E(R_i )- R­_f= b_i [E(R_m )- R_f ]+ b_i [E(R_m )- R_f]² +s_i E(SMB)+ h_i E(HML) (7)

که _i، b₂، h_iوs_iشیب رگرسیون با معادله زیر است:

R_if-R_f=α_i[E(R_m-R_f]+b_2i[E(R_m-R_f]²+S_iE(SMB)+h_i(HML) i=1,…,n t=1,…,T (8)

R_i-R_F: بازده اضافی سهام

R_M-R_F: صرف ریسک بازار یا همان عامل بتا

SMB: عامل اندازه بازار

HML: عامل نسبت ارزش دفتری به ارزش بازار

۳-۷-۵ معادله (KTFPM)

بسط TFPMسه عامله به TFPM چهار عامله که شامل عامل کشیدگی می شود. در این مدل، نرخ بازده مورد انتظار سهام برابر است با :

E(R_i)-R_f=β_۱t[E(R_m)-R_f]+β_۲i[E(R_m)-R_f]²+β_۳i[E(R_m)-R_F]³ +S_iE(SMB)+h_iE(HML) (۹)

که β۱i، β_۲i، β_۳i وs_i، h_i شیب رگرسیون طبق معادله ی زیر است :

R_it-R_f =α+β_۱i[E(R_mt-R_f­_t]+β_۲i[E(R_mt-R_f­_t]²+β_۳i[E(R_mt-R_f­_t]³+S_iE(SMB)+h_iE(HML) (10)

t=1…,T ؛ i =1… n

R_i-R_F: بازده اضافی سهام

R_M-R_F: صرف ریسک بازار یا همان عامل بتا

SMB: عامل اندازه بازار

HML: عامل نسبت ارزش دفتری به ارزش بازار

۳-۷-۶ معادله(FFPM)

مدل قیمت گذاری چهار عامله ی کارهارت ( ۱۹۹۷) بیان می‌کند که نرخ بازده مورد انتظار سهام می‌تواند با سه عامل در مدلهایی که در گذشته طراحی شده اند با انعکاس متغیر های SMB،HML و همچنان یک عامل گشتاور به نام WML توضیح داده شود.

E(R_i ) -R_f =β_i[E(R_m) -R_f ]+s_i E(SMB)+h_i E(HML)+W_i E(WML) (11)

که βi, si, وh_iوw_iشیب رگرسیون طبق زیر اند:

R_it-R_f=α+β_i +S_iEb (SMB) +h_i (HML) + w_iWML (12)

R_i-R_F: بازده اضافی سهام

R_M-R_F: صرف ریسک بازار یا همان عامل بتا

SMB: عامل اندازه بازار

HML: عامل نسبت ارزش دفتری به ارزش بازار

WML: عامل گشتاوری

۳-۷-۷ معادله (SFFPM)

در این مدل عامل چولگی به FFPM اضافه می شود و معادله ی بازده سهام مورد انتظار FFPM چهار عاملی (SFFPM) در سهام i برابر است با :

E(R_i)-R_f =β_۱t[E(R_m)-R_f]+β_۲i[E(R_m)-R_F]²+ S_iE(SMΒ)+h_iE(HML)+ W_i E(WML) (13)

t=1… T ؛i=1… n

که β۱i، β_i2، s_i، h_iوw_i شیب رگرسیون طبق زیر اند:

R_it-R_f =α+β_۱i[E(R_mt-R_f­_t]+β_۲i[E(R_mt-R_f­_t]²+ S_iE(SMB)+h_iE(HML)+ W_iE(WML) (14)

t=1… T ؛i=1… n

R_i-R_F: بازده اضافی سهام

R_M-R_F: صرف ریسک بازار یا همان عامل بتا

SMB: عامل اندازه بازار

HML: عامل نسبت ارزش دفتری به ارزش بازار

WML: عامل گشتاوری

۳-۷-۸ معادله (KFFPM)

بسط FFPM سه عاملی به FFPM چهار عاملی (KFFPM) همچنین همراه با افزودن عامل کشیدگی علاوه بر چولگی انجام می شود و معادله ی بازده سهام مورد انتظار در سهام iبرابر است با :

E(R_it)-R_f = β_۱t[E(R_m)-R_f]+β_۲i[E(R_m)-R_F]²+β_۳i[E(R_m)-R_f]³+S_iE(SMB)+h_iE(HML)+ W_iE(WML) (15)

که β۱i، β_۲i، β_۳iوs_i، h_iشیب رگرسیون طبق معادله ی زیر است :

R_it-R_f =α+β_۱i[E(R_mt-R_f­_t]+β_۲i[E(R_mt-R_f­_t]²+β_۳i[E(R_mt-R_f­_t]³+S_iE(SMB)+h_iE(HML)+ W_iE(WML) (16)

t=1… T ؛i=1… n

R_i-R_F: بازده اضافی سهام

R_M-R_F: صرف ریسک بازار یا همان عامل بتا

SMB: عامل اندازه بازار

HML: عامل نسبت ارزش دفتری به ارزش بازار

WML: عامل گشتاوری

۳-۸ فرضیه های پژوهش

فرضیه عبارتی است که ارتباط مورد انتظار بین دو یا چند متغیر را در یک جمعیت خالص بیان می‌کند و از این طریق آزمایش علمی صحت یا سقم آن تعیین می‌گردد. یک فرضیه خوب باید رسا، کوتاه و قابل فهم بوده و تا حد امکان بر اساس واقعیت های علمی و یافته های تجربی تعیین گردد فرضیه باید با نظریه مرتبط باشد و نباید با مبانی نظری اکثر پژوهش های گذشته در تضاد باشد فرضیه باید آزمون پذیر باشد یعنی باید به وسیله آزمون های آماری مورد آزمایش قرار گرفته و تأیید یا رد شود. ‌بنابرین‏ فرضیه ای که قسمتی از آن تأیید و بخش آن رد شود فرضیه مناسبی نیست فرضیه باید مستقیماً در ارتباط با مسئله پژوهش باشد و روابط بین دو یا چند متغیر را بیان کند. فرضیه باید قدرت تبیین داشته باشد. یعنی ارتباط بین متغیرها را به صورت منطقی تبیین کند. فرضیه‌ها همیشه به صورت جمله های خبری اند و متغیر ها را به صورت کلی یا اختصاصی به متغیر های دیگر مربوط می‌سازند. (خاکی،۱۳۸۴،ص۱۳۸)

نقش فرضیه در پژوهش

1. 1. فرضیه برای پدیده ها تببین آزمایش فراهم می آورد و موجب افزایش معرفت علمی می شود.

