• • پژوهشی را پناغی ، قهاری ، احمد آبادی و یوسفی(۱۳۸۷) با عنوان همسر آزاری و سلامت روانی : نقش حمایت اجتماعی و راهبردهای مقابله انجام دادند..یک گروه‌ از زنان آزاردیده(۴۵ نفر)و یک گروه از زنانی که قربانی نبودند(۷۲ نفر) به عنوان نمونه این مطالعه بودند. نتایج نشان داد که زنان آزار دیده در حمایت اجتماعی و سلامت روانی نمره‌های پایین‌تر و در راهبردهای مقابله‌ای نمره‌های‌ بالاتری کسب کردند.

  

• • مطالعه ای توسط شعبان زاده، زارع ، حاتمی و ‌زهرا کار(۱۳۹۲) با عنوان بررسی رابطه سبک های مقابله با استرس و حمایت اجتماعی با کیفیت زندگی زنان سرپرست خانوار شهر تهران انجام شد نمونه پژوهش شامل۱۵۰ زن سرپرست خانوار منطقه ۱۶ شهر تهران بود… نتایج نشان داد که توانایی مقابله با رویدادهای استرس ­زا بویژه از طریق مقابله اجتنابی و برخورداری از حمایت خانواده می ­تواند کیفیت زندگی را تحت تأثیر قرار دهد. هم­چنین هیجان­مداری تأثیر منفی بر کیفیت زندگی دارد.

• • پژوهشی را زاهدی و صالح (۱۳۹۳)با عنوان حمایت اجتماعی و میزان سلامت اجتماعی همسران جانبازان اعصاب و روان شهر تهران انجام دادند.نمونه این مطالعه ۳۴۰ نفربود .یافته های حاصل از این تحقیق نشان داد که هرچه همسران جانبازان از حمایت اجتماعی بالاتری برخوردار باشند،متناسب با آن از سلامت اجتماعی بالاتری برخوردار خواهند بود.همچنین نتایج نشان داد که خانواده مهمترین منبع کسب حمایت اجتماعی از نظر همسران جانبازان محسوب می شود.

• • مطالعه اقدسی و عیدی (۱۳۹۰)با عنوان بررسی رابطه سلامت روانی و راهبردهای مقابله ای در بین جانبازان قطع نخاع شهرستان تبریز انجام گرفت. جامعه آماری این پژوهش کلیه جانبازان قطع نخاع شهرستان تبریز است که تعداد آن ها ۴۰ نفر بود. نتایج تحقیق نشان داد که استفاده از سبک های مقابله ای هیجان مدار و مسئله مدار توسط جانبازان قطع نخاع شهرستان تبریز را نمی توان از طریق متغیرهای سلامت روانی ،اختلال جسمانی ،اضطراب و اختلال در کارکرد اجتماعی آن ها پیش‌بینی کرد و باید به دنبال عوامل دیگری به غیر از عوامل یاد شده بود.اما استفاده از این دو سبک ( هیجان مدار و مسئله مدار )از طریق متغیر افسردگی قابل پیش‌بینی است.

• • میکاییلی، مختارپور و میسمی(۱۳۹۱) پژوهشی را با عنوان نقش حمایت ادراک شده ،راهبردهای مقابله ای و تاب آوری در پیش‌بینی کیفیت زندگی بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس انجام دادند.. نمونه این مطالعه ۱۰۰ نفر بودند.نتایج نشان داد که وجوه مختلف حمایت اجتماعی ادراک شده، راهبردهای مقابله ای و تاب آوری با کیفیت زندگی، همبستگی مثبت دارند و می توان کیفیت زندگی بیماران مبتلا به ام. اس را ‌بر اساس متغیرهای حمایت اجتماعی ادراک شده، راهبردهای مقابلهای و تاب آوری پیش‌بینی نمود. همچنین میزان حمایت اجتماعی ادراک شده، راهبردهای مقابله ای و تاب آوری مبتلایان به بیماری ام. اس می‌تواند سلامت روانی و جسمی آن ها را تحت تأثیر قرار دهد.

• مطالعه ای را اکوچکیان، روح افزا ،حسن زاده و شریفی(۱۳۸۷) با عنوان ارتباط حمایت اجتماعی با راهبردهای مقابله با استرس در پرستاران بخش روان پزشکی انجام دادند . این مطالعه بر روی ۴۷ نفر پرسنل پرستاری بخش های روانپزشکی بیمارستان های آموزشی اصفهان انجام شده است.نتایج نشان داد که هرچه حمایت اجتماعی بیشتر باشد استفاده از روش های مؤثر مقابله با استرس افزایش و استفاده از روش های غیر مؤثر کاهش می‌یابد.

• • پژوهشی را پارسامنش، برجعلی و منصوبی فر(۱۳۹۰) با عنوان اثربخشی آموزش برنامه مدیریت استرس بر کیفیت زندگی زنان شاغل انجام دادند .نمونه این پژوهش را ۳۰ نفر تشکیل می‌دادند نتایج به دست آمده بیانگر این بود که آموزش مهارت مدیریت استرس، میزان کلی کیفیت زندگی و دو مؤلفه‌ سلامت (جسمی و روانی) زنان شاغل را به طور معناداری افزایش داده است.

• • • مطالعه ای را علی پور،سجادی،فروزان،نبوی و خدمتی (۱۳۸۸) با عنوان نقش حمایت های اجتماعی در کاهش اضطراب و افسردگی سالمندان انجام دادند. نمونه این پژوهش ۱۰۰ نفر بودندو نتایج نشان داد که تمامی انواع حمایت های اجتماعی ) مادی، عاطفی، کارکردی و ساختاری) با اضطراب و افسردگی رابطه معکوس و معنی داری داشتند. حمایت های مادی ‌و ساختاری پیش‌بینی کننده های معناداری برای سالمندان دارای اضطراب و حمایت مادی پیش‌بینی کننده معنادار سالمندان افسرده بود.

