این روش بیشتر به توصیف شرایطی که آزمودنی‌ها در زمان حال دارند، می‌پردازد و هیج استنتاج ذهنی جهت نتیجه‌گیری از موقعیت موجود آن‌ ها انجام نمی‌دهد. به بیان دیگر متغیری مورد دستکاری قرار نمی‌گیرد یا برای ایجاد رخدادی شرایطی مهیا نمی‌گردد بلکه با توجه به مقیاس‌های به کار رفته در ابزار سنجش به بررسی آزمودنی‌ها پرداخته و نتایج آن به طور سیستماتیک تجزیه و تحلیل می‌شود (سرمد، بازرگان و حجازی، ۱۳۸۸).

تحقیق زمینه‌یابی نیز به عنوان شاخه‌ای از تحقیقات توصیفی به منظور کشف روابط بین متغیرهای پژوهشی مورد استفاده قرار می‌گیرد. در اغلب موارد از این روش در پژوهش‌ها برای رفع نیاز‌های آموزشی و اداری استفاده می‌شود. ‌به این معنی که تحقیق زمینه‌یابی اطلاعات لازم را به منظور اتخاذ تصمیمات مناسب در اختیار مدیران و سایر مسئولان آموزشی قرار می‌دهد (دلاور، ۱۳۸۷).

با توجه به اینکه در این تحقیق به بررسی درک دانش‌آموزان و خطاهای آن‌ ها در همنهشتی مثلث ها، پرداخته می‌شود لذا بهترین روش برای رسیدن به هدف مورد نظر، روش توصیفی از نوع زمینه‌یابی می‌باشد.

۳-۳ فرایند پژوهش

در اجرای این پژوهش از روش‌های کتابخانه‌ای و می‌دانی استفاده شده است. اولین مرحله از کار با مطالعه شروع شد و در این خصوص از مقالات پژوهشی و پایان نامه‌های داخلی و خارجی و همچنین جستجوی اینترنتی استفاده گردید. سپس با استاد راهنما مصاحبه‌ای در خصوص چگونگی تولید جدول هدف و محتوا انجام شد. برای تهیه ی جدول هدف و محتوا به اهداف کتاب ریاضی پایه ی هفتم و استانداردهای شورای ملی معلمان در سال ۲۰۰۰ در موضوع هندسه مراجعه شد.

اهداف کتاب ریاضی هفتم در همنهشتی مثلث‌ها:

• • مثلث‌های همنهشت یا قابل انطباق را تشخیص دهد؛

• • بتواند استدلال تساوی دو مثلث را بیان کند؛

• • مفهوم اجزای متناظر را درک کند؛

• • بتواند تساوی اجزای متناظر دو مثلث را بنویسد؛

• بتواند از همنهشتی دو مثلث در اثبات‌های دیگر استفاده کند (کاربرد همنهشتی).

استانداردهای شورای ملی معلمان برای هندسه‌ی پایه های ۶ تا ۸:

• • ارتباط میان شکل‌های دو و سه بعدی را بفهمند، به طور دقیق توصیف و دسته بندی کنند؛

• • ارتباط میان زاویه‌ها، طول اضلاع، محیط، مساحت و حجم اشکال متشابه را بفهمند؛

• • از هندسه مختصاتی برا ی نشان دادن و بررسی ویژگی های اشکال هندسی استفاده کنند؛

• • از هندسه مختصاتی برای بررسی اشکال هندسی خاص، مانند چند ضلعی‌های خاص، مانند چند ضلعی‌های منتظم استفاده کنند؛

• • سایز، موقعیت و جهت اشکال را تحت انتقالات مانند دوران، بازتاب و تقارن توصیف کنند؛

• • اشکال هندسی را با بهره گرفتن از ویژگی‌های مشخص شده مانند طول ضلع یا اندازه زاویه رسم کنند؛

• • از نمایش دو بعدی اشکال سه بعدی برای تجسم کردن و حل مسئله استفاده کنند؛

• • از مدل‌های هندسی برای نشان دادن و توضیح روابط جبری و عددی استفاده کنند؛

• ایده های هندسی را بشناسند و در محیط خارج از کلاس به کار ببرند.

سؤالاتی که در این مرحله تولید شدند مورد ارزیابی اساتید راهنما و مشاوره و چند نفر از معلمان ریاضی قرار گرفته و حک و اصلاح شدند. بعد از این مرحله فرایند اجرای می‌دانی آغاز گردید.

۳-۴ جامعه آماری

جامعه آماری پژوهش حاضر کلیه ی دانش‌آموزان دختر پایه ی هفتم دوره اول متوسطه شهرستان بهارستان در سال تحصیلی ۹۲-۹۳ است.

۳-۵ نمونه، روش نمونه گیری و حجم نمونه

نمونه این پژوهش ۲۵۰ نفر از دانش‌آموزان دختر در حال تحصیل مقطع هفتم شهرستان بهارستان است که به روش نمونه در دسترس انتخاب شده است.

۳-۶ ابزار گرد‌آوری داده ها

در این پژوهش، برای گرد‌آوری داده ها از ابزار آزمون استفاده شد که در بخش‌های بعدی فرایند تهیه آزمون و تحلیل روایی و پایایی آن مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

۳-۷ فرایند تهیه آزمون

علت انتخاب این پژوهش آن است که آن است که طبق نظر معلم‌های ریاضی و خود محقق دانش‌آموزان در درک و اثبات همنهشتی مثلث‌ها به طور جدی مشکل دارند و به همین دلیل به یادگیری حفظی روی می‌آورند که همین امر موجب بروز خطاهایی در حل مسائل هندسی می‌شود.

