه کوچکی ازجامعه انتخاب شده وفرضیه‌های مدنظرمحقق،درموردآن‌هاموردبررسی قرارمی‌گیرد. سپس به منظورتعمیم نتایج حاصل از نمونه به کل جامعه،یکسری آزمون‌های آماری انجام می‌شود. درادامه به آزمون‌های آماری مورداستفاده در این پژوهش اشاره خواهدشد.

۳-۹-۱تخمین مدل‌های رگرسیون با داده های پانل

برای برآورد الگوهای رگرسیون خطی دو متغیره و چند متغیره معمولاً از روش کمترین مجذورات معمولی^[۱۲] که به اختصار با OLS نشان داده می‌شود، استفاده می‌گردد. این روش دارای ویژگی‌های مطلوب آماری مانند بدون تورش بودن، بهترین ‌برآورد کننده خطی بدون تورش یا BLUE بودن را دارا می‌باشد. اما برای رفع مشکلاتی همچون خود همبستگی جملات پسماند و ناهمسانی واریانس از روش کمترین مجذورات تعمیم گرفته، یعنی ^[۱۳]GLS استفاده می‌شود (شیرین بخش وخوانساری، ۱۳۸۴).

از ویژگی‌های مهم روش GLS رفع مشکلاتی همچون خود همبستگی و ناهمسانی واریانس می‌باشد به همین دلیل در این تحقیق در صورت لزوم از این روش استفاده می‌نماییم.

روش GLS اقدام به موزون نمودن متغیرهای الگوی مدل رگرسیون می‌نماید. به همین دلیل روش مذکور را روش کمترین مجذورات موزون (Weighted LS یا WLS) می‌نامند. (شیرین­بخش و خوانساری، ۱۳۸۴).

مزایای استفاده از داده های تابلویی (ترکیبی)

بالتاگی مزایای استفاده از داده های تابلویی نسبت به داده های مقطعی یا سری زمانی را چنین بر می‌شمارد:

-۱از آنجا که داده های تابلویی به افراد، بنگاه‌ها ، ایالات، کشورها و از این قبیل واحدها طی زمان ارتباط دارند، وجود ناهمسانی واریانس در این واحدها محدود می‌شود. تکنیک‌های تخمین با داده های تابلویی، همان گونه که نشان خواهیم داد می‌توانند این ناهمسانی واریانس را با متغیرهای تکی و خاص مورد ملاحظه و بررسی قرار دهند.

-۲ با ترکیب مشاهدات سری زمانی و مقطعی، داده های تابلویی با اطلاعات بیشتر، تغییر پذیری بیشتر، هم‌خطی کمتر میان متغیرها، درجات آزادی بیشتر و کارایی بیشتری را ارائه می‌دهند.

-۳با مطالعه مشاهدات مقطعی تکراری، داده های تابلویی به منظور مطالعه پویای تغییرات، مناسب‌تر و بهترند.

-۴داده‌های تابلویی تاثیراتی را که نمی‌توان به سادگی در داده های مقطعی وسری زمانی مشاهده کرد، بهتر نشان می‌دهند.

-۵داده‌های تابلویی ما را قادر می‌سازند تا مدل‌های رفتاری پیچیده را بهتر مطالعه کنیم

-۶ داده های تابلویی با ارائه داده برای هزاران واحد، می‌تواند تورشی را که ممکن است در نتیجه لحاظ افراد یا بنگاه‌ها (به صورت تجمعی و کلی ) حاصل شود، حداقل سازند.

به طور کلی باید گفت داده های تجربی را به شکلی غنی می‌سازد که در صورت استفاده از داده های سری زمانی یا مقطعی این امکان وجود ندارد.

۳-۹-۲-آزمون های انتخاب مدل در پنل دیتا

۳-۹-۲-۱آزمون چاو (آزمون F)

‌در مورد داده های ترکیبی ابتدا آزمون F(آزمون چاو) به منظور انتخاب شیوه تخمین مدل از بین دو راهکار Pooling وPanel انجام می­ شود.