1. 1. فرضیه نشانگر انتظار پژوهشگر درباره رابطه بین متغیر های یک پدیده است.

1. 1. فرضیه مجموع فعالیت‌های اجرایی پژوهش را تعیین و هدایت می‌کند.

1. فرضیه چارچوبی برا ی گزارش نتایج پژوهش فراهم می آورد. (خاکی، همان منبع)

فرضیه تحقیق حاضر این است که با افزودن چولگی و کشیدگی در شاخص مدل قیمت گذاری دارایی چهار عامله (FFPM) در یک دوره ی کوتاه مدت این مدل قابلیت و توانایی بالاتری برای توضیح تغییرات بازده سهام نسبت به سایر مدل های قیمت گذاری دارایی دارد.

۳-۹ مدل قیمت گذاری دارایی سرمایه ای

مدل تک عاملی که تنها عامل بتا را جایگزین ریسک معرفی می کند بر پایه پیش‌بینی های رفتار سرمایه گذار ریسک گریز، یک حالت تعادل ضمنی میان ریسک و بازده مورد انتظار برای هر سهم قائل است. در حالت تعادل، بازار ‌به این امید خواهد بود که یک سهم به اندازه ریسک ناگزیرش بازده داشته باشد هرچه ریسک ناگزیر سهم بیشتر باشد سرمایه گذاری امید بازده بیشتری از سهم دارد. در این میان وابستگی میان بازده منتظره و ریسک ناگزیر و ارزشیابی سهام، اساس قیمت گذاری دارایی سرمایه ای می‌باشد. (دستگیر، ۱۳۸۴ص۱۸)

۳-۱۰مدل فاما و فرنچ

مدل چند عاملی است که هدف اصلی مدل های چند عاملی یافتن برخی از تاثیرات غیر بازاری است که منجر به حرکت توام سهام با یکدیگر می شود. این عوامل شامل مجموعه پدیده‌های اقتصادی و ‌گروه‌های ساختاری (صنایع) مختلف می‌باشند (تلنگی و راعی ۱۳۸۳، ص۳۱۹) فاما و فرنچ (۱۹۹۲) بیان می‌کنند که دو متغیر یعنی، اندازه شرکت و نسبت ارزش دفتری به بازار توضیح بهتری درباره ی مقدار میانگین روند بازده سهام نسبت به CAPM فراهم می آورد .

۳-۱۱ مدل قیمت گذاری دارایی سرمایه ای چهار عامله(FFPM)

کارهارت^[۲۲]( ۱۹۹۷) برای توضیح بازده متوسط سهام با اضافه کردن عامل گشتاوری (WML) در مدل فاما و فرنچ، مدل قیمت گذاری چهار عامله(FFPM) را پیشنهاد داد. این مدل نیز مانند مدل فاما و فرنچ مدل چند عامله است که تغییرات بازده سهام را با اندازه شرکت و ارزش شرکت و یک گشتاور دیگر به نام WMLارتباط می‌دهد.

۳-۱۲ بورس اوراق بهادار

1. 1. دکتر امامی، اسدالله، مطالعه تطبیقی نسب در حقوق ایران و فرانسه، مجموعه حقوق تطبیقی، شماره۵، ۱۳۴۹، صفحه ۳۹۸؛ به نقل از متولی، محمد، قانون حاکم بر فرزندخواندگی از نظر مقررات داخلی و حقوق بین‌المللی خصوصی ایران، نشریه کانون وکلای دادگستری، شماره ۱۷۰٫ ↑

   

1. 1. دکتر امامی، اسدالله، مقاله وضع حقوقی فرزندخواندگی در حقوق ایران. ↑

1. 1. 1. زن ممتازه، زنی بود که اولین بار و با رضایت اولیای خود ازدواج می کرد به شرط آنکه فرزند منحصر به فرد پدر خود نمی بود یا زنی که دختر منحصر به فرد پدر خود بوده و پس از ازدواج صاحب فرزندی شده و آن را به پدر خود می‌داد تا خلفی برای پدرش باشد. زن ممتازه حقوقی وسیعتر از زنان دیگر داشت. او تنها زنی بود که از شوهر خود ارث می‌برد و فرزندان او دو برابر فرزندان دیگر ارث می بردند: به نقل از منبع سابق. ↑

   

1. 1. دکتر علی آبادی، محمد حسین، جزوه ی تاریخ حقوق، ۱۳۳۸ و ۱۳۳۹، به نقل از دکتر امامی، اسدالله، نسب در حقوق ایران و فرانسه. ↑

1. 1. به نقل از دکتر امامی، وضع حقوقی فرزند خواندگی در حقوق ایران. ↑

1. 1. دکتر امامی و دکتر صفایی، اسدالله و سید حسین، مختصر حقوق خانواده، نشر دادگستر، چاپ اول، ۱۳۷۶، صفحه ۲۷٫ ↑

1. 1. بوربور،احمد،قاضی بازنشسته،روزنامه حمایت،۰۳/۰۴/۱۳۹۲ ↑

1. 1. بند ۲ اصل ۲۱ قانون اساسی دولت موظف است حمایت مادران بخصوص در دوران بارداری و حضانت فرزند و حمایت از کودکان بی سرپرست را تضمین کند. ↑

1. 1. بند سه ماده واحده قانونی اجازه رعایت اموال شخصیه ایرانیان غیر شیعه در فرزند خواندگی منشاء اثر حقوقی است و در این زمینه عادات و قواعد مسلمه و متداوله در مذهبی که پدر یا مادر خوانده پیرو آن هستند اجرا می شود. ↑

1. 1. متولی، سیداحمد، احوال شخصیه بیگانگان در ایران،چاپ اول، انتشارات ساز و کار، صفحه ۲۳۰٫ماده ۴۷ آئین نامه: تعیین فرزند خوانده به منزله فرزند حقیقی است با رعایت مقررات زیر:الف- در موردی که زن و شوهری بی اولاد با موافقت یکدیگر از زرتشتیان کسی را به رسمیت فرزند برگزیده باشند.

      ب- هرکس فرزند خوانده اختیار کند آن فرزند وارث شخصی اوست.

