۲-۱۶- ۲- روابط همسالان :برخلاف روابط کودک با خانواده، رابطه با دوستان و همسالان، رابطه ای مبتنی بر تساوی و تفاهم است. برخی از جامعه شناسان و روانشناسان معتقدند تاثیر همسالان عمیق تر از تاثیر بزرگسالان در کودکی و به ویژه در نوجوانی است. زیرا فاصله سنی زیاد باعث ایجاد روابط تلقینی و تحمیلی می شود. اما چیزهایی که کودکان از همسالان یاد می گیرند از طریق تعامل و تفاهم است. کودک و نوجوان بسیاری از مهارت های اجتماعی و هنجارهای جامعه از جمله الگوی همکاری، دوستی، روابط متقابل، کسب رضایت و حل مسئله را از طریق سرمشق دهی و سرمشق گیری یاد میگیرد. همچنین ارتباط با همسالان موجب تغییر یا تحکیم نگرش های قبلی کودک و یا ایجاد رفتارهای جدید می شود (شفیع آبادی، ۱۳۸۹).
گروه همسالان با هر یک از اعضای خود شرط میکند که نسبت به گروه مخلص و پاک دامن باشند و از هر نوع سخن چینی و جاسوسی خودداری کنند، به گروه و ارزش های آن احترام بگذارند و در صورت لزوم به آن کمک کنند، کینه توز نباشند و به حکمرانی و سوء استفاده از گروه نپردازند. کودک مجبور است برای برقراری ارتباط با گروه مرتب رفتار خود را مورد ارزیابی قرار دهد و در برقراری رابطه رفتارهای مؤثر و مفید نشان دهد و از بروز رفتارهای ناخوشایندی که باعث طرد او از گروه می شود جلوگیری کند (سیف، کدیور، کرمی نوری و لطف آبادی، ۱۳۸۷(.
۲-۱۶- ۳- روابط عشقی:
تعاریف زیادی از عشق شده است به نظر میرسد تعدد تعریف عشق تا اندازه ای به این واقعیت برمی گردد که عشق یک حالت واحد و تک بعدی نیست بلکه پیچیده و چند بعدی است که افراد آن را در انواع روابط تجربه میکنند. ما واژه عشق را برای توصیف روابط متنوعی از قبیل، رابطه عشاق، زوج های مزدوج، والدین و فرزندان و دوستان نزدیک به کار می بریم (شولتس و شولتس، ۱۳۷۷).
با توجه به این پیچیدگی روانشناسان اجتماعی، رویکردهای گوناگونی برای طبقه بندی عشق ایجاد کردهاند. مثلا زیک روبین معتقد است دوست داشتن با تمجید، تحسین و محبت همراه است. اما عشق در بردارنده احساسات نیرومند وابستگی، صمیمیت و یک نگرانی عمیق برای بهورزی معشوق است. همچنین رابرت استرنبرگ مثلث عشقی را مطرح میکند که دارای سه وجه صمیّمیت (نزدیکی) ،اشتیاق (هیجان) و تعهد (با هم بودن) است. او با ترکیب این سه وجه در مجموع شش نوع عشق را مطرح میکند و عشق کامل را عشقی میداند که ترکیبی از این سه وجه باشد (همان منبع) .
نظام های اجتماعی
مقطع زمانی ۱
پارازیت مقطع زمانی ۲
ارتباط مقطع زمانی n
شکل ۲-۲ مدل تبادلی ارتباط
۲- ۱۷- چکیده تحقیقات انجام شده در داخل کشور
در مطالعه ارزیابی سطح مهارت های روابط بین فردی در میان دانشجویان علوم پزشکی توسط براتی و همکاران ( ۱۳۹۱ ) ، اختلاف معنی داری در رابطه با متغیر هایی مثل : جنس ، رشته تحصیلی ، وضعیت تأهل ، میزان معدل و مقطع تحصیلی دانشجویان گزارش می شود . همچنین در این مطالعه دانشجویان دختر و دانشجویان مشغول به تحصیل در دوره دکترای حرفه ای ، متأهل از سطح مهارت های ارتباطی بالاتر برخوردار بودند .
