• • کیفیت زندگی کاری به عنوان فرهنگ، سطح بالایی از تعهد متقابل بین افراد و سازمان به وجود می آورد. ‌به این معنا که افراد به اهداف سازمان و توسعه آن و سازمان نیز به نیازهای افراد و بالیدگی آن ها متعهد باشد.

  

• • • کیفیت زندگی کاری به عنوان یک هدف که بهبود عملکرد سازمانی را از طریق ایجاد مشاغل و محیط های کاری چالشی تر، راضی کننده تر و مؤثر تر برای افراد در کلیه سطوح سازمانی فراهم می‌کند.

  

• • کیفیت زندگی کاری به عنوان یک فرایند که موجبات تحقق اهداف را از طریق دخالت دادن و مشارکت فعال کلیه افراد سازمان فراهم می کند.

• کیفیت زندگی کاری پدیده ای است که امروز از مرز سازمان فراتر می رود و اثرات آن در زندگی خصوصی فرد نیز قابل مشاهده است(Sirgy & et al, 2001, 241)

اهمیت تحقیق حاضر این می‌باشد که با بررسی و شناخت رابطه بین کیفیت زندگی کاری و عملکرد کارکنان شرکت گاز استان آذربایجان غربی راهکارهای مناسب جهت بهبود عملکرد کارکنان این واحد را بشناسیم و از آن ها برای بالا بردن توانمندی ها، کارایی و اثربخشی سازمان و جامعه استفاده بهینه کرده باشیم.

۱-۴ سؤال آغازین تحقیق

آیا میان کیفیت زندگی کاری کارکنان شرکت گاز استان آذربایجان غربی با عملکرد آنان رابطه ای وجود دارد؟

۱-۵ اهداف تحقیق

۱-۵-۱ اهداف اصلی:

• تعیین رابطه بین کیفیت زندگی کاری و عملکرد کارکنان در شرکت گاز استان آذربایجان غربی

۱-۵-۲ اهداف فرعی:

• • تعیین رابطه بین پرداخت منصفانه و کافی و عملکرد کارکنان شرکت گاز استان آذربایجان غربی

• • تعیین رابطه بین محیط کاری بهداشتی و ایمن و عملکرد کارکنان شرکت گاز استان آذربایجان غربی

• • تعیین رابطه بین توسعه قابلیت های انسانی و عملکرد کارکنان شرکت گاز استان آذربایجان غربی

• • تعیین رابطه بین تأمین فرصت رشد و امنیت مداوم و عملکرد کارکنان شرکت گاز استان آذربایجان غربی

• • تعیین رابطه بین یکپارچگی و انسجام اجتماعی و عملکرد کارکنان شرکت گاز استان آذربایجان غربی

• • تعیین رابطه بین وجود قانون گرایی در سازمان و عملکرد کارکنان شرکت گاز استان آذربایجان غربی

• • تعیین رابطه بین تاثیر فضای کلی زندگی کاری و عملکرد کارکنان شرکت گاز استان آذربایجان غربی

• تعیین رابطه بین وابستگی اجتماعی زندگی کاری و عملکرد کارکنان شرکت گاز استان آذربایجان غربی

۱-۶ فرضیه های پژوهش

۱-۶-۱ فرضیه اصلی:

بین کیفیت زندگی کاری و عملکرد کارکنان شرکت گاز استان آذربایجان غربی رابطه معنادار وجود دارد.

۱-۶-۲ فرضیه های فرعی:

1. 1. بین پرداخت منصفانه و کافی و عملکرد کارکنان شرکت استان آ.غ رابطه معنادار وجود دارد.

1. 1. بین محیط کاری بهداشتی و ایمن و عملکرد کارکنان شرکت گاز استان ا.غ رابطه معنادار وجود دارد.

1. 1. بین توسعه قابلیت های انسانی و عملکرد کارکنان شرکت گاز استان آ.غ رابطه معنادار وجود دارد.

1. 1. بین تامین فرصت رشد و امنیت مداوم و عملکرد کارکنان شرکت گاز استان آ.غ رابطه معنادار وجود دارد.

1. 1. بین یکپارچگی و انسجام اجتماعی و عملکرد کارکنان شرکت گاز استان آ.غ رابطه معنادار وجود دارد.

1. 1. بین وجود قانون گرایی در سازمان و عملکرد کارکنان شرکت گاز استان آ.غ رابطه معنادار وجود دارد.

1. 1. بین تاثیر فضای کلی زندگی کاری و عملکرد کارکنان شرکت گاز استان آ.غ رابطه معنادار وجود دارد.

1. بین وابستگی اجتماعی زندگی کاری و عملکرد کارکنان شرکت گاز استان آ.غ رابطه معنادار وجود دارد.

۱-۷ متغیرهای تحقیق

۱-۷-۱ متغییر مستقل: کیفیت زندگی کاری

والتون کیفیت زندگی کاری را عکس العمل کارکنان در برابر کار، به ویژه پیامدهای ضروری آن در ارضای نیازهای شغل و سلامت روحی تعریف می‌کند .(Walton, 1973)

۱-۷-۲ متغیرهای مستقل فرعی

هشت متغییر مستقل فرعی الگوی ریچارد والتون که در تحقیق حاضر مورد استفاده واقع شده است عبارتند از:

• • • 1. پرداخت منصفانه و کافی:

منظور این است که به کارکنان سازمان حقوقی پرداخت گردد که تساوی درون سازمانی و برون سازمانی از آن استنباط گردد و کارکنان هنگام مقایسه خود با سایر هم ردیف هایشان در درون و بیرون از سازمان احساس ضرر و زیان نکنند.

