پژوهش حاضر با توجه به هدف کاربردی و شیوه اجرای آن همبستگی است.
۳-۲-متغیرهای تحقیق:
متغیر پیش بین: سلامت روان،منبع کنترل،پایگاه هویتی
متغیر ملاک: اختلالات تغذیه ای
متغیر تعدیل کننده:جنسیت ،سن
متغیر کنترل: ، شهرستان کرمانشاه
۳-۳-جامعه آماری، نمونه ،روش نمونه‏گیری:
جامعه آماری:
جامعه پژوهش حاضر شامل کلیه زنان مراجعه کننده به مراکز مشاوره تغذیه شهر کرمانشاه که بر اساس مصاحبه بالینی وتشخیص متخصص تغذیه مبتلا به اختلالات تغذیه تشخیص داده شده اند. در سال ۱۳۹۴ است.
نمونه آماری:
نمونه پژوهش حاضر تعداد ۱۰۰ نفر زنان مبتلا به اختلالات تغذیه­ای مراجعه­کننده به مراکز مشاوره تغذیه در شهرستان­کرمانشاه است.
روش نمونه گیری:
روش نمونه گیری در پژوهش حاضر روش در دسترس است.به دین صورت که با مراجعه به مراکز مشاوره تغذیه در شهرستان کرمانشاه از مراجعین اطاعات مورد نیازگردآوری شد .
۳-۴-ابزار پژوهش :
پرسشنامه ها مورد استفاده در این پژوهش عبارتند از :
الف) پرسشنامه سلامت روانی GHQ28
ب) پرسشنامه سبک هویت
ج) پرسشنامه منبع کنترل راتر
پرسشنامه سلامت روانی GHQ28 :
پرسشنامه سلامت عمومی یک پرسشنامه سرندی مبتنی بر رو خود گزارش هی است که در مجموعه بالینی با هدف ردیابی کسانی که دارای یک اختلال روانی هستند مورد استفاده قرار می گیرد.(گلدبرگ ،۱۹۷۲)در این پرسشنامه به دو طبقه اصلی از پدیده ­ها توجه می شود ناتوانی فرد در برخورداری از یک کنش وری سالم و بروز پدیده های جدید با ماهیت معلول کننده در عین حال این نکته آشکار شده که پاره ای از سطوح نشانه های مرضی را می توان به وسیله محاسبه های استاندارد شده روانپزشکی تشخیص داد ،اما پایین تر از سطح معینی ، احتمال قرار گرفتن اختلال در سطح زیرآستانه و عدم تشخیص آن وجود دارد (گلدبرگ بلاک ول ۱۹۷۰ وینک و همکاران ۱۹۷۷ ،به نقل از دادستان ۱۳۷۷). پرسشنامه سلامت عمومی را می توان به عنوان مجموعه پرسش­هایی در نظر گرفت که از پایین سطوح نشانه های مشترک مرضی که در اختلال های مختلف روانی وجود دارد تشکیل شده است بدین ترتیب می توان بیماران روانی را به عنوان یک طبقه کلی از آنهایی که خود را سالم می پندارند متمایز کند. بنابراین هدف این پرسشنامه دستیابی به یک تشخیص خاص در سلسله مراتب بیماری های روانی نیست بلکه منظور اصلی آن ایجاد تمایز بین بیماری­روانی و سلامت است. (دادستان ۱۳۷۷).

( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

اعتبار و روایی مقصوداز روایی پاسخگویی به این سوال اساسی است که آزمون چه چیزی را اندازه گیری می کند.تا سال ۱۹۸۸ بیش از ۷۰ مطالعه درباره روایی پرسشنامه GHQ در نقاط مختلف دنیا به انجام رسیده بود . به منظور برآورد اعتبار پرسشنامه این پژوهش ها فراتحلیلی شده و نتایج نشان دادند ،متوسط حساسیت پرسشنامه GHQ28برابر با ۸۴/۰ (بین ۷۷/۰ تا ۹۸/۰و متوسط ویژگی های آن برابر ۸۲/۰ بین ۷۸/۰ تا ۸۵/۰ است . (ویلیام و گلبرگ ۱۹۸۷)یعقوبی نیز در سال ۱۳۷۴ حساسیت این آزمون را ۸۶ /۰ و ویژگی های آن ۸۲/۰گزارش کرده است . پژوهش بهمنی و عسگری در سال ۱۳۸۵ساختار چهارعاملی آن را از طریق تحلیل عاملی تأییدی بررسی و تایید نموده است. ضریب اعتبار نسخه فارسی پرسشنامه ۲۸ ماده ای سلامت عمومی با روش بازآزمایی با فاصله ۷تا۱۰روز روی گروهی ۸۰ نفره به میزان ۹۱/۰ براورد شده است که درسطح خطای یک هزارم معنا داراست(پالاهنگ ۱۳۷۴).یعقوبی ۱۳۷۴ضریب اعتبار کلی این آزمون را ۸۸/۰ و ضریب اعتبار خرده آزمون ها را بین۵۰تا ۸۱/۰ گزارش کرده است میزان اعتبار این پرسشنامه به شیوه همسانی درونی آلفای کرونباخ برای مقیاس علایم جسمی ۸۵/۰،اضطراب و بی خوابی ۷۸/۰ ،اختلال در عملکرد اجتماعی ۷۹/۰ و افسردگی وخیم ۹۱/۰ و کل پرسشنامه ۸۵/۰به دست آمده است برای تعیین روایی از روش های مختلفی استفاده شده است،چان(۱۹۸۵)و کی یس(۱۹۸۴) ثبات درونی آزمون را با روش آلفای کرونباخ ۹۳%و وگلدبرگ و هیلر (۱۹۷۹)۹۳% و رابینسون و پرایس (۱۹۸۲) اعتبار آزمون را با بهره گرفتن از روش باز آزمایی به فاصله هشت ماه ۹۰%ذکر نموده اند. اعتبار آزمون برای کل آن ۹۱% و برای خرده آزمون ها ۷۸%تا ۸۲% گزارش شده است .ضریب اعتبار با بهره گرفتن از روش بازآزمایی و آلفای کرونباخ با ۸۸%به دست آمده است.همچنین اعتبار آزمون ۶۷%الی ۷۶% و اعتبار دونیمه کردن ۸۳% و پایایی و باز آزمایی ۸۵% گزارش شده است رجبی (۱۳۸۴).روایی سازه در پژوهش بهمنی و عسگری(۱۳۸۵)چهار عامل به روش تحلیل عاملی تاییدی استخراج شده و این چهار عامل ۵۵/۶۹ درصد واریانس کل آزمون را تبیین می­ کنند.این آزمون از طریق اجرای همزمان آزمون سلامت عمومی با عوامل بهزیستی روانشناختی همبستگی منفی و معناداری ۸۷%- نشان داد این نتیجه روایی همزمان آزمون را تایید می کند.نتیجه تحقیق بشارت (۱۳۸۸)نشان می­دهد که آزمون از روایی تفکیکی به منظور جداسازی افراد در دوامتداد بهنجار و نابهنجار تمایزایجاد می­ کند برخوردار است. برای بررسی روایی ملاکی ازهمبستگی نمره های آزمون با تشخیص بر اساس مصاحبه بالینی روان پزشک استفاده شد و ضریب همبستگی ۷۸۱% به دست آمد .بنابراین می توان گفت که این آزمون با قدرت بالایی توان پیش بینی و تشخیص افراد بیمار از سالم را دارد ابراهیمی (۱۳۸۶).
آزمون سبک هویت :
این آزمون اولین بار توسط برزونسکی (۱۹۸۹)برای اندازه گیری فرایند های شناختی – اجتماعی و مسایل مربوط به بحران هویت طراحی شدوشامل ۴۰سوال بوده و چهار سبک هویتی شامل اطلاعاتی (۱۱سوال)،هنجاری (۹سوال)،سردرگم اجتنابی (۱۰سوال)،تعهد(۱۰سوال) را مورد ارزیابی قرار می دهند موضوع هویت از مهمترین مسائل مربوط به زندگی انسان است (اسکندری و شکرایی ، ۱۳۸۳). هویت یک احساس درونی در افراد است که ناشی از نیاز روان شناختی آن ها به تعلق و وابستگی می باشد و شامل احساس نوعی همانندی با گروهی از مردم می باشد که در اثر زندگی اجتماعی حاصل می گردد( علم الهدی ،۱۳۸۶) اریکسون ۱۹۵۶ هویت را ایجاد هماهنگی میان تصور فرد از خودش به عنوان یک فرد بی نظیر و دارای ثبات و تصور دیگران می داند( امیری و همکاران، ۱۳۸۴) از نظر وی هویت پاسخ به این سوال است که من کیستم. هویت عبارت است برداشت سازمان یافته ای از خود که از ارزش ها عقاید و اهدافی تشکیل می شود و فرد خود را نسبت به آن ها متعهد می داند ( برک ، ۲۰۰۱ ترجمه سعید محمدی ،۱۳۸۱) هویت عبارت است افتراق و تمایزی که فرد بین خود و دیگران می گذارد (احمدی، ۱۳۷۵) هویت نقش اجتماعی فرد و ادراک وی از آن است ( کرسینی ،۱۹۹۹)
اعتبار و روایی: در زمینه اعتبار آزمون که با روش آلفای کرونباخ محاسبه شده اند نتایج به شرح زیر است زارع و امین پور ۷۱% برای کل آزمون،سلطانی وهمکاران برای چهار سبک اطاعاتی ۸۶%.هنجاری ۷۶%.سردر گم اجتنابی ۸۰%.تعهد ۹۰% را بدست آوردند .شکری و همکاران ۷۰%.هنجاری ۵۲%.سردر گم اجتنابی ۶۴%.تعهد ۷۱% را بدست آورده اند ،وایت و همکاران ۵۹%.هنجاری ۶۴%.سردر گم اجتنابی ۷۸%.تعهد – را بدست آورده اندوبرزونسکی ۷۰%.هنجاری ۶۴%.سردر گم اجتنابی ۷۶%.تعهد ۷۱% را بدست آورده اند.برای بررسی روایی آزمون از روایی سازه و روایی همزمان استفاده شده است .زارع و امین پور (۱۳۹۰)با بهره گرفتن از روش تحلیل مولفه های اصلی ۶ عامل اصلی را بدست آوردند. اینشش عامل ۲۶/۳۷ درصد واریانس کل آزمون را تبیین کرد. نتایج پژوهش وایت وهمکاران (۱۹۹۸) نشان داد که آزمون از روایی سازه برخوردار است و نتایج تحلیل عاملی تاییدی نشان داد که آزمون دارای روایی سازه است (حجازی وهمکاران،۱۳۸۸).با بهره گرفتن از روش تحلیل عاملی و با بهره گرفتن از روش تحلیل مولفه های اصلی و چرخش واریماکس سه عامل اصلی از آزمون سبک هویت استخراج شد (حسینی و همکاران ۱۳۸۹).این سه عامل ۲/۳۲ درصد واریانس کل آزمون را تبیین می کنند(فارسی نژاد۱۳۸۳)و به منظور بررسی روایی همزمان رابطه آنبا آزمون شغلی دیلاس محاسبه شد (عبدی ۱۳۷۹)
پرسشنامه منبع کنترل درونی-بیرونی راتر:
برای ارزیابی منبع کنترل و سنجش ادراکات فرد از منبع کنترل به کار می رود این آزمون تفاوت های فردی را در زمینه اسناد و تجارب ادراکی-شخصی آشکار می کند که شامل ۲۹ ماده و هر ماده دو جزء می باشد که ۲۳ ماده آن بصورت انتخابی-اجباری و ۶ ماده بصورت خنثی هستند.و هر یک از سوالات یک نمره تعلق می­گیرد.
اعتبار و روایی: اولین کوشش برای سنجش تفاوتهای فردی، در انتظار تعمیم یافته یا اعتقاد به منبع کنترل بیرونیبه عنوان یک متغیر رفتاری توسط فاریس (۱۹۹۱) در مطالعهای با عنوان اثرات شانس و مهارت در تحقق امور شروع شد. فاریس مقیاس لیکرت را با ۱۳ ماده مربوط به گرایشهای بیرونی و۱۳ ماده را در مقابل آن به عنوان کنترل درونی قرارداد. میزان فوق در مطالعات اولیه برای سنجش دو بعد کنترل تهیه شد وشواهد قابل قبولی بدست آمد بیابانگرد، (۱۳۷۰) کار فاریس توسط جیمز (۱۹۹۵) دنبال شد. وی نسخه لیکرت را با۲۶ سؤال به اضافه سؤالات خنثی بر اساس سؤالاتی که در مطالعه فاریس بیشترین موفقیت را داشتند، قرارداد. جیمزموفق شد همبستگی ضعیف ولی معنادار بین آزمون خود و موفقیت رفتار درشرایط شانس و مهارت، پیداکند بیابانگرد(۱۳۷۰). فرانکلین(۱۹۹۶) بر روی نمرات ۱۰۰۰ نفر دانش­آموزدبیرستانی تحلیل عاملی انجام داد و دریافت که همه سؤالات همبستگی معناداری با عامل کلی شخص دارد و این عامل شخصی را، حدود ۵۳ درصد از کل واریانس بدست آورد. مسد (۱۳۷۳)ضریب پایائی آزمون منبع کنترل راتربه روش کودر ریچاردسون ۷۶%به دست آمده است متوسط ضرایب پایائی مقیاس منبع کنترل درونی- بیرونی راتر که با روش های تنصیف و کودرریچاردسون محاسبه شده، در بسیاری از پژوهشها بیشتر از۷۰%بوده است(بیابانگرد۱۳۷۰). غضنفری (۱۳۷۱) مقدار ضریب پایایی آزمون منبع کنترل درونی- بیرونی را در نمونه­های ایرانی۷۰% بدست آورده است. او در این باره میگوید: ضریب پایایی مقیاس منبع کنترل درونی- بیرونی راتر در نمونه­های ایرانی، نیز با روش کودر ریچاردسون محاسبه شده و متوسط این ضریب حدود۷۰%می­باشد. روایی آزمون با توجه به استاندارد بودن پرسشنامه راتر مورد تأیید می­باشد.
۳-۵-شیوه اجرا:
جهت اجرا پژوهش حاضر ابتدا معرفی نامه ای از طرف دانشگاه برای معرفی به مراکز مشاوره تغذیه در شهر کرمانشاه تهیه شد و سپس با بهره گرفتن از روش های نمونه گیری صحیح نمونه ای مورد نظر را از جامعه بدست آمد و سپس با تهیه پرسشنامه­هایی که در قسمت ابزار پژوهش یاد شده و ارائه آن به نمونه مورد نظر داده های مورد نظر را جمع آوری نموده و سپس با بهره گرفتن از روش های آماری و نرم افزار Spss به تجزیه و تحلیل داده های مورد نظرپرداخته و نتایج بدست آمده در قالب جداول و نمودارها ارائه شد .
۳-۶-روش‌ها و ابزار تجزیه و تحلیل داده‏ها:
برای بررسی فرضیه ها در پژوهش حاضر داده های بدست آمده توسط نرم افزار Spss از نظر آمار توصیفی و استنباطی مورد بررسی قرار گرفت و در قسمت آمار توصیفی از شاخص های مانند فراوانی ، میانگین ها و داده ها در قالب جداول و نمودارها ارائه شد. و در قسمت آمار استنباطی از روش همبستگی پیرسون جهت بررسی رابطه بین متغیرهای پژوهش استفاده شد
فصل چهارم
یافته های پژوهش
در این فصل برای تجزیه و تحلیل داده ها ی آماری از دو روش توصیفی و استنباطی استفاده شد در این راستا در بخش توصیفی از مشخصه­های آماری نظیر فراوانی،درصد فراوانی ،میانگین و جداول مربوطه و در سطح استنباطی از آزمون های همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه استفاده شد.
۴-۱-الف)یافته های توصیفی
یافته های توصیفی این پژوهش شامل شاخص های آماری مانند میانگین، انحراف معیار برای کلیه متغیرهای مورد مطالعه در این پژوهش در جدول ۴ـ۱ ارائه شده است.
جدول شماره ۴-۱ : شاخص های توصیفی،میانگین و انحراف استاندارد متغیرهای پژوهش