پس از مطالعات انجام شده و تهیه جدول هدف و محتوا، اهداف در سه بخش درک حالت‌های همنهشتی، استدلال همنهشتی دو مثلث و تشخیص اجزای متناظر و کاربرد همنهشتی تقسیم شد. و برای هر قسمت تعدادی سؤال طرح شد. در کل ۱۲ سؤال طرح شد که با بررسی استاتید و معلمان ریاضی به دلیل دشواری بالا، مرتبط نبودن با اهداف کتاب ریاضی هفتم، ۵ سؤال حذف شد و در نهایت آزمونی با ۷ سؤال با ضریب آلفای کرونباخ ۷۷۸/۰ تهیه گردید که دانش‌آموزان باید به صورت تشریحی به آن پاسخ دهند.

آزمون نهایی بر روی ۲۵۰ نفر از دانش‌آموزان مشغول به تحصیل سال هفتم شهرستان بهارستان در سال ۹۳-۹۲ مورد آزمون قرار گرفت و داده های لازم جهت تحلیل و بررسی جمع‌ آوری گردید.

جدول ۳-۱ هدف-محتوا

کاربرد همنهشتی

اثبات تساوی دو مثلث

تشخیص حالت‌های همنهشتی

بعد محتوا

بعد هدف

۱

درک و فهم حالت های تساوی دو مثلث

۲ و ۳ و ۴

۲ و ۳ و ۴

دلیل تساوی دو مثلث را درست بنویسد.

۲ و ۳ و ۴

اجزای متناظر در دو مثلث را به درستی مشخص کند.

۵ و ۶

تساوی خواسته شده را از طریق همنهشتی ثابت کند.

۷

بتواند اثبات رسمی به وسیله همنهشتی مثلث ها انجام دهد.

۳-۸ بررسی سؤالات آزمون

در آزمون ۷ سؤال مطرح شده است و از دانش‌آموزان خواسته شده به آن‌ ها به طور تشریحی و کامل پاسخ دهند. سؤال اول به منظور بررسی درک و فهم دانش‌آموزان از حالت‌های تساوی مطرح شده و از آن‌ ها خواسته شده تشخیص دهند کدام دو مثلث با هم همنهشت هستند و دلیل خود را بیان کنند. سؤال دوم ، سوم و چهارم به بررسی توانایی دانش‌آموزان برای استدلال همنهشتی دو مثلث و تشخیص اجزای متناظر آن پرداخته است. در سؤال دوم دو مثلث کاملا یک جور رسم شده است و ضلع ها و زاویه های مساوی آن به طور صریح بیان شده و دانش‌آموز باید حالت تساوی را تشخیص دهد. در سؤال سوم دو مثلث همنهشت با یک دوران ۹۰ درجه رسم شده اند و باز هم به طور صریح ضلع‌ها و زاویه‌های برابر بیان شده است و دانش‌آموز باید دلیل تساوی و اجزای متناظر را بیان کند.

در سؤال چهارم دو مثلث قرینه ی یکدیگر هستند و باز هم ضلع‌ها و زاویه‌های برابر بیان شده‌اند و دانش‌آموز باید حالت تساوی و اجزای متناظر را بنویسد. سؤالات پنجم و ششم و هفتم به کاربرد همنهشتی می‌پردازد.

« وجدان کار » کارکنان از مهمترین مسئله ای بوده که از دیرباز در این حیطه مطرح بوده است. پژوهشگران معتقدند که وجدان پیش‌بینی کننده مهمی برای عملکرد شغلی است .از طرف دیگر، متغیرهای بسیاری در دل سازمان وجود دارد که ممکن است بر میزان وجدان کاری کارکنان سازمان و بدین طریق بر عملکرد شغلی مؤثر باشند. نتایج پژوهش براتی و همکاران،۱۳۸۹، نشان می‌دهد که وجدان بر عملکرد افراد نسبت به سازمان اثرگذار است.(براتی و همکاران،۱۳۸۹،ص۶۶-۷۸)

وظیفه شناسی مهمترین ویژگی شخصیتی است که با عملکرد شغلی رابطه داشته است . وظیفه شناسی در پیش‌بینی ‌عملکرد شغلی نقش معنی داری دارد . (هاشمی،۱۳۸۹،ص۱۵۶)

بررسی ادبیات گذشته نشان می‌دهد که ، محیط پیش‌بینی کننده بهتری برای رفتار شهروندی سازمانی درمقایسه با تعهد سازمانی ایجاد می‌کند. افرادی که فکرمی کنند آن ها قدرت تأثیر بر محیط و بازخورد را دارند ،متمایل به رفتارهای شهروندی سازمانی پیدامی کنند .علاوه بر این افرادی با سطح کنترل بالا از نتایج و بازخوردخود، تمایل به انجام رفتارهای شهروندی سازمانی دارند . (Magdalena,2014) یافته های براتی و همکاران۱۳۸۹، نشان می‌دهد که جو سازمانی مثبت نیز میتواندانگیزه های افراد با میل به کمک به دیگران را را افزایش دهد. (براتی و همکاران،۱۳۸۹،ص۷۸)

۲-۳-۴-مفهوم تسهیم دانش از دیدگاه عملکرد شغلی :

انگیزه یک فرایند اساسی روانی است. درک ، شخصیت، نگرش و یادگیری ، انگیزه عناصر مهم رفتاری هستند . (Taghipour & Dejban,2013,p1602)نتایج محققان نشان می‌دهد که برنامه انگیزشی ، شامل پاداش‌های درونی و بیرونی موجب افزایش خلق دانش،تسهیم ، انتقال و به کارگیری دانش می شود . (یوسفی و همکاران،۱۳۸۹،ص۲۷)دانش،ماهیتی خلق شونده دارد و تشویق افراد موجب می شود که دانش به شیوه ای غیرمنتظره گسترش یابد . (داونپورت و پروساک،۱۳۷۹،۵۴)