در داده های ترکیبی اثرات زمانی و مقطعی داده ها و همچنین اثرات همزمان آن ها آزمون می شود. طبق مدل اثرات ثابت–زمانی برای هر یک از سال‌های یک عرض از مبدأ و طبق مدل اثرات ثابت–مقطعی برای هر یک از این شرکت‌ها یک عرض از مبدأ ارائه می‌شود.حال.برای اینکه ببینیم این عرض از مبدأ‌ها از لحاظ آماری با هم تفاوت معنادار دارند یا خیر، آزمون چاو را به کار می‌گیریم.

‌بنابرین‏ فرضیه و به صورت زیر مطرح می شود::

تمام عرض از مبداها با هم برابرند↔Pooled

: عرض از مبداها با هم تفاوت دارند↔ مدل اثرات ثابت زمانی یا مقطعی یا هر دو

۵-عدم ترس شدید از خطر های بالقوه، انسان سالم سعی می نمایند تا حد امکان احتمال خطر را کاهش می‌دهد و از آن بیش از حد بینماک و هراسناک نمی شود.

۶-تلاش برای کسب استقلال و مسئولیت و عدم روگردانی ازکمکهای دیگران در صورت لزوم.

۷-انجام وظیفه محوله از خصوصیات انسان سالم است. فرد سالم زندگی را همراه با مسئولیت و حل مشکلات آن لذت می‌داند.

۸-فرد سالم بیش از آن که به گذشته فکر کند به حال و وضعیت موجود یعنی« اینجا واکنون» توجه دارد.

۹-کمک کردن به دیگران و نگران ‌در مورد مشکلات دیگران، در صورت عدم توفیق کمک به دیگران وضعیت آن ها و مشکل آنان را می پذیرد.

۱۰-فرد سالم به هر مشکل راه حلهای مختلفی را درنظر دارد و سعی دارد که بهترین راه حل در حد توانش را انتخاب کند. به نظر فرد سالم راه حلهای موجود نسبی هستند و بر حسب موقعیت تغییر پذیر هستند.

۱۱-فرد سالم و نگرش ها و رفتارش« الزام و اجبار» ندارد و می‌تواند خودش را از قید و بندها رها نماید و در جهت سلامتی نفس حرکت کند(محرابی، ۱۳۸۷).

نظریات نوین مبتنی بر شناخت درمانی:

افراد دارای سلامت روان معتقد به یک سیستم اعتقادی و ارزشی هستند و خصوصیات نظام و اعتقاد او نیز منطبق با ادراک او از واقعیات است. طرز تفکر چنین فردی فاقد خصوصیات تعمیم پذیری، مبالغه کردن، فیلتر ذهنی و… است. فرد دارای سلامت روانشناختی به جنبه ها ی مثبت خود به اندازه کافی و به صورت واقع بینانه توجه می کند. چنین فردی در حیطه طبیعی خودش گام بر می‌دارد و نهایتاًً صادقانه مسئولیت رفتار و تفکرش را می پذیرد(اوان، ۱۹۸۲).

۱۲-نظریه ی ویلیام گلاس^[۴۱]:

انسان سالم بنابر نظریه گلاس کسی است که دارای ویژگی های زیر می‌باشد:

۱-واقعیت را انکار نکند ودرد و رنج موقعیت ها را با انکار کردن نادیده نگیرد، بلکه با واقعیت ها به صورت واقع گرایانه ای روبرو شود.

۲-هویت موفق داشته باشد یعنی هم عشق و محبت بورزد و هم عشق و محبت دریافت کند. هم احساس ارزشمندی کند و هم دیگران احساس ارزشمندی او را تأیید کنند.

۳-مسئولیت زندگی و رفتارش را بپذیرد و به شکل مسئولانه رفتار کند. پذیرش مسئولیت کامل ترین نشانه سلامت روانشناختی است.

۴-توجه او به لذت دراز مدت تر، منطقی تر و منطقی باموقعیت باشد.