متغیرها تعداد میانگین انحراف استاندارد

علائم جسمانی ۱۰۰ ۶۵/۱۲ ۰۹/۴
سلامت علائم اضطرابی ۱۰۰ ۴۱/۹ ۲۴/۳ سلامت روانی
روانی کارکرداجتماعی ۱۰۰ ۵۶/۸ ۸۷/۲
علائم افسردگی ۱۰۰ ۸۴/۷ ۳۶/۲
نمره کلی سلامت روانی ۱۰۰ ۴۶/۳۸ ۲۵/۱۱
منبع درونی ۱۰۰ ۸۲/۱۵ ۳۳/۵منبع کتنرل
بیرونی ۱۰۰ ۲۱/۲۴ ۱۱/۷
اطلاعاتی ۱۰۰ ۶۲/۲۴ ۳۶/۷پایگاههای هویت
پایگاه هنجاری ۱۰۰ ۷۴/۲۲ ۴۷/۶

مقــدمه
یکی از ارکان اصلی در هر رساله ای در نظرگرفته مقدمه ای درخور و متناسب با موضوع پایان نامه می باشد . بنابراین در این قسمت از پایان نامه به بیان جزئیات قابل بحث پرداخته خواهد شد که به صور ذیل تقسیم شده اند :

الف ) طرح مسأله
ب ) پرسش های اصلی و فرضیات
ج ) روش تحقیق
د ) سازماندهی تحقیق
هـ) اهداف تحقیق
الف ) طرح مسأله :
آئین دادرسی مدنی همواره دو ویژگی مهم و غیرقابل انکاری را به دنبال دارد از جمله آمره و تشریفاتی بودن آن است . آمره بودن قانون آئین داردسی مدنی بر همه افرادی که می خواهند در محاکم صالحه اقامه دعوا نمایند واجب و الزامی است ، یکی از آن موارد بحث مواعد و رعایت آن در دادرسی از جهت اقامه دعوی است که هدف آن ایجاد نظم عمومی و هماهنگی بین دستگاه قضا و اصحاب دعوی می باشد . چه بسا اگر مهلت و مواعد مقرره در قانون و یا مواعدی را که از طرف دادگاه ها وضع می شوند و از جانب اصحاب دعوی رعایت نگردد ؛ باعث تضییع حقوق افراد خواهد بود و اینکه موجب تراکم پرونده ها و اطاله دادرسی خواهد شد به همین جهت قانونگذار برای جلوگیری از اطاله دادرسی و رعایت نظم عمومی در قانون آئین دادرسی مدنی ، مواردی را به موضوع مواعد پرداخت است که رعایت و مورد اهمیت قرار دادن آن موجب روند سریع در دادرسی شده و باعث می شود که در مهلت مشخص و معلومی به حقوق و خواسته اصحاب دعوی رسیدگی شود به طور کلی هدف از وضع مقررات آئین دادرسی مدنی ، اجرای حقوق موضوعه ی اصحاب دعوا در دادرسی ها می باشد . سؤالی که به وجود می آید این است که اگر موضوع مواعد در قانون و سیستم قضایی مطرح نبود محاکم و اصحاب دعوی با چه مشکلاتی مواجه می شوند ؟ در پاسخ به این سؤال ، موضوع پایان نامه به چندی از معضلات و راهکارهایی جهت احقاق حقوق اصحاب دعوا پرداخت است .
ب ) پرسش های اصلی و بیان فرضیات :
در این قسمت ما به پرسش های اصلی که در پایان به آن پرداخته می شود اشاره می کنیم :
هدف قانونگذار از وضع مواعد در قانون آئین دادرسی مدنی چیست ؟
اقسام مواعد کدام است و حساب مواعد از چه زمانی آغاز می شود ؟
تفاوت مرور زمان با مواعد در چیست ؟
در چه مواردی قانونگذار برای متقاضی مهلت ، موعد جدیدی را در نظر می گیرد ؟
فرضیات مطرح شده درخصوص پرسش های اصلی که در این تحقیق با آن مواجه هستیم:
به نظر می رسد که هدف آنان از تنظیم مواعد در محاکم دادرسی می تواند این باشد که اصحاب دعوی هم از جهت اقامه دعوی و هم اعتراض به رأی صادره بتوانند در یک مهلت و موعد متناسب ، فرصت قانونی جهت آمادگی در جلسه و ارائه اسناد را داشته باشند .
در قانون آئین دادرسی مدنی دو نوع موعد قضائی و قانونی ذکر شده که احتمالاً روز ابلاغ و اقدام در هر دو موعد جهت محاسبه درنظر گرفته نمی شود و در زمان تعطیلی روز بعد آن جهت اقدام به حساب می آید .
مرور زمان گذشتن مدتی است که بعد از انقضای آن دعوی شنیده نمی شود در حالیکه موعد جهت اقامه دعوی بوده و نمی تواند مسقط حق اصحاب دعوی باشد .
مواعدی که در قانون مشخص شده و همینطور مواعدی که دادگاه مشخص کرده قابل تمدید نبوده و درصورتی می توان ، موعد جدیدی را اعطا کرد که در اعلام موعد از طرف دادگاه سهو و خطایی شده باشد .
ج ) روش تحقیق :
روش تحقیق این پژوهش نظری و کتابخانه ای بوده و این رساله براساس کتب حقوقی و فقهی موجود در کتابخانه مانند کتاب های مختلف آئین دادرسی مدنی ، آئین دادرسی کیفری ، کتاب های تجارت تدوین یافته است و همینطور از کتب مجموعه نظرات مشورتی و مجموعه رویه قضایی در زمینه مسائل مواعد نیز مورد استفاده قرار گرفته و از مقالات و سایت اینترنتی نیز بهره گرفته شده است.
د) سازماندهی تحقیق :
این پژوهش از دوفصل کلی تشکیل شده است :
الف – فصل اول پایان نامه مربوط به کلیات ، مفاهیم مورد استفاده که مربوط به موضوع پژوهش است می باشد . فصل اول از چهار مبحث تشکیل شده است که در هریک به بیان جزئیات مواعد ، تمایز آن با مفاهیم مشابه و کاربرد آن در دادرسی عادلانه می باشد .
ب – فصل دوم که از پنج مبحث تشکیل شده است به بررسی مواعد مقرر شده در قانون آئین دادرسی مدنی و قانون تجارت و نقض آن ها در رابطه با دادرسی پرداخت است و در نهایت به پیشنهادات و نتایج تحقیق پرداخته می شود .
هـ ) اهداف تحقیق :
یکی از عمده دلایل نگارنده در این پژوهش ، چگونگی کاربرد وبررسی مواعد مقرر شده در قانون آئین دادرسی مدنی و تجارت در دادرسی می باشد . به طوری که اگر مواعد نباشد و یا اصلاً رعایت نگردد موجب تضییع وقت و اطاله در دادرسی خواهد شد . با توجه به مطالعات و تحقیقاتی که انجام شد به کاربردی بودن و اهمیت مواعد بیشتر توجه شد . هدف نگارنده در این پژوهش به کارگیری هرچه صحیح تر مواعد در سیستم قضائی جمهوری اسلامی ایران می باشد حال چه در امور کیفری ، چه در امور مدنی ، چرا که دارای فواید بسیاری بوده و به انجام دادرسی ها در فضای امن تری کمک شایانی می کند . از طرف دیگر علاوه بر به کار بردن مواعد ، بهتر است در مواعد قانونی مقرر ، تجدیدنظر و بازبینی مجددی از سوی سیستم قضایی بشود و راهکاری را برای اصحاب دعوی که به دلایلی نتوانسته از موعد خود استفاده ببرد بیابند ، و سعی بر تسریع دادرسی داشته باشند زیرا امروزه بسیاری از دادگاه ها با تراکم پرونده ها مواجه اند که شاید سال ها نتوانسته اند به دلیل نبود وقت و مهلت مناسبی به همه آن ها رسیدگی شود و سعی در بهبود روند دادرسی داشته باشند .
در قانون آئین دادرسی مدنی ، خلاءهای قانونی بسیاری دیده می شود و نظام قضایی برای اینکه اصحاب دعوی اطمینان کافی جهت ارائه دفاعایت خود در دادرسی داشته باشند باید شرایطی را در نظر بگیرد که محکوم علیه بتواند در یک زمان معقول ، دفاعایت خود را مهیا کند . زیرا مهیا کردن دفاع، گاه مستلزم زمان زیادی است که درصورت عدم بهره مندی اصحاب دعوی از آن عدالت در دادرسی رعایت نشده است .
امید است با توجه به هدف بزرگ قانونگذار که همانا اجرای عدالت و حمایت از حقوق افراد جامعه است وجود قوانین صحیح و کاربردی در جامعه اسلامی لازم و عقلائی می باشد بتوانیم به این مهم دست یابیم و خلاء های قانونی از بین رود .
فصل اول
فصل اول : مفاهیم ، کلیات و داده های کتابخانه ای موجود
در این فصل سعی برآن شده است که با توجه به کتب آئین دادرسی مدنی موجود و سایر کتب حقوقی و مقالات و نظرات مشورتی و همینطور عقاید شخصی نگارنده در زمینه موعد و تمایز آن با انواع مفاهیم مشابه و تعاریفی از دادرسی و بررسی دادرسی عادلانه پرداخته شود .
این فصل متشمل بر چهار مبحث می باشد و هر یک از مباحث متشکل از گفتارهائی است که به تفصیل بیان کننده مفاهیم و کلیات می باشد .
مبحث اول : تعریف موعد و تمایز آن از مفاهیم مشابه
این مبحث مشتکل از دو گفتار است که گفتار اول به تعریف مفهوم موعد پرداخته شده است و در گفتار دوم به تمایز مواعد با مفاهیم مشابه آن مانند مروز زمان و مهلت عادله اشاره شده است .
گفتــــار اول : تعریف مــــوعــــد
موعد mawed(mow)
جای وعده کردن
زمان وعده ؛ «اگر فی المثل چهارماه هم از موعد بگذرد ، زحمت نمی دهد و منفعت نمی خواهد » زمان مقرر طبق وعده
زمان اجرای کاری
عهد و پیمان ¹
در آئین دادرسی مدنی ، منظور از مواعد مدت زمانی است که درآن عملی حقوقی باید انجام شود² که به توسط قانون یا دادرسی دادگاه یا یکی از مأموران رسمی یا توسط طرفین قرارداد مقررمی شود.
پایان موعد را سررسید گویند تعیین موعد را ضرب الاجل نامند در احتساب موعد آخرین روز موعد سررسید است روز انعقاد عقد یا عمل حقوقی به حساب نمی آید سررسیدی که با روز تعطیل روبروگردد به روز بعد منتقل می شود .
موعد علی الاصول به نفع متعهد است مگر آنکه خلاف آن معلوم گردد . پایه ی این اماره غلبه است .
۱-عمید، حسن – فرهنگ عمید – انتشارات دانشگاه تهران –ج ۲ – ص ۸۹۵
۲- جعفری لنگرودی ،محمدجعفر-ترمینولوژی حقوق – انتشارات گنج دانش- چاپ ۱۷ – تهران ۱۳۸۶-ص۶۹۹
گفتـــار دوم : تمایز مواعد با مفاهیم مشابه
این گفتار به دو بند تقسیم می شود که تمایز آن مواعد با مفاهیم مشابه مانند مرور زمان و مهلت عادله را بررسی می کند .
بند اول : تمایز آن با مرور زمان
الف ) تعریف مـــــرور زمان

کلیه مواد شیمیایی و حلال­های مورد استفاده در این پژوهش:
دی متیل سولفوکساید^[۴۱]، متانول، مولر هینتون آگار^[۴۲]، مولر هینتون براث^[۴۳]، نوترینت براث^[۴۴]، نوترینت آگار^[۴۵]، نیتروبلو تترازولیوم کلراید^[۴۶] از شرکت مرک^[۴۷] و اسیدآسکوربیک، فریک کلراید، تری کلرو استیک­اسید، پتاسیم فری­سیانید، بافر فسفات، دی­فنیل پیکریل هیدرازیل، اسیدگالیک، کربنات سدیم، یدید پتاسیم، فولین-سیوکالتیو، ید، سود، فنیل فتالئین، روی، اسید کلریدریک، آمونیاک، سدیم کلراید، کلروفریک، اتیل­اتر با درجه خلوص بالا تهیه شد.
دستگاه­های مورد استفاده در این پژوهش:
اسپکتروفتومتر، انکوباتور، آسیاب برقی، روتاری، شیکر، هود لامینارفلو، ورتکس، یخچال، اتوکلاو، ترازو دیجیتال آزمایشگاهی، ترازو دیجیتال با دقت ۰۰۰۱/۰ گرم، سانتریفیوژ، بن­ماری، آون و PH متر بود.
۲-۲ تهیه گیاهان مورد بررسی و تعیین نام علمی آن­ها
گیاهان مورد مطالعه در این پژوهش: بادام کوهی (Amygdalus scoparia)، بومادران (Achillea millefolium)، کلپوره (Teucrium polium)، گلپر (Heracleum persicum) و مریم­گلی (Salvia officinalis).
تعیین نام علمی: این مرحله بسیار حساس بوده و لزوما باید توسط شخص مجرب و متخصص صورت گیرد. جهت تعیین نام علمی نیاز به وجود یک یا چند نمونه از گیاه می باشد. گیاه شناس ابتدا به تشخیص راسته، تیره و سپس جنس گیاه پرداخته که در صورت وجود نمونه کامل و مناسب تا این مرحله شناسایی سریعا انجام می گیرد. تعیین گونه و احیانا واریته دقت زیادی را می طلبد و به کمک کتب مرجع، مقایسه با دیگر نمونه های هرباریومی و بررسی میکروسکوپی و غیره صورت می گیرد. پس از شناسایی نام علمی توسط متخصصین گیاه­شناس، نمونه­ها به آزمایشگاه فیزیولوژی برای آزمایش­های میکروبی منتقل شد.