ادراک از حمایت مدیریت ، ممکن است از طریق تأمین نیازهای عاطفی و اجتماعی،نظیرتعلق و حمایت عاطفی به افزایش تعهد عاطفی کمک کند ،تعهد عاطفی خود زمینه ساز انجام رفتارهای شهروندی سازمانی و تسهیم دانش می‌باشد .سطح حمایتی ،مخصوصا هنگامی که از سطوح بالای مدیریتی باشد ‌ایجاد انگیزه برای تسهیم دانش در مکان مورد نظر می‌کند. (Wang & Noe,2010). مرکز بهره وری آمریکا (۱۹۹۶) سه عامل فرهنگ،نظام پاداش و حمایت مدیران ارشد را به عنوان عوامل کلیدی موفقیت مدیریت دانش در سازمان‌ها معرفی نموده است .(محمدی مقدم و همکاران،۱۳۹۱) اگر حمایت سازمانی توسط کارکنان با ارزش درک شود ، آن ها انگیزه داخلی برای دسترسی و به اشتراک گذاری دانش را بسیار آسانتر انجام می‌دهند . ( Top ,2012,p804)

لازمه ارزیابی از خود، این است که شخص خویش رادر جایگاه کنترل قرار دهد و جایگاه کنترل بر می‌گردد به ویژگی‌های فردی با توجه به بازخوردهای شخصی افراد در کنترل درونی خود، که بر این باور است که تأثیر بازخورد به خودشان بستگی دارد . کنترل رفتاری درک شده یکی از ابعاد تأثیرگذار در تسهیم دانش می‌باشد .زمانی که افراد با منبع خارجی کنترل را احساس می‌کنند که نتایج غیرقابل پیش‌بینی و تابعی از شانس است . (Magdalena,2014)

وجدان کاری تنهاهنگامی منجر به عملکرد بالا می شود که جو روانشناختی و سازمانی مثبت است؛ زیرا افرادی که وجدان کار بیشتری دارند، نیاز به سازمان یافتن در حد بالایی دارند و اگر جو منفی یا مبهم باشد، قادر نخواهند بود وظایف خود را درست انجام دهند.(براتی احمدآبادی و همکاران،۱۳۸۹،ص۶۷)

محیط بر چگونگی پذیرش و پرورش فعالیت‌های دانشی تأثیرگذار است . اگر قرار باشد که فعالیت‌های دانشی در سازمان انجام شود ، سازمان‌ها باید ،جو همکارانه ایجاد نمایند، در این جو اعضای آن تمایل بیشتری به کار کردن با یکدیگر به صورت گروهی و رشد و ارتقای یکدیگر دارند (جانز و پراسارنفانیچ,^[۱۲] ۲۰۰۳ ،نقل از براتی و همکاران،۱۳۸۹،ص۶۸). هنگامی که افراد درجه بالایی از جو همکارانه را در درون سازمان ادراک می‌کنند، احتمال بیشتری دارد که با یکدیگر رابطه تعاملی برقرار کنند.

تسهیم دانش مستلزم اعتماد است . (داونپورت و پروساک،۱۳۷۹،۵۴) و برای افزایش اعتماد ، باید اعتبارکارکنان افزایش یابد .هنگامی که کارکنان فرصت مشارکت در تصمیم گیری ها را پیدا کنند،تصمیمات،تصمیمات آن ها می شود و انگیزه عملیاتی شدن تصمیمات،افزایش می‌یابد.(حاج کریمی و همکاران،۱۳۹۱ ،ص۱۸۱) زمانی که کارکنان در محل کار در تصمیم گیری ها دخالت دارند و از حمایت مدیریت برخوردارند ، اثربخشی کاری آن ها افزایش می‌یابد . Burke and Litwin ,1992))

بخش چهارم

پیشینه تحقیق

سوابق و تحقیقاتی که ‌در مورد موضوع تحقیق در داخل و خارج کشور انجام شده است به شرح ذیل است :

1. 1. Gong & Zhang,2014 ، آن ها ایجاد تسهیم دانش را از طریق مدل تئوری گام ،برای واحدهای تحقیق وتوسعه درون سازمانی و ماتریس تصمیم برای سازمان‌های مشارکتی ، بررسی نمودند . واز این طریق پیشنهاداتی برای مکانیزم تحقق بخشیدن به اشتراک گذاری دانش ارائه دادند . اگر سازمان‌ها تمایل به تشویق اعضاء به تسهیم دانش را دارند ، باید از طریق قیمت گذاری ، ایجاد و خلق دانش را اندازه گیری کنند.چنین اندازه ‌گیری‌هایی عمدتاً برای جبران تلاش‌های افراد در تسهیم دانش و ارزش و قیمتی که شرکت کنندگان برای ترویج و انتشار دانش انجام دادند می‌باشد .از جمله این اقدامات را شامل : تدوین اقدامات تشویقی مطابق با دشواری و اهمیت دانش به اشتراک گذارده شده باشد . ایجاد یک سازو کار برنده-برنده و آموزش محیط مشارکتی .

