منابع
نامشهود
مشهود
ارتباطی مبتنی بر:
-
- شهرت ها
-
- وفاداری
- روابط
شایستگی مبتنی بر:
-
- اطلاعات
-
- مهات ها
-
- قابلیت ها
- استعدادها
شکل۲-۵ : طبقهبندی اولیه توسط هاناس و لووندال
- پتی و گویتر (۲۰۰۰) طبقه بندی ارائه شده ناظر دارایی های نامشهود سویبی را به شکل جدول زیر اصلاح کردند . این دو نفر شاخص های مناسبی را به این چارچوب اضافه کردند.
جدول۲-۲ : طبقه بندی پتی و همکاران
مالکیت معنوی شامل: حق الامتیاز، کپی رایت، علائم تجاری؛ سرمایه های زیرساختاری شامل: فلسفه مدیریت، فرهنگ شرکت، سیستم اطلاعاتی و سیستم های شبکه سازی و روابط مالی
سرمایه ساختاری (سازمانی) : ساختار درونی
مارکهای تجاری، مشتریان، وفاداری مشتریان، همکاریهای تجاری، توافق مربوط به گواهینامه ها، توافق فرانشیزها و…
سرمایه مشتری (ارتباطی) :
ساختار بیرونی
دانش فنی، تحصیلات ، دانش مرتبط با کار، شایستگی مرتبط با کار؛ روحیه کارآفرینی، تواناییهای مربوط به نوآوری و اثرگذار بودن قابلیت تغییر یا انعطاف پذیری، شایستگی حرفهای
سرمایه انسانی :
شایستگی کارکنان
در واقع کار این دو، انطباق چارچوب ناظر دارایی های نامشهود سویبی با چارچوب طبقهبندیهای متداول دیگر شامل سرمایه انسانی، سرمایه ساختاری و سرمایه مشتری، بوده است.
-
- طبقه بندی سازمان همکاری و توسعه اقتصادی، به دو سرمایه انسانی و سازمانی (ساختاری) اشاره میکند و سرمایه فکری را به صورت ارزش اقتصادی این دارایی های نامشهود(سرمایه انسانی و سرمایه ساختاری) توصیف می کند.سرمایه سازمانی؛به اجزایی مانند مالکیت سیستمهای نرم افزاری، شبکه های توزیع و زنجیرههای عرضه، اطلاق می شود و سرمایه انسانی، شامل: منابع انسانی درون سازمان و منابع انسانی خارج از سازمان است که منابع انسانی درون سازمان شامل: کارکنان و منابع انسانی خارج از سازمان شامل: مشتریان وعرضه کنندگان است.(پتی وگویتر ،۲۰۰۰،صص ۱۷۶-۱۵۵)[۱۳۴]
-
- طبقه بندی لیم و دالیمور (۲۰۰۴) سرمایه فکری را از طریق ارتباط دادن آن با دو مفهوم دانش فنی مدیریت و دانش فنی بازاریابی، تشریح و طبقه بندی میکنند. شایستگی یک شرکت برای یک رویکرد مدیریت استراتژیک شامل سرمایه انسانی، سرمایه شرکتی[۱۳۵]، سرمایه کارکردی و سرمایه تجاری[۱۳۶] است و روابط یک شرکت برای رویکرد بازاریابی استراتژیک شامل سرمایه مشتری، سرمایه عرضه کننده[۱۳۷]، سرمایه همپیمانی[۱۳۸] و سرمایه سرمایه گذار است.