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

آسیاب کردن: بخش­های مورد استفاده خشک­شده این گیاهان جهت تهیه عصاره، به وسیله آسیاب برقی خرد شده و با بهره گرفتن از الک به صورت پودر درآمدند تا سطح تماس بیشتری با حلال داشته باشند.
۲-۳ استخراج عصاره متانولی
پودر ۱۰۰ گرم از بخش­های مختلف رویشی و زایشی گیاهان مورد بررسی، در ۵۰۰ میلی­لیتر متانول ۸۰% به مدّت ۴۸ ساعت روی دستگاه شیکر (مخلوط را یکنواخت می­گرداند) در دمای ۴۰-۳۷ درجه سانتی ­گراد با دور ۲۷۰ در دقیقه به روش ماسراسیون، عصاره­گیری شدند. دلیل استفاده از خیساندن، عدم آسیب مواد موجود در عصاره تهیه شده از گیاهان بوده است [۷۸]. در طول این فرایند سعی شد تا با هم­زدن، عصاره یکنواختی حاصل شود [۷۹]. عصاره حاصل با کاغذ واتمن ۴/۰ میکرونی صاف گردید. بقایای گیاهی مجددا با متانول به مدت ۲۴ ساعت دیگر با همان شرایط قبلی تحت عملیات استخراج قرار گرفت و محلول صاف شده به عصاره اولیه اضافه شد. عصاره متانولی تحت شرایط خلاء در دمای ۵۰ درجه سانتی ­گراد با دور ۸ در دقیقه توسط دستگاه روتاری^[۴۸] تغلیظ و در پتری­ دیش­های استریل ریخته و در دمای ۵۰ درجه سانتی ­گراد آون خشک گردید [۸۰]. عصاره­ها پس از سپری­شدن ۴ روز به صورت خشک با نسبت وزنی متفاوت از گیاهان مختلف تهیه شدند.
۲-۴ روش تهیه محیط­های کشت
محیط کشت جامد مولر هینتون آگار:(۶٫۸ g/ 200 ml) 34 g/ l
محیط کشت مایع مولر هینتون براث: (۲٫۱ g/ 100 ml) 21 g/ l
محیط کشت نوترینت آگار: ۵۲ g/ l
محیط کشت نوترینت براث: ۳۷ g/ l
مقدار معینی از محیط کشت را با آب مقطر استریل به حجم رسانیده و پس از سترون­کردن با اتوکلاو در دمای ۱۲۱ درجه سانتی ­گراد جهت ادامه کار مورد استفاده قرار می­دهیم.
۲-۵ استریلیزاسیون محیط­های کشت میکروبی، ظروف و مواد مصرفی
تمامی وسایل و مواد مورد نیازی که قبل از استفاده، نیاز به سترون­شدن دارند از جمله: فالکن، میکروتیوب، لوله­های آزمایش، سرسمپلر و محیط­های کشت جامد و مایع قبل از تلقیح باکتری به مدت ۱۵ دقیقه در دمای ۱۲۱ درجه سانتی ­گراد اتوکلاو شدند. محلول­های ذخیره نمک­های فلزات و حلال­های آلی به­ این دلیل که سترون­سازی از طریق اتوکلاو می ­تواند منجر به تغییر ساختار نمک و یا تبخیر حلال شود، به وسیله فیلتر ۲/۰ میکرونی استریل شدند.
۲-۶ احیاء باکتری
قبل از هر آزمون میکروبی، زیر هود لامینارفلو قسمت­ های سطحی هود با پنبه آغشته به الکل ۷۰% استریل و به مدت ۲۰ دقیقه تحت اشعه UV قرار گرفت. آمپول لیوفیلیزه حاوی میکروارگانیسم­های مورد مطالعه را در شرایط استریل شکسته و با حدود ۲-۱ میلی­لیتر محیط کشت نوترینت براث به صورت سوسپانسیون درآمد. چند قطره از این سوسپانسیون توسط سرنگ استریل به محیط کشت جامد نوترینت آگار منتقل گردید تا بعد از رشد ۲۴-۱۸ ساعته در گرمخانه دما به عنوان کشت ذخیره^[۴۹] از آن استفاده گردد.
۲-۷ تهیه کشت تازه (در فاز لگاریتمی) از میکروارگانیسم­ها
هر یک از سویه­های باکتریایی یک روز قبل از انجام آزمون میکروبی بر روی محیط کشت مولر هینتون آگار ذکر شده، کشت سطحی داده شدند تا میکروارگانیسم­ها پس از یک شب انکوباسیون در هنگام تهیه سوسپانسیون میکروبی در فاز لگاریتمی قرار داشته باشند.
۲-۸ تهیه استاندارد نیم مک­فارلند^[۵۰]
۵/۰ میلی­لیتر از کلرید باریم^[۵۱] ۱۷۵/۱% با ۵/۹ میلی­لیتر اسید سولفوریک ۱% را داخل لوله آزمایش استریل درب­دار اضافه و توسط دستگاه ورتکس هم زده شد. تعداد تقریبی باکتری­ ها ۱۵۰۰ میلیون در میلی­لیتر است. این محیط به مدت ۶ ماه در تاریکی و در ظروف درب­بسته می ­تواند مورد استفاده قرار گیرد اما با این اوصاف، اگر در هر زمان رسوبی در لوله مشاهده شد، محیط غیر قابل استفاده خواهد بود.
۲-۹ تهیه سوسپانسیون میکروبی
به وسیله لوپ از کلنی هرکدام از باکتری­ ها برداشته و در یک لوله آزمایش استریل حاوی ۹ میلی­لیتر سرم فیزیولوژی استریل (یا محلول نمکی NaCl 8.5 g/ l) کاملا مخلوط کرده به طوری که سوسپانسیون کاملا یکنواختی از باکتری مورد آزمایش به­دست آید. سپس جذب نوری این سوسپانسیون در طول موج ۶۲۵ نانومتر توسط دستگاه اسپکتروفتومتر، در مقابل بلانک خوانده می­ شود تا کدورتی معادل استاندارد ۵/۰ مک فارلند ۱۰^۸ ×۵/۱ داشته باشد.
۲-۱۰ آزمون­های میکروبی
۲-۱۰-۱ تست دیسک دیفیوژن
حساسیت میکروارگانیسم­های بیمارستانی به عصاره­ها با بهره گرفتن از روش نفوذ انتشاری^[۵۲] بررسی گردید. جهت انجام این آزمایش، مقدار مشخصی از عصاره­های خشک گیاهی در حلال DMSO استریل شده، حل و سپس غلظت­های ۱۰۰۰، ۷۵۰، ۵۰۰، ۲۵۰ و ۱۲۵ میلی­گرم بر میلی­لیتر تهیه شدند. در روش کیفی نفوذ انتشاری از روش بائر کربی^[۵۳] استفاده شد [۸۱]. ۱۰۰ میکرولیتر سوسپانسیون باکتریایی روی سطح محیط کشت مولر هینتون آگار چکانده شد و با یک سوآپ کتان استریل روی محیط گسترش یافت. دیسک­های خام استریل به قطر ۶ میلی­متر توسط پنس استریل روی سطح محیط کشت در زیر دستگاه لامینارفلو به فاصله معین از یکدیگر و از لبه پلیت قرار داده شد و ۲۰ میکرولیتر از محلول عصاره­ها با غلظت­های مشخص روی دیسک­ها چکانده شد. در این آزمایش دیسک حاوی آنتی­بیوتیک­های مورد مطالعه به عنوان شاهد مثبت و دیسک­های حاوی DMSO به عنوان شاهد منفی استفاده شد. پلیت­ها به مدت ۲۴ ساعت در دمای ۳۷ درجه سانتی ­گراد انکوبه شدند [۸۲]. از آن جایی که عصاره­ها دارای رنگ بودند، با توجه به انتشار رنگ در محیط توانستیم انتشار عصاره را نیز ردیابی کنیم. اندازه ­گیری قطر هاله عدم رشد زیر نظر کارشناس متخصص آزمایشگاه و در شرایط آسپتیک با بهره گرفتن از خط­کش ثبت شد.