1. 1. Pavalache-Ilie,2014، پیش‌بینی کننده های رفتار شهروندی سازمانی (خودکارآمدی-مکان کنترل-موقعیت شغلی-سطح تحصیلات) را مورد بررسی قراردادند. نتایج آن ها نشان می‌دهد خودکارامدی و موقعیت شغلی دو متغیری هستند که بر روی رفتارشهروندی سازمانی تأثیربیشتری دارند . آن ها تغییررفتار شهروندی سازمانی را بر روی سه نوع تیپ کاری بررسی کردند : بخش خصوصی،مدارس دولتی و خانه های ‌نگهداری یتیمان. ملاحظه شد که بالاترین رفتارشهروندی سازمانی در خانه های نگهداری یتیمان می‌باشد.

1. 1. Kuzu و همکارانش در سال ۲۰۱۳، آن ها اثر روابط کارکنان (محیط کار،شرایط احترام،شرایط حمایتی،ارتباط با ما فوق،اعتماد به نفس،خود یادگیری و ادراک از عدالت )و تسهیم دانش (تسهیم داوطلبانه و تسهیم شرایطی) را بر روی عملکرد کارکنان در صنعت خدماتی مورد بررسی قرار دادند . نتایج تحقیقات آنهانشان داد که اثر روابط کارکنان بر ‌عملکرد کارکنان ۴۵% و اثر تسهیم دانش بر عملکرد کارکنان ۳۵% از طریق داده ها ارزیابی شد .

1. 1. Taghipour & Dejban,2013, ، به بررسی نقش میانجی انگیزه نفوذ کار بر روابط بین مشارکت و درک حمایت سرپرست و نتایج عملکرد شغلی پرداختند . یافته های آن ها نشان می‌دهد که انگیزه کاری با درک حمایت سرپرست ارتباط معناداری و مثبت دارد . و انگیزه با عملکرد شغلی همبستگی مثبت دارد و انگیزه کار با مشارکت شغلی و عملکرد شغلی رابطه معناداری دارد.

بند ۱- ترسیم جایگاه اصل ممنوعیت توسل به زور

حفظ صلح و امنیت بین ­المللی از مهمترین اهداف ملل متحد به شمار می‌آید و هرکدام از ارکان ملل متحد در حدود وظایف و اختیارات خود برآنند که در حفظ صلح مؤثر واقع شوند. احصاء این وظیفه مهم بین ­المللی به یک رکن خاص علاوه بر این که با اصول منشور مغایر است با روح کلی قواعد حقوق بین ­الملل نیز در تضاد است.^[۲۷۱]

در این راستا، دیوان بین ­المللی دادگستری همواره کوشیده است به عنوان رکن اصلی قضایی ملل متحد و به واقع در مقام دادگاهی جهانی، رویه ای منسجم و هدفمند در قبال اصل ممنوعیت توسل به زور در پیش گیرد. هرگاه دیوان صلاحیت خود را در رسیدگی به اختلافات بین ­المللی یا صدور نظریه مشورتی احراز ‌کرده‌است در صورت مطرح بودن موضوع توسل به زور و دفاع مشروع، بر اساس موازین حقوق بین ­الملل به ترسیم دایره و تعیین محتوای آن اصل و استثنای وارد بر آن مبادرت نموده است.^[۲۷۲]

ترسیم جایگاه اصل ممنوعیت توسل به زور در روابط بین‌المللی توسط دیوان بین ­المللی دادگستری، در تعیین میزان کارایی اصل قضایی بین ­المللی در فیصله اختلافات بین ­المللی و تثبیت موقعیت بین ­المللی دیوان بسیار تأثیر گذار می‌باشد. دیوان در قضیه کانال کورفو در مقابل اقدام کشتی های جنگی انگلستان به مین روبی آبهای سرزمینی کشور آلبانی، بیان داشت که می بایست ‌در مورد اقدام انگلستان که به ادعای پاکسازی این آبراه بین ­المللی و تأمین امنیت دریانوردی بین ­المللی صورت گرفته بود از منظر حقوق بین ­الملل اظهار نظر نماید. دیوان به هنگام تلقی اقدام این دولت به منزله عملی ناقض حاکمیت دولت آلبانی اعلام داشت که اقدام خودسرانه و یک‌جانبه دولت‌ها علیه سایر دول، تجلی سیاست زور است که به لحاظ قانونی به تاریخ پیوسته است و دیگر جایگاهی در حقوق بین ­الملل ندارد.^[۲۷۳]

در واقع دیوان در سال ۱۹۴۹ به هنگام صدور اولین حکم ترافعی خویش با مسئله توسل به زور در روابط بین ­المللی مواجه شده و به خوبی این نکته واقف بوده که اگر ضعف سازمانی جامعه بین ­المللی به حربه ای جهت اتخاذ اقدامات خودسرانه دولت‌ها مبدل شود، رشد و توسعه ماهوی حقوق بین ­الملل نیز در اندک زمانی از دست خواهد رفت. در حقیقت اندک زمانی پس از تشکیل سازمان ملل و ناکارآمد جلوه کردن نظام امنیت جمعی مقرر در منشور، دور اندیشی دیوان در تأکید بر استقلال و عدم ملازمه عملی اصل ممنوعیت توسل به زور در روابط بین ­المللی با پیشرفت سازمانی نظام حقوق بین ­الملل کاملاً قابل درک می کند.^[۲۷۴]

دیوان در قضیه بارسلونا تراکشن ممنوعیت اقدامات تجاوزکارانه را در زمره تعهدات عام الشمول و فراگیر یک دولت در مقابل جامعه بین ­المللی تلقی نمود. بر این اساس تجاوز نظامی به عنوان شدیدترین درجه نقض اصل ممنوعیت توسل به زور در روابط بین ­المللی، از دایره محدود دولت های متجاوز فراتر قرار گرفته و تلویحاً با نظم عمومی بین ­المللی پیوند خورده است.^[۲۷۵]