نوآوری
سرمایه فکری
مدیریت دانش
بازاریابی استراتژیک
مدیریت استراتژیک
سرمایه انسانی
سرمایه شرکتی
سرمایه تجاری
سرمایه سرمایه گذار
سرمایه هم پیمانی
سرمایه مشتری
سرمایه کارکردی
سرمایه عرضه کننده
شکل۲-۶ : طبقه بندی لیم و دالیمور[۱۳۹]
- طبقه بندی نورتون و کاپلان (۱۹۹۲)، نورتون و کاپلان، کارت امتیازی متوازن خود را در سال ۱۹۹۲ ارائه کردند که این چارچوب ابتدا عملکرد یک سازمان را در چهار حوزه با دیدگاه مشتری، فرایند داخلی، رشد و یادگیری و مالی، اندازه گیری میکرد. این چارچوب بیانگر یک مجموعه از روابط علی– معلولی میان معیارهای خروجی[۱۴۰] و محرکهای عملکردی[۱۴۱] یک سازمان بود. این چارچوب میتوانست نتایج مالی و نامشهود یک سازمان را به طور هم زمان کنترل و اندازه گیری کند. با نگاهی به این چارچوب، این نکته مشخص می شود که دیدگاه مشتری؛ همان سرمایه مشتری و دیدگاه رشد و یادگیری؛ همان سرمایه انسانی و دیدگاه فرآیندهای داخلی؛ همان سرمایه ساختاری و دیدگاه مالی؛ همان سرمایه مالی و مشهود است. این چارچوب به علت کاربرد در برنامه ریزی استراتژیک، اندازهگیری عملکرد و دارایی های نامشهود از مقبولیت بسیاری برخوردار شده است .
دیدگاه مالی
استراتژی و
چشم انداز
دیدگاه
رشد و یادگیری
دیدگاه
فرآیندهای داخلی
دیدگاه
مشتری
شکل۲-۷ : چارچوب کارت امتیازی متوازن
- طبقه بندی کنفدراسیون اتحادیه های تجاری دانمارک [۱۴۲] (۱۹۹۹)، آن ها سرمایه فکری را متشکل از افراد، بازار و سیستمها میدانند شکل این مدل به صورت زیر است.
شکل۲-۸ : طبقه بندی کنفدراسیون اتحادیه های تجاری دانمارک(همان منبع)
این سه جزء مدل، ارتباط خیلی نزدیکی به یکدیگر دارند. برای مثال، موفقیت یک تکنولوژی جدید به شایستگی و آموزش کارکنان، بستگی کامل دارد .
- طبقه بندی مر و شیوما (۲۰۰۱)، این دو محقق سرمایه فکری را به صورت گروهی از دارایی های دانش محور تعریف میکنند که به یک سازمان اختصاص داشته و جزء ویژگی سازمانی محسوب می شود و از طریق افزودن ارزش، به بهبود وضعیت رقابتی سازمان منجر می شود( مر و شیوما ،۲۰۰۱، صص۴۶۴-۴۴۱)[۱۴۳] .
بر طبق مدل اولیه مر و شیوما، سرمایه فکری را می توان به ۶ طبقه ذیل تقسیم بندی کرد:
- روابط با ذینفعان: که شامل تمامی اَشکال روابط یک شرکت با ذینفعان خود است. این روابط ممکن
است شامل توافقات گواهی نامه و شراکتی و قرارداد و ترتیبات توزیع و همچنین روابط با مشتریان از
قبیل وفاداری مشتری و تصویر ایجاد شده از نام تجاری[۱۴۴] و غیره باشد.
-
- منابع انسانی: شامل دارایی های دانش محور است که به شکل مهارت، شایستگی، تعهد و انگیزش و وفاداری، یا به صورت دانش فنی، تخصص فنی و تواناییهایی حل مشکل و خلاقیت و طرز تفکرات و تحصیلات و غیره در اختیار کارکنان میباشد.
-
- زیر ساختارهای فیزیکی: در برگیرنده دارایی های زیرساختاری از قبیل طرح استقرار ساختاری و تکنولوژی ارتباطی و اطلاعاتی مانند پایگاه داده و سرورها و شبکه های فیزیکی مانند اینترنت و غیره است.
- فرهنگ: شامل ارزشهای سازمانی و رفتار شبکهسازی کارکنان و فلسفه های مدیریت است.
فرهنگ دارای اهمّیت بنیادی برای کارایی و اثربخشی سازمانی است زیرا چارچوب مشترکی را برای . تفسیر و تعبیر وقایع سازمانی فراهم میسازد
-
- رویه ها و عملیات سازمانی: شامل عملیات داخلی رسمی و غیر رسمی مانند راهنماهای فرآیندی و شبکه های مجازی و قوانین ضمنی و رویه های غیررسمی و قوانین ضمنی رفتار و سبک مدیریت و غیره است.