شکل ۲-۱: اندازه ­گیری قطر هاله عدم رشد با خط­کش میلی­متری
برای حصول اطمینان، این آزمایش برای هر سویه باکتری سه بار تکرار گردید و میانگین قطر هاله عدم رشد به عنوان قطر نهایی ثبت شد. قطر هاله عدم رشد کمتر از ۷ به عنوان مقاوم، ۹-۷ نسبتا مقاوم، ۱۲-۱۰ نسبتا حسّاس و بیشتر از ۱۲ میلی­متر به عنوان حسّاس در نظر گرفته شد شکل (۲-۱) [۸۳].
۲-۱۰-۲ تست آنتی­بیوگرام
به دلیل عدم وجود یک استاندارد خاص در مورد میزان استفاده از عصاره گیاهی از دیسک­های آنتی­بیوتیکی به عنوان یک استاندارد و شاهد استفاده شد. جهت بررسی حساسیت سویه­ها به آنتی­بیوتیک­های استاندارد مورد مطالعه، ۱۰۰ میکرولیتر از سوسپانسیون تهیه شده را به روش سطحی روی محیط کشت مولر هینتون آگار کشت داده و سپس دیسک­های آنتی­بیوتیک را در فاصله­های معین روی محیط قرار داده و پلیت­ها به مدت ۲۴ ساعت جهت بررسی هاله عدم رشد در شرایط میکروآئروفیلیک گرمخانه­گذاری شدند [۸۷-۸۴]. با اندازه ­گیری قطر هاله عدم رشد به سادگی می­توان حساسیت باکتری­ ها نسبت به آنتی­بیوتیک را تعیین نمود. تست آنتی­بیوگرام با مقاوم^[۵۴]، نیمه­حساس^[۵۵] و حساس^[۵۶] گزارش می­ شود.
۲-۱۰-۳ تعیین حداقل غلظت بازدارندگی^[۵۷]و حداقل غلظت کشندگی^[۵۸]
جهت انجام آزمایش­های کمی برای حداقل غلظت بازدارندگی از رشد میکروارگانیسم [۸۸] و حداقل غلظت کشندگی میکروارگانیسم [۸۹] از روش رقت لوله­ای^[۵۹] استفاده شد.
MIC: غلظتی از یک عصاره است که می ­تواند از رشد باکتری در شرایط آزمایشگاهی جلوگیری کند.
MBC: کمترین غلظتی از عصاره که می ­تواند سبب نابودی بیشترین تعداد باکتری (۹/۹۹%) شود.
۲-۱۰-۳-۱ تعیین MIC عصاره
برای تعیین MIC با روش رقت لوله­ای از یک سری لوله­های آزمایش ۱۰ تایی استفاده شد. ۷ لوله برای غلظت­های مختلف هر عصاره گیاهی و یک لوله به عنوان کنترل مثبت (حاوی سوسپانسیون میکروبی و DMSO فاقد عصاره)، یک لوله به عنوان کنترل مثبت مثبت (حاوی سوسپانسیون میکروبی فاقد عصاره) و یک لوله به عنوان کنترل منفی (دارای محیط کشت و عصاره بدون سوسپانسیون میکروبی) در نظر گرفته شد.
به­ هر کدام از لوله­ها cc1 محیط کشت مولر هینتون براث اضافه و به لوله اول cc1 عصاره استوک با غلظت ۱۰۰۰ میلی­گرم بر میلی­لیتر اضافه گردید. پس از مخلوط کردن، cc1 از لوله اول به لوله دوم و سپس cc1 از لوله دوم به لوله سوم، به­همین ترتیب تا لوله هشتم انجام شد و سرانجام cc1 از آن به بیرون ریخته شد. به تمامی لوله­ها ۵۰ میکرولیتر از هر سوسپانسیون میکروبی اضافه گردید [۹۰، ۹۱]. به این ترتیب غلظت عصاره در لوله­های ۱ تا ۸: ۵۰۰، ۲۵۰، ۱۲۵، ۵/۶۲، ۲۵/۳۱، ۶۲/۱۵، ۸/۷ و ۹/۳ میلی­گرم بر میلی­لیتر بود. تمامی لوله­ها به مدّت ۲۴ ساعت در انکوباتور ۳۷ درجه سانتی ­گراد قرار گرفتند. پس از گذشت مدت زمان لازم پلیت­ها از گرمخانه خارج و جهت تعیین MIC مورد بررسی قرار می­گیرند.
برای تعیین MIC عصاره­ها از محلول ۵ میلی­گرم بر میلی­لیتر نیتروبلو تترازولیوم کلراید، مقدار ۵۰ میکرولیتر در تمام لوله­های آزمایش ریخته و مجددا به مدت ۳ ساعت در گرمخانه انکوبه می­شوند. یک غلظت بالاتر از آخرین غلظتی که رنگ بنفش تترازولیوم را به خود گرفته، به عنوان MIC عصاره برای میکروب مورد نظر، در نظر گرفته می­ شود [۹۲].
۲-۱۰-۳-۲ تعیین MBC عصاره­
به منظور تعیین MBC عصاره از هر کدام از لوله­های آزمایش که رنگ بنفش نگرفته­اند ۵ میکرولیتر بر روی محیط کشت مولر هینتون آگار انتقال داده می­ شود سپس پلیت­ها به مدت ۲۴ ساعت در گرمخانه ۳۷ درجه قرار داده می­شوند. پس از گذشت زمان لازم پلیت­ها از گرمخانه خارج و نتایج آن بررسی می­ شود. غلظتی که در آن رشدی دیده نشود، به عنوان MBC عصاره برای میکروب مورد نظر گرفته می­ شود [۹۳].
۲-۱۱ بررسی خواص فیتوشیمیایی اولیه
برای انجام این آزمایشات غلظت­های ۵۰۰، ۲۵۰، ۱۲۵، ۵/۶۲، ۲۵/۳۱، ۶/۱۵ و ۸/۷ میلی­گرم برمیلی­لیتر از عصاره خشک گیاهان مورد مطالعه به منظور بررسی وجود آلکالوئید، تانن، ساپونین و آنتوسیانین به شرح ذیل به کار گرفته شد.
۲-۱۱-۱ آلکالوئید
۲۵۰ میلی­لیتر از غلظت­های مختلف عصاره گیاهان تهیه و ۵ میلی­لیتر اسید کلریدریک ۱% به آنها اضافه و به مدت ۵ دقیقه جوشانده و سپس حجم به میزان اولیه رسانده شد و محلول اسیدی حاصل با کاغذ صافی، صاف گردید. محلول حاصل توسط مقدار مناسب آمونیاک ۱۰% قلیایی و با اتیل اتر استخراج گردید. محلول اتری تا حد خشک تبخیر و به آن ۵ میلی­لیتر اسید­کلرید­ریک ۱% افزوده شد. سپس محلول اسیدی حاصل به ۳ قسمت تقسیم گردید. ۱ قسمت به عنوان شاهد در نظر گرفته شد و به ۲ قسمت دیگر معرف بوشاردا و مایر اضافه گردید. تشکیل رسوب سفید مایل به زرد با افزایش معرف مایر و تشکیل رسوب قهوه­ای رنگ با افزودن معرف بوشاردا نشان دهنده­ آلکالوئید است [۹۴، ۹۵].
۲-۱۱-۱-۱- معرف مایر
۲۰ گرم سود را داخل ۲۰۰ سی­سی آب مقطر حل کرده و ۱ گرم فنیل فتالئین به آن اضافه می­کنیم تا یک محلول ارغوانی به دست آید. سپس ۲۰ گرم پودر روی را به آن می­افزائیم و هم می­زنیم تا کاملا حل شود. بعد محتویات را حرارت می­دهیم. برای اینکه آب آن تبخیر نشود، یک بشر را وارونه روی ظرف حاوی محلول می­گذاریم تا بخار به داخل ظرف برگردد. محلول را تا زمانی حرارت می­دهیم که رنگ ارغوانی از بین برود و مایع شفاف شود. این محلول را پس از سرد شدن می­توان در شیشۀ قهوه­ای رنگ داخل یخچال نگهداری می­کنیم و هم­چنین به عنوان نگهدارنده می­توان مقداری پودر روی، داخل شیشه بریزیم.

خاکبرداری (شناسایی نقاطی که دارای خاک مشابه هستند)بیمه (شناسایی مشتریانی که میانگین هزینه بالایی را ادعا میکنند)برنا مه ریزی شهری (گروه بندی خانه های شهر بر اساس نوع، ارزش و مکان جغرافیایی)
مطالعات زمین لرزه ( گروه بندی مراکز زمین لرزه های مشاهده شده)، (غضنفری و همکاران. ۱۳۸۷، ص ۱۰۶-۱۰۵).