  

• • مطالعه ای را طباطبایی، ‌رمضان خانی، قارلی پور،حیدرآبادی،توسلی،مطلبی،گیلاسی، رنجبر و فخارزاده(۱۳۹۲) با عنوان بررسی عوامل مؤثر بر افسردگی، استرس درک شده و حمایت اجتماعی درک شده و ارتباط میان آن ها در دانشجویان ساکن خوابگاه های دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی انجام دادند که در آن ۳۹۰ نفر به عنوان نمونه بررسی شدند و نتایج نشان داد که بین استرس ادراک شده ، حمایت ادراک شده و افسردگی رابطه معنی داری وجود دارد.

• • پژوهش را رادی، مشایخی و نوری (۱۳۹۲)،با عنوان رابطه میان خوش بینی اسلامی، افسردگی و سبک های مقابله با استرس در دانشجویان انجام دادند.۲۲۴ نفر، نمونه های این تحقیق را تشکیل دادند. نتایج نشان داد که خوش بینی اسلامی، افسردگی و سبک های مقابله دارای رابطه معنادار بوده و خوش بینی اسلامی و سبک های مقابله شاخص خوبی برای پیش‌بینی افسردگی هستند. همچنین افراد دارای خوش بینی اسلامی، کمتر دچار افسردگی می‌شوند و در برخورد با رویدادهای تنش زا از مقابله های مؤثر استفاده می‌کنند.

• • مطالعه ای را ثمری ،لعلی و عسکری (۱۳۸۵) با عنوان بررسی منابع حمایتی و شیوه های مقابله با عوامل استرس زا در دانشجویان انجام دادند. نمونه های مورد پژوهش ۳۴۰ نفر بودند. نتایج حاکی از عدم وجود رابطه معنی دار بین میزان استرس ادراک شده و شیوه مقابله مسئله مدار و رابطه معنی دار بین شیوه مقابله هیجان مدار و ادراک استرس بوده است. از لحاظ رابطه بین ادراک استرس با ادراک کلی حمایت اجتماعی، ادراک حمایت ،خانواده، ادراک حمایت افراد مهم و ادراک حمایت دوستان رابطه معنی دار به دست آمد. نقش بسیار مهم شیوه های مقابله با استرس برای برقراری سازگاری روانی- اجتماعی افراد در معرض استرس ضروری است.

• • مطالعه ای را نظری چگنی،بهروزی،مهرابی زاده و هاشمی در سال ۱۳۹۱ با عنوان رابطه دلبستگی ایمن،خوشبینی و حمایت اجتماعی با رضایت از زندگی در دانشجویان دختر انجام دادند و ‌به این نتیجه رسیدند که بین متغیرهای سبک دلبستگی ایمن، خوشبینی و حمایت اجتماعی با رضایت از زندگی دانشجویان دختر رابطه مثبت معناداری وجود دارد و خوشبینی، حمایت اجتماعی، دلبستگی ناایمن اجتنابی و دلبستگی ایمن به ترتیب بهترین پیش بین کننده های متغیر رضایت از زندگی می‌باشند.

• • پژوهشی را ریاحی،وردی نیا،پورحسین در سال ۱۳۸۹ با عنوان بررسی رابطه بین حمایت اجتماعی و سلامت روان انجام دادند و نتایج نشان داد که سلامت روان دانشجویان پسر بهتر از دختران بوده و رابطه مستقیم و معناداری بین میزان حمایت اجتماعی و سلامت روان مشاهده شد. این در حالی است که بین سلامت روان با میزان دین داری و طبقه اجتماعی رابطه معنا داری مشاهده نشد. علاوه بر آن، دانشجویان دختر، دانشجویان متعلق به طبقات اجتماعی بالاتر، و دانشجویان دین دارتر،حمایت اجتماعی بالاتری را گزارش کرده بودند.

چنانچه والدین توجه غیر مشروط و مثبت به کودک داشته باشند و کودک احساس کند که والدین ارزش برای او قائل هستند دلیلی بر انکار تجربیاتش وجود ندارد اما چنانچه والدین توجه مشروط به کودک داشته باشند هرگاه کودک تجاربش را با خود پنداره خود در تعارض و ناهماهنگ ببیند آن ها را انکار می‌کند .در نظریه شناختی – اجتماعی مفهوم خویشتن ساختار ثابتی ندارد ، بلکه به صورت مجموعه ای از فرایند های شناختی است . مفهوم خویشتن شامل فرایندهایی است که بخشی از کارکرد روانی فرد را تشکیل می‌دهد . فرد یک ساختار واحدی به نام خویشتن ندارد بلکه دارای فرایندهای است که بخشی از وی را تشکیل می‌دهد . در این نظریه انسان دارای چندین خود پنداره است که از زمانی به زمان دیگر و در موقعیت های مختلف تغییر می‌کند . ( پروین ، ۱۹۸۹ ، ترجمه جوادی و کدیور ، ۱۳۷۴ ) .

