وضعیت نامناسب نقدینگی در جهت ایفای تعهدات نیز شرکت را با مشکلات زیادی از جمله عدم توانایی پرداخت و ورشکستگی روبرو میکند. اهرم مالی شامل استفاده از بدهی ها به منظور افزایش بازده سهامداران عادی میباشد. وقتی اهرم مطلوب فراهم می شود که سود حاصل از داراییها که با استقراض فراهم شده، بیشتر از هزینه های تامین مالی باشد. برخی محققین اعتقاد دارند که درجه بالای اهرم مالی از کیفیت سود می کاهد، زیرا نشانگر هزینه تأمین مالی ثابت است که باعث نوسان سود میگردد. برخی تحلیل گران مالی عقیده دارند، شرکتهایی که وضعیت نقدینگی ضعیفی دارند، کیفیت سودشان هم پایین است . بررسی نقدینگی شرکت در تجزیه و تحلیل اوراق بهادار، حوزه ای، جدای از ارزیابی کیفیت سود است. نقدینگی، مؤید توانایی شرکت در ایفای تعهدات فعلی اش میباشد. بدان مفهوم که شرکت میتواند داراییهایش را به وجه نقد تبدیل کرده و یا وجه نقد به دست آورد. وجود داراییهای سیال، تاثیری بر کیفیت سودی که در حال حاضر گزارش شده ندارد. اما شایان ذکر است، در موارد متعددی که شرکتی نتوانسته به موقع، تعهدات خود را پرداخت نماید به سودآوری آتی آن نیز صدمه وارد شده است (عظیمی، ۱۳۹۰).
۲-۱-۱۱-۷- عوامل سیاسی
عوامل سیاسی متعددی باید در تجزیه و تحلیل و ارزیابی کیفیت سود، مد نظر قرار گیرند. زیرا عوامل سیاسی و تغییرات اجتماعی، همانند خط مشی ها و روش های مدیریت بر کیفیت سود تاثیر میگذارند، و این گونه عوامل خارج از کنترل مدیریت میباشند . یکی از مواردی که معمولاً به عنوان عوامل سیاسی در فعالیت ها و عملکرد شرکتها مورد بررسی قرار میگیرد، میزان تسلط و کنترل فعالیت های شرکت از جهت قیمت گذاری و فروش محصولات، توسط دولت است . قوانین محیط زیست نیز معمولاً بر فعالیت های برخی از شرکتها تاثیر منفی داشته و سبب می شود که در عدم ثبات سود آن شرکت تاثیر بگذارد.در کل سود ناشی از فعالیت در کشورهائی که از نظر اقتصادی و سیاسی بیثبات هستند، کیفیت پائینی دارند .
۲-۱-۱۱-۸- سیستم کنترل داخلی
در صورتی که یک سیستم کنترل داخلی قوی در واحد تجاری مستقر باشد، میتواند از بروز اشتباهات و خطاها جلوگیری کند و قابلیت اعتماد سود در واحد تجاری و کیفیت آن را بالا ببرد .
۲-۱-۱۱-۹- صداقت مدیریت
صداقت و درستی مدیریت موجب بهبود کیفیت سود گزارش شده می شود و نادرستی و عدم صداقت او زمینه استفاده از روش های حسابداری نامناسب را فراهم آورد.
۲-۱-۱۱-۱۰- حفظ و نگهداشت سرمایه
در تعریف اقتصادی سود حسابداری، نکته ظریفی نهفته است و آن مفهوم نگهداشت سرمایه است. طبق این دیدگاه سود حسابداری را میتوان حداکثر ارزشی دانست که یک واحد تجاری میتواند طی یک دوره حسابداری توزیع کند و انتظار داشته باشد که در پایان دوره مالی به اندازه آغاز دوره در رفاه باشد. فزونی توزیع سود بر سود واحد تجاری، موجب کاهش سرمایه آن میشود. از این رو سود تنها زمانی قابل اندازهگیری است که سرمایه واحد تجاری حفظ شود بعبارت دیگر نگهداشت سرمایه عامل مهمی در تعیین سود است.
