۱- گروه ها و شبکه ها: فهم گروه ها و شبکه هایی که باعث می شود افراد به منابع دسترسی داشته باشند و در رسیدن به اهداف مشترک همکاری کنند به عنوان قسمت مهمی از مفهوم سرمایه اجتماعی میباشد.
۲- اعتماد و یکپارچگی : این بعد از سرمایه اجتماعی به حدودی اشاره دارد که به وسیله آن افراد احساس
میکنند که میتوانند به بستگان، همسایگان، همکاران، رفقا و حتی غریبه ها در کمک به آن ها متکی باشند.
۳- فعالیت گروهی و همکاری :فعالیت گروهی و همکاری ارتباطی نزدیکی با بعد اعتماد و یکپارچگی دارند.
۴- اطلاعات : افزایش دسترسی به اطلاعات به عنوان مکانیزم شناخته شده است.
۵- انسجام اجتماعی : این بعد ارتباط نزدیکی با ۴ بعد قبلی دارد اما بر روابط اجتماعی و پتانسیل دو طرفه آن ها تمرکز دارد.
۶- فعالیت سیاسی وارائه قدرت (دادویک و همکاران ، ۲۰۰۶ ، صص۲۵-۱۸)
- ابعاد سرمایه اجتماعی از نظر هافمن و دیگران (۲۰۰۵)
۱-کانال های اطلاعاتی[۷۲]: کانال های اطلاعاتی عبارتند از شبکه های اجتماعی در سازمان و مکانیزم هایی هستند که آن ها را با دنیای بیرون متصل میکنند کانال های اطلاعاتی آشکارترین مثال از سرمایه اجتماعی تلقی شده و به عنوان فهرست مستقیم و قابل مشاهده از سرمایه اجتماعی در نظر گرفته میشوند. همچنین کانال های اطلاعاتی در برگیرنده ساختار رسمی یک سازمان تلقی میشوند.
۲- هنجار های اجتماعی[۷۳]: هنجارهای اجتماعی برای سرمایه اجتماعی در سازمان در نظر گرفته می شود و به عنوان مجموعه ای درونی و عمومی از رفتار مطلوب و قابل قبول برای اعضای شبکه اجتماعی تلقی می شود. هنجار های اجتماعی به عنوان سیستم عقیدتی مشترک هستند که به مشارکت کنندگان اجازه میدهند تا ایده های خود را در میان گذاشته و تجارب مشترکی داشته باشند.
۳- تعهدات و انتظارات[۷۴]: لسر(۲۰۰۰) این بعد از سرمایه اجتماعی را به عنوان تعاملات مثبت تلقی میکند که بین افراد در یک شبکه روی میدهد. این تعاملات تا حد زیادی مثبت هستند چون سطوح اعتماد و دو جانبگی در آن ها تولید می شود. وجود این تعهدات و انتظارات از آینده در یک محیط سازمانی شکل میگیرد که شامل ارتباطات قوی اجتماعی بوده و اگر این روابط وجود نداشته باشند دچار مشکل میشوند.(هافمن و شیف ، ۲۰۰۵ ، ص۹۶)
۴-ساختارزیر بنایی اخلاقی[۷۵]: بعد چهارم از سرمایه اجتماعی ساختار زیر بنایی اخلاقی است. در حالی که حمایت از این بعد به عنوان قسمتی از سرمایه اجتماعی در مبحث مدیریت محدود شده است ولی در مورد آن در مبحث جامعه شناسی حمایت صورت میگیرد. ساختار زیر بنایی اخلاقی به عنوان یک ساختار شبکه ای است که به سازمان اجازه میدهد که هنجارهای رفتاری را در زمینه تاثیر گذاری سازمان تشویق کند.
