ج) دیوان بین المللی کیفری ICC[13]
نخستین دادگاه بین المللی کیفری برای رسیدگی به جنایات جنگی بین المللی ارتکابی در سال ۱۹۹۸ اساسنامه آن تصویب و در اول ژوئیه ۲۰۰۲ لازمالاجرا شد. پذیرش اساسنامه به منزله پذیرش صلاحیت دیوان در رسیدگی به جنایات واقع در صلاحیت این دیوان میباشد و این دیوان صلاحیت رسیدگی به چهار دسته از جنایات را دارد: ۱ـ نسل کشی؛ ۲ـ جنایات بر علیه بشریت؛ ۳ـ جنایات جنگی؛ ۴ـ جنایات تجاوز. [۱۴]
گفتار سوم: نهادهای فیصله دهنده اختلافات تجاری بین المللی
بند اول: سازمان های مهم داوری بین المللی
برخی سازمان های داوری گر چه ماهیت ملی دارند اما در عمل با سازمان های بین المللی تفاوتی ندارند؛ زیرا برای دعاوی بین المللی امکانات و تسهیلات فراهم میکنند. برای مثال ICC[15] گر چه یک نهاد فرانسوی است اما در واقع یک سازمان بین المللی میباشد زیرا از فدراسیون کمیته های ملی در کشورهای مختلف که توسط انجمنها (اتاقهای) بازرگانی ایجاد گردیدهاند، تشکیل می شود. اما برای مثال دادگاه داوری بین المللی لندن با مؤسسه داوری اتاق بازرگانی استکهلم، سازمان های ملی هستند که داوری دعاوی بین المللی را برگزار میکنند. به طور کلی سازمان های داوری دو گونه هستند، یکی سازمان های داوری که به موجب حقوق خصوصی ایجاد میشوند و دیگری سازمان های داوری که به موجب حقوق عمومی تشکیل شدهاند. در اینجا شرحی از برخی سازمان های داوری مشهور در سطح بین المللی اعم از خصوصی و عمومی بیان می شود.
برخی از سازمان های داوری مشهور در سطح بین المللی عبارتند از:
دادگاه داوری بین المللی اتاق بازرگانی بین المللی (موسوم به داوری آی. سی. سی)، دادگاه داوری بین المللی لندن، انجمن داوری آمریکا، مؤسسه داوری اتاق بازرگانی استکهلم، کمیسیون داوری تجاری و اقتصادی بین المللی چین، مرکز داوری بین المللی سنگاپور، مرکز داوری بین المللی هنگ کنگ، مرکز منطقهای داوری تجاری بین المللی قاهره، مرکز داوری و میانجیگری سازمان مالکیت فکری جهانی، انجمن داوری تجاری ژاپن، هیات داوری تجاری کره، مرکز منطقهای داوری کوالالامپور، مرکز داوری تجاری بین المللی بریتیش کلمبیا (وانکوور) و مرکز داوری بین المللی اتاق اقتصادی فدرال اتریش. [۱۶]
الف) دادگاه داوری بین المللی اتاق بازرگانی (ICC)[17]
یکی از سازمان های اتاق بازرگانی بین المللی است که در سال ۱۹۱۹ تأسيس گردیده و مقر آن در پاریس (کشور فرانسه) میباشد و اکنون بیشترین و گستردهترین مقبولیت را در صحنه تجارت بین الملل دارد. اتاق در سال ۱۹۲۳ میلادی دادگاه داوری بین المللی خود را برای اداره و نظارت بر داوریها تشکیل داد. در واقع آی. سی. سی. از طریق این نهاد امور سازمانی خود را در ارتباط با داوری پیگیری می نماید.
گر چه آی. سی. سی از لحاظ اداری در پاریس واقع است، اما وظایفش را به طور کلی و در مورد داوری با مشورت کمیته های ملی کشورهای عضو انجام میدهد. این کمیتهها هیاتی از داوران را در حوزه قلمرو خود دارند که در صورت لزوم برای تشکیل دیوانهای داوری آی. سی. سی. مورد استفاده قرار می گیرند. محل داوریهای آی. سی. سی می تواند در هر کشوری از پنج قاره جهان باشد و قواعد داوری اختصاصی آن بر همه داوریهای آ. سی. سی. در هر کجا که برگزار شوند، اعمال می شود.