دیدگاه شناختی اجتماعی ^[۵۷]:

یکی از نظریه های مهم روان شناسی یادگیری که هم جنبه رفتاری دارد و هم جنبه شناختی ، نظریه شناختی – اجتماعی است که واضح این نظریه آلبرت باندورا ^[۵۸] می‌باشد . روانشناسان رفتار گرا بیشتر بر محرک‌های بیرون از فرد به عنوان عوامل کنترل کننده رفتار تأکید می‌کردند ، در مقابل روانشناسان شناختی برای فرایندهای شناختی اهمیت قائل می‌شوند . نظریه شناختی – اجتماعی هم عوامل بیرون از انسان (عوامل محیطی) و هم عوامل شناختی درون انسان را در کنترل رفتار مؤثر می‌داند . بر اساس این دیدگاه ، انسان نه به وسیله نیروهای درونی رانده می شودو نه محرک‌های محیطی او را به سوی عمل سوق می‌دهد، بلکه کارکردهای روانشناختی بر حسب یک تعامل دو جانبه بین فرد و عوامل محیطی تبیین می‌گردد .طبق نظریه باندورا ،محیط به خودی خود بر رفتار اثر نمی گذارد و تأثیر محیط بر افراد یکسان نیست بلکه نحوه عمل فرد بر یک محیط تعیین می‌کند که چه جنبه هایی از آن محیط بر فرد تاثیر خواهد گذاشت . (سیف، ۱۳۷۹ ).

در دیدگاه شناختی – اجتماعی به منظور فهم ساختار شخصیت باید به فرایندهای شناختی توجه نمود که در این دیدگاه دو مفهوم ساختاری ( خویشتن^[۵۹] و اهداف ^[۶۰] ) اهمیت زیادی دارند . خویشتن مجموعه ای از فرایندهای شناختی است و انسان ساختار واحد مشخصی به نام خویشتن ندارد . در این دیدگاه انسان دارای چندین خود پنداره است که در زمان ها و موقعیت های مختلف تغییر می‌کنند . مفهوم خود کارآمدی یکی از ابعاد خویشتن است که توانایی ادراک شده افراد یا قضاوت افراد درباره تواناییهاشان در انجام یک وظیفه یا انطباق با یک موقعیت خاص می‌باشد . برداشت انسان از کارآمدی خود از طریق انتخاب فعالیت ها ، میزان تلاشی که برای یک موقعیت صرف می‌کند و الگوی فکری و واکنش‌های هیجانی افراد هنگام انجام یک فعالیت بر عملکرد فرد تاثیر دارد . برداشت انسان از کارآمدی خود بر الگوهای فکری انگیزش ، عملکرد و برانگیختگی هیجانی فرد تاثیر می‌گذارد.

( پروین ،۱۹۸۹ ، ترجمه جوادی و کدیور، ۱۳۷۴ ).

یکی دیگر از مفاهیم باندورا خود تنظیمی است . از نظر بندورا رفتار انسان یک رفتار خود نظم داده شده است . فرد از طریق مشاهده رفتار ها یا تجارب شخصی معیارهای عملکرد ^[۶۱] را می آموزد که این معیارها انتظار تقویت از دیگران و تقویت از خود را مشخص می‌کند وقتی که معیارهای عملکرد مشخص شدند فرد تلاش می‌کند تا رفتار خود را مطابق با این معیارها تنظیم کند چنانچه فرد ‌به این معیارها بر سد احساس رضایت و خشنودی می‌کند . اما زمانی که عملکرد فرد پایین تر از سطح معیار ها باشد فرد احساس نارضایتی می‌کند که این احساس خشنودی از پیشرفت و نارضایتی ناشی از عدم دستیابی معیارها به عنوان یک عامل انگیزشی می‌باشد و مشوقی است برای کوشش هایی که فرد انجام می‌دهد . در این دیدگاه رفتار فرد به وسیله نتایج فوری نگهداری و حفظ نمی شود ، بلکه به وسیله انتظارات و نتایج مورد انتظار حفظ می شود و علاوه بر تقویت کننده های محیطی فرایند دیگری به نام تقویت خود وجود دارد که فرد خود را برای رسیدن به معیارها پاداش می‌دهد ( همان منبع )

تعریف ومفهوم خود ‌کارآمدی :

یکی از مفاهیم خویشتن در نظریه باندورا خود کارآمدی ادراک شده است ^[۶۲]. خودکارآمدی و عوامل مؤثر بر آن سالهاست که مورد توجه روانشناسان تربیتی و دیگر متخصصان تعلیم و تربیت قرار گرفته است آلبرت باندورا نیز یکی از نظریه پردازان دیدگاه شناختی – اجتماعی است که مکانیسم های بسیاری راکه نقش مهمی در انجام تکلیف و عملکرد افراد دارند مورد پژوهش قرار داده است که خودکارآمدی و باورهای افراد از تواناییهایشان را مهمترین عامل تاثیر گذار بر عملکرد انسان می‌داند. (امینی ،۱۳۸۵)

در نظریه شناختی – اجتماعی، خود کارآمدی به توانایی ادراک شده فرد در انطباق با موقعیتی خاص گفته می شود. باندورا(۱۹۷۷،۲۰۰۰) خود کار امدی را اینطور تعریف می‌کند :”خود کار امدی به باور های افراد به توانایی های خود در انجام وظایف به طور موفقیت آمیز اشاره دارد”.باور های خود کار امدی پیامد فرایند مقایسه ،ترکیب و ارزیابی اطلاعات ‌در مورد توانایی های فرد می‌باشد که بر انتخاب ،میزان تلاش برای انجام وظایف اثر می‌گذارد(گیست ، ۱۹۸۷٫به نقل از عبداللهی ونوه ابراهیم،۱۳۸۵)

نقش خودکارآمدی در عملکرد :