      ج- پس از تعیین فرزند خوانده باید مراقب در دفتر انجمن زرتشتیان محل ثبت و به امضاء پدر خوانده و یا مادرخوانده و چهارتن گواه برسد.

      ماده ۴۸ آئین نامه در قست (ب) فوق الذکر که زن بیوه یا شوهر کسی را به فرزندی انتخاب کند آن فرزند خوانده فقط وارث همان زن یا شوهر خواهد بود. ↑

1. 1. بهنود، یوسف، احوال شخصیه از دیدگاه قوانین، انتشارات انزلی، ۱۳۶۹، صفحه ۷۳٫ ↑

1. 1. دهخدا، علی اکبر، لغت نامه دهخدا، جلد هفتم، مؤسسه‌ انتشارات و چاپ دانشگاه، چاپ دوم، دوره جدید، تهران، ۱۳۷۷، صفحه ۱۰۰۴۲٫ ↑

1. 1. جعفری لنگرودی، محمدجعفر، ترمینولوژی حقوق، انتشارات گنج دانش،جلد۴، ۱۳۸۳، صفحه ۵۲۳٫ ↑

1. 1. شریعتی نسب، صادق، همان منبع، صفحه۲۴٫ ↑

1. 1. دکتر امامی، اسدالله، وضع حقوقی فرزند خواندگی در ایران. ↑

1. 1. کاتوزیان، ناصر، حقوق مدنی-خانواده، روابط والدین با فرزندان، انتشارات شرکت سهامی انتشار، جلد۲، صفحه ۳۹۵-۳۹۹٫ ↑

1. 1. رزاقی، رضا، فرزند پذیری، انتشارات روابط عمومی سازمان بهزیستی کشور، ۱۳۸۵، صفحه۲٫ ↑

1. 1. عبادی، شیرین، حقوق کودک، چاپ شرکت قلم، چاپ۴، ۱۳۷۵، صفحه ۱۰۷٫ ↑

1. 1. غمامی، محمدمهدی، فرزندخواندگی در خانواده های رومی-ژرمنی، مجله کانون، ۸۳-۸۴، شماره ۵۵، صفحه ۱۲۷٫ ↑

1. 1. همان منبع. ↑

1. 1. همان منبع، صفحه ۱۲۳ و ۱۲۴٫ ↑

1. 1. همان منبع. ↑

1. 1. همان منبع، صفحه ۱۳۱٫ ↑

1. 1. همان منبع، صفحه ۱۳۳٫ ↑

1. 1. محلاتی، شهربانو، نسب و فرزند خواندگی، انتشارات منیر، چاپ اول، ۱۳۸۶، صفحه ۱۵۱٫ ↑

1. 1. خمینی، روح الله، تحریرالوسیله، انتشارات مؤسسه‌ نشر اسلامی، جلد ۲، ۱۳۷۳، صفحه ۷۴۸، مسئله ۴۱٫ ↑

1. 1. اعلامیه جهانی حقوق بشر، ماده ۲، بند ۲٫ ↑

1. 1. عاملی، باقر، فرزند خواندگی، مجله حقوق بشر، مهرماه ۱۳۵۲، شماره ۱۲، صفحه ۵٫ ↑

1. 1. قضیه تامین کودکان و زنان بی سرپرست، مصوب ۲۴/۸/۱۳۷۱، ماده۲، بند۴ ؛ (( کودکان بی سرپرست به کودکانی اطلاق می شود که بنا به هر علت و به طور دایم یا موقت سرپرست خود را از دست داده باشند)). ↑

1. 1. جعفری لنگرودی، محمدجعفر، ترمینولوژی حقوق، انتشارات کتابخانه گنج دانش، ۱۳۸۳، صفحه ۴۰۶٫ ↑

1. 1. قرآن کریم، سوره بقره، آیه ۲۲۰٫ ↑

1. 1. محمدی ری شهری، محمد، حمیدرضا شیخی، میزان الحکمه، انتشارات دارالحدیث، جلد ۱۰، ۱۳۸۴، صفحه ۷۶۵٫ ↑

1. 1. جعفری لنگرودی، همان، صفحه ۵۹۸ . ↑

1. 1. عاملی، پیشین، صفحه ۱۲٫ ↑

1. 1. همان . ↑

1. 1. جعفری لنگرودی، همان، صفحه ۵۹۸ . ↑

1. 1. عاملی، پیشین . ↑

1. 1. همان منبع . ↑

1. 1. صنعتی نیا، عباسعلی، کاوشی پیرامون کودکان بی سرپرست، ناشر روابط عمومی بهزیستی کشور، ۱۳۷۵، صفحه۷ . ↑

1. 1. صنعتی نیا، همان منبع . ↑

1. 1. قانون شهرداری ها، مصوب ۱۳۳۴، ماده ۵، بندهای ۶ و ۲۲ . ↑

1. 1. صنعتی نیا، همان منبع، صفحه ۸ و ۹٫ ↑

1. 1. ایپکچی، م، پایان نامه دوره کارشناسی ارشد شیوه های نگهداری و سرپرستی ایتام در اسلام، رشته حقوق خصوصی، دانشگاه تهران، ۱۳۲۶، تاریخچه. ↑

1. 1. صنعتی نیا، همان منبع، صفحه ۱۰٫ ↑

1. 1. صنعتی نیا، همان منبع، صفحه ۳۹٫ ↑

1. 1. قلی تبار، محمد مهدی، پایان نامه کارشناسی جایگاه فرزند خواندگی در حقوق ایران و انگلستان،دانشگاه مازنداران، شهریور۱۳۸۷،صفحه۲۲٫ ↑

1. 1. به کودکانی گفته می شود که علاوه بر داشتن یکی از والدین به علت جدایی یا زندانی بودن والدین به صورت تنها زندگی می‌کنند که به طور مستمر تحت نظارت سازمان بهزیستی بوده و تاییده کمیته نظارت شبه خانواده استان تهران را برای مراقبت و زندگی در خانواده صلاحیت دار را داشته باشند؛صنعتی نیا، همان منبع، صفحه۴۰ . ↑

1. 1. دکتر کاتوزیان، ناصر، دوره مقدماتی حقوق خانواده، نشر میزان، چاپ۳، ۱۳۸۲، شماره ۳۸۰، صفحه ۴۴۸٫ ↑