تحلیل خوشه ای برای حل مساله ای طراحی شده است که در آن با در دست داشتن نمونه ای از n فرد و اندازه گیری p متغیر بر روی هر فرد می توان افراد را در کلاس هایی خوشه بندی کرد که افراد مشابه در داخل یک کلاس قرار گیرند. روش ها برای کاهش داده ها مفید است. تحلیل خوشه ای به روش های مختلفی قابل اجرا است اما لزوما نتایج یکسانی را بدست نمی دهد. تحلیل خوشه ای با روش هایی مثل ادغام کردن نزدیک ترین همسایه، ادغام کردن دورترین همسایه ها، ادغام کردن بر حسب متوسط گروه، روش ward و …انجام داد. نتایج حاصل از تحلیل خوشه ای معمولا توسط یک دندوگرام نشان داده می شود. استفاده از تحلیل خوشه ای با داده های استاندارد شده برای شناسایی بخش های بازار برای اولین بار توسط اسچانینگر و باوس ^[۱۴]در سال ۱۹۸۶ مطرح شده است. تکنیک های تحلیلی که برای بخش بندی بازار مورد استفاده قرار می گیرند در سه دسته زیر جای می گیرند:

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

۱­. مرحله آماده سازی داده ها:
این مرحله شامل تحلیل عاملی^[۱۵]، تجزیه و تحلیل تناظر ^[۱۶]و تجزیه و تحلیل توام ^[۱۷]است.

1. 1. تجزیه و تحلیل داده ها:

که شامل تحلیل خوشه ای^[۱۸]، شبکه های عصبی و مصنوعی و CARTیا CHAIZ

1. 1. طبقه بندی داده ها:

این مرحله شامل تجزیه و تحلیل تشخیصی، رگرسیون چندگانه، منطق چند متغیره، مقیاس گذاری چند متغیره می شود .(Tam & Tai, 1998, pp.61-77)
۱٫۵٫۱٫۲- انواع تکنیک های خوشه بندی

1. 1. خوشه بندی سلسله مراتبی

1. 1. خوشه بندی غیر سلسله مراتبی

1. 1. خوشه بندی دو مرحله ای( ترکیبی)

۱٫۱٫۵٫۱٫۲- روش خوشه بندی سلسله مراتبی:
در واقع این روش دارای یک ساختار درختی سلسله مراتبی است. در روش خوشه بندی سلسله مراتبی به خوشه های نهایی بر اساس میزان عمومیت آنها ساختاری سلسله مراتبی معمولا به صورت درختی نسبت داده می شود. به این درخت سلسله مراتبی دندوگرام ^[۱۹]می گویند. روش های خوشه بندی بر اساس ساختار سلسله مراتبی تولیدی آنها معمولا به دو دسته زیر تقسیم می شوند:خوشه بندی از بالا به پایین یا تقسیم کننده: در این روش ابتدا داده ها به عنوان یک خوشه در نظر گرفته می شوند و سپس در طی یک فرایند تکراری در هر مرحله داده هایی که شباهت کمتری به هم دارند به خوشه های مجزایی شکسته می شوند و این روال تا رسیدن به خوشه هایی که دارای یک عضو هستند ادامه پیدا می کند.خوشه بندی از پایین به بالا یا متراکم شونده: در این روش ابتدا هر داده به عنوان خوشه ای مجزا در نظر گرفته می شود و در طی فرایندی تکراری در هر مرحله خوشه هایی که شباهت بیشتری با یکدیگر داشته باشند ترکیب می شوند تا در نهایت یک خوشه و یا تعداد مشخصی خوشه حاصل شود. از انواع الگوریتم های خوشه بندی سلسله مراتبی متراکم شونده می توان Complete-Link ) (Single-Link,Average-Link, را نام برد. تفاوت اصلی در بین تمام این روش ها به نحوه محاسبه شباهت بین خوشه ها مربوط می شود.
روش های خوشه بندی سلسله مراتبی مانند وارد (ward)، روش اتصال متوسط (Average Linkage Method)، روش اتصال کامل ((Complete Linkage Method ، از این مزیت بر خوردارند که قادرند تعداد خوشه ها را تعیین کنند ، اما به هر حال در برابر حجم بالای داده ها از توانایی لازم برخوردار نیستند و همچنین قادر به کشف و مبارزه با نقاط مزاحم نیستند (Puaj and Stewart , 1983).
۲٫۱٫۵٫۱٫۲- روش خوشه بندی غیر سلسله مراتبی:در مقابل روش های سلسله مراتبی، فرایند خوشه بندی غیر سلسله مراتبی از یک ساختار درختی تبعیت نمی کند، بلکه در این روش اولین قدم انتخاب مرکز یا مبدا یا بذر اولیه است. با تعیین این بذر اولیه کلیه افراد درون یک فاصله آستانه ای در آن خوشه قرار می گیرند. فرایند خوشه ای غیر سلسله مراتبی به طور متوالی به خوشه بندی k میانگین ارجاع داده می شود از روش های خوشه بندی غیر سلسله مراتبی می توان موارد زیر را نام برد:روش آستانه موازی: در اینجا تعدادی مبنا با بذر خوشه ای به طور همزمان در بدو شروع انتخاب می شود و سپس افراد درون فاصله آستانه ای به نزدیک ترین بذر تعلق می گیرند. با آغاز فرایند خوشه بندی، فاصله های آستانه ای می توانند تعدیل شوند تا تعدادی از افراد در هر یک از خوشه ها طبقه بندی شوند.روش آستانه متوالی: این روش با انتخاب یک مبنا یا بذر، تمام افراد درون آستانه ای از قبل تعیین شده را شامل می شود. زمانی که تعداد افراد درون فاصله مورد نظر مشخص شدند، دومین بذر خوشه انتخاب شده و تمام افراد درون فاصله انتخاب شده فوق را در بر می گیرد. سپس سومین بذر خوشه انتخاب و همان فرایند ادامه می یابد تا وقتی که یک موضوع یا فرد بر اساس یک مبنای خوشه بندی شده در خوشه بعدی قرار نمی گیرد.روش بهینه کردن ( آپتیمم): این روش نیز شبیه دو روش قبلی است اما با این تفاوت که در این روش امکان جابجایی از یک خوشه به خوشه دیگر برای افراد یا موضوعات وجود دارد ( یحیی پور جلالی، ۱۳۸۸، ص ۶۳-۶۱).
روش های خوشه بندی غیر سلسله مراتبی مانند K-Means ، با آنکه قادر به تعیین تعداد خوشه ها نیستند اما در صورتی که خوشه های اولیه به عنوان ورودی به نحو مطلوبی در اختیار آنها قرار گیرد خوشه بندی خوبی را انجام می دهند ضمن آنکه خوشه بندی غیر سلسله مراتبی به خوبی با نقاط مزاحم مبارزه می کند و در برابر حجم بزرگ داده ها توانا عمل می کند (Puaj and Stewart , 1983).
۳٫۱٫۵٫۱٫۲- خوشه بندی دو مرحله ای:یک ابزار اکتشافی است که گروهبندی یا خوشه بندی طبیعی را در مجموعه ای از داده ها که ساختار نامعلومی دارند آشکار میسازد. روش خوشه بندی دو مرحله ای از دو روش سلسله مراتبی و غیر سلسله مراتبی استفاده می کند. در مرحله اول از سلسله مراتبی استفاده می شود تا تعداد اولیه خوشه ها را که برای خوشه بندی غیر سلسله مراتبی لازم است تعیین کند ( مانند روش وارد ((ward. در مرحله دوم روش غیر­سلسله­مراتبی بکار گرفته می شود تا جواب نهایی بهتری نسبت به غیر سلسله مراتبی بدست آید مانند روش(K-Means). در واقع این روش با در نظر گرفتن همه شرایط بهترین روش از خوشه بندی را فراهم می کند.
بنابراین با توجه به مطالب ذکر شده در بالا می توان روش های مختلف خوشه بندی را در جدول زیر خلاصه کرد.
جدول ۴٫۲: انواع روش های خوشه بندی