• • • 1. محیط کاری ایمن و بهداشتی:

برقراری شرایط فیزیکی و ایمنی کاری که دارای حداقل خطر و ایجاد محدودیتهای سنی برای اشتغال به کار باشد.

۱-۷-۲-۳ توسعه قابلیت های انسانی:

بر اثر تغییرات ناشی از محیط در قالب گردش کارها از یک سو علاقه به شغل زیادتر می شود، میل به کسب مهارت و رضایت شغلی به وجود می‌آید و از سوی دیگر بر میزان سود افزوده می‌گردد و بدین ترتیب هم سطح مهارت و هم ابعاد انعطاف پذیری وسیعتر می شود (والتون،۱۹۷۴، ۵۱۸-۶۱۱).

هدف این متغیر آن است که فرصت کسب مهارت ها و آموزش ها را به وجود آورد و در عین حال زمینه هماهنگ شدن کارکنان با مأموریت ها، اهداف، برنامه ها و راهبردهای سازمان را در جهت تأمین نیازهای فرد و سازمان به وجود آورد (غلامی،۱۳۸۸، ۸۷).

۱-۷-۲-۴ تامین فرصت رشد و امنیت مداوم:

این امر از طریق بهبود توانایی‌های فردی، فرصت‌های پیشرفت، امنیت شغلی و امنیت درآمد و اطمینان خاطر از اشتغال پایدار تأمین می‌گردد. (غلامی،۱۳۸۸، ۸۷).

۱-۷-۲-۵ یکپارچگی و انسجام اجتماعی:

کارکنان باید نسبت به محیطی که کار می‌کنند، احساس تعلق نمایند و این نیازمند ایجاد فضا و جو مناسب کاری است (والتون،۱۹۷۴، ۵۱۸-۶۱۱).

۱-۷-۲-۶ قانون گرایی در سازمان:

آیا با اعضاء منصفانه رفتار می شود. اگر در سازمان ضوابط قانونی حاکم باشد، رفتار افراد بر طبق سلایق فردی کاهش می‌یابد(والتون،۱۹۷۴، ۵۱۸-۶۱۱)

۱-۷-۲-۷ فضای کلی زندگی کاری:

ایجاد وابستگی مستقیم تر کار به فضای کل زندگی از طریق برقراری مفهوم تعادل بین وقت کارکنان در محل کار و وقت او برای خانواده اش که می‌تواند به میزان زیادی تعادل میان کار و زندگی فرد را ایجاد نماید (غلامی،۱۳۸۸، ۸۷).

۱-۷-۲-۸ وابستگی اجتماعی زندگی کاری:

اشاره به نحوه برداشت کارکنان درباره مسئولیت اجتماعی در سازمان دارد و مسئولیت اجتماعی سازمان عبارت است از تعهد سازمان در خصوص رعایت رفتار اخلاقی به عنوان نهادهای اجتماعی به معنای وسیع آن. (عباسی،۴۰،۱۳۹۰)

۱-۷-۲ متغییر وابسته: عملکرد

عملکرد یعنی رسیدن به یا پیشی گرفتن از اهداف اجتماعی یا شغلی یا مسئولیت ها از نقطه نظر فرد ناظر (هرسی و بلانچارد، ترجمه قاسم کبیری،۱۳۷۳، ۵۰۴). هرسی و گلداسمیت هفت متغیر مربوط به مدیریت عملکرد اثر بخش را از میان بقیه انتخاب نموده اند.

هفت متغیر، مدل اچیو (ACHIEVE Model) را تشکیل می‌دهند عبارتند از:

• • توانایی : Ability دانش و مهارت‌های قابل انتقال، به منظور انجام موفقیت آمیز یک وظیفه.

نتایج پژوهش هنسن و مینتز (۱۹۹۷)، نشان داده‌اند که بین روش های حل مسئله سازنده و سلامت روان ارتباط معناداری وجود دارد. به عبارت دیگر، فرایند حل مسئله از متغیرهای “پیش بین اعتماد”،”مهارگری” و “روی آورد” مثبت به موقعیت های مسئله دار است. افزون بر این،حل مسئله نقش بسیار مهمی در کاهش”تنیدگی” و در نتیجه تامین سلامت روان ایفا می‌کند. در مقابل، روش های غیر سازنده حل مسئله، تهدید جدی علیه ” بهداست روانی” و افزایش ادراک”اجتنابی” نسبت به موقعیت های مسئله دار می‌باشند.

پریتوریوس و شولدبرگ (۱۹۹۳)، نشان داده‌اند آزمودنی هایی که در سیاهه ی حل مسئله، نمره پایین تری دریافت داشته اند، از سلات روانی مناسبی برخوردار نبوده اند. به عبارت دیگر،”مقابله” مبتنی بر حل مسئله با خودارزیابی پایین، ضعف در”حرمت خود”،بازداری در “توانش” شخصی، اضطراب و افسردگی ارتباط منفی معناداری دارند.

نتایج تحقیقات مگناسن(۱۹۹۰) و الیوت و ماراماش(۱۹۹۴)، نشان داده‌اند که سبک های حل مسئله، سهم بسزایی در تعیین میزان شکایات جسمانی دارند.