۵- بر زمان حال وآینده تأکید نماید نه بر گذشته، و تأکید بر آینده نیز جنبه دور نگری داشته باشد نه به صورت خیال پردازی باشد. واقعیت درمانی گلاس نیز بر سه اصل: قبول واقعیت، قضاوت در درستی یا نادرستی رفتار و پذیرش مسئولیت رفتار و اعمال استوار است و چنانچه در شخص این سه اصل تحقق یابد نشانگر سلامت روان- شناختی است.

۱۳-نظریه ی اسکینر^[۴۲]:

سلامت روانی وانسان سالم به عقیده اسکینر معادل بارفتار با قوانین و ضوابط جامعه است و چنین انسانی وقتی با مشکل روبرو شوند از طریق شیوه اصلاح رفتار برای بهبود و بهنجار کردن رفتار خود واطرافیانش به طور متناوب استفاده می جوید تا وقتی که به هنجار مورد پذیرش اجتماع برسد، به علاوه انسان سالم بایستی آزاد بودن خودش را نوعی توهم بپندارد و بداند که رفتار او تابعی از محیط است و هر رفتار توسط حدودی از عوامل محیطی مشخص گردد. انسان سالم کسی است که تأیید اجتماعی بیشتری به خاطر رفتارهای متناسب انتظار دارد. ازدیدگاه اسکینر انسان بایستی از علم، نه برای پیش‌بینی، بلکه برای تسلط بر محیط خودش استفاده کند. در این معنا فرد سالم کسی است که بتواند با هر روش بیشتر ازاصول عملی استفاده کند و به نتایج سودمندانه تری برسد و مفاهیم ذهنی مثل امیال، هدفمندی، غایت نگری و غیره را کنار بگذارد.

۲-۱-۶-بهزیستی روانشناختی :

در سال‌های اخیر، گروهی از پژوهشگران حوزه سلامت روانی ملهم از روان شناسی مثبت نگر، رویکرد نظری و پژوهشی متفاوتی برای تبیین و مطالعه این مفهوم برگزیده اند. آنان سلامت روانی را معادل کارکرد مثبت روانشناختی، تلقی و آن را در قالب اصطلاح “بهزیستی روانشناختی” مفهوم سازی کرده‌اند. این گروه نداشتن بیماری را برای احساس سلامت کافی نمی دانند، بلکه معتقدند که داشتن احساس رضایت از زندگی، تعامل کارآمد و مؤثر با جهان، انرژی و خلق مثبت پیوند و رابطه مطلوب با جمع و اجتماع و پیشرفت مثبت، از مشخصه‌ های فرد سالم است.

امروزه دیدگاه جدیدی درعلوم وابسته به سلامت به طور اعم و در روانشناسی به طور اخص در حال شکل گیری و گسترش است. در این دیدگاه و رویکرد علمی تمرکز بر روی سلامتی و بهزیستی از جبنه مثبت و نیز توضیح و تبیین ماهیت روانشناختی بهزیستی است.

نظریه پردازان«گستره ی زندگی^[۴۳]» نظیر اریکسون (۱۹۵۹)و نوگارتن^[۴۴] (۱۹۷۳) التزامهای دوره های مختلف سنی و راه هایی را که فرد به طور موفقیت آمیزی می‌تواند بر آن ها غلبه کند را تبیین کرده‌اند. روانشناسان علاقمند به رشد و پیشرفت کامل انسان سازه هایی از قبیل خودشکوفایی(ابراهام مزلو، ۱۹۶۸) کمال رشد^[۴۵] (گوردون آلپورت، ۱۹۶۸) و تفرد(کارل یونگ، ۱۹۳۲) را پیشنهاد وارائه کرده‌اند.

احساس بهزیستی هم دارای مؤلفه‌ های عاطفی و هم مؤلفه‌ های شناختی است. افراد با احساس بهزیستی بالا به طور عمده ای هیجانات مثبت را تجربه می‌کنند و از حوادث و وقایع پیرامون خود ارزیابی مثبتی دارند، در حالی که افراد با احساس بهزیستی پایین حوادث و موقعیت زندگی شان را نامطلوب ارزیابی می‌کنند و بیشتر هیجانات منفی نظیر اضطراب، افسردگی و خشم را تجربه می‌کنند( مایرز^[۴۶] و دینر^[۴۷]، ۱۹۹۵ ).