۵-هویت[۷۶]: هویت زمانی روی میدهد که افراد خودشان را با یک فرد دیگر یا گروه دیگر از افراد ببینند. (ناهاپیت و گوشال ، ۱۹۹۸ ، ص۲۵۴) . این فرد ارزش ها و استانداردهای سایر افراد یا گروه ها را به عنوان یک چارچوب قیاسی از مرجع تلقی میکنند. هویت یک گروه یا به صورت جمعی باعث ارتقای دغدغه فرد در مورد پروسه ها و نتیجه های گروهی شده و بنابرین باعث افزایش و تقویت نرم های گروهی و اهداف جمعی می شود.(هافمن و شیف ، ۲۰۰۵ ، ص۹۷)
- ابعاد سرمایه اجتماعی از دیدگاه والیس و کیلربی
دیدگاه والیس و کیلربی در خصوص ابعاد سرمایه اجتماعی و ریز متغیرهای آن در ۴ قسمت، منابع و اشارات، زمینه، عوامل پویا، عناصر مشترک به شرح زیر میباشد:
جدول ۲-۲: ابعاد سرمایه اجتماعی از دیدگاه والیس و کیلربی منبع: (والیس و کیلربی ، ۲۰۰۴ ، ص۲۴۱)
بعد شناختی
بعد ساختاری
هنجارها، ارزش ها، دیدگاه ها و عقاید
نقش ها، قوانین، شبکه ها و سایر روابط میان فردی، روندها و روش ها
منابع و اشارات[۷۷]
فرهنگ مدنی[۷۸]
سازمان اجتماعی
زمینه[۷۹]
اعتماد، یکپارچگی، همکاری، بذل و بخشش[۸۰]
ارتباطات افقی و عمودی
عوامل پویا[۸۱]
انتظاراتی که منجر به رفتار ناشی از همکاری می شود و این مسئله به نوبه خود مزایا و منافع دو جانبه دارد
عناصر مشترک[۸۲]
- ابعاد سرمایه اجتماعی از دیدگاه پاکستون[۸۳]
سرمایه اجتماعی را متشکل از دو بعد میداند:
۱- پیوندهای عینی میان افراد: یعنی ساختار شبکه ای عینی که افراد را به یکدیگر مرتبط کند، این مؤلفه نشان میدهد که افراد در فضای اجتماعی به یکدیگر مربوطند.
- نوع ذهنی پیوند: یعی پیوندهای میان افراد باید دارای وِیژگی خاص باشد، دو جانبه، مورد اعتماد، و مستلزم احساس مثبت (پاکستون ، ۱۹۹۹ ، ص۹۳).
- ابعاد سرمایه اجتماعی از دیدگاه ناهاپیت و گوشال
ناهاپیت و گوشال، سرمایه اجتماعی را مجموعه منابع بالقوه و واقعی به کار گذاشته شده در درون شبکه ای از روابط یک فرد یا واحد اجتماعی، قابل دسترس از طریق آن ها، و نشأت گرفته از آن ها تعریف میکنند. ناهاپیت و گوشال با رویکرد سازمانی جنبههای مختلف سرمایه اجتماعی را در سه طبقه جای میدهند : ساختاری، رابطه ای و شناختی (ناهاپیت و گوشال ،۱۹۹۸ ، ص۲۴۶) این روابط، یک ساختار اجتماعی جدید، شبکه جدیدی از روابط جمعی و گروهی و فرآیندهای تولید دانش جدید در بین عاملان ایجاد میکنند. در ادامه، هر کدام از این ابعاد به تفصیل تشریح میشوند.
۱- بعد ساختاری[۸۴]
بعد ساختاری سرمایه اجتماعی اشاره به الگوی کلی تماسهای بین افراد دارد؛ یعنی شما به چه کسانی و چگونه دسترسی دارید(برت ، ۱۹۹۲).مهمترین جنبههای این بعد عبارتند از روابط شبکه ای بین افراد؛ پیکر بندی شبکه ای و سازمان مناسب (ناهاپیت و گوشال ، ۱۹۹۸ ، ص۲۵۱).
پیشنهاد اصلی تئوری سرمایه اجتماعی این است که روابط شبکه ای امکان دسترسی به منابع ( مثل دانش) را فراهم میسازند. روابط اجتماعی، ایجاد کننده کانال های اطلاعاتی هستند که میزان زمان و سرمایه گذاری مورد نیاز برای گرد آوری اطلاعات را کاهش میدهند.
- پیکر بندی روابط شبکه ای[۸۶]
پیکر بندی کلی روابط شبکه ای یک جبنه مهم سرمایه اجتماعی را شکل میدهد که میتواند بر توسعه سرمایه فکری تاثیر بگذارد. برای مثال، سه ویژگی ساختار شبکه تراکم، پیوند و سلسله مراتب همگی از طریق تأثیر برمیزان تماس یا قابلیت دسترسی اعضای شبکه باعث انعطاف پذیری و سهولت تبادل اطلاعات میشوند. برای مثال، برت بحث میکند شبکه پراکنده با تعداد تماس های بسیار کم، فراهم کننده مزایای اطلاعاتی بیشتری است. شبکه متراکم از این جهت که فراهم کننده اطلاعات متنوع کمتر با همان هزینه شبکه پراکنده است، شبکه ای ناکار است (برت ، ۱۹۹۲). همچنین، هانسن[۸۷] پی برده است که پیوندهای ضعیف مانع انتقال دانش
میشوند.(هانسن ، ۱۹۹۹ ، ص۸۲)
سرمایه اجتماعی ایجاد شده از جمله روابط و پیوندها، هنجارها و اعتماد در یک محیط خاص، اغلب