نتایج تحقیقات زیادی (الیوت،۲۰۰۱؛هپنر و همکاران،۱۹۹۵ و کاترین و همکاران،۲۰۰۳)، نشان داده‌اند که احساس درماندگی، به عنوان یک راهبرد غیر سازنده حل مسئله، در مقابل موقعیت های پیچیده بیرونی، استفاده از امکانات عقلانی و روان شناختی را ناممکن می‌سازد. این احساس، توانمندی روانی و جسمانی را با سطحی از بازداری مواجه می‌سازد و به تدریج، زمینه بروز بسیاری از اختلالت در هم روانی و جسمانی را فراهم می آورد. افزون بر این، می توان گفت که، احساس درماندگی، نه تنها سطح فعالیت جسمانی که تامین کننده سلامت جسمانی است، کاهش می‌دهد، که همچنین سبب می‌گردد، بی تفتوتی و بی توجهی نسبت به موقعیت های پیچیده، جز ساختار روانی فرد گردیده و نیمرخ روانی وی را به سطح مرضی هدایت کند.

مطالعات (هپنر،کامپا و برانینگ،۱۹۸۷؛ و نزو، ۱۹۸۵) نشان داده‌اند، که تحت شرایط کلی و شرایط استرس زا ارزیابی حل مسلئه سودمند به طور معناداری با نمرات افسردگی پایین تر در دانشجویان ارتباط دارد.

دیکسون، هپنر و آندرسون(۱۹۹۱) دریافتند، که از عوامل ارزیابی حل مسئله (اعتماد به حل مسئله، شیوه گرایش – اجتناب و کنترل شخصی) عامل اعتماد در حل مسئله قوی ترین ارتباط را با فکر خودکشی و ناامیدی داشت. ‌بنابرین‏ ارزیابی اعتماد که سطح کلی خودکارآمدی فرد را می نمایاند (هپنر،۱۹۸۸) ممکن است انعطاف پذیری کلی که منبع مهمی در مقابله با ناامیدی و فکر خودکشی راست را منعکس می‌کند.

در مطالعات متعدد سبک حل مسئله متغیر بسیار مهمی در تفسیر بیماری روانی، فهم و درک فرایند استرس شناخته شده است (هپنر،کامپا و برانینگ،۱۹۸۷؛ بروین،۱۹۸۸؛ نزو،۱۹۸۹).

۲-۷-۴رابطه سلامت روان با نشخوار فکری

هایدی و همکاران (۲۰۰۸) نشخوار فکری را به عنوان یکی از مؤلفه‌ های شناختی افسردگی خاطر نشان می‌کنند. دونالدسون و همکاران (۲۰۰۷) هم تصریح می‌کنند که افسردگی با یک سوگیری توجهی به سمت اطلاعات منفی در راستای ارزیابی از خود همراه است. این سوگیری منفی در آن دسته از بیمارانی که نشخوار فکری دارند، قوی تر می شود.

نتایج پژوهش بهرامی، قادرپور و مرزبان (۱۳۸۸) حاکی از آن است که شدت افسردگی زنان بیش از مردان است. همچنین نشان داده شد که زنان بیش از مردان از شیوه های مقابله ای نشخوار فکری در برابر خلق پائین خود استفاده می‌کنند. این نتایج با اظهارات نولن -هوکسما و هارل^[۱۸۶] (۲۰۰۲)، همخوان است که زنان دو برابر مردان از نشخوار فکری رنج می‌برند.

نتایج پژوهش ها نشان می‌دهد که نمرات نشخوار فکری ‌بر اساس مقیاس پاسخ های نشخواری، با میزان اضطراب و علائم مختلط اضطراب ـ افسردگی نیز رابطه ی مستقیم دارد (نولن – هوکسما، ۲۰۰۰).

پاسخ های نشخواری با قدرت انطباق ضعیف تر، خصومت و استرس بیشتر ربط دارد (چنگ^[۱۸۷]،۲۰۰۴).

نشخوار فکری آسیب پذیری افراد را نسبت به افسردگی افزایش می‌دهد (جورمن،۲۰۰۶).

در واقع نشخوار فکری پاسخ به خلق افسرده است، نشخوار ذهنی می‌تواند باعث نوعی استرس مزمن در فرد شود (الوی و همکاران، ۲۰۰۰).

نولن – هوکسما (۱۹۹۳) طی مطالعه ای متوجه شد که نشخوار فکری از طریق طولانی کردن و شدت بخشیدن به خلق افسرده، مستقیماً منجر به رشد افسردگی می شود.

پاپاجورجیو و ولز (۲۰۰۴) یک مدل فراشناختی از نشخوار فکری و افسردگی را طراحی کردند و ‌بر اساس این مدل، باورهای مثبت درباره فواید نشخوارفکری، افراد را برای نشخوار فکری تحریک می‌کند و فرد نشخوار فکری را آغاز می‌کند. حاصل این نشخوار فکری تولید دو نوع باور منفی است. باور منفی اولی حاکی از غیر قابل کنترل بودن نشخوار فکری و باور منفی دوم مربوط به نتایج اجتماعی و بین فردی مشکل است. تولید این دو دسته باور منفی و نشخوار فکری به تجربه افسردگی منتهی می شود.