نگهداشت سرمایه، رابطه بین مفاهیم مختلف سرمایه و سود را برقرار میسازد، زیرا این رابطه شاخصی است که سود واحد تجاری نسبت به آن سنجیده میشود. مفهوم نگهداشت سرمایه، لازمه تمایز بین بازده سرمایه واحد تجاری و برگشت سرمایه آن است، چرا که تنها جریانهای ورودی دارئیهای مازاد بر مبلغ مورد نیاز جهت نگهداشت سرمایه را میتوان به عنوان سود واحد تجاری و بنابرین بازده سرمایه آن تلقی کرد. بدین ترتیب سود عبارت از باقیمانده در آمد واحد تجاری پس از کسر هزینه ها، از جمله بر حسب مورد، تعدیلات نگهداشت سرمایه است. در صورت فزونی هزینه ها بر در آمد واحد تجاری، ما به التفاوت زیان خواهد بود.
قسمتی از کیفیت سود به این موضوع مربوط میشود که شرکت برای حفظ و نگهداشت دارائیها و حفظ و بهبود قدرت سودآوری فعلی و آتی خود چه تدابیری به کار بسته است. نگهداری سرمایه گذاری اولیه شرکت در دارائیهای ثابت (اموال، ماشینآلات و تجهیزات) تنها با استهلاک دارائیها بر اساس بهای تمام شده تاریخی انجام نمیشود. نگهداشت و حفظ سرمایه تنها زمانی انجام میشود که اجزای جدیدی جایگزین اجزای قدیمی دارائیهای دائمی شود. به طوری که قدرت سودآوری برابر یا بالاتر شرکت را حفظ کند بعبارت دیگر باید به طور مستمر تجهیزات قدیمی و از رده خارج کنار گذاشته شود و از دارائیهای جدید استفاده گردد.
سرمایهگذاری مبالغ اضافی برای بهبود دارائیها یک هزینه سرمایهای بوده که اضافه بر هزینه استهلاک است و شرکت مجبور است تا برای آنکه سرمایه واقعیاش را سالم نگه دارد و باعث ایجاد قدرت سود شرکت شود. این مبالغ را تحمل نماید. نگهداری نا صحیح دارائیهای فیزیکی منجر به ارائه گزارش سود بیشتر از واقع شده و در نهایت کاهش کارایی عملیاتی را در بر خواهد داشت. تحلیلگران مالی میبایستی عمر و وضعیت دارائیهای اصلی شرکت و نیز بهای جایگزینی آن ها را مورد توجه قرار دهند. شرکتی که دارائیها منسوخ با قیمت تمام شده (ارزش دفتری) پائینی دارد، نتوانسته است به طور صحیحی از دارائیهای سرمایهای خود نگهداری کرده و عدم اطمینان زیادی در سودآوری مستمر شرکت وجود خواهد داشت، زیرا که مثلاً با از بین رفتن این دارائیها تولید متوقف گشته و سودهای آتی به مخاطره میافتد (عظیمی، ۱۳۹۰).
۲-۱-۱۲- دیدگاه های مختلف درباره کیفیت سود
کیفیت سود را می توان از دو دیدگاه ارزیابی کرد. یک دیدگاه، مفید بودن آن جهت تصمیم گیری است. بیانیه مفهومی شماره یک امریکا بیان میدارد که «به خاطر خاص بودن محتوا، ارزیابی کیفیت سود از دیدگاه تصمیم گیری مفید است زیرا افراد زیادی از آن استفاده میکنند و «…بنابرین ارزیابی های تجربی و عملی از کیفیت سود از این دیدگاه مشکل بیشتری دارد، زیرا این موضوع مطرح است» که کیفیت برای چه کسی و برای چه هدفی؟
دیدگاه دوم از کیفیت سود، استفاده از مفهوم هیکز از سود است (شیپر و وینسنت[۵۳]، ۲۰۰۳).
برخی از تحلیلگران، روی کیفیت سود از دیدگاه تحلیلی، تمرکز کرده اند. از نظر آن ها سود با کیفیت بالا به معنی آن است که عملکرد سال جاری شرکت، شاخص خوبی از عملکرد آتی واحد تجاری است (دچاو و شراند[۵۴]، ۲۰۰۴).
روش دیگر جهت ارزیابی کیفیت سود، روش بزرگنمایی انحرافات تخمین تعهدات عملیاتی سال جاری است. این روش اندازه گیری چون به تعهدات عملیاتی جاری محدود نبوده و به دوره های زمانی طولانی از جریانات نقدی و اطلاعات سود برای تخمین اندازه گیری نیاز دارد، استفاده نشده است. دچاو و دیچو (۲۰۰۲) از این روش برای سنجش کیفیت سود استفاده کردند .