بعد از جنگ جهانی دوم به مدت تقریباً۴۰ سال ژئوپلتیک به عنوان یک مفهوم و یا روش تحلیل، به علت ارتباط آن با جنگ‎های نیمه اول قرن بیستم منسوخ گردید، هر چند ژئوپلیتیک در این دوره از دستور کار دولت ها در مفهوم قبلی خود خارج شد، اما همچنان در دانشگاهها تدریس می­شد. برای تبدیل شدن نقش فعال جغرافیا در تعریف ژئوپلیتیک به نقش انفعالی سه دلیل عمده قابل ذکر است:

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

اول اینکه جغرافیدانان بعد از شکست آلمان در جنگ، ژئوپلیتیک خاص آلمان را مقصر اصلی عنوان کردند و سیاست‎های آلمان نازی را متأثر از این مکتب می‎دیدند. خود را از مطالعات در مقیاس جهانی کنار کشیده، توجه خود را به دولت ها و درون مرزهای سیاسی بین المللی معطوف داشتند و واژه ژئوپلیتیک بر چسب غیر علمی‎به خود گرفت و از محافل علمی‎و دانشگاهی طرد شد.دلیل دیگری که موجب افول نقش جغرافیا در جنگ سرد شد ظهور استراتژی باز دارندگی هسته ای بود. توانایی پرتاب سلاح‎های هسته ای بوسیله هواپیما و موشک به فاصله‎های دور،باعث شد که دیگر نه فاصله و نه عوامل جغرافیایی مثل ناهمواری ها و اقلیم چندان مهم تلقی نمی‎شدند. دلیل سوم، ظهور ایدئولوژی به عنوان عامل تعیین کننده ی جهت گیری سیاست ها بود. ژئوپلیتیک جنگ سرد و ژئوپلیتیک عصر هسته ای از مشخصات دوره افول ژئوپلتیک هستند (زین العابدین، ۱۳۸۹ : 13).
۲-۱-۳- دوره احیا
بعد از پایان جنگ جهانی دوم جغرافیدانان شرمنده شدند و از آن پس تلاش نمودند جغرافیدانانی که ژئوپلیتیک را در اختیار آلمان نازی (هیتلر) گذاشته اند،کنار گذارند، و نتیجه اینکه حدود ۴۰ سال ژئوپلیتیک طرد شد. تا اینکه در دهه 1980 در جنگ ویتنام^[2] و کامبوج^[3] بر سر تصاحب منطقه ی مکنگ^[4]، گر چه هر دو کشور از بلوک شرق بودند، ایدئولوژی نتوانست جنگ را از بین ببرد. بنابراین، در گزارش این مناقشه و روابط دو کشور، مجدداً از مفهوم ژئوپلتیک استفاده شد و سپس کسینجر^[5] بصورت تفننی از واژه ی ژئوپلیتیک در مسائل جهان استفاده نمود. علاوه بر آن در جنگ ایران و عراق (1988-1980) و اشغال کویت توسط عراق (1991-1990 ) و به ویژه سقوط پرده آهنین در اروپا از سال 1989 موجب پر رنگ تر شدن این مفهوم شد و به خصوص فروپاشی شوروی (سابق) و برجسته شدن ملیت ها این مفهوم را به صورت یک مفهوم کلیدی در عرصه بین المللی قرار داد (زین العابدین،۱۳۸۹ :۲۸).
در حالیکه نامداران جغرافیای سیاسی چون ریچارد هارتشورن و استیفن جونز سخت در تلاش شکوفا ساختن جغرافیای سیاسی در جهان دوران میانه ی قرن بیستم شدند و سیاستمدارانی چون هنری کیسینجر واژه ژئوپلیتیک را دوباره به زبان روزمره سیاسی نیمه دوم قرن بیستم باز گرداند، جهانی اندیشانی چون ژان گاتمن و سوئل کوهن پیروزمندانه جهانی اندیشی جغرافیایی(ژئوپلتیک) را به بستر اصلی مباحث دانشگاهی باز گرداندند.در این زمینه ژان گاتمن^[6] با طرح تئوری «آیکنوگرافی^[7]– سیروکولاسیون^[8]» «حرکت» را در مباحث ژئوپلیتیک در معرض توجه ویژه قرار داد و عوامل روحانی یا عامل «معنوی» را در جهانی اندیشی «اصل» یا «مرکز» دانست و «ماده» یا «فیزیک» را تأثیر گیرنده قلمداد کرد (مجتهد زاده،۱۳۸۶:۹۶).
سائول بی کوهن می‎گوید: موضوعات ژئوپلیتیکی مهمتر از آن بودند که جغرافیدانان آنها را کنار بگذارند و اکنون خیلی از جغرافیدانان با یک تأخیر به او ملحق شده اند و از باز گشت و تجدید حیات ژئوپلتیک به اندازه او استقبال کرده اند.
2-2-رویکردهای جدید ژئوپلیتیک
همه نظریه‎های ژئوپلیتیکی جنبه ژئواستراتژیکی داشته و برای کسب قدرت بر فضای جغرافیایی تأکید داشتند. اما پس از پایان جنگ سرد و با مطرح شدن نظام نوین جهانی بسیاری از دیدگاه های ژئوپلیتیکی جنبه ی کمی‎پیدا کرد و حتی بعضی از این دیدگاه ها در عالم سایبر اسپیس مطرح شدند. در نظام نوین جهانی عده ای در تحلیل ژئوپلیتیکی خود، رویکرد انرژی را مد نظر قرار دادند،عده ای به مسائل زیست محیطی معتقد بودند، بعضی فرهنگ را عامل اصلی ژئوپلیتیک دانستند و بالاخره، عده ای مسائل ژئواکونومی‎را در تحلیل ژئوپلیتیکی خود مورد توجه قرار دادند. می‎توان گفت که معیار‎های قدرت که نظامی‎گری بود، به طور کلی جای خود را با معیار‎های مذکور تغییر داد. یعنی، قبل از پایان جنگ سرد، معیار اصلی قدرت نظامی‎گری بوده و تمام عوامل اقتصادی، اجتماعی به صورت ابزار مورد توجه بوده است.به علاوه مشخصه ی اصلی ژئوپلیتیک دوره جنگ سرد جهان دو قطبی، جهان سوم و کشورهای عدم تعهد بودند، اما در نظریه ی جدید ژئوپلیتیکی، جهان چهارم مطرح است (زین العابدین، ۱۷۱:۱۳۸۹).
۲-2-۱-رویکرد نظم نوین جهانی
اولین بارجورج بوش پدر^[9] رئیس جمهور اسبق آمریکا در جریان جنگ خلیج فارس در1990م نظام نوین جهانی^[10] را مطرح نمود. و در سال 1991 پس از مذاکرات خود در هلسینکی^[11] با گورباچف^[12] و مارگارت تاچر^[13]، رهبران اروپا، سازمان ملل متحد،کشورهای عربی به ویژه خلیج فارس و سایر هم پیمانان خود، نظریه نظام نوین جهانی خود را اعلام نمود (حافظ نیا،۵۳:۱۳۸۵).
این نظام دیدگاه‎های جدید آمریکا را بیان می‎کند. با فروپاشی نظام سیاسی اتحاد جماهیر شوروی و بلوک شرق و از بین رفتن رقابت قدرت ها، جهان از این پس صاحب نظام نوینی شود که بر قدرت همه جانبه آمریکا استوار است. قدرت و سلطه آمریکا بر جهان بدون تسلط بر خلیج فارس ممکن نبود. نظام نوین جهانی طرحی جدید برای سلطه بر مناطق مهم جهان توسط آمریکا بود. این نظام به رغم عنوان گول زننده آن، شکل جدیدی از استعمار نو است که جهان را به سوی مخاصمه و تلاطم سوق می‎دهد. جورج بوش پدر نظم نوین جهانی را این چنین تعریف می‎کند: «نظم نوین جهانی می‎گوید که بسیاری از کشورها با سوابق متجانس و همراه با اختلافات، می‎توانند دور هم جمع شوند تا از اصل مشترکی پشتیبانی کنند و آن اصل این است که شما با زور کشور دیگری را اشغال نکنید…» اما آمریکائیها از زمان پی ریزی چنین نظریاتی، کمترین توجهی به آنچه خود معتقدند نداشته اند و تعبیر «نوام چامسکی» نظم نوین جهانی تعبیر تازه ای از توسل به زور و انقیاد مضاعف ملت ها است.تمام ابعاد نظم نوین جهانی بر پایه منافع و توسعه طلبی آمریکا استوار است در عصر نظم نوین جهانی، ثبات و امنیت تقریباً به طور کامل برای هیچ کشوری- حتی آمریکا- وجود ندارد.
2-2-2-رویکرد ژئواکونومی
پایه و اساس ژئواکونومی‎استدلالی است که از طرف ادوارد لوتویک^[14] ارائه شده است. او خبر از آمدن نظم جدیدبین المللی در دهه نود می‎داد که در آن ابزار اقتصادی جایگزین اهداف نظامی‎می‎شوند. به عنوان وسیله اصلی که دولت ها برای تثبیت قدرت و شخصیت وجودی شان در صحنه بین المللی به آن تأکید می‎کنند و این ماهیت ژئواکونومی‎است (عزتی،۱۰۷:۱۳۸۸)
ژئواکونومی‎عبارت ازتحلیل استراتژی­ های اقتصادی بدون درنظر گرفتن سودتجاری،که ازسوی دولتها اعمال می­ شود،به منظورحفظ اقتصادملی یا بخشهای حیاتی آن وبه دست آوردن کلیدهای کنترل آن ازطریق ساختارسیاسی وخط مشیهای مربوط به آن پرداخت. (عزتی،1387: 110)
ژئواکونومی‎رابطه بین قدرت و فضا را مدّ نظر دارد و هدف اصلی آن کنترل سرزمین و دستیابی به قدرت فیزیکی نیست بلکه دست یافتن به استیلای اقتصادی فناوری و بازرگانی است بدین ترتیب به نظر می‎رسد مفاهیم ژئواکونومی‎در رویارویی با مسائل قرن 21 از کارآیی مناسبی در مقیاس جهانی برخوردار خواهد بود (واعظی،1388 :32)