پژوهش های آزمایشگاهی که با بهره گرفتن از تکالیف القای پاسخ های نشخواری و پاسخ های منحرف کننده حواس به بررسی اثر نشخوار فکری می پردازند، توسط نولن – هوکسما و مورو (۱۹۹۳) تدوین شدند و سپس از سوی پژوهشگران دیگر به فراوانی مورد استفاده قرار گرفتند (همان) . در تکالیف القای پاسخ های نشخواری، از شرکت کنندگان خواسته می شود به مدت هشت دقیقه بر خلق خود، دلایل و پیامدهای آن فکر کنند (برای نمونه به آنچه اکنون حس می کنید، فکر کنید). در مقابل در تکالیف القای پاسخ های پرت کننده حواس، سعی می شود توجه فرد از تمرکز بر خود به سمت موضوعات غیرمرتبط با خود، منحرف شود (برای نمونه، توجه به اجزای مختلف یک شیء یا تصویر یک مکان آشنا) (همان). یافته های پژوهشی مختلف در نمونه های بالینی و غیربالینی (مانند واتکینز و تنرویل^[۱۸۸] ، ۲۰۰۱)، نتایج پژوهش نولن – هوکسما و مورو (۱۹۹۳) را تأیید می‌کنند. القای پاسخ های نشخواری وضعیت خلقی را در افراد مبتلا به خلق غمگین، بدتر می‌کند. اما در افراد بدون خلق غمگین، تأثیری ندارد.القای پاسخ های منحرف کننده حواس نیز بر روی افراد بدون خلق غمگین اثری ندارد. اما وضعیت خلقی را در افرادی که با خلق غمگین تشخیص داده شده بودند، بهبود می‌بخشد (همان).

۲-۷-۵رابطه مقابله مذهبی با حل مسئله

اسپیلکا و همکاران(۲۰۰۳)، معتقدند که، مقابله مذهبی می‌تواند سودمند واقع شود و در واقع راه ‌میان‌بری باشد که از طریق آن افراد می‌توانند راهبرد جدیدی را برای حل مسائل خویش به کار گیرند اما از سوی دیگر چنان چه فردی از رویارویی فعالانه با مشکلات، مخاطرات و حالات نامساعد اجتناب ورزد و صرفا به انتظار آن بماند که خداوند وضعیت دشوار او را بهبود بخشد با نوعی بدکارکردی مذهب روبرو خواهد بود.

۲-۷-۶رابطه حل مسئله با نشخوار فکری

دیدگاه فراشناختی اختلالات هیجانی، نشخوار فکری را یکی از مؤلفه های اصلی در شروع و تداوم افسردگی می‌داند. این افکار منفعلانه بوده، جنبه ی تکراری دارند و بر علائم و نتایج علائم متمرکزاند و مانع حل مسئله ناسازگارانه شده، به افزایش افکار منفی منتهی می‌شوند (دیویس^[۱۸۹]و نولن – هوکسما^[۱۹۰] ، ۲۰۰۰).

ج) صدور رأی وحدت رویه :

این موضوع ، بر اساس اصل ۱۶۱ قانون اساسی ، به عنوان یکی از اهداف تشکیل دیوانعالی کشور بیان گردیده است .آرای وحدت رویه به استنباط های متشتت و مختلف دادگاه ها و شعب دیوانعالی از قانون پایان بخشیده و رویه واحدی در استنباط از قانون ایجاد می‌کند.^[۸]

گفتار دوم : نحوه دادرسی و سوابق رسیدگی در دیوانعالی کشور

اصرار قانون بر این است که دیوانعالی کشور صرفا از جهت شکلی رسیدگی می‌کند اما نظر مخالف ، با توجه به تنزل این مرجع در حد یک مقام تجدید نظر ، قابل پذیرش تر است ؛ چنین مرجعی در قوانین سایر کشور ها نیز پیش‌بینی شده است.

۱-ورود در ماهیت آرای توسط دیوانعالی کشور

این دیدگاه که دیوانعالی کشور صرفاً «رسیدگی شکلی» می کند قابل خدشه است. دیوان حق دارد احکام محاکم جزایی را هم از لحاظ استنباط دادگاه ، از جهت تقصیر و عدم تقصیر و هم از لحاظ انطباق با قوانین جزایی و هم از لحاظ میزان مجازات و همچنین ، جامعیت تحقیقات و نداشتن منقصت نظارت کرده ، در صورت عدم صحت ، آن را نقض کند و بدیهی است این نظارت چهارگانه ملازمه با ورود در ماهیت دارد و بدون ورود در ماهیت ، دیوانعالی کشور قادر نخواهد بود وظایف خود را انجام دهد. دیوان کشور فرانسه هم برای توجیه حق نظارت خود نسبت به ماهیت احکام جزایی ، متمسک به ق.ا.د.ک مبنی بر لزوم مستدل بودن و مبهم نبودن تحقیقات محاکم می شود . هر چند این موضوع ماهوی محسوب نمی شود ولی از این راه به طور غیر مستقیم وارد ماهیت شده و آرای مخدوشه را ملغی الاثر می‌سازد. (معاونت آموزشی قوه قضاییه ، ۱۳۸۷ ، ۱۳)

۲-سابقه دیوان در رسیدگی به پرونده های کیفری

به هر حال به مناسبت اینکه دیوانعالی کشور مرجع نقض و ابرام و یا صدور رأی اصراری (یا وحدت رویه) در پرونده های موضوع زنای مستوجب قتل یا رجم و یا مستنبط از رأی وحدت رویه شماره ۷۰۹ ، در مواردی مرجع رسیدگی پرونده های مستوجب حد جلد نیز می‌باشد به ذکر مطالبی برای آشنایی با این مرجع پرداخته ایم.