بر اساس نظریه شناختی -اجتماعی باندورا، باورهای خود کارآمدی بر انتخابهایی که افراد دارند و رشته هایی از عمل که دنبال می‌کنند تاثیر دارد . افراد گرایش به مشغول شدن و پرداختن به کارهایی دارند که احساس قابلیت و اطمینان دارند و از کارهایی که نسبت به آن ها احساس قابلیت و توانایی ندارند دوری می‌کنند . باورهای خودکارآمدی به تعیین اینکه افراد چه مقدار وقت صرف یک فعالیت می‌کنند ، چه مدت زمان در مقابل موانعی که با آن مواجه می‌شوند پشتکار دارند ، چه مقدار در مقابل موقعیت های متضاد و مخالف انعطاف دارند کمک می‌کنند .پاجارس و میلر^[۶۳] (۱۹۹۴) معتقدند یک حس خودکارآمدی بالا باعث تلاش ، مقاومت و انعطاف بیشتری می شود همچنین در مقدار استرس و اضطرابی که افراد موقع انجام یک فعالیت تجربه می‌کنند تاثیر دارد و نهایتاًً باورهای خودکارآمدی بر سطح موفقیت افراد تاثیر دارد. بر طبق نظریه شناختی – اجتماعی قضاوت افراد از توانایی هایشان برای موفقیت در یک تکلیف خاص به طور قوی بر انگیزش و رفتار انسانی تاثیر دارد .افراد با خودکارامدی بالا معتقدند که قادرند به طور مؤثری از رویدادهای زندگی خود بر آیند ونسبت به کسانی که خودکارآمدی پایین تری دارند انتظار موفقیت بیشتری از خودشان دارند . این افراد در تردیدهای خود غرق نمی شوند و به تکالیف دشوار به عنوان چالش نگاه می‌کنند نه به عنوان تهدید و معمولاً دنبال چالش هستند( به نقل ازامینی، ۱۳۸۵)

ب) تحقیقات انجام شده در خارج کشور

جانسون، اندرسون، ویلکاکس، والکر، روبینز و لویس^[۱۵۵] (۲۰۱۳ ) در پژوهشی تحت عنوان بررسی رابطه بین باورهای ارتباطی و ارزیابی های بیماری مرتبط با روش های مقابله ای ویژه در همسران بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ با نمونه ای به حجم ۱۱۷ زن و شوهر از بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ ‌به این نتایج دست یافتند که بین چهار نوع باور ارتباطی (رضایت، فداکاری، اعتماد به نفس و بی ثباتی) و چهار مرحله بیماری دیابت (عواقب، پریشانی، کنترل و اثربخشی) با رفتار مقابله ای بیماری های خاص رابطه وجود دارد. این رفتارهای مقابله ای عبارتند از: تعامل فعال، درگیری حمایتی و حفاظت کامل. اثر تعدیل کننده جنسیت نیز مورد بررسی قرار گرفت و نتایج نشان داد که جنسیت اثر تعاملی بین متغیرها را در مدل به شرح زیر تعدیل نمود: تعامل رضایت از رابطه و تعامل فعال برای مردان به طرز قابل توجهی قویتر از زنان بود، در حالی که کنترل دیابت در زنان با شدت قویتری با میانجی گری حمایتی مرتبط بود. تنها متغیرهایی که با تعامل فعال رابطه داشتند عبارت بودند از سه شناخت ویژه از روابط که عبارتند از: سطح بالای رضایت از رابطه (فقط برای مردان)، رضایت از فداکاری و اعتماد به رابطه که همه با تعامل فعال رابطه داشتند. ارزیابی های دیابت تنها متغیرهایی بودند که با میانجی گری حمایتی و حمایت زیاد رابطه داشتند. پریشانی زیاد ناشی از دیابت و کنترل دیابت (فقط برای زنان) و اثربخشی پایین ابتلا به دیابت پیش‌بینی کننده نیاز به میانجی گری حمایتی بیشتری بود. اثربخشی پایین ابتلاء به دیابت و کنترل زیاد ابتلاء به دیابت با میران نیاز به حمایتی بیشتر همراه بود.

رییسی پور (۲۰۱۳) در پژوهشی تحت عنوان بررسی رابطه سبک های دلبستگی با رضایت جنسی و ارتباطی افراد متاهل با نمونه ای به حجم ۴۸۰ نفر (۲۴۰ نفر مرد و ۲۴۰ نفر زن) که حداقل شش ماه از دوران تاهل آن ها گذشته بود، ‌به این نتایج دست یافت که رضایت جنسی و ارتباطی به وسیله سبک های دلبستگی پیش‌بینی شد. به طور دقیق تر می توان گفت افراد دارای سبک دلبستگی ناایمن با احتمال بیشتر رضایت جنسی و ارتباطی کمتری را از کسانی که سبک دلبستگی ایمن دارند، تجربه می‌کنند.

کیم^[۱۵۶] (۲۰۱۳) بررسی تاثیر صمیمیت زناشویی، رابطه جنسی و رضایت جنسی با رضایت زناشویی زنان میانسال کره ای با نمونه ای ۱۳۸ نفری از زنان میان سال که به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب کرده بود، ‌به این نتایج دست یافت: رضایت زناشویی رابطه مثبتی با صمیمیت زناشویی، رابطه جنسی و رضایت جنسی داشت. همچنین صمیمیت زناشویی، رضایت جنسی و موقعیت شغلی از عوامل تاثیر گذار بر رضایت زناشویی بودند.

گوندز^[۱۵۷] (۲۰۱۳) در پژوهشی تحت عنوان رابطه سبک های دلبستگی، عقاید غیر منطقی و علائم روان شناختی به عنوان پیش بین انعطاف شناختی با نمونه ای به حجم ۴۳۶ نفر دانشجوی شاغل به تحصیل در رشته‌های گوناگون ‌به این نتایج دست یافت که همه متغیرهای مستقل ۴۱ درصد انعطاف شناختی را پیش‌بینی کردند. همچنین نتایج نشان داد که انعطاف شناختی دانشجویان اغلب به وسیله عقاید غیر منطقی، دلبستگی دوسوگرا و اضطراب پیش‌بینی شد.