1. 1. دکتر امامی، اسدالله،مقاله وضع حقوقی فرزندخواندگی در ایران،روزنامه ماوی، شماره ۵۳۴، ۲۶/۲/۸۵٫ ↑

1. 1. توسلی نائینی، منوچهر، فرزندخواندگی در کنوانسیون حقوق کودک ۱۹۸۹، و مقایسه آن در حقوق ایران، ماهنامه حقوق، زمستان۱۳۸۸،دوره۳۹، شماره۴،صفحه۹۹٫ ↑

1. 1. ۱٫ دیلمی، احمد،حسن نیت در مسولیت مدنی، ج اول،ص۲۴۳۲ شهید ثانی، شرح اللمعه، ج۴، ص۳۵۶،نجفی، شیخ محمد حسن، جواهر الکلام ، جلد۴۳ ، ص ۱۵۲، همچنین جهت توضیح بیشتر ر.ک: پارساپور، محمد باقر، اضطرار در حقوق مسولیت مدنی ، نامه مفید، ش۴۰، ص۱۵۳ – ۱۵۵ ↑

1. 1. ۱ شیخ اجل سعدی شیرازی ↑

1. 1. ۲ دیلمی، احمد، همان، ص۲۴۴ ↑

1. 1. ۳ جهت مطالعه بیشتر به کتاب: قائم مقامی، عبدالمجید ، حقوق تعهدات،ص۱۴۱ تا ۱۵۲، مصطفی عدل، حقوق مدنی،ص۲۳۵ تا ۲۳۷ ↑

   

1. 1. 1. ۴ در این باره برای مطالعه بیشتر به ک: ناصر کاتوزیان، مسولیت مدنی(ضمان قهری)، ص۲۵۵، حسن امامی، حقوق مدنی،ج اول، ص۴۱۳ ↑

   

1. 1. ۱ . آرامش، رسول، اضطرار در مسولیت مدنی، ص۸۲ – ۸۳ ↑

1. 1. فصل دوم, ذیل بحث تفاوت اضطرار و دفاع مشروع۲٫ برای مطالعه بیشتر ر.ک: دیلمی احمد ، حسن نیت در مسولیت مدنی، ، ص ۲۳۸۳٫ برای مطالعه بیشتر ر ک به: بنتام و نظریه پردازی حقوقی و قانونگذاری, به نقل از سایتwww.arabir.com ↑

1. 1. ۱ آرامش، رسول، همان، ص۸۳ ↑

1. 1. برای مطالعه بیشتر رجوع کنید به آرامش, رسول, همان, ص ۸۵و۸۶ ↑

1. 1. ۲ . سوره مائده آیه ۳۲ ↑

1. 1. ۱٫ «ولا یتعین علی المالک بذله مجاناً، فله ان لایبذله الاّ بعوض ولیس للمضطر قهره بدونه… فبعد التقدیر ان کان المضطر قادراً علی دفعه یجب علیه الدفع ان طالبه به و ان کان عاجزاً یکون فی ذمه، هذا اذا کان المالک حاضراً و لوکان غائباً فله الاکل منه بقدر سدر منه و تقدیر الثمن و جعله فی ذمه….» امام خمینی، تحریرالوسیله، جلد دوم، ص ۱۵۱، مسئله ۳۶، همچنین در این رابطه ر.ک: شیخ محمد حسن نجفی، جواهر الکلام، جلد۳۶، ص۴۳۴ تا ۴۳۷ و جلد ۴۳، ص۱۵۲، محمد جواد مغنیه، فقه الامام جعفر الصادق، جلد چهارم، ص۳۲۹ ↑

1. 1. ۱٫ شیخ محمد حسن نجفی، جواهر الکلام، جلد ۴۳، ص۱۵۲ ↑

1. 1. ۱٫ شیخ محمد تقی الفقیه، قواعد الفقیه، ص۱۵۱ ،همچنین ر.ک: امام خمینی الرسائل، ص ۶۴ ، ناصر مکارم شیرازی، القواعد الفقیه، ص ۹۵- ۹۳) ↑

1. 1. ۲٫ آرامش، رسول، همان، ص۸۹ ↑

1. 1. ۱٫ برای مطالعه بیشتر ر.ک: کاتوزیان, ناصر، مسئولیت مدنی، ص۵۱۳- ۵۴۴ ↑

1. 1. «اما الاضرار بالغیر لدفع الضرر عن النفس فهو امر غیر جائز بلااشکال، فلا یجوز توجیه السیل الی دار الغیر دفعاً عن داره و لا القاء الغیر عند السبع لصرفه عن نفسه و یدل علیه ادله نفی الضرر…» ناصر مکارم شیرازی، القواعد الفقهیه، جلد اول، ص۹۵،«و ما اذا حضر المالک بئراً فی ملکه او غرس شجره او حفیره، فاضرت بجاره فلاریب فی وجوب کف ضرره، لحدیث نفی الضرر، الحاکم علی قاعده السلطنه.(شیخ محمد تقی الفقیه، قواعد الفقیه، ص۱۵۶،همچنین مراجعه شود به وهبه الزحیلی، نظریه الضروره الشرعیه، ص۲۵۹، ۲۸۱، ۲۸۲ ↑

1. 1. ۲ . محمد جواد مغنیه، فقه الامام جعفر الصادق، ج۴، ص۳۹۲ ، عبدالقادر عوده، التشریع الجنایی، ج اول، ص۵۸۱ وهبه الزحیلی، نظریه الضروره الشرعیه، ص۲۲۶٫ ↑

1. 1. ۳ وهبه الزحیلی نظریه الضروره الشرعیه، ص۲۵۹،محمد جواد مغنیه، فقه الامام جعفرالصادق، ج۴، ص۳۹۲ ↑

1. 1. ۱ کاتوزیان، ناصر، ضمان قهری، ج ۱، چاپ اول، تهران، مؤسسه‌ انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، ۱۳۷۴، ص۲۷۹ به بعد ↑

1. 1. ۲ باریکلو، علیرضا، مسئولیت مدنی، چاپ سوم، ص ۹۷و ۹۸ ↑

1. 1. ۱ مجلس الاعلی للشئون الاسلامی، موسوعه فقه اسلامی، ج۱۴، ص۸۷ ↑

1. 1. ۲ Mohr.J.C.B&Tubingen_Torts_ in international encyclopedia of comparative law_ ED , به نقل از غفوریان، احمد, همان, ص ۱۳۰ ↑