به طور کلی ، در نظام کیفری متحول ما ، دو دیدگاه متفاوت ‌در مورد تجدید نظر آرای محاکم کیفری می توان به عیان مشاهده کرد ؛ قبل از پیروزی انقلاب اسلامی ، همچنین در اوایل پیروزی انقلاب ، بر حسب تقسیم بندی سه گانه جرایم به خلاف ، جنحه و جنایت ، مراجع رسیدگی نیز به دادگاه خلاف و دادگاه جنحه و جنایی تقسیم شده بود و مرجع تجدید نظر آرای دادگاه خلاف ، دادگاه جنحه ، و مرجع تجدید نظر آرای دادگاه جنحه ، دادگاه استان و فرجام خواهی از آرای دیوان جنایی در دیوانعالی کشور صورت می گرفت .

در نظام دادگاه های کیفری ۱ و ۲ هم تقریباً به همین منوال بوده است ، و سپس قانون تجدید نظر آرای دادگاه ها (مصوب ۱۳۷۲) مرجع تجدید نظر آرای دادگاه کیفری ۲ را دادگاه کیفری ۱ و مرجع تجدید نظر آرای دادگاه کیفری ۱ را دیوانعالی کشور بیان کرده بود. اما با تصویب ق.ت.د.ع.ا و اختصاص یک مرجع عام برای رسیدگی به کلیه جرایم ضابطه تجدید نظر خواهی را بر دیدگاه شخصی استوار کرد. مقنن با درجه بندی جرایم و احصا ء آن ها و همچنین با اصلاح ق.ت.د.ع.ا (۱۳۸۱) صلاحیت دادگاه واحد عمومی در امور کیفری به دو دادگاه عمومی کیفری و دادگاه کیفری استان محول شد ، و قانون ، حدود صلاحیت هر یک از مراجع را احصاء کرد . و سپس در ماده ۲۱ قانون مرقوم ، مرجع تجدید نظر آرای دادگاه عمومی جزایی و انقلاب را دادگاه تجدید نظر استان ، و مرجع فرجام خواهی دادگاه کیفری استان را دیوانعالی کشور اعلام کرد (در نتیجه ماده ۲۱ ق.ت.د.ع.ا (اصلاحی) ، ماده ۲۳۳ ق.ا.د.ک را با عنایت به ماده ۳۰ ق.ت.د.ع.ا در قسمت‌هایی که با آن مغایرت دارد الغا ‌کرده‌است ) .با این وجود اعمال نظارتی دیوان که در بسیاری از امور وجود آن مهمتر تلقی می شود ، وجود ندارد و منحصر به موارد مندرج در ماده ۲۱ ق.ت.د.ع.ا می شود (از لحاظ کیفری).

۳- روش دادرسی در دیوانعالی کشور

خالی از لطف نیست که بدانیم روش های دادرسی را می توان به دو بخش عمده تقسیم کرد : روش بازجویی و روش مقابله.در روش بازجویی ، به آنچه در مراحل پیشین به وسیله پلیس و دادسرا انجام گرفته اعتبار ویژه ای اعطا می‌گردد و روند رسیدگی دادگاه نیز به همان شیوه ادامه می‌یابد . اما در روش مقابله ، دادستان و شاکی خصوصی بدون برخورداری از هیچ امتیاز ویژه ای در مقابل وکیل مدافع و متهم قرار می گیرند و تحقیات از ابتدا آغاز می شود ، و هر جزئی از دعوی به صورت جداگانه و سپس در مجموع مورد بحث و اظهار نظر و رد و انکار یا قبول و اعتراف قرار می‌گیرد .

اصل عمده و اساسی در روش دادرسی کشور فرانسه این است که همه حقایق و واقعیات مربوط به دعوی کشف ، گردآوری و آماده شده تا دادگاه ‌بر اساس آن ها ‌در مورد متهم حکم کند ، برای این منظور بازپرسی و بازجویی های گسترده به وسیله دادسرا و پلس انجام می شود و وظیفه قاضی است که دلایل مورد نیاز برای حکم خود را از این مجموعه استنباط کند (بوشهری ، ۱۳۹۱ ، ۱۰۷). در روش بازجویی قاضی تصمیم می‌گیرد کدام دلیل را بپذیرد و یا به تشخیص خود رد کند ، بدون اینکه فرصتی برای مقابله با آن به کسی داده شود . به هر حال تعیین ارزش و قوت دلایل با قاضی است .اعتماد فراوان به محتویات پرونده به خصوص زمانی که متضمن اعتراف متهم در مراحل قبل باشد ، دادرسی را فوری و بی هیجان می‌کند. نظام رسیدگی به پرونده های کیفری در کشورمان به نظام بازجویی شباهت فراوانی دارد ، ولی در دیوانعالی کشور حضور متهم و وکیل مدافع و به طور کلی طرفین دعوی ، بعید است و شعب دیوان بدون حضور طرفین دعوی اقدام به رسیدگی می کند.

گفتار سوم : دیوانعالی در سایر کشورها

ارائه این مطلب که آیا وجود چنین مرجعی لازم است ؟ و جایگاه این مرجع در سایر کشورها چگونه است ،مستلزم ذکر مطالبی پیرامون این موضوع در قوانین کشور های دیگر است .