ژئواکونومی‎رابطه بین قدرت وفضا را بررسی می‎کند. فضای بالقوه ودرحال سیلان همواره حدود ومرزهایش درحال تغییروتحول است،ازاین رو آزادازمرزهای سرزمین وویژگیهای فیزیکی ژئوپلیتیک است.درنتیجه تفکر ژئواکونومی‎شامل ابزارآلات لازم وضروری است که دولت می‎تواندازطریق آنها به کلیه اهدافش برسد.(عزتی،1387: 110)
ژئواکونومی‎و ژئوپلیتیک دارای تفاوتهای اساسی با هم می‎باشند،اول اینکه ژئواکونومی‎محصول دولت ها وشرکتهای بزرگ تجاری با استراتژیهای جهانی است درحالی که این خصیصه در ژئوپلیتیک نیست. نه دولت ونه شرکتهای تجاری هیچ نقشی درژئوپلیتیک ندارندبلکه یکپارچگی اتحادیه ها،منافع گروهی وغیره برپایه نمونه‎ های تاریخی با عملکردی نامرئی دراستراتژیهای ژئوپلیتیکی پایه واساسی برای همه صحنه‎های ژئوپلیتیکی هستند.
دوم اینکه هدف اصلی ژئواکونومی‎کنترل سرزمین ودستیابی به قدرت فیزیکی نیست بلکه دست یافتن به استیلای تکنولوژی وبازرگانی است. ازلحاظ کاربردی بایدگفت که مفهوم وعلم ژئوپلیتیک می‎تواند درنشان دادن راه وروش‎هایی برای پایان دادن به نزاعها ودرگیری ها ودرمجموع اختلافات نقش اساسی داشته باشددرحالی که ژئواکونومی‎ازچنین ویژگی برخوردارنیست(عزتی،1387: 112)
2-2-3- رویکرد ژئوکالچر
ژئوکالچر یا ژئوپلیتیک فرهنگی فرایند پیچیده ای از تعاملات قدرت،فرهنگ، و محیط جغرافیایی است که طی آن فرهنگها همچون سایر پدیده‎های نظام اجتماعی همواره در حال شکل­ گیری، تکامل،آمیزش، جابجایی در جریان زمان و در بستر محیط جغرا فیایی کره زمین اند.به عبارت دیگر ژئوکالچر ترکیبی از فرایند ‎های مکانی – فضایی قدرت فرهنگی میان بازیگران متنوع و بی شماری است که در لایه‎های مختلف اجتماعی و درعرصه محیط یکپارچه سیاره زمین به نقش آفرینی پرداخته و در تعامل دائمی‎با یکدیگر بسر می­برندو بر اثر همین تعامل مداوم است که در هر زمان چشم انداز فرهنگی ویژه خلق می‎شود.از این رو ساختار ژئو کالچر جهانی بیانگر موزاییکی از نواحی فرهنگی کوچک و بزرگی است که محصول تعامل‎های مکانی – قضایی قدرت فرهنگی اند که در طول و موازات یکدیگر حرکت می‎کنند (دیلمی‎معزی،2:1387).
ژئوکالچر پدیده ای است که بر شالوده نظام اطلاع رسانی نوین و یا صنایعی استوار است که به تولید محصولات فرهنگی مبادرت می‎ورزد وظیفه این صنایع تولید انبوه محصولات فرهنگی است. نظام سلطه فرهنگی در جهان کنونی در کنار نظام سلطه اقتصادی یا سیاسی از عناصر اصلی نظام ژئوپلیتیک جهانی می‎باشند. امروزه منطق حاکم بر فرایند‎های ژئوکالچر جهانی بر اشکال پیچیده و تکامل یافته تر شیوه‎های رقابتی مبتنی است. این فرایند در عین نافذ بودن، مدام در تکامل می‎باشد
پدیده‎های فرهنگی به دلیل خصیصه‎های مکانی شان همواره میل به ثبات و پایداری در مقابل نوآوری ها دارند که می‎توان به تلاش جوامع سنتی و حفظ میراث فرهنگی و آداب و سنن و نمادهای تاریخی و … اشاره کرد. از طرفی الگوهای تمدنی به واسطه ماهیت فضائیشان در جهت سرعت بخشیدن به تغییرات فرهنگی و زدودن مرزهای قراردادی هستند(حیدری،۱۳۸1 :۱۶۸).
۲-2-4- رویکرد ژئوپلیتیک زیست محیطی
مسایل ژئوپلیتیک زیست محیطی از اواخر قرن بیستم به موضوع اصلی فعالیت­ها و نگرانی­ها بین گروه‎های انسانی و بازیگران ملی و فراملی در سطوح منطقه ای و جهانی تبدیل شده است. محیط زیست بشری در سطوح محلی، ملی، منطقه ای و جهانی دستخوش مخاطرات گردیده است. این مخاطرات در سه بعد: کاهش و کمبود منابع، تخریب منابع و آلودگی محیط زیست تجلی یافته است. از دید ژئوپلیتیک، کمبود منابع زیست محیطی یا محروم کردن انسانها از زیستن در مکان مورد علاقه آنها رقابت و کنش متقابل بین گروه‎های انسانی و بازیگران سیاسی در سطوح مختلف را در پی دارد.(www.civilica.com).
طی چند دهه گذشته، افزایش جمعیت، گسترش دامنه مداخلات بشر در طبیعت برای تأمین نیازهای فزاینده از منابع کمیاب طبیعی، گسترش رویکرد سودانگاری در غالب طرح‎های توسعه ای، بی پروایی نسبت به جستار پایداری محیط زیست در ساخت سازه ها و زیر ساخت ها و مانند آن،پیامدهای ناگواری همانند گرمایش کروی، ویرانی لایه ازن، پدیده ال نینو، طوفانهای سهمگین، بالا آمدن سطح آب دریاها، گسترش گازهای گلخانه ای، خشکسالی، سیل، فرو نشست زمین، کاهش آب شیرین، بیابان زایی، کاهش خاک مرغوب، آلودگی هوا، باران‎های اسیدی، جنگل زدایی و نابودیت تنوع زیستی، نشانه‎هایی از جهانی شدن پیامدهای فروسایی محیط زیست در سطح فروملی و فراملی و جهانی بودن بوده اند. تداوم وضعیت موجود،آینده زیست و تمدن فراروی بشر را مبهم و نامطمئن کرده است.نگرانی از این وضعیت به همراه شرایط نا مطلوب کنونی، در طرح رویکردهایی همانند امنیت زیست محیطی، ژئوپلیتیک انتقادی، ژئوپلیتیک زیست محیطی، توسعه پایدار بسیار اثر گذاشت. با توجه به این که مفهوم «جهان» از مقیاس‎های مطالعاتی دانش یاد شده است، مرزهای محلی و ملی را در نوردیده اند، محیط زیست سویه ای ژئوپلیتیک یافته است (کاویانی،۱۳۹۰: ۸۵).
2-2-5-رویکرد ژئوپلیتیک انتقادی
در مورد ماهیت و چیستی ژئوپلیتیک انتقادی نظریه‎های مختلفی ارائه شده است. عده ای از نظریه پردازان، ژئوپلیتیک انتقادی را در مقایسه با ژئوپلیتیک سنتی، که به دلیل سوء استفاده از شواهد جغرافیایی به نفع مقاصد امپریالیستی لکه دار گردیده، از لحاظ علمی‎مستقل و بی طرفانه می‎دانند که می‎تواند با دیدگاهی متعالی به امور جهانی نگریسته و تحقیق عینی بپردازد(مویر،220:1379). عده ای را باور بر این است که ژئوپلیتیک انتقادی در جستجوی آشکار کردن سیاست­های پنهان دانش ژئوپلیتیک است (میرحیدر،42:1386)
از اوایل1970، شاهد ظهوررویکردی نوین به نام «ژئوپلیتیک انتقادی^[15]»هستیم.دانشمندان ژئوپلیتیک چون اتوتایل^[16] ومیشل فوکو را می‎توان ازپیشگامان این حرکت نوین دانست. این دانشمندان به طور همزمان، هم از ژئوپلیتیک انتقاد کردند و هم خود از اندیشمندان این عرصه بودند. این افراد، سیاست اندیشمندانه خود را بر «ضد ژئوپلیتیک» تعریف کرده و با وجود این، در چارچوب زیر بنایی مفاهیم ژئوپلیتیک کار می‎کردند (مویر،۳۷۸:۱۳۷۹).
محققین ژئوپلیتیک انتقادی تمایل دارند بجای تمرکز بر شناسایی عوامل جغرافیایی مؤثر بر شکل گیری قدرت دولتها و سیاست خارجی ایشان، از یک سو دریابند که سیاستمداران چگونه «تصاویر ذهنی» خود را از جهان ترسیم نموده اند و این بینش ها چگونه بر تفاسیر آن ها از مکان‎های مختلف تأثیر می‎گذارند؟ ژئوپلیتیک انتقادی به عنوان نظریه ای نسبتاً جدید که توانسته است خود را بر اساس مؤلفه‎های حاکم میان بازیگران روابط بین الملل، نظام مند سازد، چارچوبی مناسب برای فهم ژئوپلیتیکی جدید، به دور از عناصر سختی هم چون مرز و مکان ایجاد کرده است. بر اساس فهم برخی از موضوعات، بدون توجه به بعضی مسائلی که طبق نظریات سنتی غیرمرتبط می‎نمودند، امری ناقص خواهد بود. از منظر ژئوپلیتیک انتقادی، استراتژی قدرت همیشه نیازمندبه کارگیری فضا وهمین سبب گفتمان می­باشد. (www.javanemrooz.com)