برای دادگاه داوری بین المللی آی. سی. سی اختیارات نظارتی مشخصی وجود دارد که در اینجا میتوان به برخی از آن ها اشاره نمود: این دادگاه تصمیم میگیرد که آیا برحسب ظاهر موافقت نامه داوری وجود دارد یا نه، در شرایطی داور یا سر داور را انتخاب و نصب می نماید، در شرایطی محل داوری را تعیین می کند، حقالزحمه داوران و هزینه های داوری و مقدار پیش پرداخت اولیه آن ها را معین می کند، در مواردی داوری نامه را تصویب می کند، درباره جرح داور تصمیم گیری می کند، مهلتها را تمدید می کند و در آخر رأی داوری را از لحاظ شکلی بررسی و تصویب می نماید.
ب) دادگاه داوری بین المللی لندن (LCIA)[18]
قدیمیترین سازمان داوری است که در سال ۱۸۹۳ تأسيس شده است. این دادگاه در آن زمان با عنوان اتاق داوری لندن شناخته میشد. در اواخر دهه ۱۹۷۰ تجدید ساختار شده است.[۱۹]
ج) انجمن داوری آمریکا AAA[20]
در سال ۱۹۲۶ تأسيس گردیده و فعالیت آن در همه رشته های حقوقی و در تمامی نقاط ایالات متحده میباشد. دفتر مرکزی آن در نیویورک است و در همه شهرهای عمده ایالات متحده دفاتر محلی دارد.
این انجمن حدود هشتاد سال است که خدمات داوری انجام میدهد و دارای بیشترین حجم پرونده های داوری (داخلی و بین المللی) را در بین سازمان های بین المللی میباشد. این سازمان با الگو گرفتن از قواعد داوری آنسیترال قواعد داوری تخصصی برای دعاوی بین المللی، تجاری، ساختمانی و حقوق انحصاری (حق اختراع) تدوین نموده است. انجمن در سال ۱۹۹۶ «مرکز بین المللی حل و فصل اختلافات» را به عنوان یک بخش جدا از خود برای اداره پرونده های بین المللی تأسيس کرده که دارای کارمندان اداری متخصص در دفتر نیویورک است. در سال ۲۰۰۱ میلادی نیز نخستین دفتر اروپایی این مرکز در دابلین آغاز به کار کردهاست.[۲۱]
د) مؤسسه داوری اتاق بازرگانی استکهلم (AISCC)[22]
یک سازمان داوری سوئدی است که در سال ۱۹۱۷ میلادی توسط اتاق تجارت استکهلم که خود در سال ۱۹۰۲ میلادی تأسيس شده، تشکیل گردیده است. شهرت این مؤسسه در این است که در دوره معروف به جنگ سرد، انجمن داوری آمریکا و کمیسیون داوری تجاری خارجی روسیه توافق نمودند که قراردادهای بین مؤسسات روسی و آمریکایی به این سازمان ارائه شود. به این ترتیب در قراردادهای بین المللی شوروی سابق و طرفهای غربی به طور معمول داوری مؤسسه استکهلم پیش بینی میگردید، بنابرین این مؤسسه به ویژه به تبع موقعیت جغرافیایی کشور سوئد که بین شرق و غرب واقع است، یک مؤسسه بیطرف بین این دو بلوک شناخته میشد. حتی پس از فروپاشی شوروی و در زمان حال نیز در قراردادهای تجاری که بین طرفهای روسی و سایر جمهوریهای استقلال یافته از شوروی سابق و طرفهای غربی منعقد می شود از داوری این مؤسسه استفاده میگردد. همچنین این مؤسسه شهرت خوبی در داوریهای پرونده هایی که یک طرف آن ها دولت یا نهادهای دولتی هستند، دارد.[۲۳]
ه) کمیسیون داوری تجاری و اقتصادی بین المللی چین (CIETAC)[24]
این کمیسیون که بزرگترین مؤسسه در جمهوری خلق چین میباشد، تحت نظارت «شورای چین برای توسعه تجارت بین الملل» در سال ۱۹۵۶ تشکیل شده است و از این جهت تحت کنترل و نفوذ دولت چین قرار دارد. شورای چین یک مرکز پر قدرت برای تجارت با چین میباشد و به طور معمول طرفهای چینی قراردادها اصرار بر داوری توسط این کمیسیون داوری دارند.
دفتر مرکزی این کمیسیون در پکن و دو شعبه فرعی آن یکی در شانگهای و دیگری در شنژن است. این کمیسیون حدود بیست دفتر رابط در شهرهای مختلف چین دارد. جلسات استماع داوری این سازمان که به طور معمول کوتاه است در چین برگزار می شود، مگر این که خلاف آن توافق شده باشد.[۲۵]