۱- آمریکا

دیوانعالی کشور آمریکا متشکل از ریاست دیوان و ۸ دستیار است که جلسات با حضور ۶ عضو رسمیت می‌یابد. این دیوان اصولاً مرجع تجدید نظر آرای صادره از دادگاه های تجدید نظر و فدرال می‌باشد. رسیدگی در دیوان اصولاً به صورت فرجامی و مرتبط با تفسیر و نحوه اعمال قانون است، و اگر تشخیص دهد پرونده جنبه موضوعی دارد، در این صورت برای تکمیل به دادگاه تالی ارجاع می‌دهد (بوشهری، ۱۳۸۹ ، ۱۸۲- ۱۸۳).

۲- انگلستان

مخالفین اطلاق دیه و ارش بر این منافع زائل شده بر این باورند که دستگاه ادراری این گروه از بیماران سالم بوده علت عدم کنترل دفع ادرار در آن ها به دلیل زوال عقل و عدم درک صحیح ایشان از محیط است ^[۸۲].در حالی که موافقین اطلاق دیه و ارش در زندگی نباتی ،معتقدند که زمانی به هر دلیلی سلب اختیار در کنترل ادرار صورت گیرد،منافع زائل گردیده لذا مستحق در یافت دیه می‌باشد.

با وجود تمام نظرات موافق و مخالف در این زمینه می توان با توجه به اقوالی که ‌در مورد دیه وجود دارد به نظر می‌رسد در احتساب دیه این قبیل افراد یکی از طرق ذیل را می توان اعمال کرد^[۸۳].

طریق اول : اینکه تمام اعضا و منافعی که کارایی ندارد چه از میان رفتن آن ها قطی باشد یا نباشد در نظر گرفته شود.

طریق دوم : اینکه در تعیین دیه مصدوم صرفاً دیه ی اعضا ومنافعی پرداخت شود که قطعاً و مسلماًً از بین رفته باشد (به عنوان مثال می توان دیه ی فلج دست و پا ، زوال عقل ، عدم کنترل ادرار و مدفوع را نام برد )

طریق سوم : تعیین یک دیه وبه لحاظ هزینه های گزاف درمانی و نگه داری فرد در مدت زمانی طولانی و نامعلوم خسارات مازاد بردیه مد نظر قرار گیرد.

اگر تعداد دیات را در نظر بگیریم یکی از طریق اول و دوم را باید اعمال کرد . طریق اول ‌به این دلیل که وقتی از بین رفتن توان یا حسی مسلم نباشد ،نمی توان دیه تعیین کرد . علاوه بر آن ، باید افزود که ‌در مورد برخی منافع ،مانند حس شنوایی این افراد به طور کامل از بین نمی رود بلکه درک شنوایی از میان رفته و قادر به درک صدا نمی باشند. سؤالی که به ذهن می‌رسد این است که آیا چنین عدم درکی همان از بین رفتن حس شنوایی مد نظر قانون گذار است ؟ در پاسخ باید گفت قانون گذار در قانون مجازات اسلامی ‌در مورد از بین رفتن شنوایی صحبت کرده و از درک شنوایی سخنی به میان نیاورده است وبه نظر می‌رسد با توجه به قانون ایجاب می‌کند که دیه از بین رفتن کامل شنوایی را در این خصوص اعمال ننماییم ( همان گونه که در رویه عملی هم غالبا پزشکان قانونی در این خصوص دیه تعیین نمی نمایند.

در برخی از روایات ‌در مورد دیه شنیدن ، آمده است که هر گاه مجنی علیه ادعا نماید که گوش وی نمی شنود به مدت یک سال باید صبر کند و بعد از یکسال با سوگند مجنی علیه ، مبنی بر از دست دادن شنوایی خود حکم پرداخت دیه داده می شود^[۸۴].

درخصوص پذیرش طریقه در تعیین دیه مصدومین منتهی به زندگی نباتی ، این سؤال به ذهن می‌رسد که آیا این تعداد دیه جوابگوی تمام خسارات متحمله چنین بیمارانی می‌باشد؟ این بیماران ممکن است . سال‌های سال در این وضعیت قرار بگیرند. هرچند تعداد دیه که تعلق می‌گیرد بالا باشد باز نمی توان به طور یقیین گفت که مبالغ جبران کننده ی تمام هزینه های درمانی و گزاف نگهداری می‌باشد. در حالی که می‌دانیم اصل در قانون ‌به این صورت است که کل خسارات جبران شود . در حالی که باید این را هم در نظر گرفت که محکوم کردن خاطی به دیات متعدد نوعی تکلیف مالایطاق است و محکوم علیه در بیشتر مواقع از پس این دیات بر نمی آید و نه تنها جبران خسارتی صورت نگرفته است بلکه آثار زیانباری در جامعه دارد .

حال به همان مسئله حل نشده ی خسارات مازاد بر دیه می‌رسیم . در زمان حاکمیت قانون مسئولیت مدنی ، شخص آسیب دیده می‌توانست به استناد قانون مذبورکلیه هزینه ها را که متحمل شده است از مسبب حادثه دریافت کند. ولی می‌دانیم می توان نظریه سوم را اعمال کرد و گفت در صورتی که یک دیه تعیین می شود وخسارات مازاد بر دیه واگر یک وحدت رویه ‌در مورد پذیرش مازاد بر دیه داشته باشیم توازنی در این زمینه برقرار می شود^[۸۵].