رویکرد انتقادی، کوشش منتقدانه برای کشف ساختارهای جامعه معاصر است که ضمن نقد زیربنایی رویکردهای رایج در شناخت جامعه به تبیین کاستی ها ی روش شناسی آنها می‎پردازند و شیوه‎های اثبات گرایی (پوزیتیوسیتی) را در مطالعه جامعه نقد می‎کند و بر این انگاره استوار است که صرف تجربه و روش‎های تجربی کافی نیست و نباید مطالعه جامعه را همسان با مطالعه طبیعت انگاشت. هدف نظریه پردازان مکتب انتقادی، ایجاد دگرگونی‎های فرهنگی و روشنگرانه برای کاهش نابرابری‎های جهانی، برقراری عدالت بین المللی، احترام به تفاوت ها و گرایش به ارزش‎های فرهنگی جدیدی است که بر فرایند تعامل موجود در صحنه‎های اجتماعی و تمدنی حاکم شود و تعامل و عمل را در چارچوب ارزشهای موجود رهبری کند (مشیر زاده،۱۳۸۴ :۲۲۱).
هر چند ژئوپلیتیک به مطالعه روابط متقابل جغرافیا، قدرت سیاست و کنش‎های ناشی از ترکیب آنها با یکدیگر می‎پردازد (حافظ نیا،۳۶:۱۳۸۵). اما امروزه گفتمان آن تابعی از چالش‎های برخاسته از «جهانی شدن‎های اقتصادی»، «انقلاب اطلاع رسانی» و«خطرات امنیتی جامعه جهانی» است (مجتهد زاده،۱۲۸:۱۳۸۱)و بالاخره ژئوپلیتیک انتقادی در جستجوی آشکار کردن سیاست‎های پنهان دانش ژئوپلیتیک است.مباحث ژئوپلیتیک مقاومت و آنتی ژئوپلیتیک از جمله مباحث مهم در پژوهش ها و نوشته‎های مربوط به ژئو پلیتیک انتقادی می‎باشد.این رویکرد توجهش را صرفاً به رویه سلطه ژئوپلیتیک معطوف نداشته بلکه به رویه دیگر ژئوپلیتیک که مقاومت می‎باشد بیشتر توجه می‎کند. و عاشورا به عنوان عالیترین و متعالی ترین صحنه ژئوپلیتیک مقاومت از چنان ماندگاری و جاودانگی برخوردار بوده و هست که امروزه و در قرن بیست و یکم وهزاره سوم نیز توان تحریک و به غلیان در آوردن جنبش‎های مقاومت را دارد. بسیاری از نهضت ها و مقاومت ها در دنیای اسلام و حتی غیر اسلام الگوی مقاومت خود را از عاشورا الهام گرفته اند. (باباخانی،38:1392)
2-3-اندیشه ملی گرایی
ملی گرایی مفهومی‎کاملا سیاسی دارد. این مفهوم به عنوان یک اندیشه و فلسفه سیاسی تلقی می­ شود. اندیشه‎ای که در هر ملتی ریشه در هویت ملی و میهن دوستی آن ملت دارد. در حالی که مفهوم میهن دوستی و دلبستگی به هویت میهنی مفاهیم غریزی و کهن هستند، ناسیونالیسم پدیده ای فلسفی و نوین محسوب می‎شود که از سوی اروپای بعد از انقلاب صنعتی به جهان بشری معرفی شده است. در این راستا هنگامی‎که جنگ جهانی اول و جنگ‎های بزرگ قبل از آن بیشتر با انگیزه میهن دوستی شروع شده بود، جنگ جهانی دوم حاصل برخورد اندیشه‎های ناسیونالیستی بود.(حافظ نیا و همکاران،210:1389)
ناسیونالیسم به وابستگی مردم یک منطقه که براساس یک احساس مشترک به وجود آمده گفته می­ شود این احساس مشترک ممکن است علل تاریخی، فرهنگی، نژادی، جغرافیایی و غیره داشته باشد. ناسیونالیسم در حقیقت ملاتی است که گروه‎های مختلف را به هم پیوند داده و واحدی به نام ملت را به وجود می‎آورد. (روشن و فرهادیان،242:1385)
میهن دوستی و دلبستگی به هویت میهنی مفاهیم غریزی و کهن هستند. ناسیونالیسم یا ملی گرایی مفهومی‎کاملاً سیاسی است که از سوی اروپای بعد از انقلاب صنعتی به جهان بشری معرفی شد. از نظر واژه شناسی ناسیونالیسم از ریشه ناسی(Nasci)آمده است این واژه لاتین متولد شدن معنی می‎دهد و نظریه تکاملی ایده ناسیونالیسم را تأیید می‎کند.(حافظ نیا و همکاران،210:1389)
اگر ناسیونالیسم بر مبنای برگشت به ارزشهای جاهلی و اساطیری باشد، ارتجاعی محسوب می‎شود و اگر بر مبنای یک احساس انسانی و فرهنگ خلاق باشد، مترقیانه خواهد بود. مفهوم ناسیونالیسم در قرن نوزدهم و بیستم به طور گسترده ای از اروپا به سایر نقاط و از جمله خاورمیانه انتشار یافت. افکار ناسیونالیستی به دلایلی چند در نیمه دوم قرن نوزدهم در خاورمیانه، گسترش یافت.
اول: افتتاح مدارس جدید درمصر، لبنان وسوریه
دوم: اختراع چاپ که به دنبال خود آگاهی از امور سیاسی را افزایش داده و مشوق احیای فرهنگی- ادبی شد.
سوم: تجزیه امپراطوری‎های قدیم که به دنبال خود، خود مختاری گروه‎های ملی را به دنبال داشت.(درایسدل و بلیک،77:1386)
با شروع قرن بیستم ناسیونالیسم به یک قدرت عمده سیاسی در خاورمیانه تبدیل شد و تأثیرات آن زمانی به اوج خود رسید که ناسیونالیسم ترک، عرب، ایرانی و یهود به طور همزمان در این منطقه ظهور کردند، از عوامل اصلی که سبب بروز شکاف و اختلاف در میان شیعیان منطقه خاورمیانه شده، اندیشه‎های ناسیونالیستی پیروان این مذهب در کشورهای مختلف می‎باشد. تنوع نژادی و قومی‎شیعیان ساکن در منطقه خاورمیانه الهام بخش اندیشه‎های ناسیونالیستی در میان آنان گردیده و این امر واگرایی و فقدان وحدت مذهبی در بین آنان را به دنبال دارد. ویژگی عمومی‎ناسیونالیسم تأکید بر برتری هویت ملی بر دعاوی مبتنی بر طبقه، دین و مذهب است و بر این اساس عوامل زبانی، فرهنگی وتاریخی مشترک به همراه تأکید بر سرزمین خاص، هویت بخش گروهی از مردم می‎شود.
بدین ترتیب ایدئولوژی ناسیونالیسم با تأکید بر نژاد و زبان در جهان اسلام که مرکب از انواع زبانها و نژادها ی گوناگون است، یکی از عوامل اصلی واگرایی تلقی می‎گردد. تجارب تاریخی گویای این واقعیت است که حتی پان عربیسم از ادعای نهضت وحدت سراسری اعراب نتوانست در جوامع و کشورهای عربی ایجاد وحدت نماید و طی جنگهای اعراب اسرائیل و با شکست اعراب اعتبار خود را از دست داد. به طوری که در جریان جنگ 1991 آمریکا و متحدین با عراق برخی کشورهای عرب برای آزادی کویت به یک کشور دیگر عرب(عراق)، حمله ور شدند(صفوی،202:1387).
2-4-میهن خواهی
میهن خواهی یا وطن دوستی فلسفه سیاسی ویژه ای نیست، بلکه غریزه ای است که از حس اولیه ی تعلق داشتن به مکان و هویت ویژه ای آن و حس دفاع از منافع اولیه ی فردی در آن مکان ویژه ناشی می‎شود. گونه ی اولیه ی خودنمایی این غریزه کم و بیش در همه ی حیوانات قابل مشاهده است. بیشتر حیوانات محدوده‎های مشخصی را برای جولان دادن و منافع اختصاصی، فردی یا گروهی خود در نظر گرفته و به آن دلبستگی و تعلق می‎یابند و دخالت و تجاوز دیگران را در آن با سرسختی دفع می‎کنند. (مجتهدزاده،70:1381). مفهوم میهن از انگیزه‎های سیاسی دور است و از حد غریزه ی طبیعی خارج نمی‎شود. میهن خواهی یا میهن دوستی تا آن اندازه طبیعی و غریزی است که با تعلقات معنوی انسان درآمیخته و جنبه ی الهی به خود می‎گیرد و به گونه ی مفهوم مقدس خودنمایی می‎کند.
2-5- مفهوم ملت
جمع افرادی که از پیوندهای مادی و معنوی ویژه و مشخصی برخوردار باشند و با مکان جغرافیایی ویژه ای، «سرزمین سیاسی یکپارچه و جداگانه» همخوانی داشته باشند و حاکمیت حکومتی مستقل را واقعیت بخشند، ملت آن سرزمین یا کشور شناخته می‎شوند. بدین ترتیب ملت و ملیت پدیده‎های سیاسی هستند که در رابطه مستقیم با سرزمین واقعیت پیدا می‎کنند و این اصطلاحات در حالی که مباحث سیاسی هستند، جنبه ای کاملاً جغرافیایی به خود می‎گیرند. (مجتهدزاده،65:1381).
در زبان‎های اروپایی واژه ملت از کلمه(natio) مشتق شده و بر مردمانی دلالت دارد که از راه ولادت با یکدیگر نسبت دارند و از یک قوم و قبیله هستند. ملت به مجموعه ای از افراد ساکن در فضای جغرافیایی مشخص و محدود از حیث سیاسی اطلاق می‎شود که بر اساس عوامل و خصیصه‎هایی نظیر تبار، تاریخ، فرهنگ، دین، مذهب، سرزمین، قومیت، زبان و …نسبت به یکدیگر احساس همبستگی می‎کنند و خود را متعلق به یک ما می‎دانند.(حافظ نیا و همکاران،108:1389)