1. 1. ۳ دکتر کاتوزیان، ناصر, مسئولیت مدنی،ضمان قهری, ص ۱۷۶- ۱۷۸ ↑

1. 1. ۴ آرامش، رسول، همان، ص ۹۴ ↑

1. 1. ۱ همان,ص ۹۴ ↑

1. 1. ۱ برای مطالعه بیشتر ر.ک: شیخ محمد حسن نجفی، جواهر الکلام، ج ۴۳، باب موجبات ضمان و جلد ۳۷ کتاب الغصب ،امام خمینی، الرسائل،قاعده لاضرر. ،علی مشکینی، الرسائل، قاعده لاضرر، ص ۳۳۸ ،محمد جواد مغنیه، فقه الامام جعفر الصادق، جلد ۵، ص۵۲ ، ناصر مکارم شیرازی، القواعد الفقهیه، جلد اول، قاعده الاضرر و قاعده لاحرج و جلد دوم قاعده تسلیط ،شیخ محمد تقی الفقیه، قواعد الفقهیه، قاعده لاضرر (قاعده ۴۴) ↑

1. 1. ۱ بجنوردی، سید محمد حسن، القواعد الفقهیه، ج۴، ص۱۳ ↑

1. 1. ۲ آرامش، رسول، همان، ص۹۷ -۹۸ ↑

1. 1. ۱ آرامش، رسول، همان، ص۹۹ ↑

1. 1. نجفی، شیخ محمد حسن، جواهر الکلام، ج ۴۳، ص۱۵۳ ،محقق کرکی، جامع المقاصد، ج ۵، ص۴۰۳, به نقل از آرامش, رسول, اضطرار و مسئولیت مدنی, ص ۱۰۲ ↑

1. 1. ۱ دکترکاتوزیان، ناصر، الزام های خارج از قرارداد، ج ۱، ص ۱۸۱ ↑

1. 1. ۲ همان، ج ۱، ص ۳۶۷- ۳۷۲ ↑

1. 1. ۳ محقق داماد، سید مصطفی، قواعد فقه، ج ۲، ص ۲۶۴، ۲۷۴- ۲۷۶ ↑

1. 1. ۴ Mohr & tubine, torts, p.85 ↑

1. 1. ۵ Barrows and others, torts, p.845; prosser, Ibid , p. 12 ↑

1. 1. ۱ دکتر کاتوزیان، ناصر، مسئولیت مدنی، ص۱۸۰ ↑

1. 1. ۲ شیخ محمد حسن نجفی، جواهرالکلام، ج۴۳، ص ۱۵۲ ، اصفهانی, فاضل هندی, محمد بن حسن, کشف اللثام و الإبهام عن قواعد الأحکام، ج‌۱۱، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم, چاپ اول, ۱۴۱۶ ه.ق ص, ۲۹۹‌ ↑

1. 1. ۳ شیخ محمد حسن نجفی، همان، ج۴۳، ص۱۵۳ به نقل از صاحب التحریر ↑

1. 1. ۴ برای مطالعه بیشتر ر.ک: شیخ محمد حسن نجفی،جواهر الکلام، ج ۴۳، ص۱۴۹ همچنین ج۳۶، ص۴۳۶ به نقل از «المسالک» ↑

1. 1. ۱ کاتوزیان، ناصر، همان، ص ۱۸۰ ↑

1. 1. ۱ آرامش، رسول، همان، ص ۱۱۵ ↑

1. 1. ۱ آرامش،رسول، همان، ص۱۰۸ ↑

1. 1. ۱ «و لو حفر فی طریق المسلوک المصلحه المسلمین قیل» و القائل الشیخ فی محکی المبسوط والنهایه و الفاضل و ثانی الشهیدین و غیرهم (لا یضمن لان الحفر لذلک سائغ) فلا یستعقب ضماناً و لقاعده الاحسان (و هو حسن) شیخ محمد حسن نجفی، جواهر الکلام، در تشریح کلام صاحب شرایع، ج ۴۲، ص۱۰۲، ۱۰۳، و نیز جلد ۳۷، ص۵۳ و ۹۹، همچنین صاحب تحریر الوسیله چنین فتوا داده است که:«لو حفر ملک غیره فرضی به المالک فالظاهر سقوط الضمان من الحافر، ولو فعل ذلک لمصلحه الماره فالظاهر عدم الضمان، کمن رش الماء فی الطریق لدفع الحرا و بعد نشر الغبار و نحو ذلک» (امام خمینی، تحریر الوسیله، ج۲، ص۵۰۸، مسئله او نیز مراجعه شود به احکام مشابه در همان‌جا، مسائل ۳، ۵ ، ۱۰ و ۱۱، همچنین به استفتائات از ایشان، ج۱، ص ۵۱۶، سوال ۸۰٫ ↑

1. 1. ۱ در این مورد مراجعه شود به بخش پنجم از همین فصل، ذیل بحث عدم وظیفه قانونی مضطر برای کمک به دیگری ↑

گردشگری ورزشی به نوعی به اقتصاد مکمل گردشگری تبدیل شده است. کشورها در مواقعی که با کسادی روبه‌رو هستند با ترتیب دادن فستیوال‌هاو کارناوال‌های ورزشی به رشد صنعت توریسم کمک می‌کنند همچنین در گردشگری ورزشی گردشگران علاوه بر ورزش و دیدار از مسابقات، اقدام به بازدید از اماکن دیگر و خرید نیز می‌نمایند.(همان منبع، ۵۹)

۴ـ گردشگری فرهنگی

فرهنگ مجموعه‌ رفتار آموخته شده‌ انسانی را در بر می‌گیرد که در چارچوب انتقال ایده ها، اسطوره ها و تصورات از نسلی به نسل دیگر، از گروهی به گروه دیگر چشم انداز فرهنگی را در هر محیط جغرافیایی برپایه‌ی میراث و واقعیات ذهنی و اجتماعی و فنی شکل می‌دهد.

در گردشگری فرهنگی گردشگر با هدف دیدن جلوه‌ها و جاذبه‌های فرهنگی خاص همچون مکان‌های میراث فرهنگی (موزه‌ی لووردر فرانسه یا پرادو در مادرید)، نشانه های زیبا شناختی، هنرها و نمایش‌ها، موسیقی، فولکلور، رفتارها و … که در خارج از مکان سکونت وی قرار دارد پابه سفر می‌گذارد که البته حاصل این سفرها به دست آوردن اطلاعات و تجربیات جدیدی برای ارضای نیازهای فرهنگی است. (همان منبع، ۵۷ – ۵۵)

این نوع گردشگری امروزه بخش ‌مهمی از تقاضای جهانی گردشگری را تشکیل می‌دهد.