باید توجه داشت که همزمان شدن تجربه هیجانات خوشایند، مثبت با تجربه ی هیجانات ناخوشایند و منفی باعث می شود فرد زمان کمتری را برای هیجانات منفی باقی بگذارد. از سوی دیگر باید توجه داشت که هیجانات مثبت و منفی حالات دو قطبی نیستند که فقدان یکی وجود دیگری را تضمین کند. یعنی احساس رضامندی مثبت تنها با فقدان هیجانات منفی پدید نمی آید و عدم حضور هیجانات منفی لزوماً حضور هیجانات مثبت را به همراه نمی آورد، بلکه برخورداری از هیجانات مثبت خود به شرایط و امکانات دیگری نیازمند است. ‌بنابرین‏، احساس بهزیستی(شادی ) سه مؤلفه‌ مجزا و در عین حال مرتبط با یکدیگر را می بایست مورد شناسایی قرار داد:

الف) حضور نسبی هیجانات مثبت

ب) فقدان و عدم حضور هیجانات منفی

ج) رضامندی از زندگی.

در مطالعات گوناگون افراد شاد را با ویژگی های زیر تعریف می‌کنند:

اول آنکه از عزت نفس و احترام به خود بالایی برخوردارند و خودشان را دوست دارند. در یکی از آزمون های عزت نفس با جمله هایی نظیر« من از با خود بودن لذت می برم » و « من ایده های خوبی دارم کاملا موافق هستندِِ. این افراد به اخلاقیات توجه بسیار دارند و عقلانی رفتار می‌کنند ) به نقل از کرمی نوری،۱۳۸۱ ).

دوم آنکه افراد شاد احساس کنترل شخصی بیشتری را در خود احساس می‌کنند، آنهایی که انجام امور بیشتر به توانایی‌های خود می اندیشند تا به درماندگی و ناتوانایی هایی خویش، با استرس بیشتری مقابله می‌کنند
(همان منبع).

سوم آنکه افراد شاد خوش بین هستند. افراد خوش بین با این جملات موافقت کامل دارند که: «وقتی با کار جدیدی روبرو می شوم، انتظار موفقیت در آن کار را دارم». این افراد موفق تر، سالم و شادتر از افراد بدبین هستند(همان منبع).

در واقع می توان گفت که بسیاری از فنون مورد استفاده درمان گر رفتاری، در درمان منطقی-هیجانی نیز مورد استفاده قرار می گیرند. البته باید در نظر داشت که هدف درمان گران معتقد به درمان منطقی- هیجانی از آن جهت با مقاصد درمان گران رفتاری متفاوت است که از فنون رفتاری استفاده می‌کنند. فنون رفتاری عبارتند از: تکلیف خانه، غرقه سازی، حساسیت زدایی موجود زنده(مددجو)، جریمه کردن، آموزش مهارت ،تمرین و تقویت شناخت های مثبت،حواس پرتی، کتاب شناسی(ساعتچی،۱۳۷۴).

بخش سوم:

افکار خود آیند منفی

• 1. افکار خودآیند منفی

بهباورالیسوقتیحادثهیفعال کنندهایبرایفردرخ می‌دهد،اوبراساستمایلاتذاتیخودممکناستدوبرداشتمتفاوتومتضادازآنحادثه داشتهباشد: یکیافکار،وباورهایمنطقیوعقلانیودیگریافکار،باورهاوبرداشتهایغیر عقلانیوغیرمنطقی. درحالتیکهفردتابعافکاروباورهایمنطقیباشد،بهپیامدهایمنطقی دستخواهدیافتوشخصیتسالمیخواهدداشت.درحالتیکهفردتابعودستخوشافکارو باورهایغیرمنطقیوغیرعقلانیباشد،باپیامدهایغیرمنطقیمواجهخواهدشدودراینحالت اوفردیاستمضطربوغیرعادیکهشخصیتناسالمیدارد. در واقع،وقتیکهحادثهی نامطبوعیرخمیدهدوفرداحساساضطرابوتشویشمیکند،درنظامباورهایش،خودرابهدو چیزکاملاًمتفاوتومتضادمتقاعدمیسازدویکیازآنهارادرپیشمیگیردکهمسلماًهمان افکارغیرعقلانی اشاست. بی توجهی به چنین افکار و باورهایی تبعات زیان بار فراوانی می‌تواند داشته باشد. اول اینکه این نوع باورها با پیامدهای بهداشت روانی و عمومی نظیر اضطراب، افسردگی، شکایت جسمانی و باورهای غیرمنطقی رابطه داشته باشد. بی توجهی تحقیقاتی به آن نیز موجب هزینه ها و خسارت های زیادی در سطح جامعه می‌گردد(گل پرور و همکاران،۱۳۸۶).