زی و همبرچت^[۱۵۸] (۲۰۰۹) در پژوهشی تحت عنوان نقش باورهای ارتباطی ناکارآمد در رضایت ارتباطی با نمونه ای به حجم ۹۳۰ نفر ‌به این نتایج دست یافتند که رابطه زیادی بین عقاید «عدم توافق مخرب است»، «شرکای نمی توانند تغییر کنند»، «واهمه داشتن از نزدیک شدن به هم»، «ترسیدن از مواجهه شدن» و رضایت کم از وجود دارد. همچنین تفاوت معنی داری بین رضایت از رابطه در بین افراد متاهل و مجرد به دست آمد که در تأیید وجود باورهای ارتباطی ناکارآمد بیشتر در افراد مجرد است. وقتی که زوج های دارای رضایت ارتباطی کم مورد مقایسه قرار گرفتند تفاوت معنی دار فقط در زیر مقیاس های «واهمه داشتن از نزدیک شدن به هم»، «ترس از رها شدن» به دست آمد. در این راستا، جنس و سن تفاوت معنی دار کمی را با باورهای ارتباطی ناکارآمد در دو گروه نمونه مجرد و متاهل نشان داد. ‌بر اساس یافته هایبه دست آمده پژوهشگران نتیجه گرفتند که افراد مجرد و زوج های دارای رضایت ارتباطی کم باورهای ارتباطی ناکارآمد بیشتر و قوی تری نسبت به زوج های دارای رضایت ارتباطی بیشتر از خود نشان می‌دهند. همچنین می توان گفت به طور کلی جنس و سن تببین جالب توجهی را برای باورهای ارتباطی ناکارآمد در بر نداشتند.

هامامکی^[۱۵۹](۲۰۰۵)در پژوهشی به بررسی ارتباط بین باورهای ارتباطی غیر منطقی و سازگاری زناشویی و رضایت زناشویی در زنان و مردان متاهل(ترک) پرداخته است. نتایج نشان داده است که افراد متاهل دارای نمره سازگاری پایین نسبت به افراد متاهل دارای نمره سازگاری بالا به طور معنی داری باورهای ارتباطی بیشتری داشتند.به علاوه در تحقیقات بسیاری مشخص شد که باورهای ارتباطی بخش مهمی از سازگاری را توجیه می‌کند.

استاکرت و بوریسک^[۱۶۰](۲۰۰۳) در تحقیقی رابطه بین باورهای ارتباطی و سبک دلبستگی (ایمنی، دوسوگرایی، اجتناب گری) و نارضایتی ارتباطی را مورد بررسی قرار دادند. نتایج نشان داد که افراد نا ایمن باورهای ارتباطی غیرمنطقی تری دارند نسبت به کسانی که دارای دلبستگی ایمن هستند. دلبستگی نا ایمنی، با باورهای ارتباطی غیر منطقی رابطه معنادار دارد و عدم رضایت از ارتباط نیز با باورهای غیر منطقی رابطه دارد. همچنین مشخص شد که بین باور توقع ذهن خوانی و سازگاری زناشویی همبستگی منفی وجود دارد و زنان باور تخریب تخریب کنندگی مخالفت را بیشتر از مردان دارا بودند .

در تحقیقی که اسکات و لو^[۱۶۱](۲۰۰۲) به بررسی نقش تفکرات غیرمنطقی و بینش ارتباطی ‌بر اساس نوع تفکر برای اندازه‌گیری کیفیت ارتباطی زوج‌ها انجام دادند، مشخص شد که هرچه باورهای غیرمنطقی افراد بالاتر بود، میزان سازگار ی پایینی گزارش کرده بودند.

جمع بندی و نتیجه گیری

۱۲۰۰۳۱/۰۳۹/۰-۰۰۳/۰۵۵/۰-

سبک اسنادی

پایدار – ناپایدار

با توجه به داده های به دست آمده در جدول ۴-۷ ، ضریب همبستگی به دست آمده (۵۵/۰- r= ( بین سبک اسنادی پایدار – ناپایدار و پیشرفت تحصیلی در سطح ۰۱/۰= α نشانگر رابطه منفی و معنادار است. ‌بنابرین‏ فرضیه صفر مبنی بر عدم وجود رابطه رد می شود. و با ۹۹% اطمینان می توان گفت که بین این دو متغیر رابطه معنی داری وجود دارد. همچنین ضریب همبستگی به دست آمده (۳۹/۰- r= ( بین سبک اسنادی پایدار – ناپایدار و عزت نفس در سطح ۰۵/۰= α معنادار است. ‌بنابرین‏ فرضیه پژوهش مبنی بر وجود رابطه بین دو متغیر تأیید می شود. و با ۹۵% اطمینان می توان گفت که بین این دو متغیر رابطه معنی داری وجود دارد.

فرضیه سوم: بین سبک های اسنادی کلی- اختصاصی و پیشرفت تحصیلی رابطه وجود دارد.