ولی در حال حاضر ‌در مورد این افراد یک دیه تعیین می شود . از طرفی دولت می‌تواند برای هزینه های درمان ونگهداری از بیمه استفاده کند ، اعم به صورت مشارکتی بین دولت و بیمه یا یکی از آن ها با فرد خاطی مسئول جبران باشد^[۸۶].

ه- چگونگی ارزیابی خسارت در صورت وجود اسباب مشترک

همیشه اینگونه نیست که در یک تصادف یک طرف مقصر باشد ، یاتصادف بین دو وسیله نقلیه رخ دهد، گاهی ممکن است در رخ دادن یک سانحه تصادف چند نفر دخالت داشته باشند و خسارات به بار آمده نتیجه فعل همه آن ها باشد ، به عبارت دیگر مستند به عمل همه آن ها باشد.

اما در خصوص نحوه تقسیم مسئولیت و ارزیابی خسارات در این گونه واقع اختلاف نظر وجود دارد . باید متذکر شویم که در خصوص تصادف وسایل نقلیه در قوانین ما احکام خاصی وجود دارد ، مانند ماده ۳۳۵ قانون مدنی ،ماده ۳۳۶ ق،م.ا ( سابق) ماده ۵۲۸ق.م.ا مصوب ۱۳۹۲ و بعضی قوانین دیگر از جمله ماده ۱۴ قانون مسئولیت مدنی می توان اشاره کرد .

۱-افزایش انعطاف پذیری ساختار دولت و تطابق به هنگام با تغییرات ۲-کاهش تخلفات و فساد اداری ۳– ا فزایش مشارکت مردمی ۴- افزایش شفافیت در بدنه دولت -کاهش تمرکز زدایی۵-تقویت پایه های دموکراسی۶ -اصلاح بوروکراسی اداری و دولتی ۷-افزایش قدرت ‌پاسخ‌گویی‌ دولت

بخش تجاری

شهروندان

دولت

۱

۲

۳

۲-۷-۶ مؤلفه‌ های دولت الکترونیک

مفهوم کاربردی

مؤلفه‌

همه امور وتبادلات خدماتی و اطلاعاتی میان دولت و شهروندان

دولت شهروندان

تمام امور و تبادلات خدماتی و اطلاعاتی میان دولت و مشاغل

دولت

بخش تجاری

همه امور و مبادلات اطلاعاتی و خدماتی میان دولت و ساختارهای بزرگ

دولت

کارکنان

کلیه امور و تبادلات اطلاعاتی و خدماتی میان دولت و سایر سازمان

دولت

دولت

جدول۲- ۶: مؤلفه‌ های دولت الکترونیکی

۲-۷-۷ مدل‌های دولت الکترونیک

انواع مدل ها و اشکال پیاده سازی دولت الکترونیک به شرح زیر است:

۱-مدل انتشاری

۲-.مدل خدمات تعاملی

۳-مدل تحلیلی_ تطبیقی

۴-مدل حمایت الکترونیک

۵-مدل جریان بحرانی

۶-مدل سه حلقه ای

۷-مدل مارپیچی آی. سی. دی.تی.

۲-۷-۸ گام های لازم به منظورایجاد یک دولت الکترونیک موفق

کینگ (king)، ۴ گام برای اطمینان یافتن از توفیق دولت الکترونیک پیشنهاد می‌کند:

گام اول) دریابید که مشتریان شما چه کسانی هستند؛ بیش از دو قرن دولت ایالات متحده نسبت به بخش خصوصی به صورت متفاوتی عمل می‌کند. ولی هم اکنون تمام سطوح دولتی متوجه اهمیت فزاینده ارائه خدمت شده اند و دریافته اند که مشتریان مختلفی وجود دارند که دارای نیازهای متفاوتی هستند. شهروندان، کارکنان، بنگاه های اقتصادی و دیگر مؤسسات دولتی مشتریان دولت هستند و هر یک از آن ها نیز نیاز های متفاوتی با دیگری دارد. شهروندان خواهان ثبت نام فرزندان خود، تمدید گواهینامه رانندگی، پرداخت پول پارکینگ و …. هستند. بازرگانان و مؤسسات بازرگانی با اتاق های بازرگانی، بازرسان محلی و قانون گذاران رابطه برقرار می‌کنند. لذا دولت بایستی متوجه این مسئله باشد که مشتریانش چه کسانی هستند.(رضایی و داوری،۱۳۸۳)

گام دوم) مشتریان خود را به سمت استفاده از خدمات سوق دهید؛ کینگ می‌گوید: اینترنت بهترین شیوه برای جذب مشتریان است. آن ها دوست ندارند که به کیوسک های ارائه خدمات مراجعه کنند و یا اینکه برای گرفتن خدمت، در صف بایستند. حال اگر تسهیلاتی ایجاد شود که آن ها از منزل خدمات خود را دریافت کنند به رضایت مشتری منجر می شود و دردسرهای کارکنان نیز کاهش می‌یابد. کینگ، پیشنهاد تشکیل یک سایت مرجع (portal)را برای تعاملات کلیه مشتریان می‌دهد که به بخش های مختلف دسترسی داشته باشند.(رضایی و داوری،۱۳۸۳)