افکار خودآیند^[۳۵] ، تصاویر یا شناخت هایی است که به عنوان نتیجه ای از طرحواره ی شناختی یا باور بنیادینی که در موقعیت خاصی فعال می شود، توسط فرد گزارش می شود(بک^[۳۶]،۱۹۶۷). این تصاویر و افکار، منعکس کننده ی معنایی است که فرد به موقعیتی خاص می‌دهد. وبا پاسخ هیجانی و رفتاری به آن موقعیت ارتباط تنگانگ دارد، علاوه بر این، افکار خودآیند، نقش مهمی درفرآیند درمانی دارد و به عنوان گذرگاهی ترجیحی برای دسترسی به سیستم شناختی استفاده می شود، به درک باورهای بنیادین که اساس چند اختلال روان شناسی است کمک می‌کند(بک،۱۹۷۶). افزایش تفکر منفی به ویژه در ارتباط با خود وآینده یکی از نشانه های افسردگی است و با بهبود فرد، تفکر منفی کمتر بروز می‌کند. بسیاری از شناخت درمانگران بر این باورند که واکنش های هیجانی و رفتاری به وسیله فرآیندهای شناختی ایجاد می‌شوند. از این رو افکار، باورها و سایر فرآیندهای شناختی تعیین کننده ی اصلی خلق و هیجان می‌باشند(هاگا ^[۳۷]و همکاران،۱۹۹۱، تیزدیل^[۳۸]،۱۹۹۷). افکار خودآیند منفی کیفیتی ذهنی است که بر توانایی شخص در برخورد با تجربه های زندگی اثر گذاشته، هماهنگی را بی جهت مخدوش می‌سازد و واکنش های بی تناسب و دردناک تولید می‌کند(بک،۱۹۷۹). افکار منفی، بخشی اززندگی و جزئی از آن شده است، به همین علت افکار منفی را افکار اتوماتیک نیز نامیده اند، زیرا بدون اراده فرد، خود به خود و بدون اینکه خواسته شوند در ذهن فرد جاری می شود و فرد کمترین شک به حقانیت و وجود خارجی دانستنشان ندارد. همچنین افکار منفی باعث می شود که فرد همه چیز رامنفی ببیند و احساس حقارت داشته باشد.با آنکه افکار منفی به تنهایی اغلب اشتباه و غیر منطقی هستند، به گونه ای فریبکارانه واقع بینانه به نظر می‌رسند، به طوری که فرد گمان می‌کند وضع به همان بدی است که به نظر می‌رسد. بسیاری از افراد فکر می‌کنند که روحیه ی بد آن ها ناشی از عوامل خارج از کنترل آن ها‌ است. بعضی ها روحیه ی بد خود را به هورمون و یا خواص ژنتیکی خود نسبت می‌دهند و به اعتقاد پاره ای دیگر، اتفاقات به ظاهر فراموش شده ی دوران کودکی در ضمیر ناخودآگاه آن ها همچنان موجود است و از این رو روحیه شان خراب باقی مانده است. در نظر جمعی دیگر، احساس بد اگر ناشی از بیماری یا دلسردی مربوط به زمان‌های اخیر باشد واقع بینایه است.پاره ای نیز روحیه ی بد خود را به وضع بد جهان، اوضاع بد اقتصادی، آب وهوای بد، مالیات ها ، شلوغی ترافیک و امکان بروز جنگ اتمی نسبت می‌دهند. البته ‌در مورد هر یک از این ها حقایقی وجود دارد(هاتون^[۳۹] و همکاران، ترجمه قاسم زاده،۱۳۷۶). بدون شک حوادث محیطی، موقعیت شیمیایی بدن و تضادها و اختلافات مربوط به گذشته روی افراد تا ثیر می‌گذارند، اما این نظریه ‌پردازی‌ها مبتنی بر این باور است که ‌احساسات افراد به دور از کنترل آن ها‌ است. اگر فرد بخواهد احساس بهتری داشته باشد باید بداند و درک کند که به جای حوادث بیرونی، افکار و طرز تلقی های فرد است که احساسات فرد را به وجود می آورد. اگر فرد بخواهد از روحیه ی بد نجات یابد باید قبل از هر چیز بداند هر احساس منفی ناشی از اندیشه منفی به خصوصی است. در بسیاری از مواقع، افکار منفی، سالم و به جا هستند.تشخیص افکار منفی سالم از ناسالم و اینکه فرد چگونه با موقعیتهای به راستی منفی برخورد واقع بینانه داشته باشد، به همان اندازه ی رهایی از افکار و احساسات مخدوش اهمیت دارد(هاتون و همکاران؛ترجمه قاسم زاده،۱۳۷۶).