بر طبق یافته های مندرج در جدول شماره۴-۵، ضریب همبستگی (۵۴/۰) که در سطح معناداری (۰۵/۰) بین سبک اسنادی کلی – اختصاصی و پیشرفت تحصیلی به دست آمده، نشانگر وجود رابطه مثبت و معنادار بین سبک اسناد کلی – اختصاصی و پیشرفت تحصیلی می‌باشد. همچنین نتایج جدول ۴-۸ نشان می‌دهد که بین سبک اسناد کلی – اختصاصی و پیشرفت تحصیلی همبستگی (۴۴/۰) در سطح معناداری (۰۵/۰) وجود دارد. ضریب به دست آمده نشانگر همبستگی منفی و معنادار بین دو متغیر در موقعیت می‌باشد. ‌بنابرین‏ فرضیه پژوهشی تأیید می شود و بین سبک اسنادی پایدار- ناپایدار و پیشرفت تحصیلی همبستگی وجود دارد. که این یافته با یافته های زارعی (۱۳۸۰)، ذکایی (۱۳۸۹)، رضایی مقدم و رستمی(۱۳۸۹)، اوزولینز (۲۰۰۳)، و گارنفرید و بارتلتو (۱۹۷۴) هم سویی دارد. یافته ها نشان می‌دهد دانش آموزانی که از پیشرفت تحصیلی بالایی برخوردارند موفقیت ها و وقایع مثبت را به عوامل کلی یا عمومی نسبت می‌دهند یعنی دارای اسنادهای عام برای وقایع مثبت هستند، به عبارتی اسناد موفقیت ها به عوامل کلی و عمومی با افزایش پیشرفت تحصیلی توأم است. همچنین، یافته ها نشان می‌دهد که دانش آموزانی با پیشرفت تحصیلی بالا شکست ها را به عوامل خاص و ویژه نسبت می‌دهند.

جدول شماره (۴-۵): همبستگی بین سبک اسنادی کلی- اختصاصی با پیشرفت تحصیلی و عزت نفس

عزت نفس
پیشرفت تحصیلی
متغیر
تعدادنمونه
سطح معناداری
ضریب همبستگی پیرسون
سطح معناداری
ضریب همبستگی پیرسون
آزمون
۱۲۰
۰۴۱/۰
۳۴/۰
۰۳۵/۰
۵۴/۰
سبک اسنادی

کلی – اختصاصی

با توجه به داده های به دست آمده در جدول ۴-۵ ، ضریب همبستگی به دست آمده (۵۴/۰ r= ( بین سبک اسنادی کلی – اختصاصی و پیشرفت تحصیلی در سطح معناداری ۰۵/۰= α نشانگر رابطه مثبت و معنادار می‌باشد. ‌بنابرین‏ فرضیه صفر مبنی بر عدم وجود رابطه رد می شود. و با ۹۵% اطمینان می توان گفت که بین این دو متغیر رابطه معنی داری وجود دارد. همچنین ضریب همبستگی به دست آمده (۳۴/۰ r=) بین سبک اسنادی کلی – اختصاصی و عزت نفس در سطح معناداری ۰۵/۰= α نشانگر رابطه مثبت و معنادار می‌باشد. ‌بنابرین‏ فرضیه صفر مبنی بر عدم وجود رابطه رد می شود. و با ۹۵% اطمینان می‌توان گفت که بین این دو متغیر رابطه معنی داری وجود دارد.

جدول شماره (۴-۸): همبستگی بین سبک اسنادی کلی – اختصاصی با عزت نفس و پیشرفت تحصیلی

عزت نفس
پیشرفت تحصیلی
متغیر
تعدادنمونه
سطح معناداری
ضریب همبستگی پیرسون
سطح معناداری
ضریب همبستگی پیرسون
آزمون
۱۲۰
۰۱۱/۰
۵۲/۰-
۰۲۵/۰
۴۴/۰-
اسناد

کلی – اختصاصی

با توجه به داده های به دست آمده در جدول ۴-۸ ، ضریب همبستگی به دست آمده (۴۴/۰-r= ( بین سبک اسنادی کلی – اختصاصی و پیشرفت تحصیلی در سطح معناداری ۰۵/۰= α نشانگر رابطه منفی و معنادار می‌باشد. ‌بنابرین‏ فرضیه صفر مبنی بر عدم وجود رابطه رد می شود و با ۹۵% اطمینان می توان گفت که بین این دو متغیر رابطه معنی داری وجود دارد.و همچنین ضریب همبستگی به دست آمده (۵۲/۰-r= ( بین سبک اسنادی کلی – اختصاصی و عزت نفس در سطح معناداری ۰۵/۰= α نشانگر رابطه منفی و معنادار می‌باشد. ‌بنابرین‏ فرضیه صفر مبنی بر عدم وجود رابطه رد می شود و با ۹۵% اطمینان می توان گفت که بین این دو متغیر رابطه معناداری وجود دارد.

فرضیه چهارم: بین سبک اسناد درونی – بیرونی و عزت نفس رابطه وجود دارد.

بر طبق یافته های مندرج در جدول شماره۴-۳، ضریب همبستگی (۵۷/۰) در سطح معناداری (۰۵/۰) بین سبک اسناد درونی – بیرونی و عزت نفس به دست آمده، نشانگر وجود رابطه مثبت و معناداری بین سبک اسناد درونی – بیرونی و عزت نفس می‌باشد. همچنین نتایج جدول ۴- ۶ نشان می‌دهد که بین سبک اسناد درونی – بیرونی و عزت نفس همبستگی (۴۵/۰-) در سطح معناداری(۰۵/۰) وجود دارد. ضریب به دست آمده نشانگر همبستگی منفی و معنادار بین دو متغیر می‌باشد. ‌بنابرین‏ فرضیه پژوهشی تأیید می شود و بین سبک اسنادی درونی – بیرونی عزت نفس همبستگی وجود دارد. این یافته با یافته های زارعی (۱۳۸۰)، ذکایی (۱۳۸۹)، بیابانگرد (۱۳۷۲)، کریمی(۱۳۷۵)، اوزولینز (۲۰۰۳)، و گارنفرید و بارتلتو (۱۹۷۴) هم سویی دارد. یافته های پژوهش حاضر نشان می‌دهد دانش آموزانی چنانچه در عملکرد تحصیلی موفقیتی حاصل کنند با اسناد آن به عوامل درونی عزت نفس و احساس ارزشمندی خود را افزایش می‌دهند. اما در صورت اینکه در عملکرد تحصیلی دچار شکست شوند، با انکار مسئولیت عملکرد خود (با اسناد به عوامل خارجی) از کاهش شدید عزت نفس و عزت نفس خویش اجتناب می‌کنند.