میثاق جامعه ملل و منشور ملل متحد، برای تحکیم اصل عدم توسل به زور، یک سیستم امنیت جمعی پیش‌بینی کرده‌اند که امکان رعایت اصل مذبور را فراهم می‌کند. در نتیجه، هر مخاصمه یا تهدید به مخاصمه بین ­المللی که ممکن است منجر به تهدید بر ضد صلح جهانی یا نقض این صلح یا امکان تحقق تجاوزی را فراهم سازد باید در چهارچوب سازمان، با عکس العمل جمعی کلیه اعضا مواجه شود. چنین فرضی مرتبط با دفاع مشروع جمعی در سطح جهانی است.^[۲۷۶] در نتیجه اصل کلی عدم توسل به زور در روابط بین ­الملل، یکی از اصول مسلم منشور ملل متحد است و طبق بند ۴ ماده۲ منشور، توسل به زور برای حل اختلافات بین‌المللی جز در موارد استثنایی^[۲۷۷] بکلی مردود است.^[۲۷۸]

از این رو مطابق بند ۱ ماده ۲۴ منشور مقرر شده است: «به منظور تأمین اقدام سریع و مؤثر از طرف ملل متحد اعضای آن مسئولیت اولیه حفظ صلح و امنیت بین ­المللی را به شورای امنیت واگذار می کند و مراقبت می‌کنند که شورای امنیت در اجرای وظایفی که به موجب این مسئولیت بر عهده دارد، از طرف آن ها اقدام نماید.»^[۲۷۹]

کمیسیون حقوق بین ­الملل هم به هنگام تدوین کنوانسیون وین حقوق معاهدات ابراز داشته که حقوق منشور راجع به ممنوعیت استفاده از زور نمونه بارز قاعده ای است که در حقوق بین ­الملل ویژگی قاعده آمره دارد، به طوری که دولت های نیکاراگوئه و ایالات متحده (پرونده فعالیت های نظامی و شبه نظامی ۱۹۸۴) در لوایح خود این اصل را به عنوان یک قاعده آمره مورد تأیید قرار داده‌اند.

‌بنابرین‏ توصیف دیوان از اصل ممنوعیت توسل به زور به عنوان قاعده حقوق بین الملل عام، موجد تعهدات عام الشمول و سنگ بنای منشور ملل متحد، جایگاه چنان اصلی را در منظومه حقوق بین ­الملل به خوبی نشان می‌دهد با این اوصاف و ویژگی ها به اصل منع توسل به زور توسط دیوان، این اصل اگر در مرتبه ای فراتر از قواعد آمره بین ­المللی قرار نگیرد، قطعاً فروتر از آن نیست.^[۲۸۰]

نقض اصل ممنوعیت توسل به زور در روابط بین‌المللی به هر درجه ای که باشد، بسته به صلاحدید دولت قربانی نقض، می‌تواند به طرح اختلافی بین ­المللی در نزد دیوان منجر شود و دیوان را به اعمال صلاحیت و اتخاذ تصمیم وا دارد. اما از آنجایی که حفظ صلح و امنیت بین ­المللی تنها بر عهده یک رکن نیست، ممکن است، بین ارکان سازمان ملل در این حوزه تداخل صلاحیت و وظایف پیش آید. ‌به این منظور تدوین کنندگان منشور در جهت جلوگیری از بروز چنین مشکلی در روابط میان شورای امنیت و مجمع عمومی در بند ۱ ماده ۱۲ منشور مقرر داشته اند: «مادام که شورای امنیت ‌در مورد هر اختلاف یا وضعیت، در حال انجام وظیفه است مجمع عمومی جز به تقاضای شورای امنیت، در آن اختلاف یا وضعیت هیچ گونه توصیه ای نخواهد کرد».^[۲۸۱]

با وجود این مقرره ای مشابه ‌در مورد روابط میان شورای امنیت و دیوان بین ­المللی دادگستری در منشور گنجانده نشده، به همین دلیل دیوان این امر را مورد پذیرش قرار نداده است که در مسائل مرتبط با صلح و امنیت بین ­المللی، دیوان تابع شورای امنیت است و به تبع آن رسیدگی دیوان به موضوعی که به طور موازی و همزمان تحت بررسی شورای امنیت قرار دارد ممنوع تلقی شود. دیوان در قضیه عملیات نظامی و شبه نظامی ایالات متحده آمریکا در نیکاراگوئه (۱۹۸۴) بیان داشت:

«مسئولیت شورای امنیت در حفظ صلح و امنیت بین‌المللی طبق نص و منطوق ماده ۲۴ منشور مسئولیتی اصلی است نه انحصاری؛ در این زمینه شورای امنیت دارای وظایفی است که طبع و سرشت سیاسی دارند در حالی که دیوان به انجام وظایف قضایی خود در این زمینه مبادرت می کند. ‌بنابرین‏ هر دو رکن این وظایف جداگانه، اما مکمل را در ارتباط با وقایعی واحد انجام می‌دهند»^[۲۸۲]

دیوان به پاسداری از استقلال قضایی خویش کاملاً واقف است و می‌داند که خود و شورای امنیت دو رکن یک سازمان بین‌المللی هستند که باید برای نیل به اهداف آن سازمان بکوشند و اگر این شورای امنیت است که طبق ماده ۹۴ منشور ضامن اجرای تصمیمات دیوان قلمداد می شود، پس دیوان نیز باید حرمت تصمیمات شورای امنیت را متقابلاً پاس بدارد.^[۲۸۳]

بند اول : دیه

قانون مجازات اسلامی درماده ۷۱۶ خودبرای جنین شش مرحله تکامل قائل شده است.ماده ۷۱۶ ق.م.ا:« دیه سقط جنین به ترتیب ذیل است:

الف)نطفه ای که دررحم مستقر شده است، دوصدم دیه کامل،

ب) علقه، که درآن جنین به صورت خون بسته درمی آید، چهار صدم دیه کامل،

پ) مضغه، که درآن جنین به صورت توده گوشتی درمی آید ، شش صدم دیه کامل،

ت)عظام که درآن جنین به صورت استخوان درآمده، لکن هنوز گوشت روییده نشده است ، هشت صدم دیه کامل.