افکار خودآیند منفی یا افکار اتوماتیک منفی از ویژگی بارز تفکر افراد افسرده به شمار می‌روند. این افکار را به دلیل اینکه به سرعت از ذهن می گذرند و قابلیت چالش با آن ها در همان لحظه وجود ندارد اتوماتیک نامیده اند و به دلیل اینکه تاثیر منفی بر خلق انسان دارند، منفی نامیده اند. این نوع افکار در افراد عادی هم یافت می شود و معمولا چند نوع از آن در یک فرد یافت می شود. برای تغییر این افکار باید در قدم اول آن ها را بشناسیم(لطافتی بریس،۱۳۸۹). در اینجا چند مورد از این افکار معرفی می شود:(نیلین،۲۰۰۲).

۱٫ تفکر همه یا هیچ: شما مسائل را یا کاملا خوب می بینید و یا کاملا بد. برای مثال اگر یک اشتباه جزئی بکنید به نظرتان آن کار کلا به درد نخور است. نمونه دیگر این نوع فکر می‌تواند این باشد که باید نمره بیست بگیرم وگرنه ۱۹ به هیچ دردی نمی خورد. در اینجا نوعی افراط و تفریط دیده می شود. این نوع فکر بیشتر میان شخصیت های وسواسی و کمال گرا مشاهده می شود.

۲٫ دیدن یک چیز بد به معنای بد بودن همه چیز است: شما یک اتفاق منفی را یک شکست بدون پایان می پندارید. برای مثال من در مدرسه خوب نبودم، ‌بنابرین‏ در کلاس دانشگاه هم خوب عمل نخواهم کرد.

۳٫فیلتر ذهنی: یک جزء منفی را بر می گزینید و منحصراً به آن توجه می کنید، ‌بنابرین‏ همه چیز را به معنای منفی ان می بینید. برای مثال تمرکز به اینکه دیابت دارید و توجه نکذردن به یک روز زیبا و یا حرفهای خوبی که مردم به شما گفته اند.

۴٫ به حساب نیاوردن مثبت ها: مثلا وقتی فکر کنید همه از شما متنفرند، اعتقاد پیدا می کنید که کسی که با شما خوب است حتما سوءنیتیدارد.

۵٫ نتیجهگیریشتابزده: شما در هر اتفاقی قسمت منفی آن را می بینید: اگر به من سلام نکرد، یعنی من بی اهمیتم!