مصطفی نژاد و درتاج (۱۳۹۰) ، در پژوهش خود که به صورت آزمایشی برروی دانشجویان سال اول علوم بهزیستی دانشگاه کرمان انجام دادهاند، نشان دادهاند که آموزش مهارت های ارتباطی بر اختلال خواب و اضطراب وافسردگی دانشجویان تأثیر معنادار داشته است . به عبارتی آموزش مهارت های ارتباطی برسلامت روان دانشجویان اثر بخش بوده است .
یافته های به دست آمده از پژوهش اسماعیلی و همکاران ( ۱۳۸۹)، نشان داد که مداخله با روش ایمن سازی در مقابل استرس و آموزش گروهی روابط بین فردی و مهارت های اجتماعی بر بهزیستی روانشناختی فرزندان پسر جانبازان مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه، مؤثر بوده است .
نتایج حاصل از پژوهش شیر بیم، سودانی و شفیع آبادی (۱۳۸۷)، نشان داد که آموزش مهارت های مدیریت استرس باعث افزایش سلامت روان و کاهش نشانگان جسمانی، اضطراب، اختلال در عملکرد اجتماعی و افسردگی می شود .
رضا خانی، پاشا شریفی، دلاور و شفیع آبادی ( ۱۳۸۷ ) ، منابع استرس گزارش شده توسط دانشجویان را به ترتیب شامل، روابط خانوادگی و بین فردی، وضعیت شغلی، وضعیت شخصی، وضعیت تحصیلی و وضعیت محیطی می دانند. همچنین استرس گزارش شده توسط دانشجویان زن در همه ی موارد بیشتر از دانشجویان مرد است. از طرفی با افزایش سن، استرس ناشی از روابط خانواد گی و بین فردی، وضعیت شخصی و وضعیت شغلی دانشجویان کاهش می یا بد. همچنین، دانشجویان مجرد در مقایسه با دانشجویان متاهل در مورد روابط خانوادگی، روابط بین فردی و وضعیت شغلی، استرس بیشتری دارند .
بهرامی ( ۱۳۸۵ ) ، با بررسی مسائل و مشکلات روانی دانشجویان کشور نشان داد که عواملی چون تردید در تصیم گیری برای انتخاب شغل ، نگرانی در مورد احراز شغل در آینده ، اعتماد به کافی نبودن فرصت های شغلی برای همه در ارتباط با رشته تحصیلی ، علاقه نداشتن به رشته تحصیلی انتخاب شده ، دست و پا گیر تلقی نمودن مقررات و آیین نامه های آموزشی و احساس نیاز مالی برای سکونت و هزینه های تحصیلی با مواردی از مشکلات روانی همچون ترس های مرضی ، پرخاشگری ، اضطراب ، وسواس ، حساسیت بین فردی ، شکایات جسمانی ، روان پریشی ، افکار پارانویی و افسردگی ارتباط معنی دار نشان میدهند.
نتایج بررسی دادخواه، محمدی و مظفری (۱۳۸۵) ، درباره وضعیت سلامت روانی دانشجویان در دانشگاه علوم پزشکی اردبیل، نشان داد که ترس از سخن گفتن در جمع ، اشکال در تمرکز حواس و فقدان اعتماد به نفس ، از عوامل اشتغال فکری دانشجویان است . همچنین دانشجویان مشکوک به اختلال روانی بودند و نیز از نظر اختلالات روانی بین دانشجویان دختر و پسر ، رابطه آماری معنادار مشاهده نشده است.
رضایی، بهشتی، حاج حسینی و سید اندی (۱۳۸۵) در یک تحقیق توصیفی- تحلیلی مقطعی، به مقایسه ی سلامت روان دانشجویان سال اول و آخر رشته ی پرستاری پرداخت. نتایج پژوهش او نشان داده است که دانشجویان سال آخر نسبت به دانشجویان سال اول، از سلامت روان کمتری برخوردار هستند و در خرده مقیاس های سلامت روانی نیز دانشجویان سال آخر از نظر مشکلات جسمانی، افسردگی و اضطراب و بی خوابی نسبت به دانشجویان سال اول از سلامت پایینی برخوردار بودند.
برزگر، طباطبائیان و هاشمی (۱۳۸۳ ) ، در مطالعه ای جهت بررسی تاثیر یک سال تحصیل در دانشگاه بر سلامت روان ۴۱۱ نفر از دانشجویان ورودی جدید ،به وجود رابطه معناداری بین تحصیل در دانشگاه و سلامت روان دست یافتند.