ث)جنینی که گوشت ‌و استخوان بندی آن تمام شده ولی روح درآن دمیده نشده است، یک دهم دیه کامل،

ج)دیه جنینی که روح درآن دمیده شده است اگر پسر باشد، دیه کامل واگر دختر باشد نصف آن واگر مشبه باشد، سه چهارم دیه کامل

‌بنابرین‏ با توجه به ماده فوق طول عمرجنین فقط درمیزان دیه مؤثر است ‌و در نوع مجازات مرتکب سقط، تاثیری ندارد وعلائم پیدا شدن روح درجنین، که اصطلاحاً ولوج روح نامیده می شود، شامل حرکات جنین، جدا شدن تپیدن قلب جنین وسن بالاتر از۲۳ هفته (چهار ماهگی) ‌بنابرین‏ به موجب بند ۶ ماده فوق، دیه جنینی که روح درآن دمیده شده است ‌بر اساس جنسیت آن معادل دیه کامل انسان تعیین شده است در این مورد لازم به ذکر است که حتی اگر درزمان ضربه، هنوز روح درجنین حلول نکرده باشد درصورتی که سقط پس ‌از حلول روح صورت گیرد، مرتکب به پرداخت دیه محکوم خواهد شد .

با توجه به لایحه جدید قانون مجازات اسلامی مصوب سال۱۳۹۲، سقط جنین بنابه تصریح ماده ۳۰۶ این قانون، درهیچ یک از مراحل رشد آن، قتل محسوب نشده است و حتی درصورت عمدی بدن، موجب قصاص نمی شود.ماده ۳۰۶ قانون مجازات اسلامی:«جنایت عمدی برجنین، هرچند پس ‌از حلول روح باشد، موجب قصاص نیست. در این صورت، مرتکب علاوه ‌بر پرداخت دیه، به مجازات تعزیری مقرر درکتاب پنجم«تعزیرات» محکوم می شود.

بند دوم: تعزیر:

جنایت عمدی برجنین، هرچند پس ‌از حلول روح باشد موجب قصاص نیست در این صورت مرتکب علاوه ‌بر پرداخت دیه به مجازات تعزیری مقرر درکتاب پنجم «تعزیرات» محکوم می شود .مواد ۶۲۲، ۶۲۳، ۶۲۴ قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۹۲ به تعزیر مربوط به اسقاط جنین می پردازد:

ماده ۶۲۲ق.م.ا مقرر می‌دارد که هرکس اگر عالماً وعامداً به واسطه ضرب یا اذیت وآزار زن حامله موجب سقط جنین اوشود مضاف برآنکه به دیه یا قصاص حسب مورد محکوم می شود به حبس تعزیری ازیک تاسه سال هم محکوم می شود.در این ماده تعزیر حبس علاوه بردیه برای شخص مرتکب درنظر گرفته شده است .

الف: مجازات تعزیزی به اعتبار وسیله به کار برده شده :

ماده ۶۲۳ قانون مجازات اسلامی:«هرکس بواسطه دادن ادویه یا وسایل دیگری موجب سقط جنین زن گردد به شش ماه تا یک سال حبس محکوم می شود واگر عالماً وعامداً زن حامله را دلالت به استعمال ادویه یا وسایل دیگری نماید که جنین وی سقط گردد به حبس از سه تا شش ماه محکوم خواهد شد مگر اینکه ثابت شود این اقدام برای حفظ حیات مادر می‌باشد ودرهرمورد حکم به پرداخت دیه مطابق مقررات مربوطه داده خواهد شد».

دونظریه قبل در این ماده نیز خودرا نشان می‌دهد .گروهی براین اعتقادند که اگرچه در این ماده اشاره ای به مجازات قصاص نشده است ولی درصورتی که سقط جنین عمداً صورت گیرد وروح درجنین دمیده شده باشد مستوجب قصاص است .دکتر سپه وندنیز با تأیید این نظر، مواد قانون تعزیرات سال ۶۲ را یکی از دلایل خود عنوان می‌دارد.

اما عده ای دیگر صراحت این ماده درذکر دیه را نشان دهنده آن می دانند که مجازات سقط جنین عمدی دیه است نه قصاص. پاره ای نیز ماده ۶۲۳ را راجع به سقط جنین شبه عمدی می دانند به سقط جنین عمدی ‌در سقط جنین شبه عمد، مرتکب جرم سقط جنین عمل خودرا با اراده انجام می‌دهد ولی نتیجه حاصله ازآن را نمی خواهد به موجب ماده ۶۲۳ق.م.ا…سقط جنین شبه عمد مستوجب قصاص نمی باشد»

درماده ۶۲۳ مقنن برای افراد غیر متخصص مجازات تعیین نموده است ‌و درپایان ماده علت معافیت یا عذر قانون خاص برای مرتکب درنظر گرفته است ولی این امر باید ثابت شود متاسفانه قانون‌گذار درگذته ‌و در قانون جدید، نحوه اثبات آن را مشمول احکام کلی ‌کرده‌است درگذشته طبق ماده ۱۸۲ قانون مجازات عمومی، این معافیت برعذر قانونی که برای پزشک و..درنظر گرفته شده بود شامل افراد غیر متخصص نمی شد اما قانون‌گذار مادریک چرخش ۱۸۰ درجه ای، افراد غیر متخصص را در صورتی که سقط جنین به خاطر حفظ حیات مادر باشد ازمجازات معاف نموده است که این امر روشن نیست که چگونه افراد غیر متخصص می‌توانند ضرورت سقط جنین برای حفظ حیات مادر را تشخیص دهند؟