با بهره گیری از اینترنت، هزینه تهیه، پردازش و کاربرد اطلاعات کاهش می‌یابد. فاصله ی جغرافیایی و زمانی بازارها از بین می رود و تجارت بین‌المللی به صورت یک عرصه ی پیوسته و بدون مرز در می‌آید در حقیقت مدیریت مؤثر اطلاعات سبب جابجایی مزیت های سنتی می شود وخود به عنوان یک برتری رقابتی نیرومند در صحنه ی تجارت ظهور می‌کند یکی از فوائد مهم استفاده از اینترنت در تجارت کاهش عملیات بازرگانی است و موجب ۲۱ تا ۷۰ در صد صرفه جویی در هزینه های فعالیت های مختلف تجاری می شود (کمالی، ۱۳۸۷)

شرکت ها از به کار گیری بازاریابی اینترنتی شش هدف عمده را دنبال می‌کنند:

• • اهداف هزینه گرا: اینترنت به دلیل کاهش هزینه ها ی مبادله و توزیع می‌تواند هزینه ها را به نحو قابل توجهی کاهش دهد.

• • اهداف فروش گرا: اینترنت را به عنوان یک کانال خرده فروشی و توزیع تلقی می‌کند بعضی از کالاها و خدمات به دلیل ماهیت خاصی از قابلیت فرو ش اینترنتی برخوردارند.

• • • اهداف تغییر رفتاری: برای بعضی از سازمان‌ها دستیابی، اثربخشی و کارایی در گرو انتقال فعالیت های کلیدی آن ها به اینترنت است در بسیاری از موارد تحقق این هدف شامل تغییر فعلی مشتریان است تا آنان را به استفاده از اینترنت متمایل ساخته امکان تحقق اهداف شرکت را فراهم آورد.

  

• • اهداف انتشار اطلاعات: اهداف انتشار اطلاعات با کالا ها و خدمات رابطه بسیار نزدیکی دارند شرکت ها گاهی اوقات جهت تحقق اهداف خود اقدام به انتشار اطلاعاتی می‌کنند که مشتریان به آن ها تمایل دارند.

• • اهداف ترفیعی: اغلب وب سایت ها هدف ارتباطاتی و ترفیعی را دنبال می‌کنند.

• اهداف سرگرمی: ارائه و ابزارها و بازی سرگرم کننده جزء ضمایم فعالیت های ترفیعی است و شرکت ها از این طریق رضایت مشتری خودرا افزایش می‌دهد(دان و دن^[۳۴] ۲۰۰۱)

۲-۲-۶- کاربرد بازاریابی اینترنتی

پیدایش و توسعه ی اینترنت فرصت های جدیدی را برای بازار یابان ایجاد نموده تا بتوانند فعالیت های فعلی بازار یابی خود را بهتر انجام دهند بازاریابی اینترنتی تا حد زیادی به ویژگی های محصولات و خدمات ارتباط دارد به علاوه بازار یابی از طریق اینترنت می‌تواند کمک شایانی در صرفه جویی وقت و هزینه به استراتژی کلی بازار نماید.

به طور کلی اینترنت می‌تواند به طور بالقوه برای دسترسی ‌به این چهار مسیر استراتژیک مورد استفاده قرار گیرد:

• • نفوذ بازار: اینترنت می‌تواند برای فروش بیشتر محصولات موجود مورد استفاده قرار گیرد.

• • توسعه بازار: در اینجا اینترنت برای فروش در بازار های جدید جغرافیای مورد استفاده قرار می‌گیرد، یعنی سود بردن از هزینه ی پایین تبلیغات از لحاظ بین‌المللی بدون نیاز به حمایت از زیر ساخت فروش در کشور های مشتری.

• • توسعه ی محصول: محصولات یا خدمات جدیدی توسعه پیدا می‌کنند که از طریق اینترنت قابل تحویل باشند. این ها معملا محصولات دیجیتالی هستند.

• متنوع سازی: در این بخش اینترنت از فروش محصولات جدیدی که توسعه داده شده و در بازارهای جدید به فروش می‌رسند، پشتیبانی می‌کند همچنین سازمان های شرکتی بزرگ به توسعه بازارهایشان کمک می‌کنند از اینرو شاید اکثر پتانسیل های موجود اینترنت برای کمک به گسترش شرکت های کوچک و متوسط است(چافی^[۳۵] ،۲۰۰۰: ۹۴).