دیدار از آئین‌های سنتی، جشن‌های مذهبی، عزاداری‌ها ـ هنرهای دستی، معماری و… از جاذبه‌های فرهنگی این نوع گردشگری است.

۵ـ گردشگری سلامت

یکی از گونه‌های گردشگری، گردشگری بهداشتی یا سلامت^[۱۵] است. در این نوع افراد به منظور استفاده از خدمات بهداشتی- پزشکی به مکان‌هایی که تسهیلات درمانی موردنظرشان وجود داشته باشد سفر می‌کنند. این نوع گردشگری با هدف تأمین سلامت، مراقبت بهداشتی و گذراندن دوره‌ نقاهت و بازپروری انجام می‌شود.

جریان این نوع گردشگری از کشورهای پیرامون به مرکز می‌باشد. معمولاً مردم مناطق و کشورهای پیرامونی که دسترسی کمتری به درمان‌های مؤثر و مفید دارند به کشورهای پیشرفته که امکانات ویژه پزشکی و بهداشتی را دارا هستند، مسافرت می‌کنند. به ‌عنوان مثال سوئیس یک کانون عمده معالجه‌ی سل در دنیا است و از سه قرن قبل تا به‌حال بیمارستان‌ها و اقامتگاه‌هایی ویژه در کوهستان‌های سوئیس برای معالجه احداث شده است. (پاپلی یزدی، سقایی، ۱۳۸۹)

در سال‌های اخیر آمریکا،‌آلمان وسوئیس از کشورهایی هستند که بیماران زیادی به منظور درمان ‌به این کشورها سفر کرده‌اند.

۶ـ گردشگری تاریخی

این گونه از گردشگری که گردشگری “میراث” نیز نامیده می‌شود به بازدید از موزه‌ها، مکان‌ها و ابنیه ها‌ی تاریخی می‌پردازد و امروزه بخش عمده‌ای از گردشگری را به‌خود اختصاص داده است.

۷ـ گردشگری قومی

این نوع گردشگری به منظور مشاهده ی ‌سبک زندگی افراد بومی و اقوام انجام می‌شود و هدف از آن شناخت اقوام مختلف و شرکت در تجربه های آنان است. تماشای مراسم سنتی، جشن‌ها، آئین‌ها از جمله جذابیت‌های این نوع گردشگری است.

۸ـ گردشگری هنری

گردشگری هنری در پی‌شناخت هنرهای ملل دیگر و آگاهی از آن است. صنایع دستی هر کشور از جمله جاذبه‌های هنری گردشگری به‌حساب می‌آید.

۹ـ گردشگری کاری

مقصود اصلی از این گونه گردشگری تفریح یا استراحت نیست بلکه انجام بخشی از کار و حرفه توام با مسافرت است. مشخصه این گردشگری شرکت در کنفرانس‌ها، گردهمائی‌ها، سمینارهای علمی، تحقیقاتی و تخصصی است.

۱۰ـ گردشگری تفریحی

توجه این گونه گردشگری معطوف به شرکت در فعالیت‌های ورزشی،استفاده ار چشمه ‌های آب‌معدنی، حمام آفتاب، برخوردهای اجتماعی در یک محیط دلنشین و راحت است. (الوانی و دهدشتی، ۱۳۹۲، ۱۱۰ ـ ۱۰۸)

۱۱ـ گردشگری زیست محیطی

یکی از گونه‌های مهم که می‌تواند گردشگران بسیاری را به مقاصد گردشگری جذب کند، گردشگری زیست محیطی است که با انگیزه سفر به مناطق دارای جاذبه‌های طبیعی شکل می‌گیرد. سازمان جهانی گردشگری،گردشگری زیست محیطی را این گونه تعریف ‌کرده‌است.” مسافرت به مناطق طبیعی که همراه با احساس مسئولیت باشد و موجب بهبود سطح زندگی مردم محلی و حفظ محیط زیست شود.”

گردشگری زیست محیطی مستلزم ویژگی‌های زیر است:

۱ـ برجای نهادن آثار مثبت در زمینه‌ی حفاظت از محیط زیست و ارتقای کیفیت مدیریت آن

۲ـ داشتن حداقل آثار منفی برای محیط طبیعی و جوامع محلی

۳ـ به حداکثر رساندن مشارکت مردم محلی در تصمیم‌گیری‌های مربوط به فعالیت گردشگری

۴ـ تدارک فرصت‌های مناسب برای مردم محلی و دست‌اندرکاران گردشگری برای ارتقای بهره‌وری و پایداری آن

گردشگری زیست محیطی می‌تواند با بهره گرفتن از توان‌های محیطی سبب افزایش همکاری،حفاظت از محیط زیست و توسعه پایدار شده، تحرک و پویایی را در اقتصاد محلی و منطقه‌ای به وجود آورد. (پاپلی یزدی، سقایی، ۱۳۸۹، ۵۹)

۱۲ـ گردشگری ماجراجویانه

این نوع گردشگری مربوط به افرادی است که عاشق کارهای متهورانه هستند و به دنبال هیجان بیشتر می‌باشند در نتیجه سفرهای مخاطره‌آمیز و حادثه جویانه بر فراز قله‌ها، در مسیر رودهای خروشان، شکار حیوانات وحشی در محیط‌های بکر و دست نخورده را تجربه می‌کنند. کوهنوردی همراه با عملیات خطرناک، پرش آزاد، قایق‌سواری در آب‌های خروشان از این نوع گردشگری است. ( زاهدی، ۱۳۸۹)

۱۳ـ گردشگری تجاری و بازرگانی

درسفرهایی که با هدف بازرگانی و تجارت انجام می‌شود مسافر در گردهمایی‌ها، کنفرانس‌ها، نمایشگاه‌ها، شوراها، برنامه های آموزشی، تبلیغی و…شرکت می‌کند.