ظاهراًً منطق قانون‌گذار این بوده است که افراد متخصص مانند پزشک و ..برای تشخیص این خطر اساساً صالح نمی باشند.^[۱۰۷]

ب: مجازات تعزیری به اعتبار شخصیت مرتکب:

ماده ۶۲۴قانون مجازات اسلامی:« اگر طبیب یا ماما یا داروفروش ‌و اشخاصی که به عنوان طبابت یا مامایی یا جراحی یا داروفروشی اقدام می‌کنند وسایل سقط جنین فراهم سازند ویا مباشرت به اسقاط جنین نمایند به پرداخت حبس ازدوتا پنج سال محکوم خواهد شد وحکم به پرداخت دیه مطابق مقررات مربوط صورت خواهد پذیرفت».

طبابت ،مامایی ‌و داروفروشی جنبه تمثیلی دارد وعلت ذکر این سه مورد آن است کهغالبا اعمال مذبور به وسیله شاغلان در این سه حرفه صورت می‌گیرد .اما تفسیر منطقی ماده مقتضی آن است که تمامی شاغلان درامور پزشکی وپیراپزشکی مشمول این ماده باشند چون همه این افراد موظف به رعایت موازین شغلی خود هستند .قانون‌گذار درماده فوق برای پزشک ،ماما و… به لحاظ شغل وسمت آنان ، مجازات را تشدید نموده است ‌و قائل به شدت عمل خاص شده است زیرا پزشک، ماما و… قسم خورده اند وبه موجب آن باید حفظ نسل باشند نه قاتل آن ها ‌و مراجعه مردم به آن ها ناشی ازاعتمادی است که به آن ها دارند ‌و بعلاوه اطلاعات و معلومات طی آن ها نیز انجام این جنایت را تسهیل می‌کند .

حتی درمورد اشخاص مذکور درماده فوق فراهم آوردن وسایل را به طور کلی کافی برای وقوع چرم دانسته است اعم ازاینکه شخصا مباشرت کنند یا با دیگری .‌بنابرین‏ اگر پزشک و …دوایا وسایل سقط را تهیه ‌و در دسترس خود زن که می‌خواهد سقط جنین کند قرار دهند کافی برای تحقق جرم خواهد بود وعمل مذکور معاونت تلقی نمی شود بلکه جرمی مستقل است.

دونظر یاد شده دراینجا نیز کاملا عیان است وگروهی بدین اعتقادند که گرچه در این ماده اشاره ای به مجازات قصاص نشده است ولی ماده ۹۱ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مصوب ۱۳۶۲ به اعتبار خودباقی است .«اگر زن حامله برای سقط جنین به طبیب ویا قابله مراجعت کند وطبیب هم عالما و عامداً مباشرت به اسقاط جنین بنمیاد، دیه جنین به عهده اوست واگر روح درجنین دمیده شده باشد باید قصاص شود» .

پاره ای ازحقوقدانان درتایید این نظر عنوان می دارند که «مجازات مذکور در این ماده مربوط به زمانی است که هنوز روح درجنین دمیده نشده باشد، ‌اما اگر روح دمیده شده باشد وسقط جنین صورت گیرد قانون تکلیف را مشخص نکرده است ‌بنابرین‏ باید به منابع اسلامی رجوع کرد ‌بر اساس آن اسقاط جنینی که روح درآن دمیده شده باشد قصاص دارد پس اگر روح درجنین دمیده شده باشد وفاعل آن پزشک باشد مجازات آن قصاص به علاوه ۲تا۵ سال حبس است»

۲- واکنش در برابر از دست دادن کنترل

هر چند بیشتر ما مایلیم باور کنیم که روی رویدادها کنترل داریم اما، همیشه امکان پذیر نیست، غالب اوقات ما با موقعیت‌هایی مواجه هستیم که به نظر می‌‌رسد در آن‌ ها کس دیگر یا چند چیز دیگری کنترل سرنوشت ما را به دست دارد و آزادی انتخاب ما شدیداًً محدود است. در بعضی موارد، این احساس کنترل دیگری ممکن است ناخوشایند باشد. به عنوان مثال، عالم اجتماعی معروف هیلز نقش‌های زندگی اجتماعی را در جامعه معاصر آمریکا بررسی کرده و ‌به این نتیجه رسید که چندین قاعده اجتماعی ظالم در آنجا وجود دارد، که یکی از آن‌ ها قاعده زیر است. هر وقت که واقعاً میل دارید جایی بروید، دعوتی به آنجا نشده اید بر عکس هر وقت که دعوت شده اید به جایی بروید احساس می‌‌کنید میل دارید در خانه بمانید در این مورد، اگر چه اعتقاد به کنترل از سوی دیگران چندان قوی نیست با وجود این می‌‌تواند یک منبع ناراحتی دلخوری باشد. در موارد دیگر، این ادراک که دیگران روی زندگی ما کنترل دارند. ممکن است به مراتب ناراحت کننده تر باشد؛ مثلاً مردمانی که در کشورهای دیکتاتوری زندگی می‌‌کنند، ممکن است احساس کنند که کنترل کسی روی فعّالیت‌های روزمره خود، مکالمات و حتی افکار خود را دارند. بیماری نیز ممکن است سبب ایجاد احساس عدم کنترل شود، یکی از دلایل افسردگی شدید بعد از بیماری‌های حاد نظیر حمله قلبی، این است که شخص احساس می‌‌کند که کنترل خود را بر زندگی از دست داده است. یک حمله قلبی، مثال غم انگیزی است. از رویدادی که هم نامطلوب است و هم به مراتب ساده تر از حمله ی قلبی است. می‌‌توانند منجر به افسردگی و ایجاد احساس عدم کنترل شوند. چگونه مردم از عهده چنین احساس احساس از دست دادن کنترل بر می‌‌آیند به طور کلی این واکنش‌ها را به دو دسته مقاومت در مقابل از دست دادن کنترل و تقسیم شدن به آن می‌‌توان تقسیم کرد (کریمی، ۱۳۷۶).