۲-۲-۷- مزایای بازاریابی اینترنتی

با فراگیر شدن استفاده از شبکه اینترنت در سراسر جهان شمار مخاطبان این دنیای مجازی هر لحظه رو به افزایش است با توجه به قابل دسترس بودن اینترنت در سراسر نقاط جهان امروزه تاجران نیز ترجیح می‌دهند تا آگهی های خود را در اینترنت نمایش دهند در دهه ی اخیر اینترنت بهترین مکان برای تبلیغات و بازاریابی اینترنتی مخصوصا برای تبلیغ کالا و خدمات است چرا که اینترنت یک محیط جهانی است و تبلیغات اینترنت فراگیر ترین نوع تبلیغات است. ( فانی، ۱۳۸۹)

ارتباطات بازاریابی اینترنتی به طور قابل توجهی با ارتباطات بازاریابی سنتی و رایج متفاوت است زیرا رسانه ی دیجیتال قادر به ایجاد اشکال جدید تعامل و مدل های جدیدی بر مبادله ی اطلاعات است. هافمن و نواک معتقدند که رسانه ی دیجیتال تغییری در مدل ارتباطات را نشان می‌دهد که مدل یا پارادایم جدید برای ارتباطات بازاریابی است آن ها معتقدند که تسهیلات اینترنتی یک محیط کامپیوتری را معرفی می‌کند که در آن تعاملات بین فرستنده و گیرنده ی اطلاعات نیست بلکه با خود وسیله است، آن ها می‌گویند مصرف کنندگان می‌توانند با وسیله تعامل داشته باشند، شرکت ها می‌توانند محتویات را برای وسیله فراهم کنند. مجموعه ای از تفاوت ها ی بین این رسانه ی جدید و رسانه سنتی توسط مک دونالد و ویلسون مطرح شده است که به آن ۶i آمیخته بازار یابی می‌گویند:

1. فعل و انفعال متقابل: جان دیتون ویژگی اصلی اینترنت را در یک رسانه یدیجیتال شناسایی کرد که ‌در مورد اکثر فعالیت های بازاریابی آنلاین صدق می‌کند:

• • مشتری اقدام به تماس می‌کند.

• • مشتری در جست و جوی اطلاعات و تجربه است.

• • زمانی که بازاریاب در حال بررسی یک وب سایت است بازاریاب صد در صد از توجه شخصی برخوردار خواهد بود.

• • یک شرکت می‌تواند پاسخ افراد را جمع‌ آوری و ذخیره کند.

• نیاز های فردی مشتری در دیالوگ های آینده قابل شناسایی و محاسبه است.

1. 1. جمع‌ آوری اطلاعات: اینترنت می‌تواند به عنوان شیوه ای با هزینه ی نسبتا پایین برای جمع اوری تحقیق بازاریابی به ویژه ‌در مورد تصورات مشتری از کالاها و خدمات مورد استفاده قرار گیرد بسیاری از اطلاعات تحقیق بازاریابی از طریق خود وب سایت قابل دسترسی است. بازاریابان از رویکرد های تحلیلی وب برای کسب دانش ‌در مورد اولویت ها و رفتار مشتری استفاده می‌کنند.

1. 1. فردی سازی: ویژگی مهم دیگر ارتباطات بازار یابی متقابل این است که آن ها می‌توانند با هزینه ی نسبتا کم با افراد تعامل داشته باشند. مهم تر آن است فردی سازی می‌تواند بر اساس اطلاعات جمع‌ آوری شده درباره ی بازدید کنندگان هر سایت و با بهره گرفتن از آن ها برای هدف مورد نظر و شخصی کردن ارتباطات برای مشتریان در راستای برقراری ارتباط در همه ی رسانه ها باشد، هر مشتری که به سیستم شرکتی دست پیدا می‌کند پروفایلی برای وی بر اساس حوزه ی محصولات مورد علاقه ایجاد شده و اطلاعات موجود در آن نقش محصولات را در واحد خرید توصیف می‌کنند. زمانی که آن ها دوباره به سایت مراجعه می‌کنند به آن ها اطلاعاتی متناسب با محصول مورد علاقه شان داده خواهد شد.