گام سوم) دریابید که مشتریان شما چه نیازهایی دارند و چه چیزهایی می خواهند؛ مشتریان به تسهیلات، دردسترس بودن و قابلیت اعتماد خدماتی که بخش خصوصی بای آن ها ارائه می‌کند عادت کرده‌اند. یکی از چالش هایی که بخش دولت با آن روبرو است این است که آن ها علاوه بر اینکه یک سری کارهای منحصر به فرد خویش را انجام می‌دهند، برخی کار های تجاری عمومی را نیز که با بخش خصوصی است، انجام می‌دهند. در نتیجه دولت ها مسئولیت بیشتری در قبال ارائه خدمات سریع با هزینه کم دارند.(رضایی و داوری،۱۳۸۳،)

گام چهارم) رابطه با مشتری را ادامه دهید؛ کینگ معتقد است یکی از نشانه های رهبری دارای بینش درست این است که برنامه هایی را به منظور ارتباط با مشتری طرح ریزی و استراتژی هایی را نیز بدین منظور طراحی کند. این مسئله به بهبود شرایط اقتصادی، ایجاد وفاداری و اتباط با مشتری در سال های آتی منجر می شود.(رضایی و داوری،۱۳۸۳)

۲-۸ مفهوم آمادگی الکترونیکی

تعریف اول:

گروه همکاری های اقتصادی آسیا واقیانوسیه کشوری را آماده الکترونیکی می ‌داند که تجارت آزادو صنعت قانون مند داشته باشد صادرات درآن به سهولت انجام می شودو بااستانداردهای دولتی و توافقنامه های تجاری هماهنگ باشد (فتحیان ،مهدوی،۱۳۸۳)

تعریف دوم:

طبق تعریف ارائه شده در پروژه سیاست گذاری رایانه ای یک جامعه آماده از لحاظ الکترونیکی جامعه ای است که در یک بازار رقابتی با سرعت بالا به شبکه دسترسی ‌پیداکند و از فناوری اطلاعات و ارتباطات در مدارس ادارت دولتی بنگاه های اقتصادی خانه و مراکز بهداشتی استفاده کند

تعریف سوم:

طبق تعریف مرکز توسعه بی المللی در دانشگاه هارورد یک جامعه آماده از لحاظ الکترونیکی مجهز به زیر ساخت های فیزکی ضروری در فناوری اطلاعات و ارتباطات است مانند شبکه مخابراتی با پهنای باند وسیع دسترسی مطمئن و قیمت مناسب

تعریف چهارم :

طبق نظر مؤسسه‌ بین‌المللی مک کونل آمادگی الکترونیکی توانای یک کشور در زمینه بهره برداری از اقتصاد دیجیتال است.

۲-۸-۱ اهمیت و ضرورت آمادگی الکترونیکی

سه عامل زیر دولت مردان را تشویق می‌کند تا آمادگی الکترونیکی کشورشان را بهبود بخشند:

۱- فناوری اطلاعات و ارتباطات مزایای زیادی را در راستای رفع مشکلات اقتصادی وسیاسی ایجاد می‌کند.

۲- اگر شکاف دیجیتالی (میزان ‌بهره‌گیری از فناوری اطلاعات و ارتباطات )موجود میان کشور ها مد نظر قرار نگیرد خطر عقب ماندگی را به دنبال دارد.

1. مؤسسات و نهادهای بین‌المللی که در عرصه جهانی نقش حمایتی دارند از فناوری اطلاعات و ارتباطات برای اجرای برنامه های خود بهره می‌برند.(همان منبع )

۲-۸-۲ مؤلفه های آمادگی الکترونیکی

۱- دولت : دولت‌ها از مهم ترین اجزای آمادگی الکترونیکی در کشور محسوب می‌شوند.

۲- زیر ساختها: آمادگی الکترونیکی بدون داشتن زیر ساختها مطمئن در یک کشور حاصل نخواهد شد زیر ساخت ها فنی و مخابراتی(سخت ازار و نرم افزار )زیرساخت های حقوقی و زیر ساختار نیروی انسانی مطرح است.

۳- شهروندان: این مؤلفه‌ شامل عناصر انسانی مؤثر در آمادگی الکترونیکی یک کشور است که باید سطح سوادو گرایش آن ها به پذیرش فناوری مد نظر قرار گیرد.

۴- بنگاه های اقتصادی یا شرکت ها: بنگاه های اقتصادی باید با هم هماهنگ شوند تا بنگاه ها پردازش فرایند های تعاملی آن ها آسان گردد بنگاه ها نیازمند ارتباط سریع با دولت ها و شهروندان هستند ‌تا بتوانند محصولات و خدمات خود را به آسانی عرضه کنند.(همان منبع )

۲-۸-۳ عناصر مؤثر در آمادگی الکترونیکی

1. شرایط اقتصادی۲-شرایط حقوقی۳-شرایط اجتماعی۴-شرایط فنی

۲-۸-۴ اهداف آمادگی الکترونیکی

شکل۲- ۹ مزایای آمادگی الکترونیکی(همان منبع )

اهداف اجتماعی

۱- بهره مندی افراد و بنگاه ها و دولت ها از اطلاعات کیفی

۲-کاهش شکاف دیجیتالی

۳-ایجاد اعتماد در مشتریان

اهداف اقتصادی

۱- حفظ توان دردنیای دیجیتال

۲-ایجاد زیر ساخت های پایدار فناوری اطلاعات و ارتباطات