ویژگی‌های افراد با منبع کنترل درونی

اشخاص با منبع کنترل درونی از لحاظ رفتاری و شخصیتی دارای ویژگی‌های زیر می‌‌باشند:

• • کنترل کافی بر زندگی خود دارند، یعنی به توانایی خود در مهار کردن رویدادهای زندگی باور دارند.

• • در تکالیف خود عملکرد بهتری دارند و در انواع بسیاری از ‌فعالیت‌ها سلطه جویی و کارآمدی نشان می‌‌دهند.

• • کمتر تحت نفوذ دیگران قرار می‌‌گیرند و حس انتخاب شخصی بیشتری را تجربه می‌‌کنند.

• • • برای مهارت‌ها و پیشرفت‌های شخصی خود ارزش والاتری قائلند.

  

• • نسبت به قرنیه‌های محیطی که می‌‌توانند برای هدایت رفتار خود از آن‌ ها استفاده کنند هشیارترند.

• • بیشتر افراد دارای کنترل درونی برای قبول مسئولیت اعمال خود آمادگی دارند.

• • با احتمال بیشتری درگیر خیال پردازی‌های زیادتری درباره پیشرفت می‌‌باشند و خیال پردازی‌های کمتری درباره شکست دارند.

• • اطلاعات بیشتری را در موقعیت‌های متفاوت کسب نموده و پردازش می‌‌نمایند.

• • احتمال کمتری دارد که مشکلات هیجانی داشته باشند و الکلی بشوند.

• • در کنار آمدن با ناراحتی‌های روانی توانایی بهتری دارند.

• • عزت نفس بیشتری دارند و به شیوه های ماهرانه اجتماعی تری عمل می‌‌کنند.

• • با همسالانشان مردمی ترند و جذب مردمی می‌‌شوند که می‌‌توان آن‌ ها را دستکاری کرد.

• • این افراد گرایش به کسب نمرات بیشتری در مدرسه دارند در آزمون‌های پیشرفت تحصیلی استاندارد نمرات بالاتری به دست می‌‌آورند.

• • در تلاش برای قانع سازی و زورگویی مقاوم تر، زیرک تر و کنجکاوترند.

• • احتمال دارد این اشخاص از نظر جسمانی سالم تر از افراد بیرونی باشند و نیز گرایش کمتری به بیماری‌های فشار خون، حملات قلبی دارند.

• • افراد دارای منبع کنترل درونی در ورزش کردن و ترک سیگار از احتمال بیشتری برخوردارند (کریمی، ۱۳۷۶).

ویژگی‌های افراد با منبع کنترل بیرونی

اشخاص با منبع کنترل بیرونی از نظر رفتاری و شخصیتی دارای ویژگی‌های زیر می‌‌باشند.

• • این افراد به امکان کنترل زندگی خود در زمان حال و آینده باور چندانی ندارند.

• • در کوشش برای بهبود موقعیت خود فایده ای نمی بینند.

• • احساس فشار روانی در این افراد بیشتر است.

• • افراد بیرونی محیط را تهدید کننده می‌‌بینند، یعنی اعتقاد آن‌ ها این است که کنترلی بر آن ندارند.

• • از نظر جسمانی نسبت به افراد درونی ضعیف ترند، یعنی درونی‌ها به نظر می‌‌رسد سالم تر باشند.

• • بیشتر از درونی‌ها به شانس اعتقاد دارند و در واقع برای افراد زندگی بیشتر نوعی بازی شانس است.

• • موفقیت‌هایشان را به لطف دیگران و یا شانس نسبت می‌‌دهند.

• • برای قبول مسئولیت آمادگی کمتری دارند.

• • این افراد به طور کلی حس کنترلی را احساس نمی کنند.

• بیشتر منفعل هستند و احتمال رفتار فعال در آن‌ ها کمتر است (کریمی، ۱۳۷۶).

۲-۱-۴- تنبیه بدنی‏

چارچوب نظری تنبیه

معنای تنبیه: ‏ الف) معنای لغوی‏

در فرهنگ‏های فارسی، به معنای‏ لغوی تنبیه اشاره شده است، در فرهنگ‏ عمید، تنبیه به معنی بیدار کردن، هوشیار کردن و آگاه ساختن کسی بر امری آمده‏ است. در فرهنگ معین، تنبیه چنین معنی‏ شده است: تنبیه مصدر متعدی است که‏ از نظر لغوی به معنای بیدار کردن و هوشیار کردن است در لغت‏نامهء دهخدا تنبیه به معنای متفاوتی آمده است، از جمله به معنی بیدار، واقف کردن بر چیزی، آگاهانیدن، بیداری از خواب، آگاهی پس از غفلت و آگاه گرداندن و هوشیار کردن (فائضی، ۱۳۷۳).

ب)معنای اصطلاحی‏