سفرهای بازرگانی “سفر چند منظوره” است؛ ‌به این معنی که مسافر می‌تواند با یک سفر‌چندین هدف را تأمین کند. برای مثال هنگامی که فردی با هدف بازرگانی سفر می‌کند یا زمانی که تعطیلات خانوادگی با مسافرت بازرگانی همزمان شود، نوعی مسافرت دو منظوره مشاهده می‌شود. (کاظمی، ۱۳۸۵، ۱۸۲) کشورهایی همچون آمریکا، آلمان، ژاپن، انگلیس بیشترین مسافران تجاری را به خود جلب می‌نمایند.

۱۴ـ گردشگری شهری

نواحی شهری به‌ علّت آنکه جاذبه‌های تاریخی و فرهنگی بسیاری دارند غالباً مقاصد گردشگری مهمی محسوب می‌شوند. شهرها معمولاً جاذبه‌های متنوع و بزرگی شامل موزه‌ها، بناهای یادبود، سالن‌های تئاتر، استادیوم‌های ورزشی، پارک‌ها،شهربازی ها،مراکز خرید،رستورانهاو…را دارا هستند که خود گردشگران بسیاری را جذب می‌کند.

در این ارتباط می‌توان به شهرهایی همچون پاریس، لندن، نیویورک اشاره کرد که در درون خود جاذبه‌های بیشماری را جای داده‌اند. تهران، اصفهان، تبریز، مشهد، شیراز نیز در بین شهرهای ایران دارای امکانات، جاذبه‌ها و زیبایی‌های بیشتری می‌باشند و هر ساله میلیون‌ها مسافر را برای بازدید از دیدنی‌های این شهرها به سوی خود می‌کشانند.(پاپلی یزدی، سقایی، ۱۳۸۹، ۱۸۹)

۱۵ـ گردشگری روستایی

در گردشگری روستایی منابع فرهنگی، طبیعی و تاریخی نواحی روستایی به عنوان کالای فرهنگی گردشگری قابل عرضه‌اند. گردشگری روستایی موجب رشد اقتصادی، ایجاد تنوع و ثبات در اشتغال، پویایی تجارت و صنایع، گسترش فرصت‌هایی برای رشد درآمد به صورت فعالیت‌های چندگانه، ایجاد بازارهای جدید برای محصولات کشاورزی و گسترش مبنای یک اقتصاد منطقه‌ای می‌شود. در سال‌های اخیر با توجه به گسترش زندگی شهرنشینی و ماشینی بسیاری از مردم تمایل دارند به محیط‌های آرام با زندگی سنتی سفر کنند.

۹٫ در هر سؤال یک هدف آموزشی سنجیده شود (فتوحی و همکاران،۱۳۸۹: ۹۵-۹۴).

۴-۱۴-۲) آزمون‌های چندگزینه‌ای^[۶۹]

آزمون‌های چندگزینه‌ای متداول‌ترین آزمون عینی مورداستفاده در روانشناسی و آموزش‌وپرورش بوده است. این نوع آزمون هم ازلحاظ یکنواختی سؤال‌ها، هم ازلحاظ حساسیت کم در مقابل حدس زدن کورکورانه و هم ازلحاظ سهولت تصحیح پاسخنامه‌ها بهترین نوع آزمون‌های عینی است. آزمون‌های چندگزینه‌ای شامل تعدادی سؤال است که هر یک از آن‌ ها از یک قسمت اصلی و تعدادی گزینه (پاسخ) تشکیل می‌شود و آزمون‌شونده از میان گزینه‌های پیشنهادی گزینه صحیح را انتخاب می‌کند (سیف،۱۳۸۹: ۲۱۰).

۱-۴-۱۴-۲) محاسن و معایب آزمون‌های چندگزینه‌ای

برای آزمون‌های چندگزینه‌ای معمولاً محاسن زیر در نظر گرفته می‌شود:

الف) نسبت به سایر آزمون‌های عینی دیگر انعطاف‌پذیرترند؛

ب) با این آزمون می‌توان در یک‌زمان محدود، تعداد زیادی از هدف‌های آموزشی را اندازه‌گیری کرد؛

ج) نسبت به صحیح-غلط کمتر امکان حدس زدن کورکورانه وجود دارد؛

د) با عینیت کامل قابل تصحیح هستند؛

ه) اگر گزینه‌های انحرافی این آزمون‌ها با توجه به اشتباهات و کج‌فهمی فراگیر تهیه شوند، منبع بسیار مناسبی برای تشخیص مشکلات فراگیران خواهند بود.

باوجوداین محاسن، معایب زیر برای آزمون‌های چندگزینه‌ای در نظر گرفته‌شده است:

الف) ساختن این آزمون‌ها بسیار دشوار است؛

ب) اطلاعات جزئی و کم‌اهمیت فقط سنجش می‌شود؛

ج) برای پیدا کردن گزینه درست نسبت به آزمون‌های صحیح-غلط، مستلزم صرف وقت زیادتری است؛

د) اگر نمره منفی به پاسخ‌های غلط داده شود دانش‌آموزانی که خطر می‌کنند نسبت به فراگیران دیگر نمره بهتری می‌گیرند (فتوحی و همکاران،۱۳۸۹: ۹۷-۹۶).

۱۵-۲ روش‌های مختلف ارزشیابی

برای بعضی از رفتارها، آزمون‌های شایسته و مناسبی وجود ندارد که بتواند جانشین موقعیت‌های طبیعی بشود و ‌در مورد بعضی از رفتارها شاید هرگز چنین آزمون‌هایی به وجود نیاید؛ ‌بنابرین‏، در هر بحث جامعی که درباره‌ روش‌های ارزشیابی به عمل می‌آید، باید لزوماًً به کلیه روش‌هایی که به نحوی ضریب اعتماد و اطمینان نتایج ارزشیابی را بالا می‌برد، توجه کافی مبذول داشت. با توجه به انواع تغییراتی که در حیطه‌های مختلف یادگیری به وجود می‌آید، حداقل چهار روش ارزشیابی به شرح زیر پیشنهاد می‌شود:

۱٫ ارزشیابی از طریق مشاهده؛

۲٫ ارزشیابی از طریق انجام کار؛

۳٫ ارزشیابی از طریق آزمون شفاهی؛

۴٫ ارزشیابی از طریق آزمون کتبی (شعبانی،۱۳۸۷: ۳۴۹).