طبق جداول فرضیه اول

فرضیه پنجم: بین سبک اسناد پایدار- ناپایدار و عزت نفس رابطه وجود دارد.

بر طبق یافته های مندرج در جدول شماره۴-۴، ضریب همبستگی (۶۳/۰) که در سطح معناداری (۰۵/۰) بین سبک اسناد پایدار – ناپایدار و عزت نفس به دست آمده نشانگر وجود رابطه مثبت و معنادار بین سبک اسناد پایدار – ناپایدار و عزت نفس می‌باشد. همچنین نتایج جدول ۴- ۷ نشان می‌دهد که بین سبک اسناد پایدار – ناپایدار و عزت نفس همبستگی (۳۹/۰-) در سطح معناداری (۰۵/۰) وجود دارد. ضریب به دست آمده نشانگر همبستگی منفی و معنادار بین دو متغیر سبک اسناد پایدار – ناپایدار و عزت نفس می‌باشد. ‌بنابرین‏ فرضیه پژوهشی تأیید می شود و بین سبک اسنادی پایدار – ناپایدار و عزت نفس همبستگی وجود دارد. این یافته با یافته های پژوهش اوزولینز (۲۰۰۳)، و زارعی (۱۳۸۰)، ذکایی (۱۳۸۹)، بیابانگرد (۱۳۷۲)، کریمی(۱۳۷۵)، هم سویی دارد. یافته های پژوهش نشان داد که چنانچه عملکرد دانش آموزان با انتظار آن‌ ها هماهنگ باشد، آن را با عوامل پایدار مثل استعداد نسبت می‌دهند که موجب اتکا به توانایی‌شان و افزایش عزت نفس شان می شود. نتایج همچنین نشان داد که چنانچه عملکرد دانش آموزان هماهنگ با انتظار آن ها نباشد آن را به عوامل ناپایدار مثل شانس نسبت می‌دهند که موجب کاهش عزت نفس شان می شود.

طبق جداول فرضیه دوم

فرضیه ششم: بین سبک اسناد کلی- اختصاصی و عزت نفس رابطه وجود دارد.

در روند نقد و بررسی رویکردهای گوناگون تدریس فکورانه، چنین نتیجه­ای ‌می‌توان گرفت که، نقطه­ تمایز این رویکردها در کیفیت ادراک معلمان از موقعیت تدریس، چگونه چارچوب­بندی مسائل، پاسخ­های خلاقانه و کیفیت قضاوت ایشان در ارزیابی این پاسخ­ها ‌می‌باشد.

با توجه به نوپا بودن دانشگاه فرهنگیان در زمینه برنامه درسی، کمی (قلت) تحقیقات وجود دارد و مقدار زیادی از نتایج پژوهش­ها منحصراًً در رابطه با ارزیابی محتوا، نتایج در برنامه های درسی مراکز آموزش عالی دیگر یا مقایسه تربیت معلم سایر کشورها است. به طور واضح نیاز زیادی به تحقیقات برای ارزیابی برنامه­ درسی، جستجوی محتوا، فرایند و نتایج هم در سطح خرد و کلان وجود دارد، بدون این تحقیقات از مفید و کارا بودن برنامه درسی بی اطلاع خواهیم بود.

الگوی مفهومی تحقیق

اسناد بالادستی

اساسنامه دانشگاه فرهنگیان

سند تحول بنیادین آموزش و پرورش

میزان انطباق عناصر برنامه درسی با

اسناد بالا دستی

محتوا

تعامل با مراکز علمی-پژوهشی

کارورزی

فناوری اطلاعات و ارتباطات

فرایند یاددهی-یادگیری

اهداف

تولید برنامه درسی

شیوه جذب دانشجو معلمان

ارزشیابی

نمودار۲-۱: الگوی مفهومی تحقیق

فرضیه ­های این تحقیق که به صورت سؤال مطرح ‌شده‌اند، برگرفته از اسناد بالا دستی می­باشند. همان گونه که نمودار۲-۱نشان می­دهد جهت ارزشیابی برنامه درسی دانشگاه فرهنگیان، نشانگرهای مورد نیاز هر یک از عناصر برنامه درسی برای مقایسه با اسناد بالا دستی از متن این اسناد استخراج شده است و پژوهشگر بر اساس الگوی ارزشیابیCIPP به ارزشیابی آن می ­پردازد.

فصل سوم

روش تحقیق

در این فصل در ارتباط با روش تحقیق، روش نمونه گیری، برآورد حجم نمونه، ابزار تحقیق، روایی و پایایی آزمون و روش­های آماری مورد استفاده در پژوهش بحث می­ شود.

روش تحقیق

این تحقیق از نظر هدف، کاربردی محسوب می­ شود.

تحقیق کاربردی تحقیقی است که یافته ­های آن را ‌می‌توان برای حل مسائل اجتماعی به­کار برد (ایران­نژاد­پاریزی، ۱۳۷۸).

از نظر اجرا جزء روش پژوهش بر اساس الگوی ارزشیابی سیپ به­شمار می­رود.

در پژوهش حاضر، محقق با انجام نظر­سنجی، به دنبال ارزشیابی برنامه ­درسی دانشگاه فرهنگیان ­(پردیس­های استان سیستان و بلوچستان) بر اساس اسناد بالا ­دستی است که بر این اساس، تحقیق حاضر از لحاظ ماهیت مسأله و هدف تحقیق کاربردی محسوب می­ شود. همچنین با توجه به اینکه جمع ­آوری اطلاعات در هر تحقیقی باید با توجه به اهداف تحقیق و خصوصیات نمونه انتخاب شده صورت گیرد. ‌بنابرین‏ برای جمع ­آوری داده ­ها­ی مورد نیاز این تحقیق از روش پرسشنامه استفاده شده است.