۱-۱۵-۲) ارزشیابی از طریق مشاهده

وقتی‌که از طریق مداخله حواس و بخصوص مشاهده‌ چشم درباره‌ رفتار یا عمل معین یک فرد به بررسی و داوری بپردازیم، به روش مشاهده پرداخته‌ایم؛ مثلاً هنگامی که عکس‌العمل شاگردی را در برابر شاگرد زمین‌خورده‌ای می‌بینیم یا حالت بی‌تفاوتی او را در مقابل یک صحنه، یک عمل یا فعالیت‌های آموزشی موردبررسی قرار می‌دهیم و به قضاوت می‌نشینیم، در واقع، از روش مشاهده استفاده کرده‌ایم (شعبانی،۱۳۸۷: ۳۵۰-۳۴۹).

۲-۱۵-۲) ارزشیابی از طریق انجام کار

اگر تغییرات ایجادشده در شاگرد در حیطه روانی-حرکتی باشد، لزوماًً برای ارزشیابی چنین تغییراتی باید از ارزشیابی طریق انجام دادن کار استفاده کرد. اگرچه روش ارزشیابی از طریق انجام دادن کار نوعی روش مشاهده است، با روش مشاهده کاملاً متفاوت است. در این روش، شاگرد به‌درستی می‌داند که مورد ارزشیابی قرار می‌گیرد و شرایط ارزشیابی برای همه شاگردان یکسان است. در این نوع ارزشیابی، شاگرد طبق دستور و راهنمایی معلم کار موردنظر را انجام می‌دهد؛ مثلاً شیء را می‌سازد، دستگاهی را باز و بسته می‌کند، آزمایشی را انجام می‌دهد و حرکاتی همچون عملیات ورزشی را از خود بروز می‌دهد (شعبانی،۱۳۸۷: ۳۵۲).

۳-۱۵-۲) ارزشیابی از طریق آزمون شفاهی

ارزشیابی شفاهی وسیله خوبی است برای سنجش معلومات، قدرت بیان، نظم فکری، فرم استدلال، تمرکز افکار و شناخت حالات درونی ازنظر اضطراب و ترس. چنین آزمونی می‌تواند بسیار مفید و دارای ارزش و اعتبار علمی باشد، اگر سؤالات آن اندیشیده، مبتنی بر محتوای آموزشی و از قبل تهیه‌شده باشد. نتایج این آزمون وقتی قابل‌اعتماد است که دور از هر گونه اعمال‌نظرها، دخالت‌ها، اغراض شخصی، ارفاق‌ها و… باشد. آزمون شفاهی زمانی کاربرد صحیح و بیشتری دارد که آزمون کتبی قادر به سنجش در آن زمینه نباشد (شعبانی،۱۳۸۷: ۳۵۳).

۴-۱۵-۲) ارزشیابی از طریق آزمون کتبی

یکی از ابزارهای ارزشیابی آزمون کتبی است. آزمون واژه‌ای است که به وسیله اشخاص مختلف در موارد کاملاً متفاوت به‌کاررفته است. به‌طورکلی، می‌توان گفت آزمون وسیله‌ای است برای بررسی مشاهدات منظم معلم از رفتار شاگرد و تفسیر مشاهدات و تبدیل آن به مقیاس‌های عددی و طبقه‌بندی‌شده. آزمون‌هایی که به صورت کتبی اجرا می‌شوند، آزمون کتبی نام دارند و آن مجموعه‌ای از پرسش‌هایی است که شاگرد باید به آن‌ ها کتباً پاسخ گوید تا معلم بتواند با بررسی آن‌ ها شاگردانش را دقیق‌تر بشناسد و در صورت لازم آنان را یاری دهد (شعبانی،۱۳۸۷: ۳۵۵).

۱۶-۲ الگوهای ارزشیابی

صاحب‌نظران ارزشیابی آموزشی در دیدگاه‌هایشان نسبت به اینکه ارزشیابی چیست و چگونه باید آن را انجام داد اختلاف‌نظر دارند. این اختلاف‌نظرها به ایجاد رویکردهای ارزشیابی آموزشی^[۷۰] مختلفی انجامیده است. یکی ازاین‌رویکردها دسته‌بندی معروف ورتن^[۷۱] و سندرز^[۷۲] (۱۹۸۷) است که الگوهای ارزشیابی را در شش دسته قرارداد است که شامل رویکرد مبتنی بر هدف، رویکرد مبتنی بر مدیریت، رویکرد مبتنی بر مصرف‌کننده، رویکرد مبتنی بر نظر متخصصان، رویکرد مبتنی بر اختلاف‌نظر متخصصان، رویکرد طبیعت‌گرایانه و مبتنی بر مشارکت‌کنندگان هست (سیف،۱۳۸۹: ۷۰).

۱-۱۶-۲) رویکرد مبتنی بر هدف

این رویکرد ابتدا به مقاصد توجه دارد و ارزشیابی که بعدازآن به عمل می‌آید نشان می‌دهد که آن مقاصد تا چه اندازه تحقق‌یافته‌اند؟ در آموزش‌وپرورش ارزشیابی مبتنی بر هدف را می‌توان برای اصلاح و تجدیدنظر در مقاصد یا هدف‌ها به‌کاررفته‌اند مورداستفاده قرارداد. الگوی ارزشیابی تایلر نخستین الگوی ارزشیابی آموزشی است که تاریخ پیدایش آن به دهه ۱۹۳۰ بازمی‌گردد. مفهوم تایلر از ارزشیابی آموزشی این است که تعیین کند هدف‌های برنامه آموزشگاه یا برنامه درسی تا چه میزانی تحقق‌یافته‌اند. او در الگوی ارزشیابی خود مراحل زیر را پیشنهاد داده است:

۱٫ تعیین هدف‌های کلی و هدف‌های دقیق؛

۲٫ طبقه‌بندی غایت‌ها و هدف‌ها؛

۳٫ بیان هدف‌ها به صورت رفتاری، یعنی قابل‌اندازه‌گیری؛

۴٫ یافتن موقعیت‌هایی که در آن‌ ها بتوان دستیابی به هدف‌ها را نشان داد؛

۵٫ تولید یا تهیه روش‌ها و فنون اندازه‌گیری

۶٫ گردآوری داده های مربوط به عملکرد یادگیرندگان

۷٫ مقایسه داده های مربوط به عملکرد باهدف‌های رفتاری (فتوحی و همکاران،۱۳۸۹: ۳۵).

۲-۱۶-۲) رویکرد مبتنی بر مدیریت^[۷۳]