جامعه آماری، نمونه آماری، روش نمونه گیری

جامعه آماری عبارت است از؛ گروهی از افراد، وقایع یا چیزهایی که محقق می­خواهد به تحقیق ‌در مورد آن­ها بپردازد، به­ طوری که حداقل در یک صفت مورد نظر مشترک باشند (عباس­زادگان، ۱۳۷۸).

جامعه آماری این تحقیق شامل کلیه اساتید مؤظف و غیر­مؤظف شاغل در دانشگاه فرهنگیان ­(پردیس­های استان سیستان و بلوچستان) در سال تحصیلی ۹۴-۹۳ است. بر اساس اطلاعات موجود حجم جامعه آماری ۱۰۰ نفر ‌می‌باشد.

با بهره گرفتن از جدول مورگان حجم نمونه پژوهش تعداد ۸۰ نفر محاسبه شد.

برای انتخاب نمونه پژوهش از روش نمونه گیری تصادفی ساده استفاده گردید. با در اختیار داشتن لیست همه افراد جامعه مورد­نظر و با کمک جدول اعداد تصادفی تعداد ۸۰ نفر به ‌عنوان نمونه پژوهش انتخاب شدند.

جهت شناخت نمونه پژوهش به توصیف آن ‌بر اساس جنسیت و سطح تحصیلی پرداخته شده است:

جدول۳-۱: فراوانی نمونه پژوهش ‌بر اساس جنسیت

جنسیت

تعداد

درصد

مرد

۵۳

۲۵/۶۶%

زن

۲۷

۷۵/۳۳%

کل

۸۰

۱۰۰%

نمودار ۳-۱: فراوانی درصدی نمونه پژوهش ‌بر اساس جنسیت

همان­گونه که جدول ۳-۱ و نمودار ۳-۱ نشان می­دهد از کل ۸۰ نفر نمونه پژوهش، ۵۳ مرد (۲۵/۶۶ درصد) و ۲۷ زن (۷۵/۳۳ درصد) ‌می‌باشد.

جدول ۳-۲: فراوانی نمونه ‌بر اساس سطح تحصیلی

سطح تحصیلی

تعداد

درصد

فوق لیسانس

۶۸

۸۵%

دکترا

۱۲

۱۵%

کل

۸۰

۱۰۰%

نمودار ۳-۲: فراوانی درصدی نمونه پژوهش ‌بر اساس سطح تحصیل

همان­گونه که جدول ۳-۲ و نمودار ۳-۲ نشان می­دهد از کل ۸۰ نفر نمونه پژوهش، ۶۸ مرد (۸۵ درصد) و ۱۲ زن (۱۵ درصد) ‌می‌باشد.

جدول ۳-۳: فراوانی نمونه پژوهش ‌بر اساس دانشگاه(پردیس) محل خدمت

پردیس محل خدمت

تعداد

درصد

پردیس شهید مطهری زاهدان(برادران)

۳۰

۵/۳۷%

پردیس رسالت زاهدان(خواهران)

۵۰

۵/۶۲%

کل

۸۰

۱۰۰%

نمودار ۳-۳: فراوانی درصدی نمونه پژوهش ‌بر اساس پردیس محل خدمت

همان­گونه که جدول ۳-۳ و نمودار ۳-۳ نشان می­دهد، از کل ۸۰ نفر اساتید دانشگاه (پردیس) به ‌عنوان نمونه پژوهش، محل خدمت ۳۰ نفر (۵/۳۷ درصد) در پردیس شهید مطهری زاهدان و محل خدمت ۵۰ نفر (۰/۱۵ درصد) در پردیس رسالت زاهدان ‌می‌باشد.

ابزار تحقیق

در این پژوهش برای جمع ­آوری داده ­ها از پرسشنامه محقق ساخته بر اساس انتظارات و راهکارهای اسناد بالا­دستی استفاده شده است.

روایی صوری پرسشنامه

جهت بررسی روایی صوری ابزار پرسشنامه محقق ساخته، این پرسشنامه به تعدادی از متخصصین این رشته ارائه شد که پس از بررسی توسط آن­ها روایی پرسشنامه مورد تأیید قرار گرفت.

پایایی پرسشنامه

برای به دست آوردن پایایی پرسشنامه محقق ساخته ضریب آلفای کرونباخ محاسبه شد که شرح آن در جدول ۳-۴ ارائه شده است.

­­جدول ۳-۴: میزان پایایی پرسشنامه ارزیابی از عناصر و میزان تحقق اهداف عینی برنامه ­درسی دانشگاه فرهنگیان ‌بر اساس اسناد بالا ­دستی

تعداد آزمودنی

تعداد گویه

پایایی درونی (آلفای کرونباخ)

عناصر

ردیف

۸۰

۸

۷۷/۰

محتوای برنامه ­درسی

۱

۸۰

۶

۷۵/۰

اهداف برنامه­ درسی

۲

۸۰

۸

۸۹/۰

فرایند یاددهی-یادگیری

۳

۸۰

۵

۷۸/۰

استفاده از فن آوری اطلاعات در یادگیری

۴

۸۰

۸

۸۷/۰

دوره ­های کارورزی دانشجو ­معلمان

۵

۸۰

۶

۹۰/۰

تعامل با مراکز علمی توسط دانشجو، اساتید

۶

۸۰

۷

۶۵/۰

شیوه ارزیابی و شیوه جذب دانشجو­ معلمان

۷

۸۰